مۇعالىمدەرگە جانىم اشيدى
زاماناۋي ساباق بەرۋ ۇلگىلەرى قالىپتاسىپ، ەلەكتروندى باعىتقا كوشىپ جاتقان ۋاقىتتا ۇستازدار نەگە قاعازعا كومىلىپ وتىرادى؟ ولاردىڭ ءبىرازى «وڭاشادا» ونداي ماسەلە بار ەكەنىن تىزبەلەپ ايتىپ مويىنداعانىمەن، گازەت تىلشىسىنە ءوز ويلارىن ايتۋدان باس تارتتى.
دەگەنمەن، باتىلدىق تانىتىپ، ءوز پىكىرىن اشىق ورتاعا سالعان ءبىر ۇستازدىڭ پىكىرىنە نازار اۋدارايىق.
انار ەشيموۆا، ورال قالالىق №1 ورتا مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ وقۋ-ادىستەمەلىك ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى:
- شىنى كەرەك، قازىر ىسپەن كورىنۋدەن گورى قاعاز جازىپ، ەسەپ بەرۋ كەڭ ەتەك الدى. ىسىڭنەن بۇرىن قاعازدارىڭ ساي، بارلىعى ۇقىپتى تولتىرىلىپ، جازىلىپ تۇرسا جاقسى-اق. بولعانى. ەلباسىمىز بۇل جايىندا: «ۇستازدار بالا وقىتۋدىڭ ورنىنا قاعاز جازادى. سوندا ولار قاشان جۇمىس ىستەيدى؟» دەپ قوعامدى قاعازباستىلىقتان ارىلۋعا ۇندەدى ەمەس پە؟
مەكتەپتەگى قاعازباستىلىقتىڭ سالدارىنان بۇگىنگى ۇستاز قاعازباستى كەڭسە قىزمەتكەرى سياقتى. ۇستازداردىڭ ءوز بەتىنشە ىزدەنىپ، ءبىلىمىن جەتىلدىرۋىنە ۋاقىت تاپشى. قاعازباستىلىقتى ازايتۋ ماقساتىندا مەكتەپتەردىڭ بارلىعى كومپيۋتەرلەندىرىلدى.
سويتسە دە، جاعداي ءالى تۇزەلگەن جوق. مۇعالىمدەر تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن نەشە ءتۇرلى ۇلگىدە قۇجات تولتىرادى. وقۋشىنىڭ جەكە كارتاسى، مۇعالىمنىڭ ساپالىق قۇرامى، ءۇي ارالاۋ، وقۋشىلاردىڭ كەلىپ-كەتۋى، جازدا قايدا دەمالاتىنى سىقىلدى تولىپ جاتقان بىتپەيتىن ەسەپتەر. بۇل كەيدە ادامدى قاجىتىپ جىبەرەدى. سونىمەن قاتار مۇعالىمدەر 6-18 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى ەسەپكە الۋ ماقساتىندا ءۇي ارالايدى. سول كەزدە ومىرىنە قاۋىپ تۋعىزاتىن ساتتەرگە دە تاپ بولىپ جاتادى. وسىنداي جاعدايدا ۇستازدىڭ جەتكەن جەتىستىگى، وقۋشىلاردىڭ وليمپيادادان ورىن الۋى، ىسكەرلىگى، شىعارماشىلىعى سۇرالىپ جاتادى. ەرتەڭگى كۇنگى ساباققا ازىرلەنەتىن ۋاقىتى جوق مۇعالىمدە قانداي جەتىستىك بولسىن.
مۇعالىم جۇمىس ىستەپ، وقۋشىعا باسا نازار اۋدارعاندا عانا جەتىستىككە قول جەتكىزە الادى. ال ءوزىنىڭ نە ىستەپ، نە قويعانىن جازىپ وتىرعان مۇعالىمدە قانداي جەتىستىك بولۋى مۇمكىن؟ قورىتا كەلگەندە ايتارىم، قاعازباستىلىق ءبىلىم ساپاسىنىڭ تومەندەۋىنە، ءمۇعالىمنىڭ كاسىبي تۇرعىدان وسپەۋىنە، شىعارماشىلىقپەن جۇمىستانباۋىنا، وقۋشى جەتىستىگىنىڭ تومەندەۋىنە، ەڭ سوڭىندا ۇبت- دە وقۋشى ءوز ءبىلىمىن قورعاي الماۋىنا اكەلەدى. مۇنىڭ ءبارى ساپاسىز بەرىلگەن ءبىلىمنىڭ كورسەتكىشى.
تاجىريبەلى ۇستازدىڭ بۇل ويىنا ءبىلىم سالاسى اتقامىنەرلەرىنىڭ ايتار ءوز ءۋاجى بار.
