ال باتئس قازاقستان وبلئسئندا ذثگئر بار ما؟ ارينة، بار. تاؤلئ جةردةگئدةي تةرةث بولماعانئمةن، قئزئقتئ جةر قؤئستارئ كةزدةسةدئ. مئسالئ، قاراتوبة اؤدانئ ةگئندئكول اؤئلدئق وكرؤگئ اؤماعئندا جةرگئلئكتئ حالئق «قذنئسكةرةي ذثگئرئ» دةپ اتايتئن شاعئن ذثگئر بار. «مذنداي ذثگئرلةر شئثعئرلاؤ جانة ءبورلئ اؤدانئ اؤماقتارئندا دا كةزدةسؤئ مذمكئن» دةيدئ ماماندار. «سوندا قذنئسكةرةي دةگةن كئم» دةگةن ساؤالدئث تؤؤئ زاثدئ. تاريحتئ پاراقتاعاندا مئناداي مالئمةتتةرگة كةزئكتئك: كةثةس وكئمةتئنئث العاشقئ كةزةثئندة، 1920 - جئلدارئ باندئ اتانعان قذنئسكةرةي قوجاحمةتوأتئث ةسئمئ باتئس قازاقستان، اتئراؤ وبلئستارئنا جاقسئ تانئس. 1885 - جئلئ اتئراؤ وبلئسئ قئزئلقوعا اؤدانئندا دذنيةگة كةلگةن قذنئسكةرةي باستاپقئدا اؤئلسوأةت ءتوراعاسئ بولئپ جذمئس ئستةگةن كورئنةدئ. الايدا 1923 - جئلئ ذيئنة كةلگةن قوناعئن قورعاپ گ پ ؤ وكئلئن اتئپ ولتئرگةنئ ءذشئن باندئ اتانئپ، ءبئراز جئل قؤعئندا جذرگةن. اقئرئ تذرئكمةنستانعا كةتئپ، اتئ-ءجونئن ءابئلقايئر جامانوأ دةپ وزگةرتئپ، 1968 - جئلئ سول جاقتا دذنيةدةن وزعان. باتئس قازاقستاندئق ولكةتانؤشئ قايئرجان حاسانوأ 2008 - جئلئ الماتئداعئ «ءذش قيان» باسپاسئنان شئققان «قذنئسكةرةي» اتتئ كئتابئندا: «قاراتوبة اؤدانئ تةرريتورياسئندا جارلئ وزةنئ بويئندا اتتئلئ كئسئ سئياتئنداي قذنئسكةرةي ذثگئرئ بار» دةپ جازادئ.
اثئزعا قاراعاندا، قؤعئندا جذرگةن قذنئسكةرةي سئرت كوزگة تذسپةي، ساي ئشئمةن كةلئپ، ذثگئرگة كئرئپ كةتةدئ ةكةن. ذثگئردئث اؤزئ اتتئ كئسئ سئياتئنداي ذلكةن بولسا دا، بئلةتئن كئسئ بولماسا، وزگةگة جاسئرئن، ةلةؤسئز بولعان. ساي ءئشئ - قالئث جئنئس، بذتا. ذثگئردئث ذستئنةن كةلگةن ادام بايقامايدئ، سايدئث قارسئ بةتئنةن كةلگةن جان بولسا، ذثگئردة جاتقان ادامعا الدئ الاقانداعئداي كورئنةدئ. جذرت كوزئنة ءتذسئپ، وزئنة كومةكتةسكةندةردئث باسئن قاتةرگة بايلامايئن دةسة كةرةك، قذنئسكةرةي قئستا كوبئنة ذثگئردة بولعان ةكةن.
قاراتوبة اؤدانئ قوسكول اؤئلئنئث تذرعئنئ ازةرباي دةگةن اعامئز «قذنئسكةرةي حيكايالارئ» دةگةن اثگئمةسئندة جاسئرئن ذثگئر تؤرالئ قئزئقتئ دةرةكتةر كةلتئرةدئ.
