مەنى نەگە وزدەرىڭنەن الىستاتتىڭدار، اكە، انا؟
مەن ۇيدەگى ۇلكەن نەمەرەمىن. اتا-انام جوعارى وقۋ ورنىندا ستۋدەنت بولىپ جۇرگەن كەزدەرىندە دۇنيەگە كەلىپپىن. انامنىڭ ءسۇتىن التى اي ەمگەننەن كەيىن مەنى اۋىلداعى اتا-اجەم باۋىرىنا سالعان ەكەن.
اكە-شەشەم وقۋلارىن اياقتاعان سوڭ قالادا قالدى. مەنەن كەيىن ءسىڭلىم، باۋىرلارىم ومىرگە كەلدى. ۇلكەندەر مەنى بەرگىسى كەلمەدى مە، الدە اتا-انام ولاردان باتىپ سۇراي المادى ما، ول جاعىن ءالى كۇنگە انىق بىلمەيمىن، مەن سول كۇيى اۋىلدا اتا-اجەمنىڭ جانىندا قالدىم. كىشى اكەمنىڭ بالالارىمەن ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي تاتۋ-ءتاتتى بولىپ وستىك. كەيدە ءتىپتى ءوز تۋعان باۋىرلارىمنان گورى سولار ماعان ەتەنە جاقىن بولاتىن. ال جەڭگەمدى انامداي كوردىم، ول دا ماعان تۋعان قىزىنداي قارادى. ونىڭ ۇرىسقانىن مەن كەك كورمەيمىن، مەنىڭ ەركەلىگىمدى ول دا كوتەردى. ءتىپتى ءالى كۇنگە سولاي.
اكەمدى «پاپا» دەگەنىممەن، انامدى «ماما» دەپ باتىل تۇردە ايتا المايمىن، نە اتىن اتامايمىن. نەگە ەكەنىن ءوزىم دە بىلمەيمىن. اۋىلعا كەلگەندە اتا-انام مەنىڭ بەتىمنەن ءسۇيىپ، مەنىڭ ماڭايىمدا اينالسوقتاپ جۇرسە، اتا-اجەم، اسىرەسە اجەم قاتتى قىزعاناتىن. «شەشەڭدى تاپقانسىڭ با، ەي!» دەگەن سوزىنەن قاتتى جاسقاناتىن ەدىم. سوسىن ىشىمنەن قالاپ تۇرسام دا، انامنان قاشقاقتايتىنمىن.
انام عانا ەمەس، ناعاشىلارىمنىڭ بىرىنە دە جولامادىم. ناعاشى اجەمدى ءتىپتى «جەك كورەتىنمىن»، شىندىعىندا ولاي بولماسا دا ءوز اجەمە سولاي ەتىپ كورسەتۋگە تىرىسۋشى ەدىم. «سەنىڭ انا جەرىڭ ناعاشى اجەڭە تارتىپ كەتىپتى، مىنا جەرىڭ ۇقساپ كەتەدى» دەپ وزدەرى جاقتىرمايتىن، ۇنامسىز قىلىقتارىم بولسا، سونىڭ ءبارىن ناعاشى اجەمە ۇقساتۋشى ەدى. بارا-بارا مەن راسىمەن ناعاشىلارىم ەڭ جامان ادامدار سەكىلدى ويلايتىن بولدىم.
اجەمنىڭ انام تۋرالى تالاي رەت «سالداقى قاتىن، توركىنشىل نەمە، سايقالسىعان قاتىن» دەگەندەي سىرتىنان ايتقان نەبىر جامان بىلاپىت سوزدەرىن ەستيتىنمىن. سوندايدا اجەمە دەگەن وكپەم قارا قازانداي بولىپ تۇرسا دا، بىلدىرمەيمىن. ىشتەي شەشەم جايلى ولاي دەگەنىن مۇلدە قالاماي تۇرامىن، انامدى جامان دەپ ايتپاسا ەكەن دەپ وتىراتىنمىن.
اكە-شەشەم كانيكۋلدا قالاعا بارعان سايىن «ايجان سىڭلىڭمەن ءبىر مەكتەپتە وقيسىڭ، مەكتەپكە بىرگە بارىپ-بىرگە كەلەسىڭدەر، قالادان وقىساڭشى» دەپ ازعىرادى، ءبىراق مەن كونبەيمىن.
ارينە، اتا-انامدى، باۋىرلارىمدى دا ساعىنامىن، ءبىراق مەن ءۇشىن بار قىزىق، بار قۋانىش اۋىلدا، اتا-اجەمنىڭ جانىندا سەكىلدى.
