زەرتتەۋشىلەر ادامنىڭ وياۋ كەزدەگى تاجىريبەسى مەن ءتۇسى اراسىندا بايلانىس بار دەگەن «ۇزدىكسىزدىك گيپوتەزاسىنا» سۇيەنگەن. بۇل تۇجىرىم بويىنشا كۇندىزگى ۋايىم، قورقىنىش نەمەسە ەموتسيونالدىق كۇيزەلىس ۇيقى كەزىندە دە جالعاسۋى مۇمكىن.
زەرتتەۋگە 17-61 جاس ارالىعىنداعى 65 ادام قاتىسقان. ولاردىڭ باسىم بولىگى ايەلدەر مەن ستۋدەنتتەر بولعان. الدىمەن قاتىسۋشىلار كۇندەلىكتى ومىرىندەگى كۇيزەلىس دەڭگەيىن باعالاعان. ساۋالنامادا قارجى ماسەلەسى، جۇمىس نەمەسە وقۋ كەزىندەگى قىسىم، دەنساۋلىققا قاتىستى بەلگىسىزدىك سياقتى فاكتورلار قامتىلعان.
ودان كەيىن قاتىسۋشىلار 14 كۇن بويى كۇندەلىك جۇرگىزىپ، ءار تاڭ سايىن ءتۇسىن ەسىندە ساقتاعان-ساقتاماعانىن جانە ءتۇس كەزىندە قانداي ەموتسيالاردى باستان وتكەرگەنىن بەلگىلەگەن. ەموتسيالار قورقىنىش، قايعى، اشۋ، جيىركەنىش، قۋانىش، تاڭعالۋ جانە مەنسىنبەۋ سياقتى ساناتتارعا بولىنگەن.
ەكى اپتا ىشىندە زەرتتەۋشىلەر 276 ءتۇس تۋرالى مالىمەت جيناعان. قاتىسۋشىلاردىڭ تۇستەرىندە تاڭعالۋ مەن قۋانىش ءجيى كەزدەسكەنىمەن، تۇستەردىڭ شامامەن 39 پايىزىندا قورقىنىش، قايعى، اشۋ، مەنسىنبەۋ نەمەسە جيىركەنىش سياقتى جاعىمسىز ەموتسيالار بولعان.
ال تۇستەردىڭ شامامەن 11 پايىزى قاتىسۋشىلاردىڭ ءوز باعالاۋى بويىنشا قورقىنىشتى ءتۇس نەمەسە كوشمار ساناتىنا جاتقىزىلعان. مۇنداي تۇستەردە اشۋ سياقتى جاعىمسىز ەموتسيالار جيىرەك كەزدەسكەن، ال قۋانىش كەرىسىنشە سيرەك بولعان.
عالىمدار كۇندىزگى كۇيزەلىس دەڭگەيى جوعارى ادامداردىڭ تۇسىندە دە جاعىمسىز ەموتسيالار كۇشتىرەك بولاتىنىن انىقتاعان. اسىرەسە ادامدار اراسىنداعى قارىم-قاتىناس پەن قارجىعا بايلانىستى الاڭداۋشىلىقتىڭ تۇنگى ەموتسيالارعا اسەرى ايقىنىراق بايقالعان.
وتباسى، دوستار، رومانتيكالىق قارىم-قاتىناس جانە قارىزعا قاتىستى بەلگىسىزدىكتەر جاعىمسىز تۇستەرمەن ەڭ تىعىز بايلانىستى فاكتورلاردىڭ قاتارىندا بولعان.
زەرتتەۋشىلەر ادامنىڭ كۇيزەلىستى كۇندىز قالاي جەڭۋگە تىرىساتىنى بۇل بايلانىستى السىرەتە مە دەگەن سۇراققا دا نازار اۋدارعان. ولار الەۋمەتتىك قولداۋ ىزدەۋ، پوزيتيۆتى ويلاۋ سياقتى كونسترۋكتيۆتى تاسىلدەر جامان تۇستەردى ازايتادى دەپ بولجاعان. الايدا مۇنداي بايلانىس ستاتيستيكالىق تۇرعىدان ماڭىزدى بولماعان.
سول سياقتى الكوگول نەمەسە تەمەكىنى كۇيزەلىستى باسۋ ءۇشىن قولدانۋ دا تۇستەگى جاعىمسىز ەموتسيالاردىڭ ايقىن ارتۋىمەن بايلانىستى بولماعان. ياعني زەرتتەۋ ادامنىڭ كۇيزەلىستى كۇندىز قانداي تاسىلمەن جەڭەتىنى ونىڭ تۇنگى ەموتسيالارىنا اسەر ەتەدى دەگەن بولجامدى راستاماعان.
اۆتورلار زەرتتەۋدىڭ بىرنەشە شەكتەۋى بار ەكەنىن اتاپ وتەدى. قاتىسۋشىلار ءوز تۇستەرىن تاڭەرتەڭ وزدەرى سيپاتتاعاندىقتان، ولاردىڭ ەستە ساقتاۋ ەرەكشەلىكتەرى ناتيجەگە اسەر ەتۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار زەرتتەۋگە نەگىزىنەن جاس ستۋدەنتتەر قاتىسقان، سوندىقتان قورىتىندىنى بارلىق جاستاعى ادامدارعا بىردەي قولدانۋ قيىن.
زەرتتەۋدە زياندى كۇيزەلىس ستراتەگيالارى رەتىندە نەگىزىنەن الكوگول مەن تەمەكى عانا قاراستىرىلعان. ال شامادان تىس تاماقتانۋ، پروبلەمادان قاشۋ نەمەسە الەۋمەتتىك وقشاۋلانۋ سياقتى باسقا مىنەز-قۇلىقتار ەسەپكە الىنباعان.
سوندىقتان عالىمدار بولاشاقتا زەرتتەۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ سانىن كوبەيتىپ، باقىلاۋ كەزەڭىن ۇزارتىپ، اسىرەسە ءجيى كوشمار كورەتىن ادامداردى جەكە زەرتتەۋ قاجەت دەپ سانايدى.
جالپى العاندا، زەرتتەۋ كۇندىزگى ۋايىم مەن تۇنگى تۇستەر اراسىندا بايلانىس بولۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتەدى. اسىرەسە اقشا ماسەلەسى مەن جاقىن ادامدارمەن قارىم- قاتىناسقا قاتىستى الاڭداۋشىلىق ۇيقى كەزىندە دە جاعىمسىز ەموتسيالاردىڭ جالعاسۋىمەن بايلانىستى بولعان.
turkystan.kz