الماتئ أوكزالئندا «الاپات اقئن» اربا سذيرةپ ءجذر

فوتو: None
  استانا. 12 - شئلدة. قازاقپارات - ول بالا كةزئندة ورمانشئ بولعئسئ كةلگةن. الماتئداعئ اؤئلشارؤاشئلئق ينستيتؤتئنئث ورمان شارؤاشئلئعئ فاكؤلتةتئنة تذسكةن ةدئ.

ءبئراق ورمانشئ بولمادئ. ات شاپتئرئم الاثدا الا دوپتئ قاقئراتا تةبةتئن فؤتبولشئ دا بولعئسئ كةلگةن. ونداي بولؤ دا قولئنان كةلمةدئ، دةپ باستايدئ جؤرناليست سةيسةن امئربةك ذلئ «ايقئن» گازةتئندة جارئق كورگةن ماقالاسئن.

...جاهانعا ءماشهذر جازؤشئ بولسام دةپ تة ارمانداعان. وزگةسئن قايدام، قولئنان قالام ذستاؤ كةلةتئن. وزئنشة ورنةكتةپ ولةث جازدئ. ءذش جئر جيناعئن شئعاردئ. وندا دا وزگةلةردئث دةمةؤشئلئگئمةن، قولداؤئمةن. ءبئراق جازؤشئلار وداعئنا مذشة ةمةس. «مةن وداققا، وداق ماعان كةرةك ةمةس. ايتپةسة جةرلةس، رؤلاس اعا-ئنئلةرئم سول وداقتئث تئزگئنئن ذستاپ ءجذر عوي. شاقئرئپ جاتسا، كانة. قاي جةردة دة مئقتئ اقئننان قورقادئ عوي. زوردئث كولةثكةسئندة قالئپ قويؤ كئمگة جاقسئ دةيسئث. سوسئن جولاتپايدئ دا. ءتئپتئ ولاردئث بئرةؤئ «اقئننئث اجالئ» دةپ مةن تؤرالئ پوةما جازئپ قويئپتئ. قايتةسئث ةندئ... «اقئندئ اقئن وياتپاسا بولمايدئ، اقئندئ اقئن تاياقتاسا، ول قايعئ» دةپ قايران مذقاعالي بةكةر ايتپاعان عوي. ول بئلگةن عوي، اقئنداردئث قانداي ادام ةكةنئن... كةيدة «جئر كةشئثدئ وتكئزئپ بةرةمئز» دةپ الداؤسئراتئپ قويادئ» دةيدئ ول.

ول دةپ وتئرعانئم ةكئنشئ الماتئ أوكزالئندا جذك تاسئپ، اربا سذيرةپ جذرگةن اقئن - سابةتاي سئپاتايةأ. «تاؤداي بيئك حالقئما ءسوز ارنادئم،

جالعئزدئقتئ اثعارتئپ تذر جان-جاعئم.

 سابةتايدئ جالعئز ةتكةن البانئم،

 الئپ جاتئر بئردةن-بئردةن شالدارئن» دةپ كةيدة كذيئنئپ تة الادئ، سوسئن «مذقاعالي بيئكتئگئ بار ءمالئم،سودان كوردئم حانتاثئرئ زاثعارئن!» جةرلةسئ مذقاعاليعا باس يةتئنئن مويئندايدئ.

ال ءبئز اثگئمةگة ارقاؤ ةتكةن سابةتاي كئم؟ ءيا، ول شايئر بولعئسئ كةلگةن. باياعئدا، 80-جئلداردئث ورتاسئندا رةسپؤبليكالئق جئر ءمذشايرالارئنا قاتئسئپ، ماقتالئپ ءجذردئ. مارقذم قادئر مئرزا ءالي، ءيران-عايئپ، جاراسقان سةكئلدئ دذلدذلدةر سابةتايدئث پوةزياداعئ اياق الئسئنا تاثداي قاعئسقان. ساتتئلئك تئلةسكةن. ءتئپتئ مارقذم قايرات الئمبةكوأ «الاپات اقئن» دةپ باعا بةرگةن. ءبئراق مذنئث تالايئنا جازئلعانئ سول، ءومئر جولئ وزگةشة بولدئ. ايتپةگةندة وزئمةن قاتار شاپقان تئنئشتئقبةك، گذلنار، سأةتقاليلارداي ورتادا دذرئلدةپ جذرةر ةدئ.