سۆەتلانا باحيشيەۆا، ب ق و ءبىلىم سالاسىنداعى باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى:
- ءبىزدىڭ دەپارتامەنت ءبىلىم ساپاسىن باقىلاۋمەن تىكەلەي اينالىساتىن بولعاندىقتان، وسى سۇراقتار ءجيى قويىلادى. سوعان وراي، مۇعالىمدەردىڭ قاعازباستى بولۋىنىڭ بىرنەشە سەبەبىن اتاۋعا بولادى. ءبىرىنشىسى، مەكتەپىشىلىك باقىلاۋ جۇمىسىن جوسپارلاۋداعى كەمشىلىكتەر. كەيدە پاندىك شارالار، مەرەكەلىك- تاربيەلىك ءىس- شارالار، تاقىرىپتىق نەمەسە كەشەندى باقىلاۋلار، پاندىك سىنامالاردىڭ بارلىعى ءبىر اپتاعا جوسپارلانادى. شارالاردى جۇيەسىز جوسپارلاۋ مۇعالىمدەردىڭ وقۋشىعا ساپالى ءبىلىم بەرۋىنە، قوسىمشا جۇمىس ىستەۋىنە، ءوزىنىڭ كاسىبي دايىندىعىنا كەدەرگى كەلتىرەدى. ەكىنشىسى، كەيبىر ءبىلىم بولىمدەرى، مەكتەپ باسشىلارى ادىستەمەلىك جۇمىستى جۇيەلەۋ ءۇشىن ءتۇرلى باعىتتار بويىنشا مۇعالىمدەردەن 10-20 پاپكادان تۇراتىن جيناق قۇجاتتارىن تالاپ ەتەتىن فاكتىلەردى كەزدەستىردىك. ودان ءمۇعالىمنىڭ ادىستەمەلىك دەڭگەيى، وقۋشىنىڭ ءبىلىم ساپاسى كوتەرىلمەيدى، سايكەسىنشە، مۇعالىمدەر نارازىلىعى تۋىندايدى.
نەگىزى دەپارتامەنت تاراپىنان دا، ءىس-قاعازدارىن جۇرگىزۋ تۋرالى نورماتيۆتىك - قۇقىقتىق قۇجاتتاردا دا مۇعالىمنىڭ سونشاما قاعاز جازۋى تۋرالى تالاپ قويىلمايدى. مىسالى، مەملەكەتتىك اتتەستاتتاۋ بارىسىندا وقۋشى ءبىلىمى مەملەكەتتىك ستاندارت تالابىنا ساي، مۇعالىم ساباعى ساپالى بولىپ، تاقىرىپتىق-كۇنتىزبەلىك، كۇندەلىكتى ساباق جوسپارى ورىندالسا، ودان ارتىق قۇجات تالاپ ەتىلمەيدى. الايدا مۇعالىمنىڭ ءوزى تۋدىراتىن «قاعازباستىلىق» تا بار. ياعني، كۇنتىزبەلىك جوسپار، ساباق جوسپارى، جۋرنالدار، وقۋشىنىڭ جەكە قۇجاتتارىن ۋاقىتىندا تولتىرماۋى. بۇل كۇندەلىكتى ىستەلۋى ءتيىس جۇمىستار. ۋاقىتىندا ىستەلمەگەن جۇمىستار جينالىپ قالىپ، تەكسەرىس الدىندا عانا رەتكە كەلتىرەتىندەر سودان «تۇنىمەن قاعاز جازامىز»، «بىزدەن قاعازدى كوپ سۇرايدى» دەيدى.
ارينە، مەكتەپتە، سىنىپتا اتقارىلعان جۇمىستى تالداۋ، ەسەپ بەرۋ بىزدە عانا ەمەس، بارلىق ەلدەردە دە بار. ءمۇعالىم جۇمىسىن مەكتەپ جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىنە قاراپ باعالاۋ قاجەت. ءمۇعالىم ەڭبەگى وقۋشىنىڭ بىلىمىنەن كورىنەدى، مەكتەپ ناتيجەسى مۇعالىمدەر مەن وقۋشىلار جەتىستىگىمەن باعالانادى. مەكتەپ باسشىلارىنىڭ ەڭبەگى جوعارى ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن وقۋ- ماتەريالدىق، ادامي رەسۋرستاردى دامىتۋعا جاعداي جاساي الۋىنا بايلانىستى. سوندىقتان ءوز قىزمەتىن جوسپارلى تۇردە تياناقتى اتقارعان ادام «قاعازباستىلىق» دەگەندى ايتپاۋى كەرەك.
سۆەتلانا تەمىرعاليەۆا، ب ق و ءبىلىم باسقارماسى مەكتەپ ءبولىمىنىڭ باسشىسى:
- «مۇعالىمدەر اراسىندا قاعازباستىلىق كوبەيىپ كەتتى» دەگەن پىكىرمەن مۇلدەم كەلىسپەيمىن. قازىر ەلەكتروندى جۇيەگە كوشكەندىكتەن قاعازباستىلىق ازايدى. كوپ جاعدايدا مۇعالىمدەردىڭ وزدەرى تاپسىرۋعا ءتيىس مالىمەتتەردى ۋاقىتىندا بەرمەي قاعازباستىلىقتى تۋىنداتادى. ءتىپتى ساباق جوسپارىن جازباي ساباققا كەلەتىن مۇعالىمدەر دە بار. ءبىز تەكسەرىس كەزىندە مۇعالىمنەن كۇنتىزبەلىك جوسپار مەن ساباق جوسپارىن عانا تالاپ ەتەمىز. ۇقىپتى مۇعالىم «قاعازباستىمىن» دەپ ەشقاشان ايتپاسا كەرەك.
قىمباتتى وقىرمان! وزدەرىڭىز بايقاعانداي ءبىز قويعان سۇراققا ۇستازداردىڭ بەرگەن پىكىرى ەكىگە جارىلدى.
اۆتور: دارىن دارابوز، ورال قالاسى
Alashainasy.kz