ايتاقئن بذلعاقوأ: ذلئمنان ذتئلدئم

فوتو: None
مئردئث 29 ئ. قازاقپارات - الماتئدا ناؤرئز ايئندا «كورگةن دة ارماندا، كورمةگةن دة ارماندا» دةيتئندةي، كةرةمةت ايتئس ءوتتئ. قئزئق بولعاندا، اقئندار الامانئندا اكةلئ-بالالئ - ايتاقئن مةن جانداربةك بذلعاقوأتار ءبئر-بئرئمةن ءسوز جارئستئرئپ، بذگئنگئ ايتئستئث ادةمئ ذلگئسئن كورسةتتئ. ءبئز ءبئرئ - تالدئقورعاندا، ءبئرئ - استانادا تذراتئن قاسيةتتئ ونةر يةلةرئمةن تئلدةسئپ، وسئ ةرةكشة جئر دوداسئ جايلئ سذراعان ةدئك

- ايتاقئن بذلعاقوأتئث ايتئسقاننان باسقا جذمئسئ بار ما؟

- الماتئ وبلئستئق قوعامدئق-ساياسي «الاتاؤ» گازةتئنئث رةداكتورئمئن. نةگئزگئ جذمئسئم - فيلارمونيادا. مئناؤ قوسئمشا جذمئس. كذن كورئس كةرةك قوي.

- تؤعان بالاسئمةن ايتئسقان قانداي ةكةن؟

- بذل اياق استئنان بولدئ. ءجذرسئن وسئ يدةياسئن ايتقاندا، ات-تونئمدئ الا قاشتئم. جانداربةك - استانادا، مةن - مئنا جاقتا ءجذرمئن. بالانئث بةتئنة قالاي كةلةمئن؟! ايتئسئمئز دذرئس شئقسا جاقسئ، شئقپاي قالسا، ةلگة كذلكئ بولامئز عوي. ءجذرسئن «كوپتئ كورگةن ادامسئث. ءبئر جاعئما شئعئسا ما دةسةم، كةيئن شةگئنةسئث. ةث بولماسا، ايتئسقا جانئث اشئسئن دا» دةپ ءبئراز قايرادئ. جانداربةكپةن دة سويلةسكةن ةكةن، وعان دا تاعئ ءبئراز تايساقتاپ ةدئم، «اكة، نار تاؤةكةل، كورةيئك» دةپ شةشؤشئ ءسوزدئ سول ايتتئ. سوسئن نة ايتئپ، نة قويؤ كةرةك ءبارئن ويلاپ-ويلاپ، ذلئما تةلةفون شالدئم. «بالام، مةن كةشةگئ كومپارتيانئث ادامئمئن، سةن كةثةستئك تاربيةنئ كورگةن جوقسئث، تاؤةلسئزدئك العاندا تؤعان، جاثا زاماننئث ادامئسئث. وسئ باعئتتئ ذستانايئق. سةن ءوز بةتئثشة دايئندالا بةر، مةن دة ءوز بةتئمشة دايئندالايئن. ءاركئم ءوز زامانئن جئرلاسئن» دةدئم. سونئمةن، باردئق. ةلدئث ايتئسئنا قاراعاندا، جامان ونةر كورسةتپةگةن سياقتئمئز. جذكةثنئث «ديسكئسئن شئعارامئز» دةگةن ءسوزئن ةستئپ جاتئرمئز. ءوزئم ءالئ حابارلاسقان جوقپئن.

- دةمةك، الدئن الا دايئندئق بولدئ عوي...

- دايئندئق بولعاندا، جوباسئ عانا... سوزبة-ءسوز «سةن مئنانئ ايتاسئث، مةن بئلاي جاؤاپ بةرةمئن» دةگةن «زاگوتوأكا» بولعان جوق. تةك بالام «ةسكئ مةن جاثا زاماندئ جئرلاي بةرگةنئمئز، جالاث بولئپ قالماسئن. قذنانباي مةن ابايدئث اراسئنداعئ ءسوزدئ دانةكةر ةتة كةتةيئك» دةدئ. قالعانئ اياقاستئنان شئقتئ.

