ءوسىم بار، ءبىراق اسەرى شەكتەۋلى
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا، 25 جىل ىشىندە ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار ەلدىڭ جالپى ىشكى ونىمىندەگى ۇلەسى 1 پايىزدان ءسال عانا استى، ەكسپورتتاعى ۇلەسى 0,3 پايىز، شەتەلدىك ينۆەستيسيالار تارتۋداعى ۇلەسى 0,9 پايىز عانا.
- ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ قازىرگى جۇمىس ءتاسىلى مۇلدە جارامسىز دەۋگە بولادى، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ا ە ا وكىلدەرى ينۆەستيسيا تارتىپ، جاڭا وندىرىستەر قۇرىپ جاتقانىن ايتادى. ءبىراق سول كاسىپورىندار ەل ەكونوميكاسىنىڭ قۇرىلىمىنا قانشالىقتى ىقپال ەتىپ، ونى ءارتاراپتاندىرۋعا قانشالىقتى كومەكتەسىپ جاتىر؟ ماسەلە وسىندا.
ستاتيستيكا
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، سوڭعى بەس جىلدا ا ە ا رەزيدەنتتەرى 5,1 تريلليون تەڭگە ينۆەستيسيا تارتقان. وسى كەزەڭدە وندىرىلگەن ءونىم كولەمى ءۇش ەسەدەن استام ءوسىپ، 2020 -جىلعى 1 تريلليون تەڭگەدەن 2025 -جىلى 3,1 تريلليون تەڭگەگە جەتتى.
سالىق تۇسىمدەرى دە بەس ەسەگە جۋىق ارتىپ، 45 ميلليارد تەڭگەدەن 222 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن ءوستى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ەكسپورت كولەمى دە 3,5 ەسە ءوسىپ، 70,8 ميلليارد تەڭگەدەن 244,9 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى.
ا ە ا جۇمىس ىستەي باستاعاننان بەرى ولارعا 11,2 تريلليون تەڭگەدەن استام ينۆەستيسيا تارتىلدى، ونىڭ ىشىندە 4,8 تريلليون تەڭگە وڭدەۋشى ونەركاسىپكە باعىتتالعان. 36 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلىپ، 14,8 تريلليون تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى. سونىڭ ىشىندە 1,1 تريلليون تەڭگەدەن استامى ەكسپورتقا جونەلتىلگەن. سالىق تۇسىمدەرى 865,4 ميلليارد تەڭگە بولعان.
18 ايماقتىڭ جۇكتەمەسى
قازىر ەلدە 18 ارنايى ەكونوميكالىق ايماق جۇمىس ىستەپ تۇر. ينۆەستيسيا كولەمى بويىنشا «ۇلتتىق يندۋستريالىق مۇناي- حيميا تەحنوپاركى» مەن «استانا - جاڭا قالا» ا ە ا كوش باستاپ تۇر. ەكسپورت كولەمى بويىنشا مۇناي- حيميا تەحنوپاركى (345,4 ميلليارد تەڭگە)، «پاۆلودار» ا ە ا (198,9 ميلليارد تەڭگە) جانە «استانا - جاڭا قالا» ا ە ا (192,4 ميلليارد تەڭگە) الدىڭعى ورىندا. ال قۇرىلعان جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى بويىنشا «استانا - جاڭا قالا» (8210 قىزمەتكەر)، يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى (6574) جانە «استانا- تەحنوپوليس» (4827) كوش باستاپ كەلەدى.
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، ب ا ءا، قىتاي، وڭتۇستىك كورەيا جانە سينگاپۋردىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسى ا ە ا-لاردىڭ ەكونوميكاعا قوساتىن ۇلەسى بىرتىندەپ قالىپتاسىپ، نەگىزىنەن ورتا جانە ۇزاق مەرزىمدە ايقىن كورىنەتىنىن كورسەتىپ تۇر.
