باستىعىم قىرىنداپ ءجۇر

استانا.قازاقپارات - مۇنداي جاعداي «قىزمەتتەستەر حيكاياسى» سياقتى فيلمدەردە عانا كەزدەسەتىن سياقتى ەدى. ءبىراق كينودا عانا ەمەس، ومىردە دە وسىنداي جايتتاردىڭ ءجيى ورىن الاتىنىنا كوزىم جەتىپ وتىر. ىشىمە سىيماعان سىرىمدى ەشكىمگە ايتا الماي، «الاش ايناسىنا» جولداعاندى ءجون كوردىم.

 مەنىڭ جاسىم 42 دە. ءالى كۇنگە دەيىن تۇرمىسقا شىققان جوقپىن. باۋىرلارىم بولەك شىعىپ كەتىپ اكەم جالعىز قالعاندىقتان، استاناداعى جۇمىسىمنان شىعىپ، وسى قالاعا اكەمنىڭ جانىنا كوشىپ كەلگەنمىن.

 مەنى مازالاپ جۇرگەن -  65 جاستاعى باستىعىمنىڭ مىنەز- قۇلقى. ول كىسى ۇنەمى مەنى كابينەتىنە ءجون- جوسىقسىز شاقىرىپ، الدەنەنى تىڭعىلىقتى ورىنداعانىمدى سىلتاۋراتىپ بەتىمنەن سۇيە مە كەرەك، ايتەۋىر قىزىق- قىزىق مىنەز تانىتىپ ءجۇردى. باستاپقىدا ونىسىنا ءمان بەرمەيتىن ەدىم. بارا- بارا ول كىسى ۇيىمە قوڭىراۋ شالىپ، «سويلەسەيىك، كەلىپ كەتسەڭشى»، - دەيتىندى شىعاردى. اكەمدەي ادامنىڭ مۇنىسى ەرسى ەكەن. نە ايتارىمدى بىلمەي، «ۋاقىتىم بولماي تۇر» ، - دەپ ءجۇردىم. سودان ءبىر كۇنى كابينەتىنە شاقىرىپ، اشىقتان- اشىق: «سەن ماعان كوپتەن ۇناپ ءجۇرسىڭ. قالا سىرتىنا شىعىپ كەلسەك قايتەدى مەنىڭ ماشيناممەن؟ » - دەدى. تاعى دا بىردەڭە ايتىپ قۇتىلدىم. شىنىمدى ايتسام، باستىعىمنىڭ ارەكەتى كۇلكىلى. ءوزى بويى تاپەلتەك كەلگەن ءبىر ۋىس ادام. قىز- قىرقىنعا قىرىندايتىنداي ءبىر ءتۇرى بولسا ەكەن دەيسىڭ. ۇيىندە بايبىشەسى بار. سەرىلىك قۇرعىسى كەلەتىندەي قالتاسىندا اقشاسى مول، كۋرورتتارعا قىدىرتاتىن، ادەمى كولىكپەن جۇرەتىن قاۋقارى بولسا، ءتىپتى، ەڭ بولماسا، جاس شاماسى دۇرىس بولسا ءبىرسارى. جوق، ول كىسىدە مۇنىڭ ءبىرى دە جوق، ايتەۋىر قولاستىندا ىستەيتىنىمدى پايدالانىپ ماعان قىرىنداي بەرەتىنىن قايتەرسىڭ. ءبىر كەرەمەت كومپانيانىڭ باستىعى بولىپ جاتسا، ول دا ءجون دەر ەدىك. باسقاراتىنى -  پالەندەي بەدەلى جوق كىشىگىرىم مەكەمە. جالاقى دا قاتىپ تۇرعان جوق. كەي كەزدە باستىعىمنىڭ وسى بوس اۋرەشىلىك ارەكەتتەرى مۋلتفيلمدەردەگى پەرسوناجداردى كوز الدىما ەلەستەتىپ، ءوز- وزىمنەن تىرقىلداپ كۇلىپ وتىراتىنىم بار.

دەگەنمەن، ءبىر ۋىس شالدىڭ قايتا- قايتا قىرىنداپ، الگىندەي سوزدەرمەن شاقىرا بەرگەنى ادامنىڭ قيتىعىنا تيمەي قويمايدى ەكەن. ءبىر كۇنى مەن ول كىسىدەن جالىعايىن دەدىم. ويتكەنى ول مەنىڭ ايتقانىنا جۇرمەگەنىمە ەرەگەسىپ، ءسال ءبىر كەشىككەنىمدى پايدالانىپ نەمەسە جۇمىستان باسقا دا كەمشىلىك تاپقانسىپ، ارنەنى جەلەۋ ەتىپ، مەرەكەلىك سىياقىلارىمدى قىسقارتىپ وتىردى. سودان ابدەن قانىم باسىما شاپتى. ءبىر كۇنى ەدەن جۋاتىن جەسىر كەلىنشەك پەرنەگۇلدى شاقىرىپ الىپ، باستىقتىڭ ارەكەتتەرىن وعان ايتىپ بەردىم. پەرنەگۇل شەگى قاتىپ تۇرىپ كۇلمەسى بار ما! سويتسەم، ول پەرنەگۇلدىڭ دە مازاسىن پالەن جىلدان بەرى الاتىن كورىنەدى. جەسىرلىگىن پايدالانىپ، باسەكەڭ ءتىپتى ونىڭ ەسىگىن دە قاعادى ەكەن. ءبىر كۇنى پەرنەگۇلدىڭ قىزدارى كانيكۋلعا كەتكەنىن ءبىلىپ الىپ، سول ماڭدى تورۋىلداپ، پەرنەگۇلدىڭ ءۇيىن اڭدىپتى. سونى بايانداعان پەرنەگۇل ماعان:

