ءبئزدئث قئتاي تؤرالئ تذسئنئگئمئز ءالئ كذنگة ذرئمجئدةن ءارئ اسپاي تذر

استانا. 28- ناؤرئز. قازاقپارات- Inspire media   پروديؤسةرلئك ورتالئعئنئث باسقارؤشئ ديرةكتورئ ةرتاي ءنذسئپجانوأپةن بولعان سذحبات.

كوگئلدئر ةكران تورئنة كذن سايئن شئعؤ باقئتئنا ية تةلةجذرگئزؤشئلةر كوپ بولعانئمةن، سولاردئث بارلئعئ بئردةي كورةرمةن جذرةگئن جاؤلاي بةرمةيدئ. سةبةبئ سوزبةن، قيمئل-ارةكةت، قئل اياعئ، ئم-يشارامةن باؤراپ الؤ دةگةن - كادئمگئ ونةر. سوثعئ بةسجئلدئقتا «قازاقستان» ذلتتئق ارناسئ ارقئلئ كورةرمةن كوزايئمئنا اينالعان ساناؤلئ تةلةجذرگئزؤشئلةر بولسا، سونئث ءبئرئ دة بئرةگةيئ ةرتاي نذسئپجانوأ دةسةك، اسئرة سئلتةگةن بولماسپئز.

ونئث ءبئر دالةلئ - «الامان-ايتئس». التئ الاشتئث اسئعا كذتةتئن ذلتتئق جوبانئ ءبئر ةمةس، ةكئ ماؤسئم قاتارئنان جذرگئزگةن سوث، ارتئنشا ةرتاي كوزدةن عايئپ بولدئ. ءبئر اي، ءتئپتئ ءبئر جئل دا ةمةس، بئرنةشة جئل كوزدةن تاسا بولعان ةرتاي تاياؤدا قايتا جارق ةتتئ. سويتسةك، ءنذسئپجاننئث نةمةرةسئ ءبئلئم جولئندا شةكارا اسئپ، وسئ جئلدار ارالئعئندا قالئث قئتاي اراسئن مةكةن ةتسة كةرةك.

- ةرتاي، ءسئزدئث ءبئلئم جةتئلدئرؤگة قئتايعا اتتانؤئثئزعا نة تذرتكئ بولدئ؟ جانة وندا اتتانارداعئ ماقساتئثئز قانداي ةدئ، ول ةلدة بئرنةشة جئل وقئپ، ءومئر ءسذرئپ كةلگةننةن كةيئن ول ماقسات قانشالئقتئ وزگةردئ؟

- نةگة ةكةنئن بئلمةيمئن، بالا كذنئمنةن قئتاي تئلئنة قاتتئ قئزئعاتئنمئن. الايدا قئتايدا ءبئلئم الؤ ماقساتئم بولعان ةمةس. جانة ول تذستا مةن «قازاقستان» ذلتتئق ارناسئندا قئزمةت ئستةيتئنمئن. بئلاي قاراعاندا، تذراقتئ جذمئسئم بار، ماتةريالدئق جاعدايئم دا ءبئرشاما جاقسئ، «وسئعان شذكئر» دةپ، تذراقتالئپ قالؤعا بولار ةدئ. جاسئم دا ول تذستا 25 تئ القئمداپ قالعان. ال قازاقئ كوزقاراستا ول ادامنئث ءبئلئم ئزدةپ شةتةلگة اتتاناتئن شاعئ ةمةس، شاثئراق كوتةرئپ، ذرپاق وربئتةتئن كةزئ. ال مةن ءاي-شايعا قاراماي قئتايعا اتتاندئم دا كةتتئم. سةبةبئ ءوز بئلئمئمة كوثئلئم تولماي، ئشكئ جان دذنيةم جاثا ءبئر ازئقتئ قاجةت ةتئپ تذردئ.