سوڭعى ەكى جىلدا ەلدە ءتورت جاڭا ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قۇرىلدى - «اتىراۋ»، «اقتوبە»، «قورقىت اتا» جانە «الاتاۋ» حالىقارالىق تاۋار- لوگيستيكالىق كەشەنى. بۇدان بولەك، اباي وبلىسى مەن باتىس قازاقستان وبلىسىندا جاڭا ا ە ا قۇرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار ستاتيستيكا قولدانىستاعى الاڭداردىڭ الەۋەتى تولىق پايدالانىلماي وتىرعانىن كورسەتەدى. «QazIndustry» ورتالىعىنىڭ مالىمەتىنشە، ا ە ا اۋماقتارىنىڭ ونەركاسىپكە ارنالعان بولىگى 43,3 پايىز عانا جۇكتەلگەن. ياعني دايىندالعان الاڭداردىڭ جارتىسىنان كوبى ءالى بوس تۇر.
نەگە ءوسىم ەكونوميكالىق وزگەرىسكە اينالمادى؟
ەگەر ا ە ا كورسەتكىشتەرى ءوسىپ جاتسا، پرەزيدەنت نەگە ولاردىڭ دامۋ مودەلىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋدى تالاپ ەتتى؟
ەكونوميست ءانۋار نۇرتازيننىڭ پىكىرىنشە، ماسەلە تارتىلعان ينۆەستيسيا كولەمىندە ەمەس، ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ ەل ەكونوميكاسىنىڭ قۇرىلىمىنا ىقپالىنىڭ شەكتەۋلى بولۋىندا.
- ءبىزدىڭ ەلدەگى ماسەلە - ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار جۇمىس ىستەگەن جىلدار ىشىندە تولىققاندى وندىرىستىك جۇيە قۇرۋدى ۇيرەنە المادىق، - دەيدى ساراپشى.
وسى تۇرعىدا قىتاي مەن پولشانىڭ تاجىريبەسى نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق.
- قىتايدىڭ شەنچجەن قالاسى بىرنەشە ونجىلدىق ىشىندە بالىقشىلار اۋىلىنان جىلىنا شامامەن 500 ميلليارد دوللارلىق ەكونوميكاسى بار الىپ ورتالىققا اينالدى. پولشا ءوز ەكونوميكالىق ايماقتارى ارقىلى جۇزدەگەن ءوندىرىستى وتكىزدى. ءبىراق ماسەلە كاسىپورىن سانىندا ەمەس. شىنجىن دە، پولشاداعى ەكونوميكالىق ايماقتار دا جاھاندىق وندىرىستىك جانە لوگيستيكالىق تىزبەكتەرگە كىرىكتىرىلدى. ۇزاق مەرزىمدى تيىمدىلىك دەگەن وسى، - دەيدى ەكونوميست.
ونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستانعا ءبىر مەزگىلدە بىرنەشە مىندەتتى شەشۋگە تۋرا كەلەدى: ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ، ينۆەستور تارتۋ، وتكىزۋ نارىقتارىن تابۋ جانە وندىرىستىك بايلانىستار قۇرۋ.
- تۇپتەپ كەلگەندە ءبارى ءونىمدى وتكىزۋگە كەلىپ تىرەلەدى. ءار مەملەكەت الدىمەن ءوز ەكونوميكالىق مۇددەسىن قورعايدى. سوندىقتان سىرتقى نارىقتارعا شىعۋ جاڭا وندىرىستەر ءۇشىن نەگىزگى سىن- قاتەرلەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى، - دەيدى ءانۋار نۇرتازين.
ونىڭ پىكىرىنشە، ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ تولىققاندى تەتىگىنە اينالدى دەۋگە ءالى ەرتە. قازىر ولار جەكەلەگەن وندىرىستىك الاڭداردىڭ قۇرىلۋىنا كومەكتەسكەنىمەن، جالپى ەكونوميكالىق قۇرىلىمعا ىقپالى شەكتەۋلى بولىپ وتىر
ينۆەستيسيا - دامۋ كەپىلى ەمەس
ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ ولشەمدەرىنە قاتىستى تاعى ءبىر پىكىرتالاس بار. ادەتتە مەملەكەتتىك ورگاندار تارتىلعان ينۆەستيسيا كولەمىنە باسىمدىق بەرەدى. الايدا ءانۋار ءنۇرتازيننىڭ پىكىرىنشە، بۇل كورسەتكىش تولىق كورىنىستى بەرە المايدى.