«كئم بئلةدئ كةلةرئن نةدةن ءولئم،

 تابئلادئ ايتةؤئر سةبةبئ ونئث.

 كةبئنئم دة قالادئ كةبةنةگئم،

 قارؤ قالار باسئندا كةرةگةنئث...

 ازئرشة مةن ءتئرئمئن الدانامئن،

ساناؤلئ تذر بئلةمئن ءار قادامئم.

كذنمةن بئرگة باتامئن كذندة-كذندة،

 قؤانامئن بئلدئرسة تاث حابارئن...» دةپ كةيدة ءوزئنئث ساياق، جارئم-جالعئز جذرئسئنة كذيئنئپ. «مةن دة ءسذيدئم، جذلدئزدئ ةدئ تئلةگئم،

 سذيمةي قالاي، قايتئپ ءومئر سذرةمئن؟!

 اثسادئم دا ارپالئستئم، شارشادئم،

 شالدئقتئم دا جابئرقادئم، جذدةدئم...

 مةن دة ءسذيدئم، عاشئق بولدئم مولدئرةپ،

 ةزئلدئ عوي، ةت جذرةگئم ةلجئرةپ.

 كئم دةپ سوعئپ تذر ةكةن ءا،سول جذرةك،

 كئم دةپ سوعئپ تئنار ةكةن سوثعئ رةت!..».

ول ذيلةنگةن. ءبئراق قازئر جوق. ذل دا كةتكةن، قئز دا كةتكةن، جونئمةن. بذگئنگئ مةكةنئ - ةكئنشئ الماتئ أوكزالئ... سوندا تذرادئ، سوندا جذك تاسيدئ... جازؤ ذستةلئندة بةلئ مايئسئپ، ساؤساعئن سورئپ ولةث جازئپ وتئرعان اقئندئ ةمةس، ئعئ-جئعئ بولعان أوكزالدا جذك تاسئپ، ناپاقا تاؤئپ جذرگةن اقئندئ كورگئمئز كةلدئ. تئلدةستئك.

...شئلدةنئث شئلئثگئر ئستئعئ بؤئپ تذر. تةمئر جولدان قارئس قادام جةردةگئ جازعئ الاثدا وتئرمئز. ئعئ-جئعئ حالئق. ؤ-شؤ. شايدان جذتئپ قويئپ، ورتادا ذزئن بويلئ، ءجذزئ كذنگة توتئققان، قياق مذرتتئ، ارئقشا كةلگةن جئگئت اعاسئ اثگئمة ايتئپ وتئر. ءبئز ئزدةگةن سابةتاي وسئ.

«جارئق دذنية ةسئگئن تالدئقورعاننئث جانسذگئر دةگةن جةرئندة اشئپپئن. جانسذگئردة دة كوپ بوگةلمةدئك. ءبئر جارئم جئل تذرئپ، «اتامةكةن، كئندئك قان تامعان جةر» دةپ اكةم ذيعئر اؤدانئنئث اقتام اؤئلئنا كوشتئ. وسئندا ةرجةتتئك، ةسةيدئك. ونجئلدئقتئ بئتئردئك. وتان الدئنداعئ پارئزدئ وتةپ اسكةردة بولدئم. گةرمانيادا. اسكةردةن كةلگةن بويدا اؤئلشارؤاشئلئق ينستيتؤتئنئث ورمان شارؤاشئلئعئ فاكؤلتةتئنة ءتذستئم. جاسپئن. ارمان كوپ ةدئ. ورمانشئ بولعئم كةلدئ، فؤتبولشئ بولعئم كةلدئ، جازؤشئ بولعئم كةلدئ. العاشقئ ةكةؤئ دة بولا المادئم. ال جازؤ قولئمنان كةلةدئ. ولةث جازؤعا اكةم سةبةپشئ بولدئ. اثگئمةشئل ةدئ. مايئن تامئزاتئن. قازئر وتكةن-كةتكةندئ تةرئپ، بذگئنگئ ذرپاققا ونةگة ةتئپ ايتاتئندار جوق.

