كولىك جۇرگىزۋشىلەرى بىلە جۇرسە ەكەن

استانا. قازاقپارات - بۇرىن كولىك ايداۋ ءمانساپ بولسا، قازىر جاي عانا قاتىناس قۇرالى. ەكىنىڭ بىرىندە كولىك بار.

ءتىپتى ءبىر وتباسىندا ءۇش-ءتورت كولىگى بار مىرزالار دا كەزدەسەدى.

سونىڭ ناتيجەسىندە قالادا كەپتەلىس جيىلەپ بارادى. اڭگىمە كەپتەلىس جايلى ەمەس، جۇرگىزۋشىلەردىڭ مادەنيەتىنە قاتىستى بولىپ تۇر...

مەن كولىك جۇرگىزگەلى جەتى جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. جىلىنا ءبىر رەت شىعىسقا قاراي الىس ساپارعا شىققانىم بولماسا، ۇنەمى قالادامىن. قىسى-جازى كولىكتەن تۇسپەيمىن. سەبەبى، قالادا ءار ۋاقىت ساناۋلى بولعاندىقتان دىتتەگەن جەرىمە جىلدام جەتۋ مەن ءۇشىن باستى مىندەت.

استانا ەلوردا بولعالى بارلىق ايماقتان حالىق اعىلىپ كەلىپ جاتىر.

قالا حالقى اي ساناپ، ءتىپتى كۇن ساناپ ءوسىپ كەلەدى. سوندىقتان دا «Z-تەن» باسقا نومىرلەر تولىپ ءجۇر، اسىرەسە «x-تار». كوبىنەسە ەرجەنى بۇزاتىندار وسى سوڭعى ارىپتەن باستالاتىن كولىكتەر ەكەنىن جۇرت جوققا شىعارمايدى. ماسەلە نومىردە ەمەس-اۋ، ماسەلە - جۇرگىزۋشى ەتيكاسىندا. ءبىراق كولىكتى ەشقانداي ەرەجەگە باعىنباي ايدايتىن، «جالىنان جەل ەسكەن» جۇرگىزۋشىلەر دە جەتەرلىك. باعدارشامنىڭ سارى تۇسىنە، ءتىپتى قىزىلىنا قاراماي ءوتىپ كەتەتىندەرىن كوزىم كوردى. ەرىكسىز وتىرىپ، باس شايقايسىڭ. اسىرەسە، كوكتەم شىعىپ، جەر قارايعان كەزدە تاجىريبەسى شامالى، كۋالىكتى ساتىپ العاندارىڭ قىناداي قاپتايدى. قىس باستالىپ، جەردى مۇز باسقاندا ساپ تىيىلادى. ونىڭ ءوزىن سىرتتاي باقىلاپ وتىرۋ دا قىزىق ەكەن.

جۇرگىزۋشى ەتيكاسى ءسوز بولعاندا كولىك ىشىنەن قوقىس لاقتىرۋ، شىلىم قالدىقتارىن شەرتىپ جىبەرۋ سياقتى ولقىلىقتارعا توقتاماي كەتۋگە بولماس. ول بىلاي تۇرسىن، باعدارشامنىڭ قىزىلىنا توقتاي قالساڭىز، الدىڭىزداعى كولىكتىڭ ەسىگى اشىلىپ، جاس جىگىتتىڭ جەرگە «بىلش- بىلش» تۇكىرىپ جاتقانىن كورەسىڭ. مادەنيەتتەن جۇرداي دەپ وسىندايدى ايتاتىن شىعار. جۇرەگىڭ اينيدى. ناسىباي اتا ما، جوق الدە سىلەكەي ءبولۋ رەفلەكسى جاقسى جۇمىس ىستەي مە ول جاعى ماعان بەيمالىم. دەگەنمەن، سىرت كوزگە وتە ەرسى كورىنەتىن وسى ادەتتەن ارىلاتىن كۇن قاشان كەلەر ەكەن؟! ونداي ادەتى بار ادامدار كولىگىنە ىدىس الىپ ءجۇرسىن نەمەسە وسى جامان ادەتتەن ارىلسىن دەگەن تىلەك ايتقىم كەلەدى.

بۇل تىلەك قوعامنىڭ تىلەگى دەپ قابىلداسىنشى، ويتكەنى استانامىزدىڭ تازالىعى، ەلوردامىزدىڭ مادەنيەتى بارشامىزعا ورتاق.

جۇرگىزۋشى مادەنيەتى قوقىس لاقتىرۋمەن، جەرگە تۇكىرۋمەن، ەرەجەنى بۇزۋمەن شەكتەلمەيدى. سونىمەن قاتار تاعى ءبىر قىزىقتى جاعدايدى ەسكەرۋ كەرەك. قالا ىشىندە وزگە شەكتەۋ بەلگىلەرى بولماعان جاعدايدا رۇقسات بەرىلگەن جىلدامدىق ساعاتىنا 60 شاقىرىمدى قۇرايدى. ءبىراق، كەيبىر جۇرگىزۋشىلەر، قۇداي-اۋ، ءبىر تۇيەگە ءمىنىپ كەلە جاتقانداي ساعاتىنا 20 شاقىرىم جىلدامدىقپەن الدىڭدا كولدەنەڭدەپ تۇرىپ الادى. ونداي كەزدە جۇرگىزۋشىگە «وڭ جولاققا ءتۇس، جولدى بوسات» دەگەن بەلگى بەرەمىز. ونىڭ قالاي بەرىلەتىنىن جۇرگىزۋشىلەر ءبىلىپ وتىرعان بولار. مەيلى، جولدىڭ وڭ جاق جولاعىن ۇستاسىن دا جۇرە بەرسىن، وعان داۋىم جوق. مۇمكىن كولىگىندە اقاۋ بار شىعار؟! ءبىراق، وڭ جاق جولاق بوس تۇرسا دا سول جاق جولاقتى يەمدەنىپ الىپ، «ەسەكتىڭ» جۇرىسىنە سالاتىنىن قايتەسىڭ؟. كولىگىمەن سولعا باعىت العان بولسا اڭگىمە باسقا. ادەتتە، اسىعىپ جۇرەتىندەر، ءوز-وزىنە سەنىمدىلەر سول جاق جولاقپەن جۇرەتىنى بەلگىلى عوي.

ءيا، ءبىر اپامىز: «كولىك جوق بولسا - ءبىر پروبلەما، بار بولسا - ەكى پروبلەما» - دەگەن ەكەن. ءسوزىنىڭ جانى بار شىعار. ويتكەنى كولىكتى كۇتىپ-باپتاۋدى ايتپاعاندا، جولدا ابايلاپ ءجۇرۋدىڭ ءوزى قازىرگى كۇنى قيىنداپ بارادى. سەن تيمەسەڭ دە ساعان ءتيىپ كەتەتىندەر كوپ. وسى ماسەلەنى ۋشىقتىرماۋ ءۇشىن ءار جۇرگىزۋشى ادامي تۇرعىداعى مادەنيەتتىلىك دەگەن ۇعىمعا ءمان بەرۋى قاجەت سياقتى...

 اۆتور: كەنجەگۇل تەرگەمبايەۆا، استانا قالاسى

«الاش ايناسى»