اكادەميانىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى ءمالىم ەتكەندەي، باعدارلاما اياسىندا تۇركى اكادەمياسى ءبىرىنشى تۇركولوگيا قۇرىلتايىنىڭ تاريحي مازمۇنىن بەينەلەيتىن ارحيۆتىك فوتوسۋرەتتەر كورمەسىن ۇسىنىپ، سونداي-اق حالىقارالىق عىلىمي جوبالار مەن زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە دايىندالعان عىلىمي باسىلىمدارىمەن تانىستىردى.
باسقوسۋعا تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى، اكادەميك شاھين مۇستافايەۆ، انكارا الەۋمەتتىك عىلىمدار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى مۋسا كازىم ارىدجان، احمەد ياسساۋي ۋنيۆەرسيتەتى وكىلەتتىك كەڭەسى ءتوراعاسى مۋحيتتين شيمشەك، سونداي-اق تۇركيانىڭ جەتەكشى عالىمدارى، زەرتتەۋشىلەرى جانە اكادەميالىق قاۋىمداستىق وكىلدەرى قاتىستى.
ءىس-شارانىڭ اشىلۋىندا ءسوز سويلەگەن تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى، اكادەميك شاھين مۇستافايەۆ 1926-جىلعى ءبىرىنشى تۇركولوگيا قۇرىلتايىنىڭ تۇركى الەمىنىڭ ورتاق عىلىمي جانە مادەني كەڭىستىگىن قالىپتاستىرۋداعى بەتبۇرىس كەزەڭ بولعانىن اتاپ ءوتتى.
- حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى ءۇشىن وسى مۇرانى ساقتاۋ جانە ودان ءارى دامىتۋ، عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جانە بولاشاق زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن ورتاق اكادەميالىق كەڭىستىك قالىپتاستىرۋ باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى سانالادى، - دەدى اكادەميا باسشىسى.
پانەلدىك وتىرىس بارىسىندا ءبىرىنشى تۇركولوگيا قۇرىلتايىنىڭ تاريحي ماڭىزى، ونىڭ تۇركولوگيالىق زەرتتەۋلەردىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى، سونداي-اق تۇركى الەمىندەگى قازىرگى عىلىمي ىنتىماقتاستىق باعىتتارى تالقىلاندى.
وسى تۇرعىدا تۇركى اكادەمياسىنىڭ تۇركى الەمىندەگى ورتاق عىلىمي كەڭىستىكتى دامىتۋداعى ماڭىزدى ءرولى اتاپ ءوتىلدى. 2023-جىلى اكادەميانىڭ ۇيلەستىرۋىمەن ورتاق تۇركى ءالىپبيى بويىنشا ساراپتامالىق كوميسسيا قۇرىلىپ، 2024-جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا وتكەن كوميسسيانىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىندا ورتاق تۇركى ءالىپبيى قابىلدانعان بولاتىن.
ورتاق تۇركى ءالىپبيىن پراكتيكالىق تۇرعىدا قولدانۋدىڭ العاشقى قادامى رەتىندە تۇركى اكادەمياسى اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ «قارا سوزدەرى» جانە شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «اق كەمە» پوۆەسىنىڭ تاجىريبەلىك باسىلىمدارىن جاريالادى. بۇل جاڭا ءالىپبي نەگىزىندە جارىق كورگەن العاشقى ەڭبەكتەر سانالادى.
ءبىرىنشى تۇركولوگيا قۇرىلتايىندا ورتاق الىپبيدەن بولەك، ورتاق عىلىمي تەرمينولوگيانى قالىپتاستىرۋ، سونىڭ ىشىندە سالالىق تەرمينولوگيالىق سوزدىكتەردى ازىرلەۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلعان بولاتىن. ءبىر عاسىر وتە بۇل باعىت تۇركى اكادەمياسىنىڭ قىزمەتىندە جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى.
اتاپ ايتقاندا، «تۇركى تىلدەرىنىڭ تەرمينولوگيالىق سوزدىكتەرىن» ازىرلەۋ جوباسى اياسىندا ەكونوميكا، اسكەري ءىس، ەكولوگيا، لينگۆيستيكا جانە مەديتسينا سالالارى بويىنشا سوزدىكتەر جارىق كورسە، اقپاراتتىق تەحنولوگيالار، جاساندى ينتەللەكت، سونداي- اق حالىقارالىق قاتىناستار مەن ديپلوماتيا سالالارى بويىنشا جاڭا باسىلىمدار دايىندالىپ جاتىر.
اتالعان باستامالار ءبىرىنشى تۇركولوگيا قۇرىلتايى اياسىندا كوتەرىلگەن تاريحي يدەيالاردىڭ جالعاسى رەتىندە قاراستىرىلىپ، باۋىرلاس ەلدەر اراسىنداعى عىلىمي ديالوگتىڭ ساباقتاستىعىن بەينەلەيدى.
انكارادا ءوتىپ جاتقان تۇركى اكادەمياسىنىڭ ءىس- شارالار سەرياسى ءۇش كۇن بويى جالعاسىن تاۋىپ، ءتۇرلى جوعارى وقۋ ورىندارى الاڭىندا حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن عىلىمي تالقىلاۋلار وتەدى.