قازاق ءتئلدئ جانة ورئسءتئلدئ ب ا ق اراسئندا يدةيالئق باسةكة بار ما؟

استانا. 29 - ماؤسئم. قازاقپارات - ءبئزدئث كذندة كورئپ تذرساق تا، ةلةگئمئز كةلمةيتئن، بايقاپ تذرساق تا ءمان بةرگئمئز كةلمةيتئن ءبئر شئندئق بار. بذل شئندئق مئناؤ: قازاقستاندئق ماسس-مةديا يدةيالئق تذرعئدان قازاق ءتئلدئ جانة ورئس ءتئلدئ ب ا ق بولئپ ةكئ توپقا جئكتةلگةن.

وسئ قوس اقپاراتتئق لاگةر ءوزارا باسةكةلةس، تذعئرناماسئ ءبئر-بئرئنةن الشاق بولعاندئقتان، كةيدة قايشئلئققا ءتذسئپ جاتادئ. كسرو قذلاعان سوث ونئمةن بئرگة وتة قذدئرةتتئ كوممؤنيستئك يدةولوگيا مةن كةثةستئك اقپاراتتئق ذگئت-ءناسيحات ماشيناسئنئث كذل-تالقانئ شئقتئ. الايدا ونئث ورنئن تاؤةلسئز ةلدئث يدةولوگيالئق قوندئرماسئ نئق باسا الدئ ما؟ اقپاراتتئق ءهام يدةولوگيالئق مايداننئث كورئگئن ءبئر-بئرئنة دةس بةرمةيتئن قازاق ءتئلدئ جانة ورئس ءتئلدئ ب ا ق قئزدئرئپ تذر. الايدا وسئنداي پايداسئز باقتالاستئقتان ءسئز بةن ءبئزدئث شةكةمئز شئلقئعانئ شامالئ. بذل - قازئرگئ قازاق ماسس-مةديا الاثئنداعئ كوپ سذراققا تولئ وزةكتئ جايت.