- بالاثئزبةن سويلةسئپ ةدئم «اكةمنةن جةثئلئپ قالدئم» دةيدئ. ءسئز بالاثئزدئ جةثدئثئز بة؟

- جوق، بالام جةثدئ. ذلئمنان ذتئلدئم. «ءبئر ةمةس، ةكئ اقئندئ باپتاپ جذرگةن، اكةتاي، بذل ايتئستا مامام جةثدئ!» دةپ تاؤئپ كةتتئ. «مئقتئ بولساث، ابايداي ذل تاپتئرئپ ال» دةگةن قذنانبايدئث ءسوزئن ايتقانئثئزدا ساسئپ قالدئم. سوسئن شةشةمة قاراي بذرؤعا تؤرا كةلدئ» دةيدئ.

- جانداربةك نةشة جاستان العئرلئق تانئتا باستادئ؟

- بالا كذنئندة ايتئسقا بارعان سايئن، جةتةكتةپ الئپ كةتةتئنمئن. ويتكةنئ كةنجةم عوي. جاسئنان ساناسئنا ءسئثدئ. قذداي بةرگةن ةكئ بالا بار. بةسةؤ ةدئ، ذشةؤئ دذنية سالدئ. قذداي ءوزئ بةرئپ، ءوزئ الدئ. «ةكئ بالامنئث قايسئسئ ونةرگة جاقئن ةكةن» دةپ، وتئرعئزئپ قويئپ، دومبئرا ذيرةتتئم. وندا جانداربةك سةگئز جاستا ةدئ. دومبئرانئث شاناعئنا قولئ جةتپةسة دة، ءبئر جةتئدة توسةلئپ كةتتئ. ذلكةنئم ون تورت كذندة ذيرةنگةن بولدئ. ون ءتورت كذننةن كةيئن تاستاپ كةتتئ. كةشكة قاراي ةكةؤئن جذمباق ايتئپ، ماقال ايتئپ، ويدان شئعارتئپ جارئستئراتئنمئن. اقئرئن قاراسام، اناعان قاراعاندا، مئناؤ العئرلاؤ. «وسئدا بئردةثة بار-اؤ» دةپ تيتتةيئنةن باؤلئدئم. ءتورتئنشئ سئنئپتاردا ايتئس مةكتةبئن اشتئق. سول كةزدةگئ ءبئلئم دةپارتامةنتئنئث ديرةكتورئ توققوجا ةستةنوأ كوپ كومةك كورسةتتئ. ال التئنشئ سئنئپتا «وبلئستئق وقؤشئلاردئث ايتئسئن نةگة وتكئزبةسكة؟» دةپ ةستةنوأكة ايتئپ، ةكئ جئل ذيئمداستئردئق. بذگئنگئ كذنگة دةيئن الماتئ وبلئسئندا رةسپؤبليكالئق مةكتةپ وقؤشئلارئنئث ايتئسئ ءوتئپ تذرادئ. سونئث اسةرئ كوپ قامشئ بولدئ. بذرئنعئ، قازئرگئ ايتئستاردئ جاتقا بئلةدئ. قاي اقئن، قاي جةردة نة ايتقانئن كوزئن جذمئپ ايتئپ بةرةدئ. ادةبيةتكة دة جةتئك. اؤئز ادةبيةتئن كوپ وقيدئ. بالعئنبةكتئث، ايبةكتئث، بةكارئستئث ايتئستارئن جاقسئ كوردئ. بالا بولئپ، ؤ-شؤعا قذمار بولئپ، قازئرگئ سةلكئلدةكتئ تئثداعان ةمةس. ةسترادالئق جانردان مةيرامبةك بةسپايةأتئث دومبئرامةن ذيلةسكةن اندةرئن تئثدايدئ. بالامنئث ءبئر ارمانئ «ورازالئمةن ايتئسسام» دةيتئن. ءبئر كذنئ «اكة، مةن وراز اقئندئ ذستايتئن جةر تاپتئم. ءسوز ساپتاؤئن ابدةن زةرتتةدئم. ونئث ايتئسئنداعئ كةسةك-كةسةك سوزدةر، تةثةؤلةر جذماتاي جاقئپبايةأتان العان ازئعئ ةكةن. شئركئن، ءبئر جاقسئ ايتئس شئعار ةدئ-اؤ» دةپ جذرةتئن. ورةكةث ومئردةن ءوتئپ كةتئپ قالدئ دا، بذل ارمانئ ورئندالمادئ.

