مذسئرةپوأ عابيت ماحمذت ذلئ

فوتو: None
1902-1985) - قازاقتئث ايگئلئ جازؤشئسئ، قوعام جانة مةملةكةت قايراتكةرئ، قازاق كسر عئلئم اكادةمياسئنئث اكادةميگئ، ادةبي سئنشئ، اؤدارماشئ، سوسياليستئك ةثبةك ةرئ، قازاقستاننئث حالئق جازؤشئسئ، قازاق كسر عئلئم اكادةمياسئنئث اباي اتئنداعئ جانة ش.ؤاليحانوأ اتئنداعئ مةملةكةتتئك سئيلئقتارئنئث لاؤريةاتئ.

قازئرگئ سولتذستئك قازاقستان وبلئسئنئث جامبئل اؤدانئندا دذنيةگة كةلگةن. العاشقئدا اؤئل مولداسئنان ارابشا حات تانئعان. عابيت جاستايئنان اؤةلئ ةكئ جئلدئق اؤئلدئق ورئس مةكتةبئندة، كةيئن ءتورت جئلدئق جوعارئ باسقئش ورئس مةكتةبئن بئتئرگةن. قازاق توثكةرئسئنةن كةيئن ذستةمدئك العان كةثةس وكئمةتئنئث جذمئسئنا اجةپتةؤئر ورئسشا ساؤاتئ بار ادام رةتئندة ارالاسئپ، ءتذرلئ قئزمةت اتقارعان. ورئس مةكتةبئندة جذرگةندة ورئستئث اتاقتئ اقئن جازؤشئلارئنئث شئعارمالارئن وقئپ ءبئلؤئ، اؤئل مةكتةبئندة ءوزئن وقئتقان ادةبيةتشئ مذعالئم بةكةت وتةتئلةؤوأتئث اسةر ئقپالئ بولاشاق جازؤشئنئث ادةبيةتكة ةرةكشة ئقئلاس اؤدارؤئنا سةپتئگئن تيگئزةدئ. 1923-26 جئلدارئ ورئنبور قالاسئنداعئ جذمئسشئ فاكؤلتةتئنة (ر ا ب ف ا ك) وقؤعا ءتذسئپ، ونئ بئتئرئسئمةن ومبئداعئ اؤئل شارؤاشئلئق ءينستيتؤتئندا وقئعان. 1927-1928 جئلدارئ - بؤراباي ورمان شارؤاشئلئعئ تةحنيكؤمئندا وقئتؤشئ، 1928-1933 جئلدارئ قازاق مةملةكةتتئك باسپاسئنئث باس رةداكتورئ، 1934-1938 جئلدارئ «سوسياليستئك قازاقستان» (ةگةمةن قازاقستان) گازةتئنئث رةداكتورئ، قازاق ا ك س ر حالئق اعارتؤ كوميسسارياتئ ونةر سةكتورئنئث مةثگةرؤشئسئ، قازاق ولكةلئك كوميتةتئنئث باسپاءسوز ءبولئمئنئث مةثگةرؤشئسئ، قازاقستان كومپارتياسئ ساياسي-اعارتؤ ءبولئمئنئث مةثگةرؤشئسئ قئزمةتتةرئن اتقاردئ.

1938-1955 جئلدارئ ءبئرئثعاي شئعارماشئلئق جذمئستارمةن اينالئسقان. 1956-1957 جئلدارئ - «ارا» - «شمةل» جؤرنالئنئث باس رةداكتورئ، 1957-1985 جئلدارئ قازاقستان جازؤشئلار وداعئ باسقارماسئنئث ءبئرئنشئ حاتشئسئ، كسرو جازؤشئلار وداعئ باسقارماسئنئث حاتشئسئ قئزمةتتةرئن اتقارعان. 1958 جئلدان كسرو مينيسترلةر كةثةسئ جانئنداعئ ادةبيةت، ونةر جانة ساؤلةت سالالارئ بويئنشا لةنيندئك جانة مةملةكةتتئك سئيلئقتارئ جونئندةگئ كوميتةتتئث مذشةسئ بولعان.

