عالامتورداعىلاردى ءتانتى ەتكەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ كيىم-ۇلگىسى

استانا. قازاقپارات - «الاش ايناسى» سۇراستىرعان مامان ۇلتتىق ناقىشتاعى كيىمگە سۇرانىستىڭ بولماۋىن قازاقستاندىقتاردىڭ ۇلتتىق سانا-سەزىمى دەڭگەيىنىڭ تومەندىگىمەن تۇسىندىرسە، ال تۇتىنۋشىلار بۇعان قىمبات باعا كىنالى دەيدى...

كەشە الەۋمەتتىك جەلىدە ورنالاسقان ۇلتتىق ناقىشتا قازىرگى سانگە ىڭعايلانىپ تىگىلگەن كاستومدەگى ءبىر مەملەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ سۋرەتىن وقىرماندارىمىزعا ۇسىنعان بولاتىنبىز. ماقسات - ۇلتتىق كيىمدى بارشا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىس ورنىندا كيۋىن ناسيحاتتاۋ ەدى.

ءسويتىپ نە بولسا دا مۇنى وزىمىزدەن باستايىق دەپ ويلادىق. جاسىراتىن نەسى بار، ماسقارا بولعاندا قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ ەشقايسىسىندا ويۋلى كاستوم بولماي شىقتى.

ارينە، شاپان مەن كاجەكەي ءبىر-ءبىر ۇيدەن تابىلادى. ءبىراق كاستومنىڭ ءجونى بولەك قوي. ءتىپتى، ارامىزدا ونى جالعا الىپ سۋرەتكە تۇسەيىك دەگەندەر دە تابىلدى. ويتۋگە دە بولار ەدى. الايدا ءبىزدى بۇل ماسەلەنىڭ باسقا قىرى الاڭداتادى...

ەڭ الدىمەن، الماتىنىڭ كوك بازارىنا باردىق. ۇلتتىق كيىمدەر ساتاتىن نۇكتەدەن ايەلدەرگە ارنالعان اسسورتيمەنت كوپ ەكەنىن بايقادىق، ال ەرلەردىكى شاپان جانە قالپاقپەن شەكتەلگەن. ەر كاستومىن باسقا جەرلەردەن دە تاپپادىق. دەمەك، ول جاپپاي ساتىلىمدا جوق، ءتىپتى ارزان، ساپاسىزى دا.

كەلەسى كەزەكتە عالامتوردان ۇلتتىق كيىم برەندىمەن تانىمال الماتىداعى ءسان ۇيلەرىنىڭ كاتالوگىن پاراقتادىق. ءبىراق ول ارادان دا ەل اعالارىنا ارنالعان كاستوم-شالباردى بايقاي المادىق. ال شاپاننىڭ نەشەمە ءتۇرى جەتىپ ارتىلادى. الايدا شاپان كۇندەلىكتى كيىسكە ىڭعايسىز سەكىلدى... اقىرى سانگەرلەردىڭ وزىنە حابارلاسۋدى ءجون دەپ تاپتىق.

«ۇلتتىق ناقىشتاعى كاستومگە سۇرانىستىڭ بولماۋى تىلگە بايلانىستى» دەيدى «ماقپال» ءسان اتەلەسىنىڭ ءتورايىمى بازيلا كاكەنوۆا.

بۇل ارادا ماسەلە ۇلتتىق كيىم وندىرىسىندە ەمەس. ادامداردىڭ ۇلتتىق سانا-سەزىمىندە. تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى قاراي ءبىزدىڭ ۇلتتىق سانا-سەزىمدە ۇلكەن سىلكىنىس بولدى دەپ ايتا المايمىن. نەگە بۇلاي ەكەنىن مەن بىلمەيمىن. قازاقستاندىقتاردى قازاق تىلىندە سويلەۋگە ەندى-ەندى ۇيرەتىپ كەلەمىز. بۇل تىلمەن كەلەتىن نارسە.

ءتىل ارقىلى ءداستۇرىمىزدى، قازاقتىعىمىزدى جاڭعىرتامىز. مىنە، سول كەزدە ۇلتتىق كيىمدەردىڭ جاپپاي ساتىلىمى ءبىر جولعا قويىلۋى كەرەك. ايتپەسە، ءوز باسىم، كۇندەلىكتى جۇمىسىمدا ۇلتتىق ناقىشتاعى كيىمدەردىڭ كوپتەپ وتكەنىن كەزدەستىرمەدىم.

