اسىل جار ءسۇيۋ قيىن با؟
ەكەۋى بىرگە بولعان ۇزاق جىلدار بويى اجال ايىرعانشا قول ۇستاسىپ ءومىر ءسۇرۋى كەرەك.
ناعىز تۇزدىق وسى. ومىردەگى ەڭ باستى نارسە دە سول. ەر ازامات وسى ءۇشىن جاراتىلعان.
گرەگوري دەۆيد روبەرتس. «شانتارام»
ءسالىح اس-سۋحەيمي شەيحتىڭ ايتقانى (اللا ءوزى وعان جار بولسىن):
ءوز ايەلىنە نەمكەتتى قاراعان باۋىرلارىما ناسيحات! ءسۇبىحاناللا! نە بولعان سىزدەرگە؟ نەگە اسىل جارلارىڭىزعا ىقتياتتاپ كوڭىل بولمەيسىزدەر؟ نەگە ولاردىڭ جاندارىن جادىراتارلىق ىستىق ءسوز ايتپايسىزدار؟ جارىڭىزدىڭ كوڭىلىن كوتەرۋ سونشىلىقتى قيىن با؟ وندا نە ءۇشىن ۇيلەندىڭىزدەر؟ ايەلىڭىز اس ازىرلەپ، كىرلەگەن ناسكيىڭىزدى جۋىپ بەرسىن دەپ قانا ما؟ بار مۇقتاجدىق وسى ما ەدى؟ نەگە ايەلىڭە جىلى ءسوز ايتۋ، اراسىندا سىيلىق جاساۋ، سەرۋەندەپ كەلۋ، ءتىپتى بولماسا ءجاي عانا جانىنا وتىرىپ اڭگىمەلەسۋ سونشا قيىنداپ كەتتى؟ كەي ازاماتتار بۇنى دا جاسامايدى، ءسۇبىحاناللا.
ءوز جارىڭىزدىڭ باقىتتان نۇرلانعان جانارىن كورگىڭىز كەلمەي مە؟ ونى قۋانتىپ، جان جىلۋىڭىزبەن بولىسكىڭىز كەلمەي مە؟ اللا بۇل ءومىردىڭ ەڭ زور ۇلاعاتىن ءناسىپ ەتتى. ول سىزگە جار سىيلادى! سول اماناتقا قانداي قيانات جاسادىڭىز؟
كوپ ەركەك ايەلىن ءۇي كۇتۋشىسى ساناتىنا ءتۇسىرىپ العان. «جۋ، جينا، اكەل، اپار، ازىرلە، جات». ءسىزدىڭ قۇقىڭىزدى تاپتاماسىن دەپ تالاپ ەتەسىز، ال ءوزىڭىز وعان لايىقتى ادىلەتتىلىك تانىتپايسىز. اللانىڭ اتىمەن انت ەتەيىن، جەر بەتىندە تەك جارىن قۇشۋ ءۇشىن عانا ۇيىنە اسىعۋدى ارماندايتىن ادامدار بار. ءجاي عانا ۇيگە كەلگەندە قۇشاقتايتىن جاننىڭ بولعانى ءبىر عانيبەت ەمەس پە؟ ءبىراق اللا ولارعا ونداي مۇمكىندىك بەرمەدى.
باۋىرلار! ايەلدەرىڭىزدى باعالاڭىزدار! جان جىلۋىڭىزدى سىيلاڭىز، قامقورلىق تانىتىڭىز، ولاردى باقىتتى ەتىڭىزدەر! بارىمىزدە «ەڭ جاقسىلارىڭ - وتباسى مەن ايەلدەرىنە جاقسى قاراعاندار» دەگەن ءحاديستى بىلەمىز. ەڭ جاقسى بولۋعا تالپىنىڭىزدار!
مۇسىلمان ايەلدىڭ ومىرىندە كۇيەۋ قانشالىقتى ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن بىلسەڭىز عوي! كۇيەۋ ايەلىن ءبىلىمدى، وزگەلەرگە پايداسىن تيگىزۋشى ەتە الادى، نەمەسە دىنگە قىزىعۋشىلىعىن ۋلاپ، ايەلىنەن ھاس نادان جاساي الادى. كۇيەۋ ايەلىنەن ءتۇنىن قۇلشىلىققا ارناعان تاقۋا نەمەسە كۇنى بويى تەلەديدار كورىپ، ۇيىقتاۋدان قولى تيمەيتىن كۇناھار جاساي الادى. كۇيەۋ ايەلىن يبالى ءارى قامقور جان نەمەسە تاسجۇرەك، بەزبۇيرەك جاساي الادى. ايەلىن ۇنەمى جىلاتىپ نەمەسە كۇلدىرىپ وتىرۋ دا كۇيەۋدىڭ قولىندا.
كۇيەۋ ايەلىن سابىرلى جانە ىنساپشىل نەمەسە كۇيگەلەك ءارى ۇرىسقاق ەتە الادى. ايەلىن رەنجىتكىسى كەلسە دە، قۋانتقىسى كەلسە دە ول كۇيەۋدىڭ ىقىلاسىندا. كۇيەۋ ايەلىن تىرىدەي ءولتىرىپ نەمەسە اياعىنان تىك تۇرعىزا الادى. كۇيەۋ ايەلىن وتە باقىتتى نەمەسە تىم باقىتسىز ەتە الادى. كۇيەۋ ايەلىن رياسىز ريزا بولا الاتىن نەمەسە ىنساپسىز، ۇنەمى شاعىمدانعىش بولۋعا ىقپال ەتەدى.
ايەلدىڭ اتا-اناسى ونىڭ ءومىرى مەن رۋحاني احۋالىنا كۇيەۋى سياقتى اسەر ەتە المايدى. كۇيەۋ ايەلىنەن قالاعانىن جاساي شىعارادى. ول ءۇشىن نە كەرەك؟ ول ءۇشىن پايعامبارىمىز (س. ع. س.) بۇيىرعانداي جانە ءوزى كورسەتكەندەي كۇيەۋ - ىقىلاستى، زەردەلى، جارىن سۇيەتىن، قامقور بولۋى كەرەك.
ۇيدە سەزىمسىز، ءىلتيپاتسىز قالعان ايەلدەن ادال جار، اسىل انا شىقپايتىنىن ەسكەرۋ شارت. كۇيەۋ - ايەل ءۇشىن توزاق ياكي جۇماق. قاي جولدى كورسەتسەڭ، ول سول جولعا تۇسەدى.
(اۋدارعان شىنار ءابىلدا)