بؤشتئ «سايتان» دةپ كةكةتكةن ؤگو چاأةس كئم ةدئ؟

استانا. 19- ناؤرئز. قازاقپارات  - «ولگئم كةلمةيدئ. مةنئ الئپ قالئثدارشئ...» ونئث سوثعئ ءسوزئ وسئ بولدئ. ارعئ اتاسئ جالاث قولمةن جاؤعا شاپقان، ارئستان جذرةكتئ ءذندئس. مذنئث دا بويئندا ءذندئس قانئ تؤلاپ جاتاتئن. كوزسئز ةر ةدئ. ب ذ ذ-نئث بيئك مئنبةرئنة شئعئپ تذرئپ ا ق ش پرةزيدةنتئ دجوردج بؤشتئ «سايتان» دةدئ،

 چيليدة وتكةن سامميتتة يسپانيانئث ةكس-پرةمةر ءمينيسترئن «فاشيسسئث» دةپ كةكةتتئ. سوندا «بذلار مةنئث ومئرئمة قاستئق جاسايدئ-اؤ» دةپ جذرةگئ شايلئقپاعان. ةندئ كةلئپ، باقيدئث قئل كوپئرئندة تذرئپ، «ولگئم كةلمةيدئ...» دةيدئ. نةگة ايتتئ؟ ولئمنةن قورئقتئ ما؟ جوق! تؤعان حالقئنئث ازات، ةركئن ءومئرئ ءذشئن جانئن قذربان ةتؤگة بار ءور تذلعا ولئمنةن تايسالمادئ. تةك ءوزئ باستاعان تئرلئكتئ سوثئنا دةيئن جةتكئزگئسئ كةلگةن بولار. ةلئنئث بوستان ءهام شات-شادئمان ءومئر سذرؤئنة ءالئ دة بولسا ذلةسئن قوسقئسئ كةلگةن بولار... سول ءذشئن ءومئر سذرگئسئ كةلدئ-اؤ! ءبئراق ونئ اجالدان ةشكئم اراشالاپ الا المادئ. ارتئندا جةر باؤئرلاپ جئلاعان حالقئ قالدئ.

تئرئسئندة اثئزعا اينالعان تذلعا ةدئ. ويتكةنئ ذلتئن شةكسئز ءسذيدئ. بذكئل ءومئرئن ارنادئ. كذرةستئ. جةثدئ. جذرتئن الپاؤئت ةلدئث شةثگةلئنةن قذتقاردئ. ول «ةلئم» دةپ ةمئرةندئ. حالقئ سوثئنان ةردئ.

ةلئن ةمئنة سذيگةن، ةلئ بةتئنةن قاقپاي، باسئنان سيپاعان حالئقتئث اردا ذلدارئ دذنية تاريحئندا سيرةك. سونئث ءبئرئ - ؤگو چاأةس ةدئ. دذنيةدةن الةمدةگئ ةكئ كومةنداتتئث ءبئرئ (بئرئنشئسئ - كؤبا پرةزيدةنتئ فيدةل كاسترو)، أةنةسؤةلا پرةزيدةنتئ - ؤگو چاأةس ءوتتئ. قاتةرلئ ئسئكتةن 58 جاسئندا قايتتئ. لاتئن امةريكاسئنئث جارقئن تذلعاسئ، ا ق ش-تئث ولئسپةي-بةرئسپةيتئن قاس جاؤئ ؤگو چاأةس كئم ةدئ؟

ارميا گةنةرالئ ؤگو چاأةس 1999- جئلئ أةنةسؤةلا بيلئگئن قولئنا الدئ. 14 جئل تاقتا وتئردئ. راس، 2002- جئلئ 11- ساؤئردة بولعان توثكةرئستة 48 ساعاتقا تاقتان تايدئرئلدئ. ءبئراق جاقتاستارئ، اسكةر قولداعان سوث 12- ءساؤئر كذنئ مةملةكةت تئزگئنئن قايتا العان-دئ. ول 19- عاسئردا لاتئن امةريكاسئنئث ازاتتئعئ ءذشئن كذرةسكةن، ماثگئلئك سول قذرلئقتئث باتئر ذلئ رةتئندة تانئلعان أةنةسؤةلالئق سيمون بوليأاردئث 21- عاسئرداعئ جاثا وبرازئ ةدئ.

