اسىرەسە قازىر قاقتىعىستار ورشىگەن تۇستا جول قاتىناسىندا ماسەلە تۋىنداۋى ابدەن مۇمكىن. ال الدىن الا قور جاساقتاپ قويسا، بۇل باعانىڭ تۇراقتى بولۋىنا دا سەپ. سول تۇراقتىلىق ءۇشىن ارابتار ءبىزدىڭ ەلمەن ساۋداسىن ۇلعايتۋعا كىرىستى. بىلتىر بۇل جاققا العاش رەت قازاقستاندىق بيداي ەكسپورتتالدى.
راۋان مىڭباي، ءتىلشى:
- اراب امىرلىكتەرىندە قازاقستاندىق ونىمدەر تۇتىنۋشىلار اراسىندا كەڭ تانىمال. اسىرەسە ەتتى اتتاي قالاپ، الدىراتىندار كوپ. ونىڭ ساۋداسى ىلگەرىدە جولعا قويىلعان. بىرنەشە جەردە ەمىن-ەركىن ساتىلىپ تۇرادى. باعاسىندا دا، ساپاسىندا دا ءمىن جوق. ال استىق تاسىمالى ەندى قولعا الىنا باستادى. ايتالىق، بىلتىر بۇل جاققا ەلىمىزدىڭ العاشقى 1550 توننا بيدايى جەتكىزىلدى. جالپى سوماسى - 255 مىڭ دوللار. ەكى جاق مۇنىمەن شەكتەلمەي، ەكسپورتتى ودان ءارى ەسەلەۋگە ىنتالى.
ءالي ماحمۇد ءال سادجالي، ترەيدەر:
- قازاقستاندىق كاسىپكەرلەرمەن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا العاشقى بايلانىسىمىزدى ورناتتىق. تۇسىنىستىك جونىندەگى مەموراندۋم جاسالدى. قازىر يمپورتتى ىلگەرىلەتۋگە قاتىستى جوسپارلاردى قاراستىرۋدامىز. ءسىزدىڭ ەلدە اگرارلىق الەۋەت مول. ونى وسى قازاق ساۋدا ءۇيى اڭعارتىپ تۇر.
امىرلىك جىلىنا 2 ميلليون تونناعا جۋىق استىق تۇتىنادى. سونىڭ باسىم بولىگىن سىرتتان تاسىمالدايدى. رەسەي جانە ۋكراينادان اكەلىپ ءجۇر. ءبىراق كەيىنگى كەزدە ول جاقتان يمپورتتىڭ كەلۋى سيرەدى. سوندىقتان ترەيدەرلەر قازاقستاندىق وندىرۋشىلەرگە نارىقتا قوسىمشا مۇمكىندىك بار دەيدى. ايتۋلارىنشا، دۋباي جانە ابۋ دابي تاياۋ شىعىستاعى ءىرى حاب. ينفراقۇرىلىمدىق الەۋەتى اۋقىمدى. بۇل جەرگە جەتكىزىلگەن تاۋار تۇتاس وڭىرگە تارايدى. كەمە قاتىناسىنان بولەك، ەير كارگو قىزمەتى دە ىسكە قوسىلعان.
ياس سەيدان، حالىقارالىق ساۋدا سالاسى بويىنشا مامان:
- رەسەي مەن ۋكراينادان كەلەتىن بيدايدىڭ ساپاسى ناشارلادى دەپ ايتا المايمىن. ول جاعىنان وزگەرىس جوق. ءبىراق كولەم ايتارلىقتاي كەمىدى. قازاقستان سول بوس كەڭىستىكتى تولتىرا الادى. ونىڭ ۇستىنە باسقا دا اراب ەلدەرىمەن قاتىناس ورنايدى. دۋباي مەن ابۋ دابي نارىعىنا ەنگەن تاۋار تاياۋ شىعىستا تانىمالدىلىققا يە بولادى. بىرلەسە جۇمىس ىستەسەك ەكى ەلگە تيىمدىلىك ارتادى.
ايتپاقشى، اراب فەرمەرلەرى قۇمدى ولكەدە استىق ءوسىرىپ، تىڭنان تۇرەن سالىپ كوردى. مۇنداي تاجىريبە ساحارا شولىندە بۇرىن-سوڭدى بولماعان. الايدا الاقانداي عانا جەر بۇكىل ەل سۇرانىسىن وتەمەيدى ارينە. دەمەك شەتەلدەن استىق تاسىمالى توقتامايدى دەگەن ءسوز. كەرىسىنشە ۇلعايا بەرمەك. قازىر بيلىك وڭىردەگى شيەلەنىسكە بايلانىستى 5-6 ايعا قاجەتتى قور دايىنداۋعا كىرىسىپ كەتتى. تىزىمگە 9 ءتۇرلى ازىق ەنگەن. مۇنداي ۇستانىم ءبىر ەسەپتەن نان، ۇن ءتارىزدى كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ونىمدەر قۇنىن ءبىر دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋعا سەپ. ويتكەنى نارىقتا باعا ونسىزدا ارزان ەمەس. دۋبايدا ءبىر بولكە نان بىزدىڭشە 500 تەڭگە شاماسىندا.
اۆتورى: راۋان مىڭباي
24.kz