- ءبىز تارتىلعان ينۆەستيسيا كولەمى تۋرالى ايتقاندى جاقسى كورەمىز. ءبىراق ينۆەستيسيانىڭ ءوزى كوپ نارسەنى بىلدىرمەيدى. ودان دا سالىق قايتارىمى، ەڭبەك ونىمدىلىگى، ءوندىرىستى جەرگىلىكتەندىرۋ دەڭگەيى، تەحنولوگيالىق تىزبەكتەردىڭ قۇرىلۋى جانە جۇمىس ورىندارىنىڭ ساپاسى الدەقايدا ماڭىزدى، - دەيدى ول.
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، ا ە ا ينفراقۇرىلىمىنا سالىنعان ءاربىر بيۋدجەت تەڭگەسىنە 9,4 تەڭگە جەكە ينۆەستيسيا تارتىلعان. سوڭعى ون جىلدا ايماقتاردىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا 309 ميلليارد تەڭگەدەن استام بيۋدجەت قاراجاتى جۇمسالسا، جەكە ينۆەستيسيا كولەمى شامامەن 4,8 تريلليون تەڭگە بولعان.
كاسىپكەرلەر نە دەيدى؟
ARUA برەندىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ءارى «اگف گرۋپپ» توقىما فابريكاسىنىڭ ديرەكتورى، «وڭتۇستىك» ا ە ا رەزيدەنتى گاۋحار ناسىروۆا ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردى وتاندىق ءوندىرىستى قولداۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى دەپ ەسەپتەيدى.
قازىر ا ە ا اۋماعىندا 20 عا جۋىق كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ قاتارىندا «بال تەكستيل»، «نازار تەكستيل»، Balabi Textile جانە «شىمكەنت- كاشەمير» سەكىلدى جەڭىل ونەركاسىپ كاسىپورىندارى بار. كەيبىر كومپانيالار ءىرى حالىقارالىق سەرىكتەستەرمەن جۇمىس ىستەپ جاتسا، ەندى ءبىرى قالىپتاسۋ كەزەڭىندە تۇر.
كاسىپكەر ا ە ا-نىڭ باستى ارتىقشىلىعى سالىقتىق جانە كەدەندىك جەڭىلدىكتەر ەكەنىن ايتادى.
- ەگەر ولار بولماسا، ەكسپورتتاۋشىلار ءۇشىن باسەكەلىك ارتىقشىلىق تا بولمايدى، - دەيدى گاۋحار ناسىروۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا، ءدال وسى جەڭىلدىكتەر رەجيمى قازاقستاندىق وندىرۋشىلەرگە سىرتقى نارىقتاردا باسەكەگە تۇسۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
- قازىر ءبىز گەرمانيانىڭ Lidl كومپانياسىمەن، IKEA- مەن جانە رەسەيدىڭ بولشەك ساۋدا جەلىلەرىمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ جاتىرمىز. بۇل جەڭىلدىكتەر بىزگە ءونىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى باعاسىن قالىپتاستىرۋعا كومەكتەسەدى. كەزىندە ءدال وسىنىڭ ارقاسىندا IKEA كومپانياسىمەن جۇمىس ىستەي الدىق. ويتكەنى سەرىكتەس ءۇشىن تارتىمدى شارتتار ۇسىنا بىلدىك. وندىرۋشىلەر ءۇشىن بۇل شىنىمەن دە مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن ماڭىزدى قولداۋ، - دەيدى ول.
كاسىپكەر ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ كەزىندە ونەركاسىپتىڭ ۇزاق دامۋ سيكلىن ەسكەرۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
- «وڭتۇستىك» ا ە ا بىرتىندەپ دامىپ كەلەدى. بىزدە كىلەم، تريكوتاج، اياق كيىم، شۇلىق، توسەك- ورىن جابدىقتارى، قاپتاما، قاعاز جانە پلاستيك بۇيىم شىعاراتىن كاسىپورىندار جۇمىس ىستەيدى. حيميا ونەركاسىبىن قوسا العاندا جاڭا باعىتتار دا پايدا بولىپ جاتىر. ءبىراق ونەركاسىپ كلاستەرىن بىرنەشە جىلدا قالىپتاستىرۋ مۇمكىن ەمەس. كەز كەلگەن ءوندىرىس ۋاقىتتى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان تۇپكىلىكتى قورىتىندى جاساۋعا ءالى ەرتە، - دەيدى گاۋحار ناسىروۆا.
ول تۇركيانىڭ دەنيزلي قالاسىندا ونداعان جىل بويى توقىما ءوندىرىسىنىڭ ەكوجۇيەسى قالىپتاسقانىن ايتتى.
