قىتاي ازيا مەن امەريكا قۇرلىقتارىن جالعاستىراتىن تەمىر جول سالماق
الدىن الا بولجامعا قاراعاندا، تەمىر جول جەلىسى سولتۇستىك-باتىس قىتايدان سىبىرگە، ودان كەيىن تىنىق مۇحيتتىڭ استىنان تۋننەل سالىپ، ودان ءارى قاراي الياسكاعا جانە كاناداعا جەتكىزبەك. بۇدان كەيىن ا ق ش-تىڭ قۇرلىقتاعى بولىگىنە تارتۋ ولارعا قيىندىق تۋدىرا قويمايدى.
Beijing Times گازەتىنىڭ جازۋىنشا، قىتايلىق-امەريكاندىق جوعارى جىلدامدىقتاعى تەمىر جول - بۇگىنگى تاڭدا ازىرلەنىپ جاتقان حالىقارالىق 4 جوبانىڭ ءبىرى. ءبىرىنشى جوبا - بۇل لوندوننان پاريج ارقىلى بەرلين، ۆارشاۆا، كيەۆ جانە ماسكەۋ ارالىعىن قامتيدى. بۇدان كەيىن ەكى تارماققا ءبولىنىپ، ونىڭ ءبىرى ق ح ر- عا قازاقستان ارقىلى، ال ەكىنشىسى - شىعىس ءسىبىر ارقىلى حاباروۆسكىگە جەتكىزىلەدى. ەكىنشى جەلى باتىس قىتايداعى ءۇرىمجى قالاسىنان باستاۋ الىپ جانە قازاقستان، وزبەكستان، تۇركىمەنستان، يران جانە تۇركيانى باسىپ ءوتىپ گەرمانياعا تارتىلادى. ءۇشىنشى جەلى وڭتۇستىك باتىستاعى كۋنمين قالاسىنان ۆەتنام، كامبودجا، تايلاند جانە مالايزيا ارقىلى سينگاپۋرعا تابان تىرەيدى. Beijing Times باسىلىمىنىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا، بۇل جولداردى سالۋ جوباسى ونى ازىرلەۋ مەن قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدىڭ ءتيىستى كەزەڭدەرىنەن وتۋدە.
«قىتاي-رەسەي-كانادا-ا ق ش تەمىر جولى» شارتتى اتاۋىنا يە بولعان جوبا 13 مىڭ شاقىرىمعا سوزىلادى. بۇل كەزىندە عاسىر كۇرە تامىرى اتالعان ترانس ءسىبىر ماگيسترالىنەن 3 مىڭ شاقىرىمعا ارتىق. ايتا كەتەر جايت، بارلىق جولدى ءجۇرىپ ءوتۋ نەبارى 2 كۇنگە سوزىلادى، ويتكەنى پويىزدىڭ جىلدامدىعى شامامەن ساعاتىنا 350 شاقىرىمدى قۇراماق.
دەگەنمەن، قىرۋار قارجىنى كەرەك ەتەتىن كەڭ اۋقىمدى شارانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ وزىندىك قيىندىقتارى دا كەزدەسىپ وتىر. The Economic Times-تىڭ حابارلاۋىنشا، بۇگىنگى تاڭدا ەلدىڭ تەمىر جول سالاسىنىڭ تابىسىنان كورى شىعىنى باسىم. بەيجىڭ كولىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى دەرەككوزدىڭ اتالمىش باسىلىمعا ايتۋىنا قاراعاندا، تەمىر جول سەكتورى قارىزعا باتىپ وتىر. بۇل اراداعى شەشىلمەي وتىرعان تۇيتكىل - ۇكىمەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلگەن كۇننىڭ وزىندە تەمىر جول كومپانيالارى بانكتەردى اسا كوپ مولشەردە نەسيە بەرۋگە سەندىرە ءبىلۋى ءتيىس.
بۇگىنگى تاڭدا قىتاي ينجەنەرلەرى وسىناۋ الىپ جوبانى ىسكە اسىرۋدا كەزدەسەتىن بىرنەشە پروبلەمالاردى شەشۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋدا. ولار - بەرينگ بۇعازى استىنان رەسەي مەن امەريكا اراسىن جالعاستىراتىن ۇزىندىعى 200 شاقىرىمدىق تۋننەل قازۋ، ەۋرازيانىڭ تاۋلى ايماقتارىنداعى كۇردەلى جاعداي، بىرنەشە مەملەكەتتىڭ اۋماعىن باسىپ وتەتىن تەمىر جولدىڭ وپەراتورى جوقتىعى.
