قئتاي قازاقتارئ «قارا جورعانئ» دا، قاسيةتتئ دومبئرانئ دا ذلتتئق برةندكة اينالدئرؤدئث ذلگئسئن تانئتئپ وتئر

فوتو: None
/قانات مامةتقازئ ذلئ/ - قازاقتئث ذمئتا باستاعان ذلتتئق ءبيئ «قارا جورعاسئن» 10 مئثنان استام ادامعا بيلةتكةن قئتايداعئ قانداستارئمئز ايدئ اسپاننان ءبئر-اق شئعارعاندا، دةلةبةسئ قوزباعان قازاق قالماعان شئعار.

ارعئ جاقتاعئ باؤئرلاستاردئث بذنداي ذلئق ئستةرئ بذگئنگئ قوعام اراسئندا دا كةثئنةن قولداؤ تاؤئپ وتئرعانئنئث ءوزئ ذلكةن قؤانئش، ذلتتئق قذندئلئقتئ دارئپتةؤدةگئ ذلكةن جةتئستئك. ويتكةنئ قازئرگئ تاثدا «قارا جورعاسئز» جيئن-تويدئث ءسانئ كةلمةيتئن دةثگةيگة دة جةتئپ قالعاندايمئز.

راسئندا، بابادان قالعان «بؤئن بيئمةن» قاؤئشئپ جاتقان قالئث جذرتشئلئق تا بذنداي مذرانئ جاتئرقاماستان-اق بويئنا لةزدة ءسئثئرئپ اكةتئپ بارادئ. بيئلعئ ناؤرئزدا رةسپؤبليكانئث تذكپئر-تذكپئرلةرئندة ورئندالعان وسئ ءبي تويدئث ءسانئن بارئنشا اشا تذسكةنئنة تاعئ ءبئر مارتة كؤا بولدئق. ةلئمئزدئث ءبئرقاتار وثئرلةرئندةگئ باستاماشئل توپتار «قارا جورعا» ءبيئنئث دةنساؤلئققا پايدالئلئعئن ةسكةرة كةلة، بذنئ ةمدئك گيمناستيكا رةتئندة قولدانؤدئ ذسئنسا، بالاباقشادان، مةكتةپتةن باستاپ بذلدئرشئندةرگة وسئ بؤئن ءبيئن ذيرةتؤدئ قولعا الؤ كةرةكتئگئن ءناسيحاتتاپ جذرگةندةر دة بارشئلئق. جالپئ، «قارا جورعانئث» جذرت اراسئندا شاپشاث تاراپ، اسئرةسة جاستاردئث تاراپئنان ذلكةن قولداؤ مةن قئزئعؤشئلئق تانئلؤئ جايدان-جاي بولا قوياتئن دذنية ةمةس. بذنئ ذزاق ؤاقئت بويئ ءوز قذندئلئعئن جوعالتئپ، ونئمةن قايتا تابئسقان ذلتتئث ذلئ وزةگئندةگئ ذلكةن ذيلةسئمدئلئك دةپ باعالاؤعا دا بولادئ. وسئ ءذشئن، مذنداي اسئل قازئنانئ ورتاعا قايتارعانئ ءذشئن شةت جذرتتا جذرگةن قالئث قازاققا ايتار العئس ذلكةن.

قئتايداعئ قانداستار بذنداي مةرةيدئ ذستةم قئلاتئن ءمانئ زور ةرلئكتئ جاقئندا تاعئ ءبئر مارتة قايتالاپتئ. قئتايدئث «ءتاثئرتاؤ» سايتئنئث تاراتقان اقپاراتئنا قاراعاندا، مامئردئث 30-ئ، جةكسةنبئ كذنئ شئنجاثنئث تارباعاتاي ايماعئنا قاراستئ تولئ اؤدانئندا 28 ذلتتان (!) قذرالعان 10 مئث 495 (!) دومبئراشئ ءبئر مةزةتتة «كةثةس» كذيئن شةرتئپ، گيننةستئث رةكوردتار كئتابئنان تاعئ دا ورئن الدئ. «بذل شئعارما XIX عاسئردا ءومئر سذرگةن قازاقتئث بةلگئلئ كذيشئسئ بةيسةنبئ دونةنباي ذلئنئث تؤئندئسئ. تولئ اؤدانئنئث اكئمشئلئگئ ذيئمداستئرعان اتالمئش شاراعا ارنايئ شاقئرئلعان دذنيةجذزئلئك گيننةسس رةكوردتار كئتابئنئث شانحايداعئ باسقارماسئنئث ؤاكئلئ نية جيئث شؤان، «ون مئث ادامدئق دومبئرامةن كذي شةرتؤدةن گيننةستئث رةكوردتار كئتابئنا كئرگئزئلگةندئگئ تؤرالئ» كؤالئكتئ اؤدان اكئمئ ماسان زاعئپار ذلئنئث قولئنا تابئس ةتتئ»، دةلئنگةن بئزگة جةتكةن اقپاراتتا.

شئندئعئندا، اسپان استئ ةلئندةگئ 28 ذلت وكئلئنة «كةثةس» كذيئن ذيرةتئپ، ونئ ءبئر مةزةتتة ون مئثنان استام اداممةن شةرتؤدئ رةكوردتئ بئلاي قويئپ ذلكةن ةرلئككة بالاؤعا ابدةن لايئق. ويتكةنئ، بذنداي باستاما قازاق جةرئندة بئرنةشة مارتة قولعا الئنعانئمةن، ءالئ كذنگة ءدال وسئنشالئقتئ دةثگةيدة جذزةگة اسپاعان بولاتئن.