 ؤگو چاأةستة أةنةسؤةلانئث ءهام مذقئم لاتئن امةريكاسئنئث وزگة ةلدةر الدئندا، اسئرةسة، ا ق ش الدئندا تاؤةلدئ بولعانئن قالامادئ. أاشينگتوننئث جذرگئزگةن ساياساتئنا قارسئ تذردئ. بيئك مئنبةرلةردةن قورئقپاي، اق ذيگة قارسئ تالاي مالئمدةمة جاسادئ. سودان كةيئن-اق ا ق ش ونئ باستئ جاؤلارئنئث ءبئرئ رةتئندة تانئدئ. ؤگو چاأةس قولئنان كةلگةنشة أةنةسؤةلانئ سوسياليستئك ةلگة اينالدئرؤعا تئرئستئ.

ول بيلئككة كةلگةن كةزدة حالئقتئث 75 پايئزئ قايئرشئلئق دةثگةيدة ءومئر ءسذرئپ جاتتئ. چاأةس كةدةي ةلدئ تويدئرؤعا، ةكونوميكاسئن كوتةرؤگة ذمتئلدئ. مذنئسئ ءساتسئز بولعان جوق. بئرشاما ناتيجةگة قول جةتكئزدئ. قولئنان كةلگةنشة ةلدةگئ جذمئسسئزدئقتئ ازايتتئ.جةكةنئث قولئنا ءوتئپ كةتكةن مذنايدئ مةملةكةت يةلئگئنة قايئردئ. ةلئن، جةرئن مايشةلپةكشة سورعان ا ق ش-تئث مذناي كومپانيالارئن ةلدةن قؤئپ شئقتئ. ونةركاسئپتئث دامؤئنا كذش سالدئ.

 بذل جوسپاردئ ول «بوليأار رةأوليؤسياسئ» دةپ اتادئ. سول ءذشئن حالئق ونئ ءسذيدئ. قذرمةتتةدئ. لاتئن امةريكاسئنئث سيمون بوليأاردان كةيئنگئ ذلئ تذلعاسئ رةتئندة تانئدئ. ول حالئقپةن ءجيئ ارالاستئ. «اللو، پرةزيدةنت» دةگةن باعدارلامانئ ءوزئ جذرگئزدئ. كةيدة ول تاپجئلماي سةگئز ساعات حالئقپةن تئكةلةي تئلدةسةتئن. 2007- جئلدان باستاپ كذنئنة ءبئر جارئم ساعات قاراپايئم ادامداردئ قابئلداپ، مذث-مذقتاجئن بئلؤگة تئرئستئ. وسئلايشا حالئقپةن قويان-قولتئق ارالاسقان، سويلةسكةن كئمدئ بئلةسئز؟

ونئث ءوسؤ جولئنا از-كةم توقتالاتئن بولساق، قاراپايئم وقئتؤشئلار وتباسئندا دذنيةگة كةلدئ. اكة-شةشةسئ ونئ شئركةؤ قئزمةتكةرئ بولسا دةپ ذمئتتةندئ. ءبئراق تةنتةك ذل باسقا جولدئ قالادئ. اسكةري اكادةمياعا وقؤعا ءتذستئ. ويتكةنئ اش-جالاثاش جذرگةن حالقئنئث تاعدئرئ ونئ تولعانتتئ. قايتسةك ا ق ش-تئث قئسپاعئنان ازات بولامئز دةپ ويلادئ. امةريكانشئل توعئشار باسشئلاردان قذتئلؤدئث جولئن زةرتتةدئ. 

1975- جئلئ اسكةر قاتارئنا الئنعان ؤگو ةليتالئق دةسانت بولئمشةسئنئث كومانديرئنة دةيئن كوتةرئلدئ. اسكةر ساپئندا ءجذرئپ-اق ول ماركسشئل وپپوزيسيا توپتارئمةن استئرتئن كةزدةسؤ جاساپ، حالئقتئق ازات ةتؤ ارمياسئن قذرؤعا اتسالئستئ. وسئلايشا «بوليأار» رةأوليؤسيالئق قوزعالئسئ دذنيةگة كةلگةن. دةگةنمةن بذل قوزعالئس ذزاق جئلدار جةمئسئن بةرة قويمادئ. تةك 1992- جئلئ اسكةري توثكةرئس جاساؤعا مذمكئندئك بولدئ.