وسىنىڭ ەگجەي-تەگجەيىن قاۋزايتىن بولساق، بەرينگ بۇعازى استىنان وتەتىن جەلى قۇرىلىسى ۇلكەن ينجەنەرلىك تاۋەكەلدى تالاپ ەتەدى، ويتكەنى بۇل لا-مانش تۋننەلىنەن ءتورت ەسە ۇزىن، الەمدەگى تەڭىز استىنان جۇرگىزىلگەن ەڭ ۇزىن تۋننەل بولماق. China Daily گازەتىنىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا، قۇرىلىس تەحنولوگياسى قازىردىڭ وزىندە دايىن جانە قىتايدىڭ وڭتۇستىك شىعىسىنداعى فۋتسزيان پروۆينتسياسىن تايۆان ارالىمەن جالعاستىراتىن جوعارى جىلدامدىقتى تەمىر جول تۋننەلىن سالۋدا قولدانىلماق.
ارينە، وسىنداي اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ اسا مول، ياعني بىرنەشە ميلليارد دوللاردى قاجەت ەتەرى انىق. ارينە، بۇعان قىتاي مەملەكەتىنىڭ الەۋەتى جەتەرلىك. اتاپ ايتار بولساق، 2009 - جىلى قىتاي ينفراقۇرىلىمعا قارجى قۇيۋدان ا ق ش-تى باسىپ وزدى. الەمدىك دەڭگەيدە بۇل ينۆەستيتسيالىق شىعىن 2012 - جىلى 4 تريلليون دوللاردى قۇراعان.
اۆستراليالىق Business Spectator پورتالىنىڭ جازۋىنشا، 1992 - جىلدان باستاپ ق ح ر جىل سايىن ءى ج و-ءنىڭ 8,5 پايىزىن ينفراقۇرىلىمعا قۇيۋدا. قازىرگى جۇزەگە اسىرىپ جاتقان 2011-2015 - جىلدارعا ارنالعان بەس جىلدىق باعدارلاما بويىنشا قىتاي ۇكىمەتى قالالىق قوعامدىق ينفراقۇرىلىمعا 7 تريلليون يۋان، ۇلتتىق تەمىر جول ينفراقۇرىلىمىنا 3 تريلليون يۋان كولەمىندە قارجى ءبولىپ وتىر.
برازيليادا كۇنى كەشە عانا وتكەن بريكس سامميتىندە شارتتى ۆاليۋتالىق رەزەرتەردىڭ تۇراقتاندىرۋ پۋلىن قۇرۋ جونىندەگى شارتقا قول قويىلدى. پۋلگە العاشقى قۇيىلعان قارجى كولەمى 100 ميلليارد دوللاردى قۇراپ وتىر. ونىڭ باسىم بولىگى قىتايدىڭ ەنشىسىندە. قىتاي تاراپى بۇدان بولەك ازيالىق ينفراقۇرىلىملىق ينۆەستيتسيالار بانكىن قۇرۋ ماسەلەسىن دە قوزعاۋدا. ق ح ر قارجى ءمينيسترى لوۋ سزيۆەيدىڭ ايتۋىنشا، ەگەر بۇل قارجى ۇيىمى قۇرىلعان جاعدايدا، ەڭ ءىرى اكتسيونەرى (50 پايىزى) بەيجىڭ بولماق.
ەسكە سالا كەتسەك، اتالمىش قارجى ۇيىمىن قۇرۋ جونىندەگى باستامانى بىلتىر ق ح ر باسشىسى شي جينپين يندونەزياعا جاساعان مەملەكەتتىك ساپارى بارىسىندا كوتەرگەن بولاتىن.
وزگە ءىرى مەملەكەتتەر ەكونوميكالىق داعدارىستان شىعا الماي جاتقان قازىرگىدەي ءولارا كەزەڭدە شيكىزات كوزى مول، ءبىراق ونى يگەرۋگە شاماسى جەتپەي جاتقان ءار قۇرلىقتاعى ءىرىلى-ۇساقتى مەملەكەتتەرگە ينۆەستيتسيا قۇيىپ، الىستى بولجاعان، دامۋدىڭ وزگەشە دە ءتيىمدى جاڭا قىرلارىن ىسكە اسىرىپ جاتقان كورشىلەس قىتايدىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى وسىنداي بولىپ جاتىر.
اسىرەسە، ەلىمىزدىڭ الەمدەگى اسا قۋاتتى 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋدى ماقسات تۇتقان ۇمتىلىسى كەزىندە الەمدەگى الپاۋىت ەلدەردىڭ ءار قادامىن ەكشەپ، سارالاپ وتىرعاننان ۇتپاساق ۇتىلماسىمىز انىق.
ەرلان قوجاكەلدييەۆ