اقپاراتتئق دؤاليزم

باياعئدا ا ق ش-تئث پرةزيدةنتئ ريچارد نيكسون ذلتتئق قاؤئپسئزدئك كةثةسئندة بيؤدجةت شئعئندارئ تؤرالئ سويلةگةن سوزئندة «اقپارات پةن ذگئت-ءناسيحاتقا جذمسالعان 1 دوللار قارؤ جذيةسئن قذرؤعا جذمسالعان 10 دوللاردان الدةقايدا تابئستئ، قارؤعا كةتكةن شئعئن سول مةرزئمدة ئسكة جاراتئلئپ ذلگةرةتئن بولسا، شئعئن كةتئرگةن اقپارات ءار ءسات بويئ، ءار ساعات بويئ جذمئس ئستةي بةرةدئ» دةگةن بولاتئن. ياعني قوعامدئق سانا مةن يدةيالئق باعئت-باعداردئ ايقئنداؤدا ب ا ق-تئث رولئ وراسان زور. ترانزيتتئ ةلدةردة ب ا ق قوعامنئث جاثا ساياسي مادةنيةتئن قالئپتاستئرؤشئ باستئ فاكتور، قوعامدئق پئكئردئث قوزعاؤشئ كذشئ سانالادئ. قازاقستاندئق ماسس-مةديانئث ةرةكشةلئگئ - اقپاراتتئق دؤاليزمنئث ورنئعؤئ، ياعني قوعامدئق سانا مةن يدةيالئق باعدار قازاق ءتئلدئ جانة ورئس ءتئلدئ ب ا ق-قا كئندئگئنةن بايلاؤلئ. اقپاراتتئق ءهام يدةولوگيالئق دؤاليزم پوستكولونيالئق ةلدةردئث كوبئنة ءتان بولئپ كةلةدئ. دةگةنمةن ءبئزدئث قوعامدا بذل قذبئلئستئث سالدارئ كذشتئ بايقالادئ. جويداسئز باسةكةدة قازاق ءتئلدئ ب ا ق-تئث باسئ كةم بولئپ جاتقانئ قابئرعاعا باتادئ. ورئس ءتئلدئ جانة رةسةيلئك تةلةونئمدةر ئقپالئنئث جوعارئ بولؤئنئث سةبةبئن ورئس ءتئلئنئث كذشتئ پوزيسياسئمةن جانة ونئث لةكسيكالئق كةث تارالؤئمةن تذسئندئرؤگة تؤرا كةلةدئ. الةؤمةتتئك ساؤالنامالار ناتيجةلةرئ ءئس جذزئندة قازاقستان ازاماتتارئنئث ذشتةن ءبئرئنئث اقپاراتتئث سئرتقئ كوزدةرئن الؤدئ قالايتئنئن كورسةتتئ. بذل - ةلئمئزدئث اقپاراتتئق-يدةولوگيالئق سالاسئنداعئ كذردةلئ ماسةلة. وتاندئق ماسس-مةديا كةثئستئگئندة قازاق ءتئلدئ جانة ورئس ءتئلدئ ب ا ق سانئ بئركةلكئ ةمةس. قازئر ةلئمئزدة 2514 گازةت پةن جؤرنال، 238 ةلةكتروندئ ب ا ق، ونئث ئشئندة 100 تةلةارنا مةن راديوستانسئ بار ةكةن. جالپئ، 2011 - جئلعئ دةرةك بويئنشا، وتاندئق ماسس-مةديا كةثئستئگئندةگئ قازاق ءتئلدئ ب ا ق ءذلةسئ  ،1-دئ قذراعان بولسا، ورئس ءتئلدئ ب ا ق - 3،4، ال قازاق جانة ورئس تئلدةرئندة ب ا ق ذلةسئ 5 -دئ قذرادئ. بذدان قازاق ءتئلدئ ب ا ق-تئث پايئزدئق ذلةس سالماعئ ءالئ دة ولقئ ءتذسئپ جاتقانئن بايقايمئز. دةگةنمةن سوثعئ جئلدارئ حالئقتئث سذرانئسئنا بايلانئستئ قازاق تئلئندة شئعارئلاتئن باسئلئمدار سانئ ءوسئپ كةلةدئ. ارينة، بذدان ورئس ءتئلدئ ب ا ق-تئث پوزيسياسئ السئرةدئ دةگةن وي تؤماؤئ كةرةك. كةرئسئنشة، قازاق ءتئلدئ ب ا ق سانئ ارتقان سايئن ونداي ءذردئستئ قالامايتئندار اقپاراتتئق مايداننئث كورئگئن قئزدئرؤعا تئرئسئپ باعادئ.

ذلتتئق يدةيانئث گةنةراتورئ - قازاق ءتئلدئ ب ا ق

قازاقستاندئق ماسس-مةديا الاثئنداعئ قازاق ءتئلدئ ب ا ق ذسئنئپ جاتاتئن ذلتتئق يدةيا «ةتنومادةني تذجئرئمدامالارعا» جذگئنةتئن بولسا، قازاقستاندئق يدةيانئ جاقتاؤشئ ورئس ءتئلدئ ب ا ق «ساياسي-ازاماتتئق كوزقاراستاردئ» نةگئزگة الادئ. قازاق ءتئلدئ جانة ورئس ءتئلدئ ب ا ق اراسئنداعئ قايشئلئق 2009 - جئلئ «ةل بئرلئگئ» دوكتريناسئن تالقئلاؤ كةزئندة ايقئن كورئنئس تاپتئ. «ةل بئرلئگئ» دوكتريناسئنئث وثدةلگةن نذسقاسئ ةكئ اقپاراتتئق لاگةردئ ءوزارا ئمئرالاستئرعانداي بولعانئمةن، دوكترينا ةكئ جاققا تةمئرقازئق بولا الدئ دةپ ايتؤ قيئن. وتاندئق ب ا ق الاثئندا ذلتتئق يدةيا مةن قازاقستاندئق يدةيا اراسئندا ئشتةي قايشئلئق پةن ءوزارا باسةكةلةستئك بارئنا كوز جةتكئزؤ قيئن ةمةس. دةگةنمةن ذلتتئق يدةيانئث گةنةراتورئ - قازاق ءتئلدئ ب ا ق. قازاق ءتئلدئ باسئلئمداردئث اتاؤئ ذلتتئق سيمأوليكالئق بولئپ كةلةدئ. ماسةلةن، «جاس الاش»، «جاس قازاق»، «ةگةمةن قازاقستان»، «جاس قازاق ءذنئ»، «الاش ايناسئ»، «انا ءتئلئ»، «تذركئستان»، «ذلت تايمس»، «ءذش قيان» گازةتتةرئ، «نامئس ك ز» جؤرنالئ، «اباي.kz» سايتئ جانة ت.ب. ورئس ءتئلدئ باسئلئمدار اتاؤئ: «أرةميا»، «مةگاپوليس»، «ةكسپرةسس ك»، «پانوراما»، «دةلوأايا نةدةليا» جانة ت.ب. سايئپ كةلگةندة، قازاقستاندئق ب ا ق-تئث قوعامعا ئقپال ةتؤئندة ةكئ باعئتئ بارئن ايتقان ءجون.