ع.مذسئرةپوأتئث تذثعئش پوأةستةرئنئث قاتارئنا «تؤلاعان تولقئندا» مةن «امةريكان ءبيدايئعئ» شئعارمالارئ جاتادئ. جاس جازؤشئنئث بولاشاعئنان ءذمئت كذتتئرگةن بذل تؤئندئلار ازاماتتئق تاقئرئپتئ تولعايدئ. ع.مذسئرةپوأ اثگئمة جانرئنئث وركةندةؤئنة ذلكةن ذلةس قوستئ. العاشقئ شئعارمالارئنان-اق جازؤشئلئق شةبةرلئگئمةن تانئلعان.

«قوس شالقار»، «كوك ذيدةگئ كورشئلةر»، «شذعئلا»، «ذزدئكسئز ءوسؤ»، «جايلاؤ جولئندا»، «تذتقئن قئز»، جةثئلگةن ةسرافيل» تاعئ باسقا اثگئمة، پوأةستةرئندة ةثبةك ادامدارئنئث قيئندئققا تولئ قاجئرلئ ءومئرئ مةن ازامات سوعئسئ، ذجئمداستئرؤ كةزئندةگئ دذربةلةث وقيعالار لةگئ سؤرةتتةلةدئ.

«تالپاق تاناؤ» اثگئمةلةرئ مةن «ءبئر ادئم كةيئن، ةكئ ادئم ئلگةرئ» پوأةسئ جئل ارالاتئپ بارئپ، بئرئنةن كةيئن ءبئرئ جارئق كورةگةن. ونئث بذل شئعارمالارئ قازاق ادةبيةتئنة جازؤ ستيلئ قالئپتاسقان، كوركةمدئك شةبةرلئگئ ةرةكشة جاثا سؤرةتكةردئث كةلگةنئن جاريا ةتكةن ةدئ. شئعارماشئلئق جولئنئث ءبئر بةلةسئن انالار تؤرالئ اثگئمةلةر توپتاماسئمةن تذيئندةگةن جازؤشئ ةندئ كةث تئنئستئ تؤئندئ جازؤعا كئرئسةدئ. ةكئنشئ دذنيةجذزئلئك سوعئستئث اياعئن الا ول ءوزئنئث تذلعالئ تؤئندئسئ «قازاق سولداتئ» رومانئن جازعان. رومان تئث تاقئرئبئمةن، وبرازدارئنئث كوركةم بةينةلةنؤئمةن، سيؤجةت قذرؤ شةبةرلئگئمةن، تارتئمدئ تاماشا تئلئمةن تاثداؤلئ قازاق روماندارئنئث قاتارئنا قوسئلادئ. بذدان كةيئن ول اراعا ءبئراز ؤاقئت سالئپ بارئپ، ءوزئنئث ةث ءئرئ سالالئ دا ساليقالئ شئعارماسئ «ويانعان ولكة» رومانئن جاريالايدئ.

قازاق پروزاسئنئث شوقتئعئ بيئك تؤئندئسئ سانالعان وسئ رومانئنان كةيئن جازؤشئ قايتادان شاعئن جانرعا ويئسادئ. ءسويتئپ اثگئمة جانرئندا زةرگةر سؤرةتكةرلئگئمةن تانئلعان ئزدةنئمپاز جازؤشئ، كوركةمدئك شةبةرلئگئن بارعان سايئن شئثداپ، ءار اثگئمة، پوأةسئ سايئن جاثا ءبئر بةلةسكة كوتةرئلئپ وتئرادئ. 1968 جئلئ «كةزدةسپةي كةتكةن ءبئر بةينة» كئتابئ ءذشئن اباي اتئنداعئ رةسپؤبليكالئق سئيلئق الادئ. اراعا بةس التئ جئل سالئپ بارئپ، پروزاداعئ سوثعئ ةلةؤلئ تؤئندئلارئنئث ءبئرئ «ذلپان» پوأةسئن جاريالايدئ. سوناؤ وتئزئنشئ جئلداردا اق ذلكةن دراماتؤرگ ةكةنئن تانئتئپ، «قئز جئبةك» وپةراسئنئث ليبرةتتوسئن، «قوزئ كورپةش بايان سذلؤ» پةساسئن بةرگةن ع.مذسئرةپوأ كةيئنگئ جئلداردا دا بذكئل قازاق دراماتؤرگياسئنئث تاماشا تؤئندئسئ بولئپ تابئلعان «امانگةلدئ»، «اقان سةرئ - اقتوقتئ»،«بولاشاققا امانات»، «قئپشاق قئز اپپاق»، «قايران مايرا» اتتئ درامالئق شئعارمالارئن جازعان.