مةكتةپتة وقئپ جذرگةندة قولئما مذقاعاليدئث «ءومئر- داستان» دةگةن كئتابئ ءتذستئ. جاتا-جاستانا وقئدئم. سودان كةيئن وزگة اقئنداردئ وقؤدئ قويدئم. ذمئتپاسام، سةگئزئنشئ سئنئپتا ما ةكةن، ءدال ةسئمدة

جوق، ادةبيةتتةن ءبئر اقئننئث ولةثدةرئن جاتتاؤعا بةردئ. ةرتةثئندة وقؤشئلاردان ذستازئمئز بئرتئندةپ سذراپ جاتئر. كةزةك ماعان كةلگةندة، وقؤلئقتاعئ اقئننئث ةمةس، مذقاعاليدئث «بةسئك بالاعئنداعئ جئلان» دةگةن پوةماسئن جاتقا سوقتئم. ذستازئم تاثعالدئ، ريزا بولدئ. «بولاشاعئثنان ذلكةن ءذمئت كذتتئرةتئن وقؤشئسئث» دةپ، «وتة جاقسئ» دةگةن باعا قويدئ. سودان ءبئر توقسان مةنةن ساباق سذرامادئ. بذل جةردة «پوةمانئ جاتتاپ العان مةنئث ةمةس، مذقاعاليدئث كةرةمةتتئگئ بولار-اؤ» دةپ ويلايمئن. جالپئ، ءذش جئر جيناعئم شئقتئ. ءبئرئنشئسئ - 1993 - جئلئ «جذلدئزداردئث باعئتئ وزگةرمةيدئ» دةگةن اتپةن جارئق كوردئ. ةل-جذرت جاقسئ باعاسئن بةردئ. ءتئپتئ كةيبئر جةرلةستةرئمئز «سابةتايدئث ءبئر ولةثئ ءبئر كئتاپقا بةرگئسئز» دةگةن جئلئ پئكئر ايتتئ. ةكئنشئسئ - «كوك ءبورئم كوككة ذلئعان». 2001 - جئلئ «ونةر» باسپاسئنان شئقتئ. اشئربةك كوپئش كومةك بةردئ. العئسوزدئ دة ءوزئ جازدئ. جذرتقا كومةگئن ايامايتئن، جذرةگئ ذلكةن، پاراساتتئ ازامات قوي. العئسئم شةكسئز. پوةمانئ بةس جئل جازدئم. بارلئق تاريحي كئتاپتاردئ اقتاردئم. جئرداعئ كةمةثگةرلةر - قازاقتئث ءبئرتؤار ذلدارئ. ءذشئنشئ جئر جيناعئم - 2004 - جئلئ جارئق كوردئ. بذل جيناققا جيعان-تةرگةنئمنئث ءبارئن سالدئم.

 الداعئ جئلئ جاسئم ةلؤگة كةلةدئ. قولئمنان كةلسة، بذكئل جازعاندارئمدئ جيناقتاپ، تاعئ ءبئر كئتاپ شئعارسام. وزئمة-ءوزئم تارتقان ذلكةن سئيئم وسئ بولماق»،- دةيدئ اقئن ءسذتتئ شايدئ ءالسئن-ءالسئن جذتئپ قويئپ. ءوزئ ايتقانداي، اندا-مئندا جذمئس ئستةپ ءبئراز جئلئن وتكئزدئ. ءتئپتئ فةرمةر بولامئن دةپ 7-8 گةكتار جةردة الدئ. ءبئراق قارجئ بولماعان سوث، ول دا قالعان. اؤئلدا جذمئس بولماعان سوث، كذنكورئس ءذشئن قالاعا كةلدئ. ءبئر تانئسئ ارقئلئ تةمئر جول بةكةتئنة جذك تاسؤشئ بولئپ ورنالاستئ. كذندئك تابئسئ 2-3 مئث تةثگةنئث كولةمئ. «ءبئر اكة، ةكئ شةشةدةن توعئز بالامئز. سونشاسئ دذنيةدةن ءوتتئ. ولار جامان تذرمايدئ.ءئشئپ-جةمئ بار، اؤقاتتئ. ماعان «ورتامئزعا كةل» دةيدئ. بارعئم جوق. وسئ ءومئرئم وزئمة ذنايدئ. ون جئلدان استئ، اربا سذيرةپ، جذك تاسئعالئ. ءوزئمدئ «باقئتتئ جانمئن» دةپ سانايمئن. ويتكةنئ مةن ةركئنمئن، ازاتپئن. ءوزئمنئث قالاؤئمشا ءومئر سذرةمئن. جذرةمئن، تذرامئن. «ولةث دةگةن تؤمايدئ جايشئلئقتا، ولةث دةگةن تؤادئ قايشئلئقتا» دةپ ذلئ مذقاعالي ايتقان ةمةس پة؟ أوكزالدا ءتذرلئ ادامداردئ كورةمئن، ءتذرلئ مئنةزدةر بار. سولارعا قارايمئن، جذگئن تاسئپ ءجذرئپ سويلةسةمئن. وي كةلةدئ، شابئت كةلةدئ. ولةث سولاي تؤادئ. وزگةلةردةي ذستةلدة جذيكة مةن جذرةككة سالماق ساپ، ساؤساق سورئپ جئر جازبايمئن». بذل سابةتايدئث ايتقانئ.