قئتايدا اكئمشئلئك باسقارؤ سالاسئ بويئنشا ءبئلئم الدئم. جالپئ، وسئ ارالئقتا تةك ءبئلئم الدئم دةگةنئم تارلئق ةتةدئ، سةبةبئ مةن ومئردةن كوپ نارسة ذيرةندئم. ةلدة جذرگةندة كئل قازاقئ ورتادا جذردئك، سودان سوث با، الةم تةك قازاقتاردان عانا تذراتئنداي ومئرگة شةكتةؤلئ كوزقاراسپةن قارايدئ ةكةنبئز. ال قئتايدا سان ءتذرلئ ذلتتار بئتة-قايناسئپ كةتتئك، ناتيجةسئندة مةن ءار ادامنان، ءار ذلت وكئلئنةن تذرلئشة جاقسئ مئنةز جذقتئردئم.

- ءبئز، شئنئ كةرةك، سابةتتئك تاربيةمةن «قارا قئتاي قاپتاسا، ورئستئ ءوز اكةثدةي كورةرسئث» دةگةن تذسئنئكتة وستئك، ياعني قئتاي ءبئزدئث سانامئزدا «جاؤلاپ الؤشئ» ةل. ال ءسئز نةنئ اثعاردئثئز؟

- وسئ تذستا ءبئر مئسال كةلتئرةيئن. وقؤعا ءبئرئنشئ رةت اتتانئپ بارا جاتقان كةزئم، بارار جةرئم وزئمة بةيمالئم. شةنيان ئشكئ قئتايدا، سولتذستئك كورةياعا جاقئن قالا ةكةن. بئزگة جاقسئ تانئس ذرئمجئدةن ارئ قاراي تاعئ التئ ساعات ذشتئق. ذشاقتا وتئرمئن. اينالام قالئث قئتاي، ارالارئندا جالعئز قازاقپئن، ءوزئم تاعئ جارئتئپ ءتئل بئلمةيمئن دة. بار ؤايئمئم - «قالاي جةتةم؟» ادام وندايدا شئنداپ قئسئلادئ ةكةن. قولئمدا - ؤنيأةرسيتةتتئث جالعئز شاقئرتؤ قاعازئ. ايتةؤئر، جانئمدا وتئرعان جاسئ وزئمنةن الدةقايدا ذلكةن قئتاي ازاماتئنا بئردةمة ةتئپ تذسئندئرگةندةي بولدئم. ول «ءتذسئندئم» دةگةندئ كوزئمةن ذقتئردئ، ءبئراق نةنئ ءتذسئندئ، ماعان قالاي كومةكتةسةدئ، ول جاعئ ماعان جذمباق.

 تذنگئ ساعات ةكئ مةن ءذشتئث ورتاسئ. نة دة بولسا اللاعا تاؤةكةل دةپ ذشاقتان تذسكةن سوث، الگئ ازاماتتئث سوثئنان ءذنسئز ةردئم دة وتئردئم. الگئ كئسئ ذيالئ تةلةفونئمةن الدةكئمگة حابارلاستئ، قئتايشالاپ ءبئر نارسةلةردئ ايتئپ جاتئر. ءبئر كةزدة ءدال الدئمئزعا كولئك كةلئپ توقتاي قالدئ. انا كئسئ «ءمئن» دةگةن يشارا ءبئلدئردئ، جذرةكسئنسةم دة، امال جوق، وتئردئم. مةنئث وقؤ ورنئم ايةروپورتتان الدةقايدا قاشئق ةكةن، سوعان دةيئن الگئ كولئك مةنئ جةتكئزئپ سالدئ.

 بارار جةرئمة امان-ةسةن جةتكئزگةنئنة ريزا بولئپ، ةلدةگئدةي اقشا ذسئندئم. الماق بئلاي تذرسئن، «سةن نة؟» دةگةندةي ةجئرةية قارادئ. سوندا مةن ومئرئمدة ءبئرئنشئ رةت قئتاي دةگةن حالئقتئث قانداي بولاتئنئنا كوز جةتكئزدئم. سوعان دةيئن قالئث قازاقتئث ءبئرئ رةتئندةگئ «قئتاي ءبئزدئ تةك جاؤلاپ الؤدئ ارماندايتئن حالئق»، «قئتاي باقا، شايان جةيتئن حالئق» دةگةن ستةرةوتيپتئث كذل-تالقانئ شئقتئ.

