ون التئ جئل ذيئقتاعان قازاق قئزئ

فوتو: None
استانا. 16- تامئز. قازاقپارات- «ولگةندةر قايتئپ كةلمةيدئ، شئققان جان قايتئپ ةنبةيدئ». اجالدان قاشقان ابئز قورقئتتئث ءوزئ ءولئمنئث حاقتئعئن مويئنداپ، قوبئزئن قولئنا الئپ، وسئلاي كذثئرةنگةن ةكةن.

 اثئزعا سةنسةك، ءدام-ءتذزئ تاؤسئلعان پةندةنئث ةث اقئرعئ مةكةنئ - ءولئم ةكةنئن جانة ول ساپاردان ةشكئمنئث دة قايتئپ كةلمةيتئنئن قورقئت بابامئزدئث مويئنداماسقا امالئ قالماپتئ.

 دةگةنمةن، ءبئزدئث بذگئنگئ كةيئپكةرئمئزدئ سول ماثگئ ساپاردئث وزئنةن قايتئپ ورالعان پةندةگة جاتقئزساق تا بولادئ. مذمكئن ةمةس دةيسئز عوي؟.. سوزئمئزگة سةنبةسةثئز، تذركئستاندا تؤئپ، قازئر ماسكةؤدة تذراتئن ءنازيرا رذستةموأانئث ءومئر تاريحئمةن تانئسئثئز!

ول نةبارئ ءتورت جاسئندا وتة سيرةك كةزدةسةتئن، قالئث ذيقئعا كةتةتئن، لةتارگيالئق اؤرؤعا دؤشار بولئپتئ. كوزئ ءئلئنئپ كةتكةن بايعذس ءسابي، قالئث ذيقئسئنان بئرنةشة جئل وتكةن سوث عانا ويانادئ. ءتئپتئ، العاشقئدا ءنازيرانئ ولدئگة ساناعان اتا-اناسئ ونئ ارؤلاپ، كومئپ تة تاستايدئ.

- انامنئث ايتؤئنشا، كئشكةنتاي كةزئمدة باسئم قاتتئ اؤئرعانعا ذقسايدئ. سول دةرتتةن بة ةكةن، ايتةؤئر ءتورت جاسئمدا تذندة ذيئقتاپ كةتكةننةن، قايتا ويانباپپئن. وبلئستئق اؤرؤحانادا ءبئر اپتا جاتقان سوث دارئگةرلةر مةنئ ولدئگة ساناپ، «ءمايئتئمدئ» اتا-اناما قايتارئپ بةرئپتئ. سودان ذيدةگئلةر مةنئ جةرگة كومئپتئ، - دةيدئ ءنازيرا شةرةحان قئزئ.

اثگئمةمئز سئزدةرگة ةرتةگئدةي بولئپ ةستئلؤئ دة مذمكئن. الايدا، ءسابيئن «جةرلةگةن» كذنئ ءنازيرانئث اكةسئ مةن اتاسئ تذندة بئردةي ءتذس كورةدئ. بةلگئسئز داؤئس ولارعا، ءوز قئزدارئن تئرئدةي كومئپ، كةشئرئلمةس كذنا جاساعانئن جةتكئزةدئ. ةكةؤئ دة ذيقئسئنان شوشئپ ويانئپ، مولادا جاتقان قئزدارئن قازئپ الادئ.

- سوسئن دةرةؤ وبلئستئق اؤرؤحاناعا الئپ بارئپ قايتا تةكسةرتكةنئندة، مةنئث جذرةگئم مينؤتئنا 1-2 رةت قانا سوعئپ تذرعان كورئنةدئ. جذرةگئمنئث قاعئسئ مذلدةم ءالسئز بولعان. تةز ارادا مةنئ تاشكةنتتةگئ عئلئمي-زةرتتةؤ ينستيتؤتئنا جةتكئزئپ، سول جةردة ذيقئمنان ويانعانشا، ارنايئ دةم بةرةتئن قاپشئقتا جاتئپپئن.

تاريحقا ذثئلسةثئز، ءتذرلئ جاعدايلارمةن تئرئدةي جةرلةنگةندةر تؤرالئ دةرةكتةردئ دة تابؤعا بولادئ. ماسةلةن، انگليادا ةسكئ مازاراتتئ بذزعان كةزدة، بئرنةشة تابئتتاعئ ادام سذيةگئنئث تةرئس قاراپ جاتقانئ ايگئلئ بولعان.

سونداي-اق، كةزئندة ورئس جازؤشئسئ نيكولاي گوگول لةتارگيالئق ذيقئعا كةتئپ قالاتئنئن ةسكةرتئپ، مذردةسئ يئستةنة باستامايئنشا دةنةسئن جةر قوينئنا تاپسئرماؤئن ايتئپ، ءوتئنئش قالدئرئپ كةتكةن. ذزاق جئلدار وتكةن سوث دانيلوأ شئركةؤئنئث قاسئنا جةرلةنگةن ذلئ جازؤشئنئث مذردةسئن تةكسةرئپ، كورتةرگةؤ (ةكسگؤماسيا) جاساعاندا، تابئتئنئث تئرنالئپ تاستالعانئ جانة ذلئ قالامگةردئث سذيةگئنئث ةتپةتئنةن جاتقانئ انئقتالعان.