سونداي-اق بازيلا اپاي: «ارينە، ارنايى تاپسىرىسپەن كاستوم تىكتىرەتىندەر بار، ءبىراق ولاردىڭ سانى شەكتەۋلى. وندا دا ناۋرىز مەرەكەسىنە، تاعى ءبىر ءىس-شارالارعا قاتىسۋ ءۇشىن تىكتىرەدى. كوبىسى قازاقي ويۋدىڭ، ورنەكتىڭ كوزگە ونشا بايقالماۋىن قاتتى قاداعالايدى. سوڭعى كەزدەرى ۇلتتىق كاستوم-شالبار ۇيلەنۋ تويى ءۇشىن كوپتەپ ساتىپ الىنا باستادى. وعان دا تاۋبە. ونىڭ وزىندە وسى اراعا كەلگەن جاس جۇبايلار ۇزاق داۋلاسىپ جاتادى. بىرەۋى كيەمىز دەيدى، بىرەۋى كيمەيمىز دەيدى. مىنە، ودان ارى قاراي تۇتىنۋ كولەمى شەكتەلەدى. ال تۇتىنۋشىسى جوق تاۋاردى ءوندىرۋ كەز كەلگەن كاسىپكەر ءۇشىن ءتيىمسىز» دەيدى.

جالپىلاي العاندا، ورتاشا ەسەپپەن ەر ادامنىڭ ۇلتتىق كاستومىن كەم دەگەندە 80 مىڭ تەڭگەگە تىكتىرۋگە بولادى ەكەن.

ارينە، بازيلا اپايدىڭ ايتىپ وتىرعانى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە دۇرىس تا شىعار. ماركەتينگتىك زەرتتەۋلەر وسىنداي قورىتىندى دا بەرىپ جاتقان بولار. الايدا ءبىز سۇراستىرعان قاراپايىم تۇرعىنداردىڭ بۇل رەتتەگى پىكىرى مۇلدە باسقالاي.

«بۇل ارادا ءتىل دە، پاتريوتتىق دەڭگەي دە ەمەس، تاۋاردىڭ قۇنى كوپ ءرول اتقارادى» دەيدى تۇتىنۋشىلار.

ەركەبەك، مۇعالىم:

بىزدەگى ايەلدەر ارنايى تىكتىرىپ الادى. ءاپ-ادەمى. باعاسى قانشا ەكەنىن بىلمەيمىن. ال ەركەكتەر جاعىنان قيىندىق بارى راس. مەكتەپ اتىنان ءبىر-ەكى ۇلتتىق ناقىشتاعى كاستوم-شالبار الدىرتىپ قويعانبىز. ونى ارنايى ساباق وتكىزگەندە، ناۋرىز مەرەكەسىن تويلاعاندا كيەمىز. ەگەر جاپپاي ساتىلىمدا ۇلتتىق ناقىشتاعى كاستوم-شالبار بولسا، كەز كەلگەن ەركەك ويلانباي الار ەدى دەپ ويلايمىن. ءبىراق، ءوز باسىم، بازاردان كورمەپپىن.

سەرجان، قارجىگەر:

مەن كيەر ەدىم. ءبىراق ونداي دۇكەندى كورگەنىم جوق. ەگەر ساپالى، جوعارى تالعاممەن تىگىلسە، ۇلتتىق كاستومدى ساتىپ الار ەدىم. جالپى، بىزدە ساپالى دۇنيە از عوي...

مەرەكە، دارىگەر:

- وتباسىممەن قىتايدان كەلگەنىمىزگە 10   جىلدىڭ ءجۇزى بوپ قالدى. وزىممەن الا كەلگەن ۇلتتىق ناقىشتاعى كاستومىم بار-تۇعىن. ول ەسكىرىپ، قىسقارىپ قالدى. قىتايدان جاڭاسىن الدىرتۋعا ۋاقىت بولماي ءجۇر. ال ءبىزدىڭ بازارداعىلاردىڭ ساپاسى ماعان مۇلدە ۇنامايدى. ماتاسى ناشار، ويۋ-ورنەكتەرى دە بىركەلكى تۇسە بەرمەيدى. الماتىدا ۇلتتىق كيىم ورتالىعى بار، ونداعى باعا ۋداي قىمبات. جالعا الۋ قۇنىنىڭ ءوزى كەم دەگەندە 1000 دوللاردى ماڭايلاپ قالادى. ال ونداي اقشاعا كاستوم الۋ كەز كەلگەننىڭ جاعدايى كوتەرمەيدى.

كەيكى، كولىك جۇرگىزۋشىسى:

مەن ۇلتتىق ناقىشقا قاتتى قىزىعام. تاياۋدا قوناق بولمەمنىڭ توبەسىن جاڭالادىم. وعان قوشقار ءمۇيىز ويۋ سالدىم. سەبەبى جۋىردا ءبىر دوسىمنان بۇل ويۋ ءتۇرىنىڭ باق-قۋاتتى بىلدىرەتىنىن، وتباسىعا بەرەكە شاقىراتىنىن ءبىلدىم. ەندى كولىگىمە دە سونداي ويۋ ساپ السام با دەپ ءجۇرمىن...

اۆتور: كامشات ساتيەۆا

Alashainasy.kz