ءبئزدئث قوعامدا وسئنداي سذراقتئث تؤئنداؤئ - بئرئنشئدةن، ةلئمئزدئث جالپئ حالئققا قئتاي جايلئ دذرئس جانة جةتكئلئكتئ اقپارات بةرة الماي وتئرعاندئعئنان. ةكئنشئدةن، بئزدة قئتايدئ زةرتتةؤ ورتالئعئ جوقتئث قاسئ، سينولوگ ماماندار وتة از. سول سةبةپتةن ءبئزدئث قئتاي تؤرالئ بئلةتئن اقپاراتئمئز تةك وندا بارئپ كةلگةن جةكةلةگةن ازاماتتاردئث كورگةنئ بويئنشا عانا قالئپتاسقان. ياعني ذرئمجئنئ كورئپ، قئتايعا بارئپ كةلدئك دةپ ءجذرمئز. ال ءذرئمجئ - قئتايداعئ ةث ذلكةن پروأينسيالاردئث ءبئرئ عانا جانة دامؤ جاعئنان ساؤاتتئلئق، مادةنيةت جاعئنان ونداعئ باسقا پروأينسيالارمةن سالئستئرعاندا ةث كةنجة قالعان، دامئماي جاتقان بولئگئ. سوندئقتان قئتاي تؤرالئ تذسئنئكتئ تةك سول ولشةممةن عانا قالئپتاستئرساق، جاثساقتئقتئث ذشئ بةلگئلئ بولئپ شئعا كةلةدئ.

- ادةتتة ادام سئرتقا شئقپاي ءوز ءذيئنئث ءزاؤلئم ساراي ةكةنئن نةمةسة قذلاعالئ تذرعانئن بئلة المايدئ عوي. ةندةشة، ءسئز سئرت كوز رةتئندة قازاق تؤرالئ، قازاقستان جايئندا قانداي وي ءتذيئپ قايتتئثئز؟

- مةن قئتايعا كةتكةنشة، مادةنيةت سالاسئندا قئزمةت اتقارئپ، ونةردئ دامئتؤعا ازدئ-كوپتئ ذلةس قوسئپ جذرگةندةردئث قاتارئندا بولدئم. سوندا «ذلتئن سذيةتئن ءبئر قازاق مةندةي-اق بولسئن» دةپ ويلايتئنمئن ئشتةي. ءبئراق قئتايعا بارعاننان كةيئن ول ويئمنئث السئزدئگئن بايقادئم. «مةن قازاقپئن، مةن ءوز حالقئمدئ سذيةمئن» دةگةنئم وتة ءبئر اسئرة سئلتةپ ايتئلا سالعان ءسوز ةكةنئنة قئتايدا كوپتةگةن ذلت، ذلئس وكئلدةرئمةن ارالاسا كةلة كوز جةتكئزدئم. قئتايدئث ءوزئ بئردةن الئپ دةرجاأاعا اينالعان جوق، كةزئندة ولار بئتئراثقئ جاتقان ءارتذرلئ تايپالار بولاتئن. قازئر وندا 56 ذلت وكئلئ تذرادئ، ياعني 56 مةملةكةت ءبئر قئتايدئث قول استئنا قاراپ وتئر دةگةن ءسوز. الايدا سولار جةكة-جةكة ةل ةمةس، بئرئككةن ذلئ ةلگة اينالئپ وتئر. سول سياقتئ افريكادا دا مةملةكةتئ جوق بئرنةشة ذلت ءومئر سذرةدئ.