مەكتەپتى اياقتاپ، ۇلكەن قالاعا وقۋعا تۇسكەسىن، انام جاتاقحاناعا ارتىمنان ءجيى كەلىپ تۇردى. ول كەزدە اتام دۇنيە سالعان، اجەم قارتايعان، وزدىگىنەن كوپ جۇرە دە المايتىن. سوندىقتان ماعان دەگەن سالەمدەمەسىن بەرىپ جىبەرىپ، تەلەفونمەن اينالىپ-تولعانعانى بولماسا، ءجيى كورىسپەيتىن بولعانبىز. انام بايعۇس شاپقىلاپ، ءار كەلگەن سايىن كەرەك-جاراعىمدى، كيىم-كەشەگىمدى اپەرىپ كەتەدى. انامدى كەلگەندە قۇشاقتاپ، سۇيگىم كەلەدى، كەشكىلىك باۋىرىنا تىعىلىپ ۇيىقتاسام دەيمىن. سىرىمدى ايتىپ، اشىلىپ اڭگىمەلەسسەم دەۋشى ەدىم.
ءبىراق سونىڭ ءبىرىن دە جاساي المايمىن، ارامىزدا كوزگە كورىنبەيتىن ءبىر كەدەرگى تۇرادى دا قويادى. مەن ونى سول كۇيى جەڭە الماي-اق كەتتىم.
كەيدە شەشەم تۋرالى «مەنى نەگە اكەلىپ تاستاپ، الماي قويعان؟ الدە ءوزى تاسباۋىر بولدى ما ەكەن؟» دەگەن دە سۋىق وي سۋماڭ ەتە قالادى. بالكىم، اجەمنىڭ انام تۋرالى ايتاتىن سوزدەرى راس پا ەكەن دەپ تە كۇماندانىپ قالاتىنمىن. ايتپەسە، اجەم بەكەردەن بەكەر جامان ءسوز ايتپايتىن ەدى عوي دەيدى جامان ويىم. ءوز-وزىممەن ىشتەي ارپالىسىپ شارشادىم.
قۇربىلارىمنىڭ ءوز انالارىمەن ەمەن-جارقىن سويلەسىپ، اناسىنا ەركەلەپ وتىراتىندارىن كورگەندە ءىشىمدى قىزعانىش وتى جاندىرىپ جىبەرەدى، كىمدى كىنالارىمدى بىلمەي، ىشتەي ىزا بولامىن.
وسى ەسەيگەن شاعىمدا جەڭگەم «سەن ەس كىرگەلى تۋعاندارىڭدى تاۋىپ الدىڭ-اۋ، ءا؟ ءبىز جاققا كانيكۋلدا كەلىپ، ۇزاعىراق جاتپايسىڭ با؟» دەپ اجەمنىڭ سارىنىنا سالىپ، تۇيرەپ وتەدى. العاشىندا ۇندەمەيتىنمىن، كەيىن «وسى سونداي شىمشىما سوزدەرىڭىزدى قويساڭىزدارشى» دەپ ونداي ءسوزدى جاقتىرمايتىنىمدى ايتىپ قالدىم. مۇمكىن، ولار بوي جەتكەن سوڭ مىنەزى وزگەردى دەپ ويلاپ جۇرگەن شىعار. ءبىراق مەنىڭ وزگەرۋىمە بالا كۇننەن بەرى سەزىنگەن جايتتارىم، ەس جيعان شاقتا سونىڭ ءبارىن سالماقتاپ، قورىتقان اۋىر ءتيىپ ءجۇر.
مەن ءۇشىن اتام مەن اجەم بارىنەن قىمبات. ولار دا پەندە عوي، مەنى قاتتى جاقسى كورگەندىكتەن، قىزعانعاندىقتان سولاي ەتكەن شىعار، ناعاشىلارىنا ءۇيىر بولماسىن دەپ ولاردان الشاقتاتقان شىعار. سوندىقتان ولاردى ەش كىنالامايمىن.
ءوزىم ستۋدەنت كەزدە دە تۇرمس قۇرعان تالاي قۇربىلارىم وقىپ ءجۇرىپ بالالى بولدى. ءبىراق ءسابيىن اۋىلعا اپارىپ تاستاعان ەشقايسىسىن كورگەن جوقپىن. ءبارى بالالارىن باۋىرىنان شىعارعىسى كەلمەيدى. ونى كەيدە ۇلكەندەر «جاپ-جاس بولىپ، بالاجانىن قاراي گور بۇلاردىڭ؟!» دەپ كىنالاپ جاتادى. مەنىڭشە، ونىڭ ەش سوكەتتىگى جوق. قانداي قيىندىق بولسا دا، بالاسىنان الىستاماعان اتا-انانى قولدايمىن. ءوزىم دە تۇرمىس قۇرىپ، بالالى بولسام، ءسابيىمدى ەشكىمگە بەرمەيمىن دەپ ويلايمىن. وسى تۇرعىدان كەلگەندە اتا-اناما ىشتەي وكپەلىمىن.
اكە-شەشەمە، اسىرەسە اناما تۋعان انامداي قاراي المايتىنىم، ناعاشىلاردى نە جاقسى كورە المايتىنىم، نە جەك كورە المايتىنىم، ءسىڭلىم مەن باۋىرلارىممەن ەتەنە ارالاسا المايتىنىم - ءبارى -ءبارى مەنىڭ جانىما باتادى.
مەنى نەگە وزدەرىڭنەن الىستاتتىڭدار، اكە، انا؟
ايعانىم نۇرىمبەتوۆا، تالدىقورعان
«الاش ايناسى»