عالئمجان جاقيانوأ: ساياساتقا قايتئپ ورالؤئم مذمکئن

فوتو: None
استانا. 30- قاثتار. قازاقپارات - پاألودار وبلئسئنئث بذرئنعئ اکئمئ، کةزئندة ةلدئ دذرکئرةتکةن قازاقستاننئث دةموکراتيالئق تاثداؤئ قوزعالئسئنئث نةگئزئن قالاؤشئلاردئث ءبئرئ عالئمجان جاقيانوأتئث ساياسات ساحناسئنان کورئنبةي کةتکةنئنة بئرنةشة جئلدئث ءجذزئ بولدئ.

 بئلتئرعئ جئلئ «عالئمجان جاقيانوأ کةنجة ذلئ ةلةجانمةن بئرگة ماسساچؤسةتس تةحنولوگيالئق ينستيتؤتئندا (MIT) وقيدئ ةکةن «دةگةن اقپاراتتئث جئلت ةتکةنئ بولماسا، ونئث قايدا جانة نةمةن اينالئسئپ جذرگةنئنةن جذرت بةيحابار ةدئ. جاقئندا Forbes.kz پورتالئنئث رةداکتورئ أاديم بورةيکو ع.جاقيانوأپةن Skype ارقئلئ سذحباتتاسئپتئ. وندا ساياساتکةر وتباسئنئث قازئرگئ تذرمئس تئرئشئلئگئن بايانداپ، ذلدارئمةن بئرگة ا ق ش- تا ءبئلئم الئپ جاتقانئنا توقتالعان. سونداي اق، ساياساتکةر ةلدةگئ وقيعالارعا ءوز کوزقاراسئن بئلدئرگةن.

«بذعان دةيئن ءبئلئم الئپ، ءبئراز تاجئريبة جيناقتاعانئما قاراماستان، ذنةمئ ءوز ءبئلئمئمدئ تولئقتئرؤدئث جولدارئن ئزدةيتئنمئن. اسئرةسة، قازئرگئ ةکونوميکا مةن باسقارؤ تاسئلدةرئ سالاسئندا، مذندا بذل Management and Leadership  دةپ اتالادئ. ءبئراق کوپتةن بةرئ مذنداي مذمکئندئک بولماعان ةدئ. ءارتذرلئ سةبةپپةن بذعان قولئم جةتپةي جذرگةن. ال بذل جولئ مذنئث ءساتئ ءتذستئ.

 قارلئعاش ةکةؤمئز ا ق ش قا 2011- جئلدئث جازئندا، بذل ؤاقئتتا ا ق ش تئث جوعارعئ وقؤ ورنئنا تذسؤگة دايئندالئپ جذرگةن ةلةجاننئث جانئنان تابئلؤ ءذشئن کةلگةن ةدئک. ءبئرقاتار وقؤ ورنئن ارالاپ کورگةن سوث ةلةجان ماسساچؤسةتس تةحنولوگيالئق ؤنيأةرسيتةتئنة توقتام جاسادئ. اکة رةتئندة ذلئم جاساعان تاثداؤعا قؤاندئم. ويتکةنئ بذل وقؤ ورنئ ءوز الما-ماتةرئمدئ ةسکة تذسئرةتئن. کةزئندة MIT کةثةستئک باؤمانکانئث امةريکاندئق ذلگئسئ بولئپ سانالاتئن.

وسئ امةريکاندئق ؤنيأةرسيتةتتةردئ ارالاپ کورگةن کةزدة ولاردئث وزئقتئعئنا تاثعالئپ، تامساندئم. ءبئر جاعئ بارئنشا باسةکةگة قابئلةتتئ بولئپ شئعاتئن ستؤدةنتتةرگة قئزعانا ءارئ قئزئعا قارادئم. ءسويتئپ، وزئمة دة وسئندا تولئققاندئ ءبئلئم السام قايتةدئ دةگةن وي کةلدئ. قارلئعاش بذل يدةيانئ قولداپ قانا قويماي، ءوزئ دة ارئ قاراي ءبئلئم الؤ ءذشئن اعئلشئن ءتئلئن وقؤعا قذشتارلانا کئرئستئ.

 ةلةجانعا MIT تئث ءبئرئنشئ کؤرسئنا شاقئرتؤ کةلگةننةن کةيئن بئرنةشة کذننةن سوث مةنئث دة MBA باعدارلاماسئنا قابئلدانعانئم بةلگئلئ بولدئ. ةلةجان ةکةؤمئز ينستيتؤتقا بئرگة بارعاندا مذنداعئلار قاتتئ تاثعالدئ. اکة مةن بالانئث بئرگة وقؤئ بذل جاقتاعئلار ءذشئن تاثسئق نارسة. ءبئراق امةريکادا الپئس جاستا دا وقؤعا تذسة بةرةدئ.

