انتاركتيكا سۋلارىندا العاش رەت اكۋلا تابىلدى
استانا. قازاقپارات - عالىمدار انتاركتيكانىڭ مۇزدى سۋلارىنان العاش رەت اكۋلانى تاپتى. بۇعان دەيىن مۇندا اكۋلالار جوق دەپ ەسەپتەلىپ كەلگەن. الايدا سۋ تۇبىنە ورناتىلعان كامەرالار شامامەن 500 مەتر تەرەڭدىكتە باياۋ قيمىلدايتىن ءىرى جىرتقىشتى ءتۇسىرىپ العان.
كۇتپەگەن كادر
وڭتۇستىك شەتلاند ارالدارى ماڭىندا جۇرگىزىلگەن تەرەڭسۋلى ەكسپەديتسيا بارىسىندا زەرتتەۋشىلەر وڭتۇستىك مۇحيتتىڭ بيوالۋاندىعىن زەرتتەۋ ءۇشىن تەڭىز تۇبىنە كامەرالار مەن ارنايى جەم ورناتقان. قۇرال-جابدىقتار جۇزدەگەن ساعات بويى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ، تەرەڭدەگى تىرشىلىكتى باقىلاعان.
جازبالاردى تالداۋ بارىسىندا عالىمدار مۇزداي، قاراڭعى سۋدا ۇزىندىعى شامامەن 3-4 مەتر بولاتىن ءىرى اكۋلانىڭ باياۋ ءجۇزىپ وتكەنىن بايقاعان.
قۇپيا جىرتقىش
سىرتقى كەلبەتى مەن قوزعالىسىنا قاراپ، زەرتتەۋشىلەر بۇل اكۋلانىڭ سومنيوزدار تۇقىمداسىنا (Somniosidae)، ياعني پوليارلىق اكۋلالارعا جاتاتىنىن انىقتاعان. بۇل بالىقتار باياۋ تىرشىلىك ەتۋ سالتىمەن، ۇزاق ءومىر سۇرۋىمەن جانە سالقىن، تەرەڭ سۋلاردا مەكەندەيتىنىمەن ەرەكشەلەنەدى
كامەراعا تۇسكەن جىرتقىشتىڭ انتاركتيكالىق پوليارلىق اكۋلا (Somniosus antarcticus) بولۋى ىقتيمال. دەگەنمەن بۇل توپتىڭ جىكتەلۋى ءالى دە تولىق ناقتىلانباعان. سەبەبى مۇنداي اكۋلالار جايلى سوڭعى اۋقىمدى زەرتتەۋلەر ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن جۇرگىزىلگەن، سوندىقتان گەنەتيكالىق دەرەكتەر وتە از.
نەلىكتەن بۇل ماڭىزدى؟
بۇعان دەيىن وڭتۇستىك مۇحيتتا اكۋلالار تەك بالىق اۋلاۋ تورلارىنان تابىلعان. ال سومنيوزدار تۇقىمداسىنىڭ وكىلدەرى انتاركتيكا ايماعىندا تابيعي ورتادا العاش رەت بەينەكامەراعا ءتۇسىپ وتىر.
تاعى ءبىر ەسكەرەتىن جايت، انتاركتيكالىق بالىقتاردىڭ باسىم بولىگىندە سۋىققا بەيىمدەلگەن ەرەكشە قاسيەت بار، سونىڭ ىشىندە قان قۇرامىندا «انتيفريز» مەحانيزمى كەزدەسەدى. ال انىقتالعان اكۋلا شامامەن 490 مەتر تەرەڭدىكتە، سۋ تەمپەراتۋراسى 1-2 گرادۋس بولاتىن قاباتتا جۇرگەن.
زەرتتەۋشىلەر پىكىرىنشە، بۇل جىرتقىش كەزدەيسوق كەلگەن قوناق ەمەس. مۇنداي اكۋلالار انتاركتيكا سۋلارىندا بۇرىننان مەكەندەيتىن بولۋى مۇمكىن، تەك بۇعان دەيىن نازاردان تىس قالىپ كەلگەن. سەبەبى وڭتۇستىك مۇحيت وتە از زەرتتەلگەن: مۇندا تەرەڭ سۋلى ەكسپەديتسيالار جۇرگىزۋ قولايسىز. ونىڭ ۇستىنە قاجەتتى تەرەڭدىكتەگى كامەرالار ساناۋلى نۇكتەلەردە عانا ورناتىلعان.
سونىمەن قاتار سومنيوزدار پوپۋلياتسياسى وتە تومەن، ال ولاردىڭ تارالۋ ايماعى كەڭ بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى 400 ساعاتقا سوزىلعان سۋاستى تۇسىرىلىمىندە عالىمدار بار بولعانى بىرەۋىن عانا كورگەن.
كليمات وزگەرىسى اسەر ەتە مە؟
ال كەيبىر ماماندار كليماتتىڭ جىلىنۋى مەن مۇحيت تەمپەراتۋراسىنىڭ بىرتىندەپ كوتەرىلۋى تەڭىز جانۋارلارىنىڭ تارالۋ ايماعىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. دەگەنمەن انتاركتيكا ماڭىنداعى ءىرى جىرتقىشتاردىڭ قوزعالىسىنا قاتىستى ناقتى دەرەكتەر ازىرگە جەتكىلىكسىز.
قالاي بولعاندا دا، بۇل جاڭالىق وڭتۇستىك مۇحيتتىڭ ءالى تالاي قۇپياسى بار ەكەنىن كورسەتەدى. انتاركتيكانىڭ مۇز استىنداعى الەمى عىلىم ءۇشىن ءالى تولىق اشىلعان جوق.
el.kz