- العاش اقئندئق قئرئ قاي كةزدة بايقالدئ؟

- ايتئسقا شئقپاي تذرئپ، مةكتةپتةگئ ءمذشايرالارعا قاتئسا باستادئ. ذمئتپاسام، ون جاسئندا بولؤئ كةرةك. بالانئث ءبئر قينالعان جةرئ - قالادا ءوستئ. «نوقتا، جذگةن، ابزةل» دةگةن قازاقئ سوزدةردئ تذسئندئرة المايتئنمئن. مذراجايعا اپارئپ «مئناؤ ةر، مئناؤ تارتپا، مئناؤ اربانئث وقتةمئرئ» دةپ كورسةتةتئنمئن. ءبئراق كوزبةن كورسةتكةن باسقا دا، ونئ قولمةن ذستاؤ، سةزئنؤ، ءتذيسئنؤ ءبئر باسقا. اؤئلداعئ تؤعان-تؤئستارعا ةكئ جئل قاتارئنان جايلاؤعا جئبةردئك. كذزدة جايلاؤدان تذسكةندة ءبئر داپتةر كورگةن-بئلگةندةرئن جازئپ كةلئپتئ.

- بالاثئز قاتئسقان ايتئسقا قازئلئق ةتتئثئز بة؟

- ءيا. الدئثعئ جئلئ وبلئستا وتكةن رةسپؤبليكالئق ستؤدةنتتةر ايتئسئندا قازئلار القاسئندا وتئردئم. بالا توپتئ جارئپ تذر. وعان داؤ جوق. رةكتورئمئز كةلئپ، «ةل بئزدئكئ، جةر بئزدئكئ. جانداربةكتئث جةثگةنئ راس. ءبئراق باس بايگةنئ وزئمئزگة الئپ قالساق، ةرتةث ءسوز بولادئ عوي. ءسئز بذعان قالاي قارايسئز؟» دةدئ. بالامدئ شاقئرئپ ءتذسئندئردئم. «ءوزئم دة سونئ سئزگة ايتا الماي تذر ةدئم، اكة. دذرئس» دةدئ. ءسويتئپ، بالاما تيةسئلئ بايگةنئ سئرتتان كةلگةن اقئننئث قانجئعاسئنا بايلادئق. ماعان ذنةمئ پئكئر-كةثةسئن ءبئلدئرئپ، «باسقا جاققا كةتئپ قالدئث، بئلاي ايتؤئث كةرةك ةدئ» دةپ ايتئسئما باعا بةرئپ وتئرادئ. ةكةؤئمئزدئث ءتاسئلئمئز ةكئ بولةك. مةن ازئلگة جاقئنداؤمئن. ول كئشكةنة سابئرلئ. كةث تولعاپ ايتادئ.

- سئرتقا شئعارئپ ايتپاساثئزدا، قذلئنئثئزبةن ئشتةي ماقتانئپ، ماساتتانئپ جذرةتئن شئعارسئز...

- شذكئر. ءتئل-كوزدةن امان بولسا ةكةن دةيمئن. ةل ماقتاپ جاتادئ. «جذلدئز اؤرؤئمةن اؤئرئپتئ» دةگةن اثگئمة دة شئقتئ. ونئ ةستئپ، كادئمگئدةي جاتئپ قالدئ. «ونةر ادامدارئنئث تاعدئرئ قيئن بولادئ. بئرةؤ كةرئ تارتادئ، بئرةؤ اياقتان شالادئ. ونداي سوزدةرگة بوي بةرمة. ءبئر ؤاقئت ادام ءسذرئنؤئ دة كةرةك. ئلعي جةثئسكة جةتة بةرگةندة، جاقسئ ةمةس. باسئثا تاياق تيسة، قؤعئن-سذرگئن كورسةث، ئسئلاسئث. بارلئق قوعامدا سونداي بولعان. اقيقات پةن ادئلدئكتئث اراسئندا ءبئر قارا مئسئق ئلعي جذرةدئ، بالام» دةپ جذباتتئم. قازئر قذدايعا شذكئر، بةس ؤاقئت ناماز وقيدئ. نامازعا جئعئلعالئ كوپ نارسةنئ ءتذسئندئ عوي. بذگئندة ارتئق-اؤئس سوزئمئزگة ةسكةرتؤ جاساعاندا، ءوزئمئز قئزارامئز.

