راس، ستؤدةنتتةر سانئ بويئنشا ةلئمئز الةم بويئنشا 10-ورئندا تذر. الدئمئزدا جاپونيا، سينگاپؤر، گةرمانيا سةكئلدئ دامئعان ةلدةر ورنالاسقان. ايتسة دة، مامان دايئنداؤدا «سانئ جاعئنان العاندا العاشقئ وندئققا كئرئپ تذرعانئمئزبةن، ساپالئ مامان دايئنداؤ تذرعئسئنان جذزدئككة دة ئلئنة المايمئز» دةيدئ ماماندار.
ةلئمئزدة كوبئنةسة ماماندئق تاثداؤدا قوعامنئث سذرانئسئنان گورئ جاستاردئث قالاؤئ «مودنئي» ماماندئقتارعا اؤادئ ةكةن. ال بذل اينالئپ كةلگةندة قوعامنئث دامؤئنا كةرئ اسةر ةتئپ وتئر.
جانذزاق اكئم، حالئقارالئق ادام كاپيتالئ ينستيتؤتئنئث ديرةكتورئ، بيولوگيا عئلئمئنئث كانديداتئ:
- ءبئزدئث ساراپشئلاردئث انئقتاؤئنشا، قازئر قازاقستاندا 100 گة جؤئق ماماندئق يةلةرئ جةتئسپةيدئ. ونئث ئشئندة - باسقارؤ جذيةسئ، جالپئ جانة ساياسي پسيحولوگيا، ماكروةكونوميكا، ميدئث مولةكؤلالئق بيولوگياسئ، اقپاراتتئق تةحنولوگيا، اسكةري سالا جانة تاعئ دا باسقا زامان سذرانئسئمةن جةدةل دامئپ كةلة جاتقان سالالار بار. دذنيةجذزئلئك بانكتئث قازاقستانداعئ زةرتتةؤئنة قاراعاندا مذناي-گاز سالاسئ، ماشينا ونةركاسئبئ، كةن ورنئنداعئ مامانداردئث 60 پايئزعا جؤئعئنئث بئلئكتئلئگئ، ءبئلئمئن جةتئلدئرؤدئ قاجةت ةتةدئ. مامان دايئنداؤداعئ مذنداي كةمشئلئكتةر ةلئمئزدةگئ كاسئپكةرلئك پةن ءوندئرئستئث دامؤئنا كةدةرگئ بولؤدا. ءتئپتئ مةملةكةتتئث دامؤئنا كةرئ اسةر ةتؤدة.
زامان تالابئنا ساي مامانداردئث جةتئسپةؤشئلئگئنةن بذگئندة ةلئمئزدة مذناي گاز سالاسئنئث ةلةؤلئ بولئگئ ماماندئ شةتةلدةن شاقئرتاتئن كورئنةدئ. سئلتاؤلارئ سول - ةلئمئزدة بذل سالانئ يگةرگةن تالاپقا ساي مامان جوق. زاماناؤي ماماندئقتار تذگئل، ةلئمئزدة كاسئپتئك ماماندار دا جةتئسة بةرمةيدئ. ويتكةنئ كوپ جاعدايدا قازاق بالاسئ كوللةدج وقئپ، كاسئپتئك ءبئلئم الؤدئ ار سانايدئ. وسئدان كةلئپ بذگئنگئ كذنئ ةتئگئمئزگة دةيئن شةكارا اسئپ كةلگةن كةلئمسةك تئگئپ وتئر. وسئلايشا، مةكتةپ ءبئتئرؤشئ تذلةكتةردئث ةثبةك نارئعئندا سذرانئستا جوق ماماندئقتاردئ تاثداؤئ سالدارئنان ةلئمئزدة مامان جوق، ايتسة دة، جذمئسسئزدار سانئ كوپ پارادوكس جاعداي ورئن الئپ وتئر. ايتا بةرسةك بذگئنگئ كذنئ مةديسينا، اؤئل شارؤاشئلئعئ سالالارئندا دا مامان تاپشئلئعئ سةزئلؤدة. ذستازدار جةتكئلئكسئزدئگئ سالدارئنان ءتئپتئ قوعامئمئزدا «امبةباپ مذعالئم» دةگةن تئركةستئث قالئپتاسؤئنا سةبةپكةر بولئپ وتئرمئز. جئل سايئن جوعارئ وقؤ ورنئن ءبئتئرئپ جاتقان ستؤدةنتتةر سانئنئث كوپتئگئنة قاراماستان، ءالئ كذنگة دةيئن مامان تاپشئلئعئ جويئلار ةمةس. جذمئسسئزدئق كورسةتكئشئ دة ارتئپ بارا جاتئر.