ارينة، ءبئزدئث كةيئپكةرئمئزدئث تاعدئرئ مذلدة باسقاشا بولدئ. دةگةنمةن، ءنازيرانئث ذيقئسئ اپتا نةمةسة ايعا ةمةس، باقانداي 16 جئلعا سوزئلدئ. ال وسئنداي قالئث ذيقئدان ءنازيرا قالاي وياندئ دةيسئز عوي؟

- 1969- جئلئ قالئث ذيقئعا كةتكةن مةن اراعا 16 جئل سالئپ، ياعني، 1985- جئلئ 29- تامئزدا وياندئم. تذسئمدة قايتا-قايتا تةلةفون شئرئلئ ةستئلدئ. تةلةفوندئ مةنةن باسقا ةشكئم كوتةرمةيتئنئنة كوزئم جةتكةننةن كةيئن، ورنئمنان تذرئپ، كورشئ بولمةدةگئ تذتقانئ كوتةردئم. سول جةردة وتئرعان ةكئ مةدبيكة ةسئنةن تانئپ قالدئ. جان-جاعئما قارادئم، جاتقان كةرةؤةتئم جوق. سويتسةم، مةن كورشئ بولمةگة ةسئكتةن ةمةس، قابئرعادان ةش كةدةرگئسئز ءوتئپ كةتئپپئن.

وسئ تذستا، «بذل نة عاجاپ؟ سولاي بولؤئ مذمكئن بة؟» - دةپ كذماندانئپ قالعانئمئزدئ دا جاسئرمادئق. ال ءنازيرا:

- سةنؤ، سةنبةؤ، ارينة، ءوز ةركئثئز. ءبئراق، يمانداي شئندئعئمدئ ايتئپ وتئرمئن. مةنئث جاسئمدا تةلةفون، تةلةديدار دةگةندةر بولمايتئن. بولعانئمةن، ولاردئ ذيقئعا كةتكةنگة دةيئن كورگةنئم جوق. كةيئننةن دارئگةرلةر مةن جاتقان بولمةنئث ةسئگئن تةكسةرگةندة، ونئث كئلتتةؤلئ تذرعانئنا كوز جةتكئزدئ. وسئدان كةيئن تاشكةنتتئك دارئگةرلةر ماسكةؤگة حابارلاسئپ، مةندةگئ ةرةكشة قاسيةت تؤرالئ حابارلاعان. سودان سوث مةنئ تالاي جةرگة الئپ باردئ. ءتذرلئ دةثگةيدةگئ پسيحولوگتار، دارئگةرلةر مةن عالئمداردئث تةكسةرؤئنةن ءوتتئم. جؤرناليستةر سذحبات الدئ، بئرنةشة تةلةباعدارلامانئث باستئ كةيئپكةرئنة اينالدئم، - دةيدئ باسئنان كةشكةن بارلئق وقيعانئث ءمان-جايئن بايانداپ.

ءنازيرا رذستةموأا تؤرالئ عالامتوردان مالئمةتتةر ئزدةستئرئپ كورگةنئمئزدة، شئنئندا ونئث ءبئرقاتار ماسكةؤلئك  اقپارات قذرالدارئنئث كةيئپكةرئ بولعانئنا كوزئمئز جةتتئ.

ال ةندئ مئنا قئزئققا قاراثئز. ءتورت جاسئندا ذيقئعا كةتئپ، 20 جاسئندا عانا ويانعان ءنازيرانئث بويئ 16 جئلدئث ئشئندة بار-جوعئ 28 سانتيمةترگة عانا وسكةن. الايدا، كةيئن ونئث بويئ تئم تةز، ءتئپتئ، كوسموستئق جئلدامدئقپةن وسة باستاعان.

- قازئر، جاسئما ساي بويئم دا، ويئم دا بار. ءتئپتئ، باستاپقئدا بئرنةشة تئلدة ةركئن سويلةپ، جازا دا الاتئنمئن. ؤاقئت وتة ذمئتئپ بارامئن. دةگةنمةن، قازاق، ورئس، تاجئك، وزبةك، اراب تئلدةرئندة ةمئن-ةركئن سويلةيمئن، - دةگةن كةيئپكةرئمئزدئث ةشقانداي ؤنيأةرسيتةتتئ بئتئرمةگةنئن ايتا كةتكةندئ ءجون سانادئق. ءتئپتئ، ول مةكتةپ تابالدئرئعئن دا اتتاماعان. ايتسة دة، ءنازيرانئث بويئنداعئ ةرةكشة قاسيةتتةردئ اللانئث قذدئرةتئنة جاتقئزباسقا امالئث كةم.