«...ميليسيا ورگانئنئث باستئقتارئ قذنئسكةرةي قولعا تذسپةسة، اتئپ، جارالئ كذيئندة ذستاؤ كةرةك دةگةن تارتئپ بةرگةن. قئس تذسة شةتةلگة ءوتئپ كةتةدئ دةگةن قاؤئپ بولعان سئثايلئ. اقتوبةگة قاراي، قذلاقشيدةن ارئ بولةكتاؤ، بارماق دةپ اتالاتئن ذلكةن ءذستئرت، شاعئن تاؤلار بار. سول جةردة ءبئر تاؤدئث استئن قازئپ، قذنئسكةرةي ذثگئرلئ-بولمةلئ ءذي جاساعان دةگةن سئبئس بويئنشا ونئ ذستاؤدئث جوسپارئ جاسالئپتئ. ورالدان مةرگةن (سنايپةر) تاتار جئگئتئن الدئرئپ، ميليسيا جاساعئ قذنئسكةرةيدئ كوپ اثديدئ. بولةكتاؤدئ كةيدة ذثگئرتاؤ دةپ تة اتايدئ ةكةن. ذثگئرتاؤدئث ذستئنة شئققاندا اياق استئ دذثگئرلةپ تذرادئ دةيدئ، ءبئراق اينالادا ةسئك تة، تةسئك تة جوق.
ءبئر كذنئ ذثگئرتاؤدئث ذستئندة تذرعاندا كوز ذشئنان ءبئر سالت اتتئ كورئنئپتئ. ءدذربئ سالئپ قاراسا قذنئسكةرةي ةكةن. تاتار مةرگةن اتئپ جئبةرةدئ. ءبئراق قذنئسكةرةيگة دارئمايدئ. قذنئسكةرةي قايئرئلا بةرئپ اتقان ةكةن، وق تاتار مةرگةننئث باشپايئنان تيئپ، اتئنان ذشئرئپ ءتذسئرئپتئ.
- مةن ةندئ اتپايمئن. قذنئسكةرةي مةنئث تاؤداي دةنةمدئ كورمةي تذرعان جوق. بذل ةسكةرتؤ بولار، ةندئ اتسام ولتئرةدئ. وققاعارئ بار ةكةن، وسئ كةزگة دةيئن وعئم دالاعا كةتئپ كورگةن جوق ةدئ، - دةپ تاتار قايتا اتؤدان باس تارتئپتئ.
قازئر قذنئسكةرةي ذثگئرئ ةگئندئكول اؤئلئنان 4-5 شاقئرئمداي جةردة. بذگئندة ذثگئردئث اؤزئ قذلاپ، كئشئرةيئپ قالعان. قار مةن جاثبئر سؤئ قذيئلئپ، اؤزئ وپئرئلئپ ءتذسئپتئ. ءبئر كةزدةرئ ادام ةثكةيمةي-اق كئرگةن بولسا، قازئر ابدةن الاسارعان. ةندئ بئرنةشة جئلدا ذثگئردةن ةشتةثة قالماؤئ دا مذمكئن-اؤ دةگةن كوثئلسئز وي كةلدئ.
جالپئ، بذل ذثگئردئ قذنئسكةرةي ءوزئ قازئپ جاسادئ دةؤ اقئلعا سئيمايتئن شئعار. شاماسئ بذل ذثگئردئث تاريحئ سوناؤ ساق، سارمات داؤئرئنةن باستالسا كةرةك. بذعان وسئ وثئردة ساقتالعان وبالاردئث، كونة جادئگةرلةردئث كوپتئگئ دالةل بولا الادئ. ونئث ذستئنة بذل الاپات كذشتئث كومةگئمةن قاشالئپ جاسالعانداي.
اأتور: توقتار كةنجةعاليةأ، ورال
دەرەككوز:«الاش ايناسئ» گازەتئ