ايتا كةتةر جايت، كةيبئر ةلدةردة مةكتةپ وقؤشئسئ ورتا ءبئلئمدئ بئتئرگةندة ةكئ-ءذش ماماندئقتئ قاتار يگةرئپ شئعادئ. ةگةر الدا-جالدا جوعارئ وقؤ ورنئن وقي الماعان جاعدايدا مةكتةپتة العان كاسئپتئك بئلئمئمةن دة نان تاؤئپ جةي بةرةدئ. ال بئزدة كاسئپتئك ءبئلئمدئ يگةرؤ ءذشئن ارنايئ كوللةدجدة وقؤ قاجةت. ماسةلةن، جاپونيادا كاسئپتئك ءبئلئمدئ مةكتةپ بئتئرگةن كةز كةلگةن تذلةك يگةرئپ شئعا الادئ. سوندئقتان ماماندار «ءبئلئم جذيةسئندة ءاربئر ادام ةكئ-ءذش ماماندئقتئ يگةرئپ شئعؤئ نورماعا اينالؤئ كةرةك» دةيدئ. راسئندا دا، ةث بولماسا ةكئ-ءذش ماماندئقتئ يگةرگةن ادام ءوزئن قوعامعا كةرةكسئز سةزئنئپ، ةكئ قولعا ءبئر كذرةك تاپپاي جذرمةسئ انئق. دةمةك، ذلتئمئزدئث ينتةللةكتؤالدئق كاپيتالئن مةكتةپتةن باستاپ كذشةيتؤ، مامانداندئرؤ بذگئنگئ كذننئث قاجةتتئلئگئنة اينالئپ وتئر.
عاليا قايداؤئل قئزئ، ق ر ءبئلئم بةرؤ ءئسئنئث ذزدئگئ:
- ءبئز ءالئ دة بولسا ماماندئق تاثداؤدئ مةثگةرمةي كةلةمئز. جاقئندا باسئ ءسال اشئلئپ قالعان ةتئگئمدئ تئكتئرؤ ءذشئن بازارعا باردئم. ءبئز ذستاعان تاجئك جئگئت ةكئ ةتئگئمنئث باسئن جاپسئرؤ ءذشئن 800 تةثگة دةدئ. كةلئستئم. ةتئكشئ تاجئك جئگئت: «كذنئگة 50 ةتئك وسئنداي ماسةلةمةن كةلةدئ» دةدئ. دةرةؤ اريفمةتيكاعا سالئپ ةسةپتةسةم، كذنئگة 50 ةتئكتئ 800 تةثگةدةن ةسةپتةگةندة، ءبئر كذندة 40000 تةثگة پايدا تابادئ ةكةن. ال ةندئ وسئ سومانئ ءبئر ايعا كوبةيتسةث، ءتئپتئ دذنيةنئث اقشاسئ كورئنةدئ. ارينة، وسئنشالئقتئ پايدا تذسپةسة، تاجئك جئگئتئ ةلئمئزگة شةكارا اسئپ كةلئپ، ةتئكشئلئكتئ كاسئپ ةتپةس ةدئ. بئزدة كوبئنةسة بانكير، زاثگةر، ةكونوميست ماماندئقتارئنا قئزئعادئ. سونشا جئلئن، قارجئسئن سارپ ةتئپ، وقئپ بئتئرگةن سوث جذمئسسئز جذرةدئ. ويتكةنئ بذگئندة ةكئنئث ءبئرئ وسئ ماماندئقتئ يگةرگةن. سوندئقتان ةندئگئ جةردة مذمكئندئگئنشة كاسئپتئك ماماندئقتاردئ مةكتةپ قابئرعاسئندا يگةرتؤدئ ويلاؤئمئز كةرةك. سونداي-اق ةلئمئزدة ءتذرلئ تذتئنؤ تاؤارلارئن، كيئم، ازئق-تذلئك تاؤارلارئن وندئرةتئن وتاندئق ءوندئرئس ورئندارئن كوبةيتئپ، ماماندارئمئزدئ سوعان ساي دايئنداساق، نذر ذستئنة نذر بولار ةدئ. وسئ ورايدا قوعامدئق ؤنيأةرسيتةتتةر اشئلئپ، ءبئلئم مةن اتا-انالار اراسئنداعئ بايلانئستئ كذشةيتؤ كةرةك. مةكتةپتة ماماندئق تاثداؤعا قاتئستئ دارئستةر وقئلؤئ كةرةك. سوندا عانا ءبئز تةثگةمئزدئث تاجئكتئث قالتاسئنا ءتذسئپ، شةكارا اسئپ كةتؤئنةن ارئلامئز.