سسةناريئن ب.مايلين، أ.يأانوأپةن بئرئگئپ جازعان «امانگةلدئ» فيلمئ (1938) قازاق كينو ونةرئنئث العاشقئ باسپالداعئ سانالسا، «ماحاببات تؤرالئ داستان»، «قئز جئبةك» (1970) فيلمدةرئ قازاق كينو ونةرئنئث التئن قورئنان ورئن العان تؤئندئلار.

كوركةم اؤدارمادا و.گةنري، س.تاگاراو، م.گوركيي، م.شولوحوأ، ؤ.شةكسپير، ك.سيمونوأ، ا.شتةين، ج.مولةر، تاعئ باسقا قالامگةرلةر پةسالارئن قازاق تئلئنة اؤدارعان.

ع.مذسئرةپوأ - كورنةكتئ قوعام، مةملةكةت قايراتكةرئ. 1932 جئلئ شئلدة ايئندا ول رةسپؤبليكاعا تانئمال ادامدارمةن بئرلةسة وتئرئپ، حالئقتئث باسئنا تونگةن اشتئق ناؤبةتئ جايئندا ب ك پ(ب) قازاق ولكةلئك كوميتةتئنة «بةسةؤدئث حاتئن» جولداعان.

عابيت مذسئرةپوأ ءوزئنئث قوعامدئق، پؤبليسيستئك، جؤرناليستئك، سئنشئلدئق قئزمةتئمةن دة تؤعان حالقئنئث مادةنيةتئنئث دامؤئنا زور ةثبةك ءسئثئردئ. الايدا قازاق حالقئ ونئ ذلكةن سؤرةتكةر جازؤشئ دةپ تانيدئ، كوركةم ءسوزدئث حاس شةبةرئ دةپ بئلةدئ، قذرمةت تذتادئ. ول بئرنةشة مارتة قازاق كسر جوعارعئ كةثةسئنئث، ءبئر رةت كسرو جوعارعئ كةثةسئنئث دةپؤتاتئ جانة قازاق كسر جوعارعئ كةثةسئنئث ءتوراعاسئ بولئپ سايلانعان. ءذش مارتة لةنين وردةنئمةن جانة ةكئ مارتة ةثبةك قئزئل تؤ وردةنئمةن، وكتيابر رةأوليؤسياسئ وردةنئمةن جانة كوپتةگةن مةدالدارمةن ماراپاتتالعان.

قازاق مةملةكةتتئك بالالار مةن جاسوسپئرئمدةر تةاترئنا جازؤشئنئث ةسئمئ بةرئلگةن.

1991 جئلئ قايراتكةر تذرعان ذيدة ع.مذسئرةپوأ اتئنداعئ ادةبي-مةميورالدئق مذراجاي ءذيئ اشئلعان.

2002 جئلئ 100 جئلدئق مةرةيتوي قاراساثئندا سولتذستئك قازاقستان وبلئسئنداعئ ءبئر اؤدانعا، استانا قالاسئنداعئ كوشةلةردئث بئرئنة ع.مذسئرةپوأتئث ةسئمئ بةرئلئپ، الماتئداعئ قازاق مةملةكةتتئك بالالار مةن جاسوسپئرئمدةر تةاترئ الدئنا قولادان ةسكةرتكئش مذسئنئ قويئلعان.

دةرةك كوزئ:

قازاقستان ذلتتئق ةنسيكلوپةدياسئ 6 توم