بذل كوتةرئلئسكة 133 ورتا شةندئ وفيسةرلةر مةن مئثداعان سولداتتار جانة قالا حالقئ قاتئستئ. الايدا جوعارئ اسكةري باسشئلئق بذل كوتةرئلئستئ قولداعان جوق، كوتةرئلئستئ باسؤعا اسكةري بولئمدةرگة بذيرئق بةردئ. ةكئ جاقتئث قاقتئعئسئ سول كذنئ ءتذس اؤعانشا سوزئلدئ. ذرئس كةزئندة 17 سولدات ءولئپ، 50 دةن استام اسكةريلةر مةن بةيبئت ادامدار جارالانعان. كوپ اسكةرگة قارسئ تذرا المايتئنئن سةزگةن ؤگو چاأةس وكئمةتكة بةرئلئپ، ءوز جاقتاستارئن قارؤلارئن تاستاؤعا شاقئردئ.

 چاأةس ءوزئن تذتقئنداپ جاتقان كةزدة انتالاعان تةلةارنا جؤرناليستةرئنة كوپ شئعئن كةلتئرةتئن قانتوگئستئ بولدئرماؤ ءذشئن قارؤلارئن تاستاعاندارئن، بذل جولئ الدارئنا قويعان ماقساتتارئ ورئندالماي قالعانئن، الايدا كذرةس جالعاسا بةرةتئنئن جةتكئزة وتئرئپ، كوتةرئلئستئ دايئنداپ، ذيئمداستئرؤشئ ءوزئ ةكةنئن موينئنا الدئ. چاأةس پةن ءبئراز جاقتاستارئ تذرمةگة جابئلدئ.  چاأةس ةكئ جئلدان سوث، ياعني 1994- جئلئ ةل پرةزيدةنتئ رافاةل كالدةردئث كةشئرئم جاساؤئمةن تذرمةدةن بوساتئلعان.

تذرمةدةن شئعا سالئسئمةن سولشئلدار پارتياسئن قذرئپ، 1998- جئلئ پرةزيدةنت سايلاؤئندا جةثئسكة جةتتئ. بئلايشا ايتقاندا، 28 جاسئندا قوزعالئس قذردئ، 38 جاسئندا توثكةرئسكة باسشئلئق جاسادئ. 44 جاسئندا پرةزيدةنت تاعئنا وتئردئ. بيلئكتئ قولئنا الئسئمةن ؤگو چاأةس كونستيتؤتسياعا كوپ وزگةرئس ةنگئزدئ. الدئمةن پرةزيدةنتتئث قذزئرةتئن كذشةيتتئ. جالپئ حالئققا ساؤئن ايتئپ، رةفةرةندؤم جاساي وتئرئپ، مةملةكةتتئث اتئن أةنةسؤةلا - بوليأار رةسپؤبليكاسئ دةپ اتادئ.

 ول تاقتا وتئرعان كةزئندة قئتاي، رةسةي، يران، ليأيا، ت.ب. مةملةكةتتةرمةن جاقسئ قارئم-قاتئناس ورناتتئ. كئم ا ق ش-تئث جاؤئ - سولارعا قذشاق اشتئ. باؤئرئنا تارتتئ. ليأيانئث بذرئنعئ پرةزيدةنتئ، «اراب كوكتةمئنئث» قذربانئ بولعان مؤاممار كاددافيمةن جاقئن دوس بولدئ. سونداي-اق لاتئن امةريكاسئنئث سولشئل باسشئلارئمةن تئزة قوسئپ، وثتذستئك امةريكا ةلدةرئ وداعئن قذرؤعا ذمتئلدئ. ايماقتئق بانك جاساؤعا تئرئستئ. مذنئث ءبارئ لاتئن امةريكاسئنئث ا ق ش الدئنداعئ تاؤةلدئلئكتةن ءبئرجولا قذتئلؤئ ءذشئن جاسالعان قادام ةدئ. سودان بولار، أاشينگتون ونئ باستئ جاؤلارئنئث ءبئرئ رةتئندة اتادئ. ول اقش-تئث يراكقا قارسئ سوعئسئن ايئپتادئ. ساددام حؤسةينمةن كةزدةسكةن بئردةن-ءبئر ادام.