- ول جەردە كاسىپورىنداردىڭ جانىندا مەكتەپتەر، بالاباقشالار جانە باسقا دا الەۋمەتتىك نىساندار جۇمىس ىستەيدى. ءبىزدىڭ سالاداعى قىزمەتكەرلەردىڭ باسىم بولىگى - ايەلدەر، ولاردىڭ كوبى بالا تاربيەلەپ وتىر. قاجەتتى ينفراقۇرىلىمنىڭ جاقىن ورنالاسۋى قىزمەتكەرلەردىڭ ءومىر ساپاسىن دا، ءوندىرىستىڭ تۇراقتىلىعىن دا ارتتىرادى، - دەيدى فابريكا باسشىسى.
بيزنەس قانداي ماسەلەلەردى كورىپ وتىر
قولدانىستاعى جەڭىلدىكتەر مەن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنا قاراماستان، كاسىپكەرلەر ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ دامۋىن تەجەيتىن ءبىرقاتار جۇيەلى ماسەلەلەردى ايتىپ كەلەدى.
«اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ مالىمەتىنشە، ەڭ ءجيى كوتەرىلەتىن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى - رۇقسات ەتىلگەن قىزمەت تۇرلەرىنىڭ تىزبەسىن كەڭەيتۋدىڭ كۇردەلى ءراسىمى.
- كەي جاعدايدا قاجەتتى وزگەرىستەردى كەلىسۋ ءبىر جىلدان استام ۋاقىت الادى. بۇل ا ە ا-لاردىڭ ينۆەستيسيالىق تارتىمدىلىعىنا دا، جوبالاردى ىسكە اسىرۋ مەرزىمىنە دە تەرىس اسەر ەتەدى. ونەركاسىپتى دامىتۋداعى، ينۆەستيسيا تارتۋداعى جانە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋداعى ءرولىن ەسكەرە وتىرىپ، ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن وڭدەۋشى ونەركاسىپتىڭ بارلىق باعىتتارىن باسىم قىزمەت تۇرلەرىنىڭ تىزىمىنە ەنگىزۋ قاجەت، - دەيدى «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى وڭدەۋشى ونەركاسىپ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى المات اسقار.
«QazIndustry» ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنشە، ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار قۇرىلعاننان بەرى ينفراقۇرىلىم سالۋعا 507 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى باعىتتالعان. الايدا ول نىسانداردىڭ جالپى دايىندىق دەڭگەيى بۇگىندە نەبارى 53,3 پايىز دەپ باعالانادى.
ينۆەستورلار نە كۇتەدى؟
«Kazakh Invest» كومپانياسىنىڭ باعالاۋىنشا، قازاقستان ءبىرقاتار باسەكەلىك ارتىقشىلىقتارىن ساقتاپ وتىر. ولاردىڭ قاتارىندا ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىق، دامىعان ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار جەلىسى، اعىلشىن قۇقىعى جۇيەسى قولدانىلاتىن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ بولۋى، ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى ءتيىمدى ورنى جانە ءىرى وڭىرلىك نارىقتارعا تىكەلەي جول بار.
قوسىمشا ارتىقشىلىقتاردىڭ ءبىرى - سيفرلىق ينفراقۇرىلىم دەڭگەيى.
سونىمەن بىرگە ەلدىڭ ينۆەستيسيالىق تارتىمدىلىعىن شەكتەيتىن فاكتورلار دا ساقتالىپ وتىر. ەكونوميكا ءالى دە كوپ جاعدايدا شيكىزات سەكتورىنا تاۋەلدى، ال كولىك جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمنىڭ جاي-كۇيى ينۆەستورلار تاراپىنان ءجيى سىنعا ۇشىرايدى. بۇدان بولەك، قازاقستان جۇمىس كۇشىنىڭ قۇنى مەن ىشكى نارىق كولەمى جاعىنان كەيبىر كورشىلەس مەملەكەتتەردەن قالىپ تۇر.
قازىر شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋگە جانە جوعارى قوسىلعان قۇنى بار ءونىم شىعارۋعا باعىتتالعان جوبالار تارتىمدى. اسىرەسە مۇناي- گاز حيمياسى، مەتالل وڭدەۋ، ماشينا جاساۋ، اۆتوكومپونەنتتەر ءوندىرىسى، اگرووڭدەۋ، سيفرلىق ينفراقۇرىلىم جانە جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا جوبالارى ءوتىمدى.
