اباي وسيةتئ - ةلباسئ ساياساتئندا
ХІХ عاسئردا قازاق قامئن جةگةن ذستاز بةن ХХІ عاسئردا قازاقستان رةسپؤبليكاسئ دةپ اتالاتئن مةملةكةتتئ قذرئپ، قارقئندئ دامؤ ارناسئنا سالئپ، ذلتئمئزدئ بذكئل الةمگة مويئنداتقان كوشباسشئمئزدئث پئكئرئ نةلئكتةن ءبئر ارنادا توعئسئپ، ءبئر نذكتةدة تذيئسكةن؟ ويلاعانعا بذل سذراقتئث جاؤابئ قيئن ةمةس. ءبئراق ءبئز قيئن بولماسا دا سول جاؤاپتئ وقئرمانعا ءومئرئمئزدئث ناقتئ مئسالدارئمةن تذسئندئرة كةتةيئك. بارشاعا بةلگئلئ، رةسةي بوداندئعئنا بذدان 400 جئلداي ؤاقئت بذرئن قازئرگئ قازاقستان رةسپؤبليكاسئ جةرئن مةكةندةگةن جالعئز ذلت - قازاقتار ءذش دذركئن، ءذش حاندئق بولئپ ةنگةن. ءيا، ءبئزدئث تاريحئمئزدئث اششئ اقيقاتئ - وسئ. سول ءذش حاندئق بولئپ تذرعان زاماندا «اقتابان شذبئرئندئ، القاكول سذلامانئ» باستان كةشتئك. قان جذتتئق، قئرئلدئق. دةسةك تة، ذلتاندئ ذلتتان ءذش كةمةثگةر - تولة ءبي، قاز داؤئستئ قازئبةك جانة ءايتةكة بيلةر شئعئپ، ءبئر مةزةتكة اتئراؤدان التايعا دةيئنگئ جةردئ مةكةندةگةندةردئ ءبئر تؤدئث استئنا جيناي الدئ. جةثدئك!
اثئراقايدا ايبئنئمئز اسئپ، جاؤئمئزدئ ةلئمئزدةن ئسئرئپ تاستادئق. ءومئر بئزگة وسئلايشا «بولشةكتةنگةندئ ءبورئ جةيتئنئن» دالةلدةپ بةرسة دة نةگئزگئ جاؤئمئزدئ جةثگةن سوث «ءبارئ وسئمةن ءبئتتئ» دةگةندةي تاعئ دا «كةتئستئك». ءسويتئپ، قايتادان ءذش حاندئق قذردئق. نة بولدئ؟ ءوز بةتئنشة ءذش حاننئث ذشةؤئ دة كذنئن كورة المايتئنئن مويئنداعاندئقتان تذركئلةر داؤئرلةپ تذرعان زامانداعئ تاريحتا اتئ دا بولماعان ورئستاردئث قول استئنا ءوز ةركئمئزبةن كئرئپ، بوداندئقتئ مويئندادئق. قازاقتئث وسئنداي باستان وتكةن قذقايلارئن بةزبةندةي العان ذلت ذستازئ سالداردئث سةبةبئن ءدوپ باسئپ تانئپ، اقئر اياعئندا «ءبئرئثدئ قازاق، ءبئرئث دوس، كورمةسةث ءئستئث ءبارئ بوس» دةدئ. مذنداي تذجئرئمدئ كةشةگئ القالئ جيئندا كوشباسشئمئز نذرسذلتان نازاربايةأ تا قاداپ ايتتئ. نةلئكتةن؟ «اؤرؤئن جاسئرعان ولةدئ» دةگةندئ ةسكةرة وتئرئپ، اقيقاتقا تؤرا قارار بولساق، قازئر دة «قازاقتئن جاؤئ قازاق بولئپ تذر». بذرئن اتاعا، رؤعا، جذزگة بولئنئپ كةلسةك، ودان ХХІ عاسئردئث وزئندة ارئلماي كةلةمئز. ول - ول ما، ةجةلگئ ءدئنئمئز - يسلامنئث ئشئندة جئك بولئپ «قازاقتئ قازاق اتئپ ولتئرگةنئ» بولمئسئمئزدئث اقيقاتئنا اينالدئ. مذندايدا «ءبئرئثدئ قازاق ءبئرئث دوس، كورمةسةث ءئستئث ءبارئ بوس» دةگةن ذلت ذستازئنئث ءسوزئن كوشباسشئ بذگئنگئ حالقئنا قاداپ ايتپاعاندا قايتسئن؟! دذرئس ايتتئ! وسال ءتذسئمئزدئ كوزئمئزگة شذقئپ كورسةتئپ، تذزةلؤدئث جولئن وسئلاي ايتپاعاندا قالاي ايتسئن؟!