 قاتةرلئ ئسئك ونئث بويئنان 2001- جئلئ تابئلعان ةدئ. سئرقاتتان قذتئلؤ ءذشئن ءتورت رةت وتا جاساتتئ. سوثعئ وتا كؤبادا وتكةن جئلدئث جةلتوقسان ايئندا بولدئ. ءبئراق تولئقتاي ايئعئپ كةتة المادئ. اقئرئ سونئث زاردابئنان 5- ناؤرئز كذنئ دذنيةدةن ءوتتئ. ارتئندا بةس بالاسئمةن ايةلئ قالدئ. قاتةرلئ ئسئككة شالدئققان لاتئن امةريكاسئنئث كوسةمدةرئ - ارگةنتينانئث قايتئس بولعان پرةزيدةنتئ نةستور كيرشنةر، برازيليا پرةزيدةنتئ ديلما رؤسةف، ونئث الدئنداعئ لؤيس يناسيؤ لؤلا دا سيلأا، كؤبا رةأوليؤسياسئنئث كوسةمئ فيدةل كاسترو، بوليأيا پرةزيدةنتئ ةأو مورالةس، پاراگأاي پرةزيدةنتئ فةرناندو لؤگو، ودان كةيئنگئسئ ؤگو چاأةس.

 ءبئر ايتا كةتةر جايت، ول ءذش رةت پرةزيدةنتتئك سايلاؤعا قاتئستئ. ذشةؤئندة دة جةثئسكة جةتتئ. سوثعئسئ 2012 -  جئلئ جةلتوقساندا بولدئ. ءبئراق بذل جولئ اؤرؤدئث كةسئرئنةن، پرةزيدةنت تاعئنا وتئرا المادئ. ةگةر دة اماندئعئن بةرگةندة، 2019- جئلعا دةيئن أةنةسؤةلانئ باسقارار ةدئ...

 ءيا، أةنةسؤةلا پرةزيدةنتئنئث قئسقاشا تاريحئ وسئ. حالئق باتئر ذلئن ساعئنعان كةزدة كةلئپ، كورئپ تذرؤئ ءذشئن، بيلئك ونئث دةنةسئن ةل استاناسئ كاراكاستاعئ رةأوليؤسيا مذراجايئنا قويماقشئ.

جالپئ، ؤگو چاأةستئث ولئمئنة ةكئ نارسة سةبةپشئ بولعان دةگةن دةرةك عالامتوردئ كةزئپ ءجذر. ءبئرئنشئسئ، «سيمون بوليأاردئث قارعئسئ» دةسةدئ. وسئدان ةكئ جئل بذرئن ؤگو چاأةستئث بذيرئعئمةن أةنةسؤةلا حالقئنئث باتئر ذلئ سيمون بوليأاردئث مذردةسئ قازئپ الئنئپ، جؤئلئپ، ءدارئ-دارمةكتةلئپ استانا ورتالئعئنداعئ پةنتاگونعا قايتا جةرلةنگةن. وسئ ءئس-شاراعا قاتئسقان ادامداردئث بارلئعئ ءتذرلئ جاعدايدا قئسقا ؤاقئتتئث ئشئندة قايتئس بولعان-دئ. تةك ؤگو عانا ءتئرئ ةدئ. ءبئراق ةكئ-ءذش ايدان كةيئن وعان قاتةرلئ ئسئككة شالدئققان دةگةن دياگنوز قويئلدئ. سوثئ وسئلاي بولدئ... 

ةكئنشئسئ - ا ق ش ارنايئ قئزمةتئنئث قاستاندئعئ دةگةن پئكئر. لاتئن امةريكاسئنئث سولشئل جةتئ مةملةكةت باسشئسئ قاتةرلئ ئسئكپةن اؤئرادئ... قايتئس بولعاندارئ دا بار. ؤگو چاأةستئث ولةرئنةن ءسال بذرئن ةلدئث أيسة-پرةزيدةنتئ (قازئر پرةزيدةنت سايلاؤئنا دةيئن ةل تئزگئنئن ذستاپ وتئرعان ادام) نيكولاس مادؤرو بوليأار توثكةرئسئ كوسةمئنئث اؤرؤئنا ا ق ش سةبةپشئ بولعان دةگةن ايئپتاؤ ايتقان-دئ. ونئث وزةگئندة شئندئق جاتقانداي. ويتكةنئ 2011- جئلدئث 28- جةلتوقسانئندا ؤگو چاأةس ءوزئنئث بايانداماسئندا لاتئن امةريكاسئنئث باسشئلارئ بئرئنةن كةيئن ءبئرئ قاتةرلئ ئسئككة شالدئعئپ جاتقانئن ا ق ش-تان كورةتئنئن جاسئرماي ايتئپ ةدئ.