 

قازاقستاندئق ب ا ق-تئث قوعامعا ئقپال ةتؤئندةگئ ةكئ باعئت:

 

1. قازاق ءتئلدئ بذقارالئق اقپارات قذرالدارئنئث بالاما ذلتتئق يدةياسئ: تذركئ وداعئ، كوك ءبورئ، الاش يدةياسئ، تذركئستان، لاتئن گرافيكاسئ، قازاق ءتئلئ، «اتامةكةن»، «وتئكةن»، «ةرگةنةقون»، «جيدةلئ-بايسئن»، «جةرذيئق»، «تذرانشئلدئق»، «تذركئشئلدئك»، «شئثعئسشئلدئق» جانة ت.ب. جيناقتالئپ، قازاق يدةياسئن قذرايدئ.

2. ورئس ءتئلدئ ب ا ق ناسيحاتتايتئن قازاقستاندئق يدةيا: ءذش تذعئرلئ ءتئل، ورئس ءتئلئنئث ستاتؤس-كأوسئ، كوپ ذلتتئلئق، ةؤرازياشئلدئق يدةياسئ جانة ت.ب. - بارلئعئ قازاقستاندئق يدةيانئ قذرايدئ. سونداي-اق قازاق ءتئلدئ جانة ورئس ءتئلدئ ب ا ق اراسئنداعئ پرينسيپتئ ايئرماشئلئقتاردئ بايقايمئز: قازاق ءتئلدئ ب ا ق مةملةكةتتئك ءتئلدئث، ياعني قازاق ءتئلئنئث پوزيسياسئنئث ءوز مارتةبةسئنة لايئق بولعانئن قالايدئ. مةملةكةتتئك ءتئلدئث جوقتاؤشئسئ.

ورئس ءتئلدئ ب ا ق ورئس ءتئلئنئث ذستةم پوزيسياسئن قورعايدئ، پرورةسةيلئك مذددةگة جاقئن. دةگةنمةن قازاق ءتئلدئ جانة ورئس ءتئلدئ ب ا ق-قا ورتاق يدةيالئق تاقئرئپتار بارشئلئق: «قازاقستان - 2030» ستراتةگياسئ، «الةمنئث باسةكةگة قابئلةتتئ 50 ةلئنئث ساناتئنا ةنؤ»، «زياتكةرلئك ذلت قالئپتاستئرؤ»، «مادةني مذرا»، استانا يدةياسئ، دئندةر سيةزئ، تولةرانتتئلئق جانة ت.ب.

قازاقستاندئق ب ا ق-تئث ميسسياسئ:

1. اقپاراتتئق (كاسئبي مئندةت)؛

2. اعارتؤشئلئق (ذلتتئق يدةيا)؛

3. گؤمانيستئك (جاهاندئق قذندئلئقتار)؛

4. ذگئت-ناسيحاتتئق (بيلئك نذسقاؤئ)

ءبئر پئكئر

ايدوس سارئم، ساياساتتانؤشئ:

- مةنئث ويئمشا، بذگئندة قالئپتاسقان قازاق ءتئلدئ جانة ورئس ءتئلدئ ب ا ق-تاعئ الشاقتئقتئ، ءتئپتئ قايشئلئقتئ توقتاتؤ مذمكئن ةمةس. ماسةلة - جؤرناليستةردة، رةداكتورلاردا ةمةس، سول باسپاءسوز قذرالدارئنئث ارتئندا تذرعان تذتئنؤشئدا. باسپاسوزدةگئ تارتئس - كذندةلئكتئ ومئردة بولئپ جاتقان ايتئستاردئث، ءسوز، وي جارئسئنئث سئپايئ كورئنئسئ عانا. ءتذبئ قوعامدا بةلگئلئ ءبئر كونسةنسؤس ورناماي نة بولماسا ءبئر جاق تولئق نة ؤاقئتشا جةثبةي، بذل ماسةلة شةشئمئن تاپپايدئ. مةملةكةتتئث باستئ مئندةتئ - ءارقاشان دا وسئ ةكئ جاقتئلئقتئ دوعارئپ، بار تاراپتئ بئرئكتئرةتئن سؤپةر يدةيا شئعارؤ نة بولماسا كونسةنسؤس تابؤ.