- ءوزئنئث اثگئمةسئنة قاراعاندا، ءسئزدئث ايتؤئثئزشا دا قاعئلةز سياقتئ...

- ةلگةزةك. «انانئ، مئنانئ جاساساق. ةل قاتارلئ بيزنةس كوزئن اشساق» دةپ الدئ-ارتئن كوپ ساراپتاپ، باعامداپ جذرةدئ. قولدئث قئسقالئعئ عوي، بئردةثةگة جةتكئزسةث، بئردةثةگة جةتپةيدئ. ةلدئث ءبارئ ءبئزدئ «ايتئستان الئپ جاتئر، باي» دةپ ويلايدئ. المادئق ةمةس، قذداي بالامئزدئث نيةتئنة قاراي بةردئ. سونئث ءبارئن اعايئن-تؤئس بار، سولاردئث جاقسئلئعئنا، توي-تومالاعئنا شاشئپ جئبةرئپپئن. جامباسئمئزعا باسئپ، ؤئسئمئزدان شئعارماي وتئرؤدئ بئلمةيدئ ةكةنبئز. قازئر قاراسام، قالتامدا سوقئر تيئن دا جوق. «اكة، وسئنشا دذنية قالاي كةلدئ، سولاي كةتتئ. كئشكةنة ويلانباي جاسادئث-اؤ» دةپ وزئمة سئن ايتقانئ دا بار.

- كولئك ءمئنؤ جاعئنان كئم الدا كةلة جاتئر؟

- ايتئستان مةن - ةكئ، جانداربةك وننان اسا كولئك الدئ.

جذلئنعان جئر

ايتاقئن:

- اكة - شاثئراق، ال بالا - كةرةگة ةكةن،

ةكةؤئ ءبئر وتاؤعا كةرةك ةكةن.

اينالايئن، قاراعئم، بةرئ قارا،

مةن ساعان، تاريحتان سئر، دةرةك ةتةم.

ءبئر كةزدةگئ بالا اباي، قذنانبايعا،

ءوزئنئث ويئن ايتئپ كةلةدئ ةكةن.

-اكة سئزدةن وزدئم عوي ءبئلئم الئپ،

سئزدةن مةنئث زةيئنئم زةرةك ةكةن،

دةگةن سوزگة قذنانباي اشؤلانباي،

جاؤابئن سالماقتئراق بةرةدئ ةكةن.

-قذلئنئم، قذنانبايداي بولؤ ءذشئن،

ابايداي بالا تاپتئر، - دةگةن ةكةن.

ةندئ مةن ساعان قاراي بذرئلايئن،

بذل بالا مامئلةگة كةلة مة ةكةن.

ءبئر ساؤال تاعئ ساعان مةن تاستايئن،

ءبئلئمئث مةنئكئنةن بولةك ةكةن.

بذل ايتئستا سةن جةثدئث بة، مةن جةثدئم بة؟

ةكةؤئمئزدئ سئناعان ولةث ةكةن.

اكةسئنئث شاكئرتئ جاس جانداربةك،

قانةكي، بذل سوزئمة نة دةر ةكةن؟!

جانداربةك:

-مةن نةگة كةرةگةدةي كةرئلمةيمئن،

ةلدئث ءسوزئن سويلةؤدةن ةرئنبةيمئن.

جةثدئث بة، جةثئلدئث بة دةپ سذرايسئز،

جاثاعئ ساؤالئثنان شةگئنبةيمئن.

سوزئثئزگة استارلاپ جاؤاپ بةرةم،

مةن نةگة مارة جاقتان كورئنبةيمئن.

اكةمنةن جةثئلسةم دة وسئ ايتئستا،

شةشةمنئث كذيةؤئنةن جةثئلمةيمئن.

مئنةكي، ءبئزدئث ايتئس تامام بولدئ،

باتپاققا تاستاماسسئث بالاثدئ ةندئ.

جةثدئم بة، جةثئلدئم بة، بئلة المادئم،

ايتةؤئر شايقاسؤعا شامام كةلدئ.