سولاردئث بئرازئمةن قئتايدا بئرگة وقئپ، ءبئر داستارقان باسئندا ءدام تاتتئق. سوندا قازاق دةگةن حالئق، قازاقستان دةگةن الئپ مةملةكةت جايلئ بئلگةندة، الگئلةر «سةندةر ءوز مةملةكةتتةرئث بار، ءوز الدارئثا دةربةس ةلسئثدةر. سونئث قانداي باقئت ةكةنئن تذسئنةسئثدةر مة، سةزئنةسئثدةر مة؟ ءبئزدئث ءالئ كذنگة ءوز ةلئمئز، جةرئمئز جوق، سوندئقتان بئرةؤگة تاؤةلدئ كذي كةشئپ جاتئرمئز» دةپ ايتقاندا، نة جئلارئمدئ، نة كذلةرئمدئ بئلمةي قالدئم. تذرمئس جاعدايئمئزعا كةلسةك تة، ءوز جاعدايئنا ريزا بولماي جانة سوعان مةملةكةت كئنالئ دةپ سانايتئندار وتة كوپ. وسئ تذرعئدان كةلگةندة، بئزدئكئ ماسئلدئق جانة ماستئق دةؤگة بولادئ. سةبةبئ الةمدة ئشةر اس پةن كيةر كيئمگة جارئماي، قايئرشئ كذي كةشئپ جذرگةن قانشاما حالئق ءومئر سذرؤدة. سولارمةن سالئستئرعاندا ءبئزدئث شذكئرشئلئك ةتةتئن ءجونئمئز بار. مئسالئ، قئتاي دوسئمدئ ءبئر دةمالئستا ةلگة، ذيئمة ةرتة كةلدئم. ونداعئم قازاقستاندئ كورسئن، قازاق دةگةن ذلتتئ تانئسئن دةگةن وي ةدئ. شئنئ كةرةك، سونداي ةلدةن كةلسة دة، دوسئم قازاقستانعا قاتتئ قئزئعئپ كةتتئ.

- دوسئثئز قازاقستاننئث، جالپئ، قازاقتئث نةسئنة قئزئقتئ؟ ويئن اشئپ ايتتئ ما؟

- بئلاي قاراعاندا، قئزئعاتئن دانةمة جوق سياقتئ، قئتاي شةكاراسئنان اسا بةرة-اق، جولئمئز ويقئ-شويقئ. جول تةك ءبئر عانا مئسال، ايتپةسة قئتاي بئزدةن قانشاما جئل العا دامئپ كةتكةن. بئزدةگئدةي كةزةككة تذرؤ، بازارعا بارؤ دةگةن جوق، ول حالئق الدةقاشان بانكتةگئ ةسةپشوتئن ذيدة وتئرئپ-اق باسقارئپ، كيئم-كةشةك دةيسئز بة، تذتئنؤعا قاجةت تاؤارلاردئث بارئنة ذيدةن ذزاپ شئقپاي-اق ينتةرنةت ارقئلئ قول جةتكئزةتئن دارةجةگة جةتكةن. سونداي ةلدةن كةلة تذرا قئتاي دوسئم ءبئزدئث ةلگة تاثعالدئ، قئزئقتئ. نةگة؟ «دذنية دذرلئگئپ جاتقان زاماندا، ةرتةثگئ كذن ءذشئن كذرةسؤگة ءماجبذر كةزةثدة، سةندةر ءوز بةتتةرئثشة تئپ-تئنئش، مامئراجاي ءومئر كةشئپ جاتئر ةكةنسئثدةر. تازا اؤا، باسةكةلةستئك وتة از، ءتئپتئ جوقتئث قاسئ، ةرسئلئ- قارسئلئ اعئلئپ جاتقان ادام، قاربالاسئپ جاتقان تئرشئلئك جوق» دةپ تاثعالدئ دوسئم. ول ءبئزدئث ةلدةن جاننئث تئنئشتئعئن تاپقان ةدئ. بذل جاقسئ، ارينة، الايدا ول سوعان قاناعات ةتئپ جاتا بةرؤ كةرةك دةگةن ءسوز ةمةس.

- اثگئمةثئزگة راقمةت، شئعارماشئلئق تابئس تئلةيمئز.

اأتور: ءماريام ءابساتتار

«الاش ايناسئ»