اراب جەرى قارا التىننىڭ ورداسى ەكەنى بەلگىلى. اسىرەسە ابۋ-دابي مۇنايعا باي. وسىنىڭ ارقاسىندا ءبىر كەزدەرى شاعىل ءھام بارقان قۇمعا ورانعان دالا بۇل كۇندەرى كورىكتى مەكەنگە اينالدى. ال سول مۇنايدىڭ نەگىزگى ءونىمى جانار جاعارمايعا كەلسەك، باعاسى حالىقارالىق بيرجاداعى احۋالعا قاراي اي سايىن قايتا قارالىپ، جاڭا تاريف جاريالانىپ تۇرادى. ياعني ۇكىمەت جانارماي قۇنىن ءوز بەتىنشە بەلگىلەمەيدى. باعاعا الەمدىك مۇناي نارىعىنداعى وزگەرىستەر تىكەلەي اسەر ەتەدى.
قازىر كوپشىلىك كەڭ تۇتىناتىن «Special 95» ماركالى بەنزين بۇل جاقتا بىزدىڭشە - 450 تەڭگە. وسىدان تۋرا ءبىر جارىم جىل بۇرىن 350 تەڭگە ەدى. ءارى جانارماي باعاسىنىڭ ءوسۋى مۇندا تەك شەتەلدىكتەردى قينايتىن. ەندى جەرگىلىكتى ارابتار دا الاڭداي باستادى.
مۇحاماد گۋفران، امىرلىك تۇرعىنى:
- بۇرىنعى كەزبەن سالىستىرعاندا قىمبات. ايتالىق، ون شاقتى جىل بۇرىن جانارمايدى 1 ديرحامعا ساتىپ الۋشى ەدىك. قازىر ول سوما ەكى ەسەدەن دە اسىپ كەتتى. ساۋىردە بولعان جاعداي ءالى ەسىمدە. باعا بىردەن شارىقتادى.
وڭىردە قاقتىعىس باستالىپ، ورمۋز بۇعازى جابىلعان كەزەڭدە كوپشىلىك حالىقارالىق نارىققا باعىنعان جۇيەنىڭ كەمشىن تۇستارىن سەزىندى. ويتكەنى جانارماي باعاسى ءبىر-اق كۇندە 30 پايىزعا قىمباتتاپ شىعا كەلدى. سونىڭ ىشىندە جەڭىل كولىكتەر تۇتىناتىن بەنزين عانا ەمەس، ديزەلدىڭ دە باعاسى ءوستى. ودان كەيىن جاعداي وڭالمادى. باعا قىمبات كۇيىندە قالدى. تاقاۋدا امىرلىكتىڭ جانارماي قۇنىنا جاۋاپتى كوميتەتى قىركۇيەك ايىنا ارنالعان باعانى جاڭادان بەكىتتى. سوعان سايكەس «Special 95» ليترىنە 3,69, ال ديزەل وتىنى 4,30 ديرحامنان ساتىلىپ جاتىر.
ال ا ق ش-تا بەنزين ءبىر جىلدا 36 پايىزعا جۋىق قىمباتتادى. ديزەلدىڭ ورتاشا قۇنى قازىر تاريحي رەكوردقا جەتتى. امەريكا اۆتوموبيل قاۋىمداستىعىنىڭ دەرەگى بويىنشا بەنزين باعاسى كەيىنگى ءبىر اپتانىڭ وزىندە شامامەن 4 پايىزعا كوتەرىلگەن. سوعىس بولىپ جاتقان ايماقتاردا جانارماي قىمباتتاسا تۇسىنىكتى ، ال ا ق ش- تىڭ باسىنا نە كۇن تۋدى؟ جانارمايدىڭ قىمباتتاۋى امەريكالىقتاردىڭ قالتاسىنا قالاي اسەر ەتىپ جاتىر؟
امەريكاداعى جانارماي بەكەتتەرىندە باعا ءبىر گاللونعا كورسەتىلەدى. بۇل - شامامەن 3,8 ليتر. ال بۇگىنگى رەسمي باعاممەن ءبىر دوللار 451 تەڭگەگە جۋىق. قازىر ا ق ش بويىنشا قاراپايىم بەنزيننىڭ ورتاشا باعاسى گاللونىنا - 4 دوللار 32 سەنت. ياعني ءبىر ليترى 514 تەڭگە دەگەن ءسوز. ءبىر اي بۇرىن جانارماي گاللونى 4 دوللار 8 سەنت ەدى. بىلتىر وسى كۇنى 3 دوللار 18 سەنت تۇرعان. دەمەك ءبىر جىلداعى ءوسىم 36 پايىزعا جۋىق. ۆاشينگتوننىڭ كەي جەرلەرىندە قاراپايىم بەنزين بەس دوللارعا دەيىن بارادى.