 - باسەكە جالعىز سەنى ۇناتىپ ءجۇر دەپ مالدانبا. ول ۇجىمعا تۇگەل عاشىق! -  دەپ قوسىپ قويدى. سويتسەم، باسەكەمىز كۇيەۋى مۇگەدەك سانىمگە دە قىرىنداعالى پالەن جىلدىڭ ءجۇزى بولىپتى. ءسانىم -  ءبىزدىڭ ەسەپشى. ول زەينەتكەرلىك جاستا بولعاندىقتان، كوبىنەسە جۇمىستان شىعارىپ تاستاي ما دەپ قورقىپ، باستىقتىڭ ايتقاندارىن ەكى ەتپەي ورىنداپ، اراسىندا شايىن جاساپ بەرىپ، ريزا قىلىپ جۇرەدى.

 شىنىمەن دە بۇرىن بايقاماپپىن. ەندى قاراسام، ءسانىمدى شاقىرىپ الىپ، باستىق كابينەتىندە پىش- پىشتايدى دا جاتادى. ءبىر كۇنى جۇمىستان قايتىپ بارا جاتقانىمدا قولىنا ءبىر شولمەك شاراپ ۇستاعان ءسانىم باستىقتىڭ كابينەتىنە كىرىپ بارا جاتتى. سوعان قاراعاندا، ەكەۋى اڭگىمە دۇكەن قۇرا وتىرىپ، شاراپ ىشپەكشى.

 بىردە پەرنەگۇلدى ۇيگە شايعا شاقىردىم. ەكەۋمىز شاراپ ءىشىپ قىزىڭقىراپ قالعانبىز با، ايتەۋىر ەرىگىپ وتىرىپ باستىقتىڭ ءۇيىنىڭ ءنومىرىن تەرىپپىز. ول كىسى ءوزى الدى تۇتقانى.

 - قالىڭىز قالاي؟ نە ءبىتىرىپ جاتىرسىز؟ -  دەپ قويامىز. ول كىسى قوڭىراۋ سوققانىمىزعا شاتتانىپ قالدى.

- سىزگە بارىپ قايتساق پا دەپ ەدىك.. .

 باستىعىمىز قيپاقتاپ، جامان ساستى. «قولىم تيمەي جاتىر ەدى. اپالارىڭا كومەكتەسىپ جاتىرمىن. قازىر قاراي المايمىن قۇجاتتارىڭدى» ، - دەپ، تۇتقانى تارس ەتكىزدى. ەرتەسىنە پەرنەگۇل ەكەۋمىز جامان ۋايىمدادىق. باستىق سازايىمىزدى بەرەر دەپ ويلاعانبىز. ءبىراق، نەگە ەكەنىن كىم ءبىلسىن، ونشا سوقتىعا قويمادى.

 جالپى، ءبىزدىڭ باسەكەڭ جيىن- تويلاردا كەزدەسە قالعان قىز- كەلىنشەكتەردىڭ بەتتەرىنەن سۇيگەندى قاتتى ۇناتادى. بالا سياقتى كەيبىر قىلىقتارىنا قاراپ، بۇل كىسىنىڭ كارىلىكتى مويىنداعىسى كەلمەيتىنىن تۇسىنۋگە بولادى.

  قىزىعى - جاعالاي كوزىنە كورىنگەننىڭ بارىنە قىرىنداي بەرەتىنى.