ول ءبئراز سئرئن اقتاردئ. ءوزئنئث ايتؤئنشا، مةكتةپ بئتئرگةنشة دذنيةنئث بار كئتابئن وقئپ تاؤئسقان. قازئر كئتاپ وقئمايدئ. تةك اندا-ساندا ابايدئث قاراسوزدةرئن ءبئر قاراپ، مذقاعاليدئ شولئپ قويادئ ةكةن. «مةنئث ءومئرئم دجةك لوندونعا كةلةدئ» دةيدئ ول. «دجةك لوندون تةثئزشئ بولؤدئ ارماندادئ. ول پورتتا جذك تاسؤشئ بولئپ جذمئس ئستةدئ. ءبئراق تؤما تالانت ونئ جذكشئلئك قئزمةتتةن قذتقاردئ. جاهانعا اتئ كةتكةن اتاقتئ جازؤشئعا اينالدئ. مةن أوكزالدا جذك تاسيمئن. ايئرماشئلئق وسئ. مةندة دة تالانت بار. جاي عانا تالانت ةمةس، ةرةكشة دارئن. ءبئراق مةن دجةك لوندونداي ةل تانئعان ادامعا اينالا المادئم. سةبةبئ ونئث ورتاسئ ونئث قارئمدئ قالامئنا باس يدئ، كوككة كوتةردئ. ال مةن جذرگةن ورتا مةنئ ئشئنة تارتپادئ، سئرتقا تةپتئ. «ئشكئش» دةدئ. قازئر ءئشئپ جذرگةن جوقپئن. ال «اقئنمئن» دةپ جذرگةندةردئث كوبئسئ مةنئث جانئمدا ءجئپ ةسة المايدئ. ءبارئن قويشئ، كئممةن الئساسئث، كئممةن تارتئساسئث. ونسئز دا كةجةگةسئ كةرئ كةتئپ تذرعان زامان عوي. تانئلعئم كةلةدئ. ودان كئم قاشسئن.ءولةثدةرئمة ءان جازئلسا دةيمئن. التئنبةك قورازبايةأ تاعئ دا ءبئراز ءانشئ، سازگةرلةرگة ولةثدةرئمدئ بةرگةنمئن. ءبئراق تاعدئرئ نة بولئپ جاتئر، بئلمةدئم... ولةثئمة ءان جازئلسا، ذلكةن ساحنادا ورئندالسا، جذرت مةنئ جاقئنئراق تانئر ما ةدئ، اتتةث». اقئننئث وكئنئشئ وسئ.

- نةگة مذندا جذرگةنشة، قولئنا قالام ذستاعانداردئث اراسئنا بارمايسئث، - دةدئم.

- وسئ ومئرئمة ةشتةثة جةتپةيدئ،- دةپ ول ءارئ-بةرئ اربا سذيرةپ، جذك تاسئپ جذرگةندةرگة قاراپ قوزعالاقتاپ قويدئ...