كوشباسشئنئث كةلةسئ ءبئر ةرةكشة قاداپ ايتقانئ «ادامزاتتئث ءبارئن ءسذي باؤئرئم دةپ» دةگةن اباي وسيةتئ. جالپئ العاندا، تاؤةلسئز قازاقستان رةسپؤبليكاسئ تئزگئنئن ذستاپ، مةملةكةتتئك ساياساتتئث باسئم باعئتئن جاريالاعاندا نذرسذلتان ءابئش ذلئ نازاربايةأ دذنيةجذزئمةن تذگةل «اشئق ةسئك» جاعدايئندا قارئم-قاتئناس ورناتاتئنئ ذستانئمنئث نةگئزگئ وزةگئ بولئپ شئقتئ. ءبئز تاريحي قئسقا مةرزئم ئشئندة بئرةؤلةر عاسئرلاپ جةتةتئن جولدئ ةثسةردئك دةپ ماقتانساق، مذندا سول ذلت كوشباسشئسئنئث ذلت ذستازئ اباي وسيةتئن قئزمةتئنئث باسئم باعئتئنا العاندئعئ قؤات بةردئ دةؤ كةرةك. قازئرگئ قازاقستاندئ ا ق ش، ةؤرو وداق، قئتاي، رةسةي، جاپونيا ستراتةگيالئق ارئپتةس اتاعان. يسلام الةمئ «دئندةستةرئمئز» دةپ، تذركئ دذنيةسئ «قانداستارئمئز» دةپ جاقئن تارتادئ. وسئنداي تورتكذل دذنيةنئث ءتورت بذرئشئنداعئ بارلئق ادامزاتتئ نيةتتةس ةتؤ ءسوز جوق، كوشباسشئمئزدئث «ادامزاتتئث ءبارئن ءسذي باؤئرئم دةپ» دةگةن اباي وسيةتئن ومئرلئك ذستانئمئنئث تةمئرقازئعئ ةتئپ الؤئندا.
ورايئ كةلگةندة ايتا كةتةيئك، قازئرگئ قازاقستاندا جذزدةن استام ذلت پةن ذلئستئث وكئلدةرئ تذرادئ. دذنيةجذزئندة 2000-نان استام ذلت پةن ذلئس بار دةسةك، سونئث ءاربئر جيئرماسئنئث ءبئر وكئلئ ءبئزدئث ةلدة ةكةن. كةيبئرةؤلةر جةردئث بةتئ مةن استئنداعئ قازئنانئ ايتئپ ماقتانادئ، ال اقيقاتقا تؤرا قارار بولساق، ءبئزدئث باستئ بايلئعئمئز وسئ جذزدةن استام ذلت پةن ذلئستئث وكئلئ عوي. ويتكةنئ قالاي دةسةك تة، بذگئنگئدةي قازاقستاندئ ءبئر عانا قازاق ذلتئ جاساپ شئققان جوق. ءتئپتئ ك س ر و-دان مذراعا قالعانداردئ دا جاساعان بذگئنگئ بارشا قازاقستاندئقتار مةن سولاردئث اكة-شةشةلةرئ ةدئ دةسةك، اقيقات سول. ةلئمئزدئث تذرعئندارئنئث 46 پايئزئ اؤئلداردا تذرادئ ةكةن. ولاردئث كاسئبئ - مال شارؤاشئلئعئ. ةل ةكونوميكاسئنداعئ اگرارلاردئث ذلةسئ تئم از. وسئنئث وزئنةن-اق قازاقتار ذلتئ بولةك نيةتئ ءبئر وتانداستاردئث تاؤةلسئز قازاقستاندئ دامئتؤعا قانشالئقتئ ذلةس قوسئپ جذرگةنئن تذسئنةر دةپ ويلايمئز. بذگئن - قازاقستان حالقئنئث ئنتئماق مةرةكةسئ. بذل ءبئزدئث بارشامئزدئث «كوزئمئزدئث قاراشئعئنداي» ساقتاپ قاستةرلةيتئن ةرةكشة مةيرام بولؤئ ءتيئس. ويتكةنئ ةل ئشئندةگئ ئنتئماق - تاؤةلسئز قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث بذگئنئ مةن بولاشاعئنئث ةث باستئ دئثگةگئ. ئنتئماعئمئز بولماعان ХVII عاسئردا باستان نة كةشكةنئمئزدئ جوعارئدا ايتتئق. وزئمئزدةن سانئ جاعئنان الدةقايدا از قالماقتاردئث دا قئرعئنئنا ذشئرادئق قوي. مئنة، وسئنداي جاعداي قايتالانباسئن دةسةك تة ئشكئ ئنتئماققا سئزات تذسپةؤئ ءذشئن بارشامئز جانة ءارقايسئسئمئز قولدان كةلگةننئث ءبارئن جاساؤعا ءتيئسپئز. ءيا، ئنتئماعئمئز بةرئك جانة ماثگئلئك بولعاي!
جذمابةك جاندئلدين
دەرەككوز:«ايقئن» گازەتئ