راسئندا دا، مةكتةپ بئتئرةر الدئندا تذلةكتةر بذگئنگئ كذنئ قاي ماماندئقتئث جالاقئسئ كوپ نةمةسة قاي وقؤ ورنئندا وقؤ اقئسئ ارزان دةگةن نيةتپةن ماماندئق تاثداعاندئ ءجون كورةدئ. ءتئپتئ اتا-انا دا بالا بويئنداعئ ةرةكشةلئكتئ ةسكةرمةستةن، ءوز ئقپالئمةن بالاعا ماماندئق تاثداتؤعا تئرئسادئ. وسئدان كةلئپ قالاماعان ماماندئعئ بولعاندئقتان، ستؤدةنت جوعارئ كؤرسقا كةلگةندة ماماندئعئن تاستاپ كةتةدئ نةمةسة ديپلوم السا دا، ماماندئعئ بويئنشا جذمئس ئستةگئسئ كةلمةيدئ. ءتئپتئ ءوز ماماندئعئن اداسئپ تاپقان ستؤدةنتتةن ةرتةثگئ كذنئ جاقسئ مامان شئقپاسئ دا بةلگئلئ. ءبئلئم جانة عئلئم مينيسترلئگئ زةرتتةؤ جاساي كةلة سوثعئ كةزدةرئ مةملةكةتتئك گرانتتئ جةثئپ الئپ، ديپلوم العان جاستاردئث 40 پايئزئنئث ءوز ماماندئعئ بويئنشا قئزمةت ةتپةيتئنئن انئقتاپتئ. دةمةك، سول مامانداردئ دايئنداؤ ءذشئن بولئنگةن مةملةكةتتئك گرانت تا دالاعا كةتتئ دةگةن ءسوز. سوندئقتان ءدال قازئرگئ تاثدا مةكتةپ ءبئلئم بةرئپ قانا قويماي، ءاربئر وقؤشئسئنا ماماندئق تاثدار الدئندا باعئت-باعدار سئلتةؤئ ؤاقئت تالابئ بولئپ وتئر. اسئرةسة مةكتةپ پسيحولوگتارئ ءاربئر بالانئث قارئم-قابئلةتئن مةكتةپ قابئرعاسئندا انئقتاپ، سوعان ساي باعئتتاپ وتئرسا، «نةگة وليمپيادادا جةثئل اتلةتيكا سالاسئندا قازاق جوق؟» نةمةسة «نةگة قازاق بالاسئ زاماناؤي ماماندئققا ةپتئ ةمةس؟» دةپ باس اؤئرتپاس ةدئك.
ХХІ عاسئر - يننوأاسيالئق، اقپاراتتئق تةحنولوگيا زامانئ. دةمةك، ماماندارئمئز دا باسةكةگة قابئلةتتئ، بئلئكتئ بولؤئ ءتيئس. ءبئر كةزدةرئ قازاق بالاسئنا ارمان بولعان كةيبئر ماماندئق تذرلةرئ زامان اعئمئنا قاراي كونةرئپ، ورنئن جاثا زاماناؤي ماماندئقتار باستئ. دةمةك، ءبئز اتا-انانئث ئقپالئمةن نةمةسة قالتامئزدئث شاماسئنا قاراي ةمةس، ءاربئر جاسقا جةكة تذلعا رةتئندة قاراي وتئرئپ، ءوز ءئسئنئث ناعئز مامانئ رةتئندة دايئنداؤ ارقئلئ ذلتتئث ينتةللةكتؤالدئق دةثگةيئنئث كوتةرئلؤئنة عانا ةمةس، سول ارقئلئ مةملةكةتئمئزدئث دامؤئنا دا ئقپال ةتةتئنئمئزدئ ءتذسئنؤئمئز كةرةك.
اأتور: قؤانئش ءابئلدا قئزئ
دەرەككوز:«الاش ايناسئ» گازەتئ