ايتاقئن ءوز بالاسئن جةثدئ عوي دةپ،

بئرةؤ ئشتةن داؤئسئن ساعان بةردئ.

جانداربةك ءوز اكةسئن جةثدئ عوي دةپ،

بئرةؤ ئشتةن داؤئسئن ماعان بةردئ.

بذل ايتئستا ءوزئمدئ ةمةس، ءسئزدئ دة ةمةس،

ارداقتاپ ايتپايمئن با انامدئ ةندئ.

ءبئر ةمةس، ةكئ اقئندئ باپتاپ جذرگةن،

اكةتاي، بذل ايتئستا مامام جةثدئ!

جانداربةك بذلعاقوأ: اكةمنةن جةثئلدئم

- جاس پةرئ جانداربةك قاي جةردة ءبئلئم الادئ؟ قايدا تذرادئ؟

- استانادا ةؤرازيا ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئندة ءتئل-ادةبيةت ماماندئعئ بويئنشا وقئپ جاتئرمئن. 2-كؤرستئ تامامدايمئن. اقئن بولسام - ذيدة جاتامئن. ستؤدةنت كذيئمة تذسسةم - جاتاقحانادامئن.

- اقئن بولاتئن كةزئث كوپ پة، ستؤدةنت بولاتئن كةزئث كوپ پة؟

- ءسوزدئث شئنئ كةرةك، اقئن بولاتئن كةزئم كوپ.

- دةمةك، ساباقتان ءجيئ قالاسئث...

- اقئن بولعاندا، ذيدة جاتئپ، بذرقئراتئپ ولةث جازؤ ةمةس. توي-دؤمان، ايتئس قؤئپ كةتةسئث... ساباقتان دا قالماؤعا تئرئسامئن.

- ةؤرازيانئث ةركةسئ بولدئث عوي...

- مةن بولاشاق ءتئل-ادةبيةت مامانئمئن. ايتئس - ادةبيةتتئث جانرئ بولعان سوث، اقئندار ايقاسئ ماعان تاپتئرمايتئن تاجئريبة. ونةردئ مذلدة تذسئنبةيتئن وقئتؤشئلار دا بار. كةيدة ازداپ تذسئنئسپةي قالامئز. قازئر ةشكئم ةشكئمنئث ةركةلئگئن كوتةرمةيتئن زامان بوپ قالدئ عوي. جالپئ، «اقئن ةدئم، ءانشئ ةدئم» دةپ ونةرئمدئ بذلدامايمئن. ذستانئمئم - «اقئن بولؤ شارت ةمةس، ازامات بولؤ پارئزئث».

- ينتةرنةتتةگئ ءوزئث تؤرالئ اقپاراتقا قاراعاندا، ذيلةنئپ ذلگةرگةن سياقتئسئث...

- جوق، ازئرگة شاثئراق كوتةرمةدئم. قئزدار مازالاماسئن دةپ ادةيئ «ذيلةندئم» دةپ جازئپ قويعانمئن.

- مازالايتئندار كوپ پة؟

- بارشئلئق قوي.

- اكةسئمةن ايتئسقان قالاي بولادئ ةكةن؟

- توقسانئنشئ جئلداردئث باسئندا سئر ةلئندة ماناپ كوكةنوأ بالاسئ ابدئكارئم كوكةنوأپةن ايتئسقان ةكةن. قازاق كوكپار تارتئسسا دا، اكةسئ مةن بالاسئ تالاسئپ، ةكئ جاققا تارتقان عوي. ايتئستا دا ءدال سولاي. مةن ءبئراق اكةمنةن جةثئلئپ قالدئم.

- ماماث جةثگةن جوق پا؟

- مامام ذنةمئ جةثئستة عوي...

- اكةثدئ جةثبةگةنئثة وكئنئشئث بار سياقتئ...

- جوق، اكةممةن ايتئسقانئم ءذشئن باقئتتئمئن. قؤانباسام، وكئنبةيمئن. اكةم ايتئستا باقانداي 20 جئل تةر توكتئ.