سونىمەن قاتار قازاقستان ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى كولىك-لوگيستيكا جانە ەكسپورتقا باعدارلانعان وندىرىستەر ءۇشىن بارعان سايىن تارتىمدى ورىنعا اينالىپ كەلەدى.
جاڭا مودەل قانداي بولادى؟
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىندەگىلەر پرەزيدەنت تاپسىرماسى اياسىندا ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردى دامىتۋدىڭ جاڭا مودەلى ازىرلەنىپ جاتقانىن راستادى.
ا ە ا-لاردى تەك دايىن جەر ۋچاسكەلەرى مەن قاجەتتى ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم بولعان جاعدايدا عانا قۇرۋ ۇسىنىلادى. سونىمەن قاتار جوبالاردى ىرىكتەۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جانە ينۆەستورلاردىڭ ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
تاعى ءبىر ماڭىزدى وزگەرىس امبەباپ تاسىلدەن ناقتى مامانداندىرۋعا كوشۋ بولۋعا ءتيىس. جوسپار بويىنشا ا ە ا-لار بىرنەشە باعىت بويىنشا داميدى: ونەركاسىپتىك، ساۋدا- لوگيستيكالىق، عىلىمي- يننوۆاتسيالىق جانە تۋريستىك. مۇنداي ءتاسىل نەعۇرلىم تۇراقتى وندىرىستىك جانە سەرۆيستىك كلاستەرلەر قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەڭ ەلەۋلى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى قولدانىستاعى رۇقسات ەتىلگەن قىزمەت تۇرلەرى تىزىمىنەن باس تارتۋ بولۋى مۇمكىن. ونىڭ ورنىنا «شەكتەۋلى ەرەكشەلىكتەر تىزىمىنەن باسقاسىنىڭ بارىنە رۇقسات ەتىلەدى» قاعيداتىن ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
سونىمەن قاتار سالىق جەڭىلدىكتەرىن بەرۋ مەرزىمدەرىن بىرىزدەندىرۋ، ال ەكسپورتقا باعدارلانعان، ءوندىرىستى جاڭعىرتۋعا جانە پايدانى قايتا ينۆەستيسيالاۋعا باعىتتالعان جوبالار ءۇشىن قوسىمشا قولداۋ شارالارىن قاراستىرۋ ۇسىنىلادى.
وزگەرىستەردىڭ جەكە ءبىر بلوگى ينفراقۇرىلىمعا قاتىستى. ۆەدومستۆو الەۋەتتى ينۆەستورلاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ، ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق قۋاتتاردى نەعۇرلىم ءدال جوسپارلاۋ تاسىلدەرىن ازىرلەپ جاتىر. سونداي-اق ا ە ا اۋماقتارىندا تەك ينجەنەرلىك جەلىلەردى عانا ەمەس، وندىرىستىك، قويمالىق جانە اكىمشىلىك- تۇرمىستىق نىسانداردى دا دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر.
تاعى ءبىر ماڭىزدى باستاما - ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردى جەكەمەنشىك باسقارۋعا بەرۋ. رەفورما ازىرلەۋشىلەرىنىڭ پىكىرىنشە، بۇل باسقارۋشى كومپانيالاردىڭ ينۆەستور تارتۋعا، ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا جانە الاڭداردىڭ جۇكتەمەسىن ارتتىرۋعا دەگەن مۇددەلىلىگىن كۇشەيتەدى.
سونىمەن بىرگە رەزيدەنتتەردىڭ مىندەتتەمەلەرىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ۇسىنىلادى.
25 جىل ىشىندە ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار ينۆەستيسيا تارتۋ جانە جاڭا وندىرىستەردى ىسكە قوسۋ قابىلەتىن دالەلدەدى. ەندىگى باستى ماسەلە جوبالاردىڭ سانى ەمەس، ولاردىڭ ەكونوميكاعا ىقپال ەتۋ ساپاسى بولماق.
بۇعان دەيىن پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ تاشكەنت فورۋمىندا قازاقستاننىڭ ينۆەستيسيالىق مۇمكىندىكتەرىن تانىستىردى.