- كةزئندة ءبئر ورنئمدا تذرئپ، ةش كةدةرگئسئز 10-15 سانتيمةتر جوعارئ كوتةرئلةتئن ةدئم. جانؤارلاردئث ءتئلئن تذسئنةتئنمئن. مئنة، وسئنداي ةرةكشة قاسيةتتةر مةنئث بويئمدا كوپ ؤاقئتقا دةيئن بولدئ.

ةكئنشئ رةت دذنية ةسئگئن اشقانئنا 27 جئل بولعان ءنازيرا قازئر مذنداي ةرةكشة قاسيةتئنئث ءبارئن جوعالتئپ الئپتئ. ةسةسئنة ونئث بويئنا ةمشئلئك قاسيةت قونعان. قازئر ول بويئنداعئ تاسئعان قؤاتئن ادامداردئ ةمدةؤگة سالئپ ءجذر.

- بذرئن ادامعا ءبئر قاراپ، ونئث قانداي ماقساتپةن كةلگةنئن، نة ايتقالئ وتئرعانئن، جالپئ ومئردة قانداي ادام ةكةنئن بئردةن بئلةتئن ةدئم. ال بذگئن بئرةؤ تؤرالئ ايتؤ ءذشئن ءبئراز دايئندالؤئم كةرةك. قازئر كذش-قؤاتئم بئرتة-بئرتة سارقئلئپ بارادئ. الايدا، بويئمدا كورئپكةلدئك پةن ةمشئلئك قاسيةت پايدا بولدئ. قذداي بةرگةن كذشتئ شئعارئپ تذرماسام، ماعان اؤئر تيةدئ.

تئلسئم كذشتئث بويئنا سئيماي كةتةتئنةن بة ةكةن، ءبئر جئلدارئ ءنازيرانئث قئس مةزگئلئندة دة كوشةدة قذر جةيدةمةن، جالاثاياق جذرگةن كةزدةرئ بولعان. سول ءذشئن ماسكةؤدئث پوليسةيلةرئ وعان بئرنةشة رةت قاتاث ةسكةرتؤ جاساپ، ءتئپتئ، اتقان تاثدئ اباقتئدا قارسئ العان كذندةرئ دة بار.

دةگةنمةن، بارلئعئ ءبئر اللانئث قولئندا ةكةنئنة قالتقئسئز سةنةتئن پةندةلةردئث، تاؤئپ پةن كورئپكةل اتاؤلئعا كذمانمةن قارايتئنئ جاسئرئن ةمةس. ايتسة دة، باقسئ-بالگةردئ جاعالاعانداردئث كورئپ جاتقان شيپاسئ بار ما؟ وسئ سذراقتئ ءنازيراعا قويعانئمئزدا:

- ارينة، قاراپايئم ادامداردئث ءبئزدئ ءتذسئنؤئ قيئن. ءسئز دذرئس ايتئپ وتئرسئز، بارلئعئ تةك ءبئر اللانئث قالاؤئمةن بولادئ. ءبئزدئث مئندةتئمئز - ادامداردئث بةس كذن جالعاندا تةك بايلئق قؤماي، تؤرا جول تاثداؤئنا سةبةپكةر بولؤ. ةگةر اللا قالاماسا، ءبئزدئث قولئمئزدان تذك كةلمةيدئ، - دةدئ.

بةس ؤاقئت نامازئن قازا قئلمايتئن ءنازيرا شةرةحان قئزئ ادامداردئ ةمدةؤ مةن ساؤةگةيلئك جاساعاننان تذسةتئن اقشاسئنئث بارلئعئن مةشئتكة بةرةدئ. باسئنا بايلئق بئتسة، اللانئ ذمئتئپ، اسئپ-تاسئپ اداساتئن ادامداردئث دذرئس جولعا ءتذسؤئن تئلةيتئن كةيئپكةرئمئز كةز كةلگةن جاعدايدا شذكئرشئلئك ةتؤدئ ةستةن شئعارماؤ كةرةكتئگئن ايتادئ.

- قايعئرئپ، جئلاپ-سئقتاي بةرگةنشة، پةندة بالاسئ ةث بولماعاندا 12 مذشةسئنئث ساؤ ةكةنئنة شذكئرشئلئك جاساؤئ كةرةك. اللا بةرگةن باقئتتئ كورة ءبئلؤدئث ءوزئ باقئتقا جةتةلةيدئ، - دةيدئ ول.

ءنازيرا بذگئندة باقئتتئ انا. كذيةؤئ ةكةؤئ تاتؤ-ءتاتتئ ءومئر ءسذرئپ، ءبئر قئز تاربيةلةپ وتئر. ول جئل سايئن، كذن جئلئنا سالئسئمةن تؤعان جةرئ تذركئستانعا كةلةدئ...

نذراي ابدئكةرئم

                                                 دةرةككوز: «نذر استانا» گازةتئ