 ءبىر كۇنى كاسىبي مەرەكەمىزدە ۇجىم بولىپ جيىلىپ قالا شەتىندەگى وزەنگە تۇستىك. وسى كۇنى كۇتپەگەن وقيعا بولدى. سۋ ىشىندە دۋىلداسىپ جۇرگەنبىز. ءبىر ۋاقىتتا سۋدىڭ ءىشى شالپىلداپ كەتتى. سويتسەك، باسەكەمىز زەينەتكە شىعۋعا جاقىن ارىپتەستەرىمىزدىڭ ءبىرىن سۋ ىشىندە قۋالاپ ءجۇر ەكەن. ۇستاپ السا، قۇشاقتاماقشى. ول كىسى وزگە ۇلتتىڭ وكىلى ەدى. ءبىر ۋاقىتتا مىنا كىسى بۇركىتشە بۇرە بەرگەندە: «پوشەل ۆون، ستارىي كارگا!» - دەپ، كەۋدەسىنەن يتەرىپ كەپ جىبەردى. سۋدان شىققان سوڭ، الگى كىسى نالىپ، جامان جىلادى. ءبىزدىڭ باستىق وسى وقيعادان سوڭ الگى ايەلگە قاتتى وشىگىپ، نەشە ءتۇرلى سىلتاۋ تاۋىپ، جۇمىستان شىعارىپ جىبەردى. وسى جايتتان سوڭ مەنىڭ باستىقتىڭ «ماحابباتى» جاسقا دا، ۇلتقا دا قارامايتىنىنا كوزىم جەتتى.

ەندى بىردە باسەكەمىز وبلىس ورتالىعىنا ءىس ساپارعا باراتىن بولدى. قالاداعى مەكەمەلەردىڭ بىرىندە باسشى بولىپ ىستەيتىن اجەپتاۋىر جاستاعى ايەل ادام وعان «ماشيناڭىزبەن الا كەتىڭىزشى» دەپ قولقا سالدى. كەيىن مەن سول ايەلدى جولىقتىردىم. ول كوزىنە جاس الىپ:

 - باستىقتارىڭنىڭ ونداي وڭباعان ادام ەكەنىن بۇرىن بىلمەپپىن. راس، جۇرتتان بۇرىن ونداي- مۇندايىن ەستيتىنمىن. ءبىراق ءوز باسىم ونى سىيلايتىندىقتان، سەنە قويماۋشى ەدىم. جول شەتىنە ماشيناسىن توقتاتتى دا، ماعان تارپا باس سالدى. «مۇنىڭىز نە؟ » دەپ ەدىم، «سەن جەسىر ەمەسسىڭ بە، جەسىردىڭ كوڭىلىن تابۋ وزىمە دە ساۋاپ بولادى» ، - دەپ، ەكەۋمىز ءبىراز جۇلقىسىپ، توبەلەسكە دەيىن باردىق. قايتاردا اۆتوبۋسپەن قايتتىم، - دەدى.

 باستىعىمىز ءالى كۇنگە دەيىن ءارقايسىمىزدى مازالاپ، زىقىمىزدى شىعارىپ ءجۇر. سوزىنە كونبەگەننەن كەيىن جۇمىسىمىزدان ءمىن تاۋىپ، سىياقىمىزدى قىسقارتۋىن قويار ەمەس.

بىرنەشە كۇن بۇرىن مەنى كابينەتىنە شاقىرىپ الىپ، «قىسقارتۋ بولادى» دەپ قورقىتتى. سوڭىنان ءجىبىپ: «تابيعات اياسىنا شىعىپ كەلۋ كەرەك ەدى، ءا؟ » - دەپ، بەتىمە كۇلىمسىرەپ قارادى. «مەنىڭ اياعىم اۋىر» ، - دەپپىن ساسقانىمنان. قاباعى تۇنەرىپ كەتتى. «كىمنەن؟ » - دەدى جۇلىپ العانداي. «تۇرمىسقا شىققالى ءجۇرمىن!» - دەدىم. «ە- ە- ە- ە، ولاي بولسا، بىزگە ءتىپتى جاقسى بولادى. اياعى اۋىر كەزدە مەنىمەن بولعانىڭدى ەشكىم بىلمەيدى عوي. جۇكتى بولىپ قالامىن دەپ قورقاتىن ەمەس.. .» - دەپ قويدى شال. «قازىر قولىم بوس ەمەس. دەنساۋلىعىم دا بولماي تۇر. كەيىندەۋ بارايىق» ، - دەپ، ەمەكسىتە سالدىم. ءماز بولىپ قالدى. قازىر مەن بارلىق تانىستارىمدى ىسكە قوسىپ، وزىمە جۇمىس ىزدەپ جاتىرمىن. «دەنەمدى شال سيپاعان قۇرت جەسىن دەپ» دەگەن ولەڭ جولدارى تۇسەدى ىلعي دا ەسىمە. وسى ءسوزدى ۇران ەتىپ، مىنا ۇجىمنان كەتپەكپىن. شال ازىرگە قيالداپ جۇرە تۇرسىن. مۇمكىن، سىزدەر «كارى قىز نەسىن بۇلداپ وتىر» دەيتىن شىعارسىزدار. ءبىراق مەن ءوز باعامدى بىلەتىن اداممىن. «جاڭا باستىعىڭ سويتپەسىنە كىم كەپىل؟ » دەيتىندەر دە تابىلار. ءيا، كارى قىز بولعاندىقتان، باستىقتىڭ توقالى بولا سالۋ دا دۇرىس شىعار. ءبىراق مىناداي كەۋىپ قالعان شالدىڭ ەمەس...

اقسامال جالبىروۆا