وسئلايشا ستؤدةنت اتانعان جاقيانوأ اعئلشئن ءتئلئن جةتئک مةثگةرگةنئمةن، ءالئ دة جةتئلدئرة ءتذسؤدئ قاجةت ةتةدئ دةپ تذيئندةيدئ. «کئلةث بةستئک باعا الامئن دةپ ماقتانا المايمئن. بذل جةردة تةک قانا اعئلشئن تئلئندة ةرکئن سويلةؤ ازدئق ةتةدئ، وقئپ جاتقان ءپانئث تؤرالئ ةرکئن وي قوزعاپ، پئکئرتالاسقا ارالاسا الاتئنداي دةثگةيدة سويلةؤ کةرةک. توبئمئزداعئ ستؤدةنتتةردئث 95 پايئزئنئث انا تئلدةرئ- اعئلشئن ءتئلئ. سوندئقتان کوپ رةتتة پئکئرتالاسقا ةمئن-ةرکئن قاتئسؤ قيئنعا سوعادئ: ويئثدئ تةز جيناقتاپ، تةز ارةکةت ةتؤئث کةرةک».

ع.جاقيانوأتئث ايتؤئنشا، بذعان دةيئن الةمنئث ءار تذکپئرئندة تارئداي شاشئلئپ جذرگةن وتباسئ مذشةلةرئ ةندئ ا ق ش-تا باس قوسقان. لؤيزيانا شتاتئندا Chevron کومپانياسئندا جذمئس ئستةپ جذرگةن ذلکةن ذلئ بةرئک جاقئندا گارأارد بيزنةس مةکتةبئنة وقؤعا ءتذسئپتئ. «ءسويتئپ، وتباسئمئز قازئر تذگةل ستؤدةنتتةر»، - دةيدئ ول.

بذدان بولةک جاقيانوأ بيزنةسپةن اينالئساتئنئن تئلگة تيةک ةتئپتئ. «قازاقستاننان 2008- جئلئ کةتکةن سوث تولةن توقتاسئنوأ جانة وزگة دة سةرئکتةرئمئزبةن بئرگة موثعوليانئث تاؤ-کةن سالاسئندا بيزنةسپةن اينالئسا باستادئق. سودان کةيئن قئتايدا کومئر ءوندئرؤ بيزنةسئن قولعا الدئق. بذل ماعان سةمةيدةگئ 90-جئلداردان بةرئ تانئس ءئس»، - دةي کةلة مةملةکةتتئک قئزمةتکة بارعانعا دةيئن «سةمةي» کومئر ءوندئرؤ کومپانياسئن بيزنةس کوزئنة اينالدئرعانئن ةسکة سالادئ.

ع.جاقيانوأتئث ايتؤئنشا، ول ارا-تذرا ةلگة کةلئپ کةتئپ تذرادئ. «ةلگة کةلگةن سايئن وزئمة ةرةکشة نازار اؤاتئنئن بايقايمئن. بةلگئلئ ءبئر قئزمةت ورگاندارئنئث بئزگة قاتتئ نازار سالاتئنئن مةن عانا ةمةس، وتباسئمنئث مذشةلةرئ دة سةزةدئ».

جاقيانوأ ساياساتتان ءبئرجولاتا کةتتئ مة، الدة قايتئپ ورالاتئن ويئ بار ما؟ جاقيانوأ جايلئ اثگئمة بولا قالسا، ةث الدئمةن وسئ سذراق اؤئزعا الئناتئنئ انئق. بذل سذراققا ع.جاقيانوأتئث ءوزئ: «ساياساتقا قايتئپ ورالؤئم مذمکئن ةکةنئن جوققا شئعارمايمئن. قازئر ةکونوميکا جانة ساياساتپةن بايلانئستئ سالالاردا وقئپ، ءبئلئم الئپ جاتئرمئن. ساياساتقا قئزئعؤشئلئعئم وسئلايشا جالعاسئپ جاتئر. تةک ساياساتقا قئزئعؤشئلئق پةن ساياسي ئس-ارةکةتکة قئزئعؤشئلئق تذسئنئکتةرئن بولة-جارا قارايمئن»، - دةپ جاؤاپ بةردئ .

ارمةن قاراي پوست کةثةستئک کةثئستئکتةگئ ينتةگراسيالئق پروسةستةر جايلئ ءسوز قوزعاعان ول بذکئل الةمدئک ساؤدا ذيئمئنا کئرگةن سوث کةدةندئک وداقتئث پايداسئ قالمايدئ دةگةن پئکئر بئلدئرگةن. «کةدةندئک وداق نورمالارئن جويؤ قاجةت بولادئ. سةبةبئ بذکئل الةمدئک ساؤدا ذيئمئنئث قاعيدالارئ مذلدة بولةک. حالئقارالئق ةرةجةلةرگة باعئنامئز با، الدة ئشکئ پايدالانؤعا ارنالعان تار قاعيدالاردان شئعا الماي قالامئز با؟ ةکئ ةرةجة بويئنشا ءومئر ءسذرؤ مذمکئن ةمةس. ولاي بولسا، حالئقارالئق ةرةجةلةرگة باعئنؤعا تؤرا کةلةدئ. ءسويتئپ، کةدةندئک وداققا قاتئسؤدئث ءمانئ قالمايدئ».

...

 «قازاقستاننان مئثداعان شاقئرئم قاشئقتئقتا جذرسةث، ةلدئث پروبلةمالارئ مةن بولاشاعئنا باسقاشا کوزبةن قاراي باستايدئ ةکةنسئث. ءبئزدئث ةل جاقسئ ءومئر سذرؤگة لايئقتئ. بذل ءسوزسئز ئسکة اساتئنئنا سةنةمئن»، - دةپ قايئرادئ ع.جاقيانوأ.

ة.ةلةمةس

«جاس الاش»