مەشىتتى اتاق ءۇشىن سالۋعا بولا ما؟
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ءۇش مەشىت سالىنسا، شىعىس قازاقستاندا - ءبىر، پاۆلوداردا - ەكى، ال اتىراۋ وبلىسىندا ءتورت بىردەي اللا ءۇيى سالىندى.
قۇدايعا شۇكىر، قازىر مەشىت سالۋعا ىنتالى قالتالى كاسىپكەرلەر كوبەيدى. ارينە، قۇپتارلىق تا، قولداۋعا لايىق تا جايت. دەگەنمەن ولاردىڭ اراسىندا مەشىت سالۋدى و دۇنيەلىك ساۋاپ ءۇشىن ەمەس، وسى دۇنيەدەگى اتاق-داڭقى مەن مارتەبەسى ءۇشىن عانا قولعا الىپ جاتسا شە؟
وندا نە دەر ەدىڭىز؟ ال ونىڭ ىشىندە بوي كوتەرگەن مەشىتتەر كىسى موينىنان جەلىنگەن ارام اقشا ما، الدە تازا ەڭبەكپەن كەلگەن ادال اقشا ما - ول جاعىن تەكسەرىپ وتىرعان تاعى دا ەشكىم جوق.
بۇگىندە اللا ۇيىنە ات بەرۋ دە ادەتكە اينالىپ بارا جاتقانداي. مەشىتتى سالدىرعان ازاماتتارىمىز وعان ءوز اتا- باباسىنىڭ، نە اكەسىنىڭ، ءتىپتى رۋىنىڭ اتىن بەرگىسى كەلەدى. ونىڭ دىنىمىزگە، ەلىمىزگە سىڭىرگەن ەڭبەگى قانشالىق؟ ول جاعى ەسكەرىلە بەرمەيدى.
البەتتە، مەن تۇرعىزدىم ەكەن دەپ، بەلدەن باسىپ، اكەسىنىڭ اتىن بەرۋگە بولمايدى. كىم دە بولسا شىن ساۋاپ ءۇشىن، حالقى ءۇشىن مەشىت سالعان بولسا، اتاسىنىڭ اتىن بۇلداماس بولار. ونسىز دا جەكە قارجىعا سالىنعان مەشىت جونىندەگى اڭگىمە ەلدەن ەلگە تەز-اق تارايدى ەمەس پە؟ وسى ارقىلى سول مەشىتتى سالدىرعان ادامنىڭ اكەسىنىڭ اتى اتالادى، «جاقسى ادام ەكەن، جاقسى ۇل وسىرگەن، تاربيەلەگەن ەكەن» دەيدى. وسىنىڭ ءوزى قانشالىقتى ساۋاپ! ال اتاق كەرەك بولسا، ساۋاپ ارقىلى اتاق تا كەلەدى. ءبىراق ءبىزدىڭ كەيبىر قالتالىلار وسىنى تۇسىنە بەرمەيتىن سياقتى.
وڭعاربەك قاجى ومىربەك، ق م د ب جانىنان شىعاتىن «يمان» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى:
- جالپى، يسلام زاڭى بويىنشا، كىسى اتىن مەشىتكە بەرۋ - قولدانىستا بار نارسە. شاريعات وعان قارسى كەلمەيدى. بۇل - بارلىق مۇسىلمان ەلدەرىنە ورتاق دۇنيە. الايدا مەشىت اتاۋى ءدىني ارازدىق، الاۋىزدىقتىڭ تۋۋىنا مۇرىندىق بولماۋى كەرەك.
سوندىقتان بىزدەر، ءدىني باسقارما القاسىنىڭ مۇشەلەرى، ەلىمىزدىڭ قاي ايماعىندا بولسىن اشىلعان مەشىتكە قانداي ات بەرۋگە بولاتىنىن شەشىپ وتىرامىز. ەڭ بىرىنشىدەن، مەشىتكە اللانىڭ 99 اتتارىنىڭ ءبىرىن قويۋعا نەمەسە ءدىن عۇلامالارىنىڭ اتتارىن، جەرگىلىكتى يمامداردىڭ (وندا دا سول اۋداننىڭ زيالىسى بولسا عانا) اتىن بەرۋگە بولادى.
ەكىنشىدەن، يسلام رەپرەسسيا، سوعىس كەزدەرىندە ءدىن جولىندا شەيىت بولعان تۇلعالاردىڭ ەسىمىن اللا ۇيىنە بەرۋگە قارسى ەمەس. سونداي-اق ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن، ءومىرى تاقۋالىقپەن وتكەن قادىرلى جانداردىڭ ەسىمىن دە مەشىتكە بەرسە اعاتتىق بولمايدى. الايدا ءومىرى كۇماندى، كۇناسى كوپ جانداردىڭ اتىن مەشىتكە بەرۋگە ءبىز قارسىمىز. وسىنى كوپتەگەن قالتالى كاسىپكەرلەر تۇسىنسە ەكەن دەيمىز.
دەگەنمەن يسلام شارتىنا دا، ءدىني باسقارمانىڭ تالاپتارىنا دا باعىنباي جۇرگەن مەشىت سالۋشىلاردىڭ بار ەكەنى راس. ولاردىڭ دەنى مەشىتتى تەك ءوز قالاۋىنداعى ادام ەسىمى بەرىلەتىن بولسا عانا سالۋعا بار.
ءدىني باسقارما قارسى بولعان جاعدايدا ءوز الدىنا دەربەس ءدىني باسقارما اشىپ الىپ، سونىڭ اياسىندا مەشىت كوتەرىپ جاتقاندار دا جوق ەمەس. ەڭ وكىنىشتىسى دە سول، ولاردىڭ نەمەن اينالىسىپ، ءدىندى قالاي ۋاعىزداپ وتىرعانىن قازاقستان مۇسىلماندارىنىڭ ءدىني باسقارماسى ەش قاداعالاي المايدى.
وعان قۇزىرلارى جوق. وسىعان قاتىستى قاتاڭ زاڭ قولدانۋ كەرەك سياقتى. مۇنى جوعارىدا وتىرعان شەنەۋنىكتەر ەسكەرەتىن شىعار دەپ سەنەمىز... كىم-كىمگە دە بەلگىلى، ءدىنىمىز اتاعا دا، رۋعا دا، ۇلتقا دا، ءتىپتى ناسىلگە دە بولمەيدى. يسلام ءدىنى بارشا ادامزاتقا ورتاق. ولاي بولسا، اسىل ءدىنىمىزدىڭ اياسىن تارىلتىپ، ونى پەندەلىك تومەن دەڭگەيگە ءتۇسىرۋ ەشقانداي ادامگەرشىلىكتىڭ دە اياسىنا سىيمايدى.
اۆتور: سەرىك جۇمابايەۆ
Alashainasy.kz