 «لاتئن امةريكاسئنئث ءبئرقاتار مةملةكةت باسشئلارئ ؤادةلةسئپ قويعانداي قاتةرلئك ئسئككة ذشئراؤدا. اقئلعا سئيئمسئز. فيدةل كاسترو ماعان ذنةمئ، «چاأةس، ساق بول. ولار (ا ق ش دةگةنئ بولؤئ كةرةك) ادام ءولتئرؤدئث ءتذرلئ تةحنولوگياسئن مةثگةرگةن. سةن باتئرسئث، ءبئراق تئم اثعالسئث... ءتئپتئ جةيتئن تاماعئثا دةيئن تةكسةرؤدةن وتكئزئپ ال...» دةپ ايتئپ ةدئ. ةندئ ءبارئ دة كةش...» دةپ قالعان وكئنئشپةن.

 The Trinidad Guardian باسئلئمئ چاأةس تؤرالئ «ؤلانعان» دةگةن پئكئر جاريالاعان. كئم ءبئلسئن. جاؤلاسقان ةلدةر قالايدا ءبئرئن-ءبئرئ تذقئرتؤ ءذشئن قولدان كةلگةننئث ءبارئن ئستةرئ حاق. وسئدان سةگئز جئل بذرئن ا ق ش رةسپؤبليكاشئلارئ «چاأةس بيلئگئن قذلاتؤ وتة قئمباتقا تذسةدئ. سوندئقتان ونئ ولتئرة سالعان جةثئل» دةگةن سياقتئ اثگئمة ايتقان.

أةنةسؤةلا پرةزيدةنتئنئث ولئمئنة اق ءذي باسشئسئ باراك وباما كوثئل ايتقان جوق. تةك: «ا ق ش أةنةسؤةلا حالقئن قولدايدئ. بذل ةلدة دةموكراتيا قذندئلئقتارئ جولعا قويئلئپ، ادام قذقئعئن شةكتةؤ جويئلؤعا ءتيئس» دةدئ. ال كونگرةستةگئ رةسپؤبليكاشئل ةدا رويسا: «أةنةسؤةلالئقتاردئ قورقئنئشتا ءومئر سذردئرگةن چاأةس تيران ةدئ. ةندئ ول جوق. بذدان بئلاي ةكئ ةل اراسئنداعئ جاعداي رةتتةلةدئ دةپ ويلايمئن» دةپ سالدئ... وسئنداي مالئمدةمةلةرگة قاراپ وتئرئپ، ؤگو چاأةستئث ءولئمئ تؤرالئ ويعا قالاسئث...

 ةلدةگئ جاعداي الداعئ ؤاقئتتا قالاي بولماق، ونئ ؤاقئت كورسةتةر. كةزةكتةن تئس پرةزيدةنت سايلاؤئ 14- ساؤئرگة بةلگئلةنئپ قويئلدئ. وعان ةكئ ذمئتكةر بار، ءبئرئنشئسئ - ؤاقئتشا پرةزيدةنت قئزمةتئن اتقارئپ وتئرعان نيكولاس مادؤرو، ةكئنشئسئ - وپپوزيسيا سةركةسئ ةنريكة كاپريلةس. دةگةنمةن كوپتةگةن ساراپشئلاردئث پئكئرئنة قاراساق، سايلاؤدا ؤگو چاأةستئث ءئسئن جالعاستئرؤشئ نيكولاس مادؤرو جةثؤئ ءتيئس دةلئنگةن. وندا ول انتي امةريكالئق باعئت ذستانا بةرةتئنئ بةلگئلئ. ةگةر وپپوزيسيا جةثسة، اق ءذي ولارمةن ئمئراعا كةلة وتئرئپ، أةنةسؤةلانئ قايتادان ءوز ئقپالئنا ةنگئزةتئنئ انئق. ءتئپتئ ةلدة ازاماتتئق سوعئس بةلةث الؤئ مذمكئن دةيتئندةر دة بار. ءبئراق بارئنة ؤاقئت تورةشئ.

سةيسةن امئربةك ذلئ
«ايقئن»