قىمباتشىلىقتىڭ نەگىزگى سەبەبى - مۇناي جەتكىزۋدەگى كەدەرگىلەر. ا ق ش ەنەرگەتيكالىق اقپارات باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا، ورمۋز بۇعازىنداعى تانكەرلەرگە شابۋىلدار، يران مۇنايىنىڭ ەكسپورتىنا قويىلعان شەكتەۋلەر جانە قىزىل تەڭىزدەگى قاۋىپ تاسىمالدى قيىنداتقان. سونىڭ سالدارىنان ءوندىرىس قىسقارىپ، الەمدىك مۇناي قورى ازايىپ جاتىر. بۇل جايلى وسىعان دەيىن دونالد ترامپ تا پىكىر بىلدىرگەن ەدى.
دونالد ترامپ، ا ق ش پرەزيدەنتى:
- بەنزين ارزاندايدى. سوعىس اياقتالا سالىسىمەن، باعاسى كۇرت قۇلدىرايدى. مۇناي وتە كوپ. ول بارلىق جەردە، دۇنيەجۇزىنىڭ مۇحيتتارىنداعى تانكەرلەردە تۇر. سوندىقتان باعا تومەندەيدى. ءبىراق يران يادرولىق قارۋعا يە بولىپ، ونى قولدانسا، الەم مۇلدە وزگەرىپ كەتەر ەدى. ءبىز بۇعان جول بەرمەيمىز. ازىرگە بەنزينگە ءسال كوبىرەك تولەۋگە تۋرا كەلەدى. سوعىس اياقتالا سالىسىمەن، بەنزين دە، مۇناي دا تەز ارزاندايدى.
ءبىراق سوعىس توقتاعان جوق، جانارماي دا ارزاندامادى. ەسەسىنە ديزەل دە قىمباتتاپ بارادى. ەلدەگى ورتاشا باعا گاللونىنا 6 دوللار 23 سەنتكە جەتىپ، رەكورد جاڭارتتى. بۇنى ءبىزدىڭ ولشەمگە شاقساق، ءبىر ءليترى - 742 تەڭگە. ەنەرگەتيكالىق اقپارات باسقارماسى الەمدىك نارىقتاعى تاپشىلىق امەريكالىق ديزەل ەكسپورتىنىڭ ۇلعايۋىنا تۇرتكى بولعانىن ايتادى. بۇل ىشكى قوردىڭ ازايۋىنا جانە جوعارى باعانىڭ ساقتالۋىنا ىقپال ەتىپ وتىر.
ا ق ش- تا ادەتتە كۇزدە كولىكپەن ساياحاتتاۋ ازايىپ، بەنزينگە سۇرانىس باسەڭدەيدى. مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى ارزانىراق قىسقى قوسپاعا كوشەتىندىكتەن، باعا دا تومەندەي باستايدى. الايدا بيىل جانارماي كەرىسىنشە قىمباتتاپ جاتىر. ونىڭ الداعى باعىتى تاياۋ شىعىستاعى مۇناي تاسىمالىنىڭ قانشالىقتى قالپىنا كەلەتىنىنە بايلانىستى بولماق.
24.kz