راس، قازاق دالاسئندا مئثداعان كذيشئنئث باسئن قوسئپ، سولار ارقئلئ ءبئر مةزةتتة دومبئرانئث ءذنئن اؤةلةتؤدئ ارمانداماعان كذيشئ، كومپوزيتورلار كةم دة كةم. بذنداي دذبئرگة تولئ كذي كةشئن وسئدان 50 جئلداي بذرئن ايگئلئ كذيشئ نذرعيسا تئلةنديةأ اتئراؤ قالاسئندا جذزةگة اسئرعان ةكةن. وندا، اتئراؤدئث ورتالئق ستاديونئندا 500 دومبئراشئ ءبئر مةزةتتة قازاق كذيئن قذيقئلجئتا شارئقتاتقان. نذرعيسانئث شاكئرتئ قارشئعا احمةدياروأ تا الماتئنئث ورتالئق ستاديونئنا 2 مئث دومبئراشئنئ جيناؤدئ، سولاردئث باسئن قوسؤ ارقئلئ قذرمانعازئنئث «سارئ ارقاسئ» مةن تاتتئمبةتتئث «سارئ جايلاؤئن» ويناتؤدئ ارماندايدئ. ال وسئدان ءبئراز بذرئن الماتئ جذرتشئلئعئنئث «ادايدئ» ءبئر مةزةتتة 640 دومبئراشئنئث ورئنداؤئندا تاماشالاعانئن دا ةستئگةنبئز.

جالپئ، قازاق حالقئنئث ذلتتئق ماقتانئشئ، تالاي عاسئرلار بويئ ةلدئث مذثئن جةتكئزئپ، عذمئرلئق سةرئگئ بولئپ كةلگةن كيةلئ اسپاپتئ الةم الدئندا مويئنداتؤ تؤرالئ اثگئمة ةل ئشئندة دة ءبئرشاما ايتئلئپ ءجذر. مادةنيةت تانؤشئ مامانداردان باستاپ ساياساتكةرلةرگة دةيئن بذل ماسةلةنئ تةرةثنةن قوزعاعان كةزدةرئ دة بولدئ، ونةرگة جاناشئر ءبئرسئپئرا قاؤئم ءوز حالئنشة، ءوز بةتتةرئمةن دومبئرانئ باتئس پةن شئعئسقا كةث تانئتؤ باعئتئندا ةثبةك ةتئپ تة جاتئر. دارئپتةؤئ دذرئس بولسا دومبئرا ءذنئ جاهاندئ جارئپ شئعار جاثعئرئققا اينالارئنا زور سةنئممةن قاراؤشئلار دا بارشئلئق. راسئندا، الةمدة رؤحاني داعدارئس كةثئنةن ءورشئپ بارا جاتقان كةزةثدة كيةلئ دومبئرانئث ءذنئن جاهاندئق دةثگةيدة ذلئقتاؤدان ذتارئمئز كوپ بولاتئنئ ءسوزسئز. ونئث ذستئنة، ادامزاتتئث ساناسئن ؤلاپ، جانئن ازدئراتئن، جذيكةسئن جاستايئنان جذقارتاتئن ماعئناسئز دئبئستارعا دومبئرانئ قارسئ قويؤعا بولاتئنئنا زيالئ قازاق كامئل سةنةدئ. بذل ئقئلئم زاماننان سولاي بولئپ كةلةدئ. ءوزئ كةلئستئرئپ، شةرتة الماسا دا كةرةگةسئنة دومبئرانئ ءئلئپ، قادئرلةپ ذستاؤئ سونئث ءبئر بةلگئسئ ئسپةتتةس. «قارا دومبئرانئث قاسيةتئن تذسئنبةگةن ادام قازاقتئث جانئن ذعئپ جارئتپاس» دةگةن ةكةن باؤئرجان مومئش ذلئ. سوندئقتان دا الةمگة قازاقتئ تانئتؤ ءذشئن الدئمةن دومبئرانئ تانئتساق ذتارئمئز دا مولايا تذسةتئن سةكئلدئ كورئنةدئ.

باسپاسوزگة جاييالانعان ءبئر سذحباتئندا مادةنيةتتانؤشئ ةرلان سايروأ مئرزا دومبئراعا قاتئستئ ماسةلة كوتةرئپ: «كذللئ كونة تذركئلةرگة ورتاق سانالاتئن ذلتتئق اسپاپتاردئ ءسئبئر حالئقتارئ مةنشئكتةپ، يؤنةسكوعا «ءبئزدئث مذرامئز» دةپ كئرگئزئپ جئبةرگةن. قوعامداعئ وسئنداي ءذردئستئ باقئلاي وتئرئپ، ءبئز دة كيةلئ دومبئرانئ، دومبئرامةن بايلانئستئ تةرمة، ايتئس ءتارئزدئ ونةرئمئزدئ يؤنةسكو كولةمئندة مويئنداتئپ، ونئ حالئقارالئق دارةجةدةگئ «مادةني مذرامئز ءارئ ذلتتئق اسپابئمئز» رةتئندة تئركةتؤگة تالپئنئپ جاتئرمئز»، دةگةن ةكةن.

بذل وتة قذپتارلئق جايت. الايدا، الةمگة مويئنداتؤدئث، اسئل مذرامئزدئ يؤنةسكو-عا تئركةتؤدئث بذدان دا قذپتارلئق تالپئنئسئن قئتايداعئ اعايئن تانئتئپ وتئر. ةندةشة قازاقستانداعئ مادةنيةت تانؤشئ، ذلتتئق مذرانئ قورعاؤشئلارعا، ساف ونةردئ قولداؤشئلارعا بذنداي ةرلئكتئ قازاق جةرئندة تاعئ ءبئر مارتة قايتالاؤ ذلةسئ قالئپ تذرعان ءتارئزدئ.