قازاقستاندئق يدةيا

قازاقستاندئق يدةيانئث قاينار كوزئ: جوعارئ رةسمي ورگاندار، ورئس ءتئلدئ ب ا ق، ورئس ءتئلدئ ينتةلليگةنسيا

قازاقستاندئق يدةيا جوعارئدان ذسئنئلادئ.

قازاق يدةياسئ

قازاق يدةياسئنئث قاينار كوزئ: قازاق ءتئلدئ ينتةلليگةنسيا، قازاق ءتئلدئ ب ا ق، اؤئل، سئرتتاعئ قانداس اعايئن.

قازاق يدةياسئ تومةننةن ذسئنئلادئ.

يدةيالئق قايشئلئقتار تؤعئزعان تاقئرئپتار:

1. «ةل بئرلئگئ» دوكتريناسئ، قازاق ءتئلئنئث مارتةبةسئ؛

2. پاألوداردئ - كةرةكؤ، پةتروپاألدئ قئزئلجار دةپ اتاؤعا بايلانئستئ تارتئس؛

3. كةنةسارئ حاندئ قاراقشئ دةپ باعالاؤئ؛

4. مذستافا شوقايدئ فاشيست دةپ اتاؤ؛

5. الماتئنئ الما-اتا دةپ اتاؤ.

ذسئنئستار:

1. ب ا ق-تا اقپاراتتئق دؤاليزمگة جول بةرمةؤ كةرةك، ةرتةث قوعامدئ پولياريزاسياعا اكةلئپ سوقتئرادئ. ذكئمةت مةملةكةتتئك تاپسئرئستاردئ بةرگةن كةزدة بئردةي تاقئرئپتاردئ كوتةرؤدئ قاداعالاؤئ قاجةت.

2. اقپارات ساياساتئندا ءبئرئثعاي ب ا ق پةن بيلئك اراسئندا مةملةكةتتئك كوزقاراستئ ناقتئلاؤ قاجةت. ويتكةنئ بيلئكتئث كةيبئر شةشئمدةرئ حالئق، ب ا ق تاراپئنان تذسئنئسپةؤشئلئك تؤعئزادئ.

3. وتاندئق اقپارات سالاسئنئث باسةكةگة قابئلةتتئلئگئن ارتتئرعان ءجون. كةم دةگةندة ةكئ-ءذش ناعئز ذلتتئق باعئتتا حابار تاراتاتئن تةلةارنا اشؤ كةرةك.

4. مةملةكةتتئك قئزمةتتةردئ ذسئنؤ ذدةرئسئن اأتوماتتاندئرؤ، ةلةكتروندئ ذكئمةتتئث اقپاراتتئق جذيةلةرئنة تةحنيكالئق سذيةمةلدةؤ جانة جاثا باسةكةگة قابئلةتتئ دةثگةيدةگئ ذلتتئق ءئ ت-مامانداردئ دامئتؤ.

وي تذجئرئم

قازئرگئ وتاندئق بذقارالئق اقپارات قذرالدارئ ذلتتئق ينتةگراسياعا جةتكئزؤدة، ذلتتئق يدةيانئ ءناسيحاتتاؤدا ءتيئمدئ جذمئس ئستةپ وتئرعان جوق. قازاقستاندا ءدال قازئرگئ كةزدة پاراللةلدئ تذردة قازاق ءتئلدئ جانة ورئس ءتئلدئ قوعامدئق-ساياسي ديسكؤرس قالئپتاسقان. بذل قازاقستان حالقئنئث كونسوليداسياسئنا، يدةيالئق بئرلئگئنة نذقسان كةلتئرؤئ ئقتيمال.

اأتور: قذباش ساعيدوللا ذلئ

دةرةككوز:«الاش ايناسئ» گازةتئ