- ةسئمئث جانداربةك بةگئمبةتوأتئث قذرمةتئنة قويئلعانئن بئلةمئز. سةن ول كئسئ تؤرالئ نة بئلةسئث؟

- ول كئسئنئث كوزئن كورمةدئم. ءبئراق اقئندار ءالئ كذنگة ادامگةرشئلئگئن، ونةرئن، ايتئستارئن ايتئپ جذرةدئ. كةزئندة دانةش راقئشةأ جانداربةك بةگئمبةتوأتئث داؤئسئن ةستئپ «كةنةننئث جاس كةزئندةگئ داؤئسئ وسئنداي بولعان شئعار» دةپتئ. جانداربةك اعانئث اناسئنان باتا العانمئن.

- جاقسئ اكةنئث ابئرويئ بالاعا ازئق بولا ما ةكةن؟

- ءجذرسئن اعام «مةن ءبئراز ؤاقئت فاميلياما جذمئس ئستةدئم، ةندئ ول ماعان قئزمةت ةتسة دةيمئن» دةپ ةدئ. مةن «ايتاقئننئث بالاسئمئن» دةپ ماقتانباي، اكةم «جانداربةك مةنئث بالام» دةپ ماقتاناتئن حالگة جةتسة دةيمئن. ونئث ذستئنة، ايتئس اقئنئ قانشا اتاقتئ بولسا دا، ونئث اتاعئ قاراپايئم تئثداؤشئلارئ ءذشئن عانا. ال ايتئس كورمةيتئندةرگة ءبئز ةشكئم دة ةمةسپئز.

باياعئدا ةكئ اقئن ايتئسئپ، بئرةؤئنة قيانات جاسالسا، زالداعئلار ايقاي-شؤ شئعارئپ، ارتئ توبةلةسكة ذلاساتئن جاعدايلار بولعان. قازئر ءبئر اقئنعا ةمةس، ذلتتئث ونةرئنة قيانات جاسالئپ وتئر. ءبئراق ةشكئم ذندةمةيدئ. ال كةرئسئنشة، ايتئسقا تئگئلگةن جذلدةلةرگة كذيئپ-پئسةتئندةر جةتكئلئكتئ. سودان مةملةكةت ةشقانداي شئعئن كورمةيدئ. حالئقتئث قازئناسئنا قول سذعئپ جاتقان دا ةشكئم جوق. ءبئراق «بايدئث اسئن بايعذس قئزعانادئ» دةگةندةي، «ايتئسكةرلةر جارتئ ساعات وتئرئپ، اقشا-ماشينا الئپ جاتئر» دةپ بايبالام سالادئ.

- «ايقئننئث» وقئرماندارئنا ايتارئث بار ما؟

- قئندا قالعان قئلئشتاي ءتئلئمئز بار،

شئثعئرئپ شارماؤدا تذر جئرئمئز دال.

ايتئس جوقتا، كوثئلگة مةدةؤ قئلئپ،

«ايقئننان» ءبئزدئ كورة تذرئثئزدار.

تؤرا ءبي ءجذرسئن ةرمانوأ:

ماماسئ جةثدئ

- اكةسئ «بالام جةثدئ» دةيدئ، بالاسئ «اكةم جةثدئ» دةيدئ. ءسئز ايتئثئزشئ، ةكةؤئنئث قايسئسئ جةثدئ؟

- ماماسئ جةثدئ. ونئ بالاسئ ايتتئ عوي. 25 جئلدان استام ايتئسپةن اينالئسئپ ءجذرمئن. تالاي ايتئستار بولئپ جاتئر. سونئث ئشئندة ايتاقئن مةن جانداربةك بذلعاقوأتاردئث ايتئسئ كوركةمدئك دارةجةسئ، ساياسي وتكئرلئگئ، تةرةثدئگئ، جاراسئمئ، وتكةن زامان مةن بذ زاماندئ تةثدةستئرؤئ، سالئستئرؤئ ارقئلئ ايتقان ؤاجدةرئ جوعارئ دارةجةدة دةپ سانايمئن. اكةسئ مةن بالاسئ ذرپاق پةن ذرپاقتئ بايلانئستئرا وتئرئپ، قوعامعا قاجةتتئ كوپ پئكئرلةردئ ورتاعا سالدئ. ماسةلة كئمنئث جةثگةنئندة ةمةس، ايتئستئث ساپاسئندا. كوپتةن بةرئ بولماعان، جاقسئ ايتئس بولدئ.

(«ايقئن» گازةتئ. مامئردئث 29 ئ. 2010 جئل)