الماتىدا تازى تۇقىمىنىڭ ەڭ ۇزدىگى انىقتالادى
الماتى. KAZINFORM - الماتىدا «قازاقى تازى» اتتى كورمە مەن «قازاقستان كينولوگتار وداعىنىڭ كۋبوگى» بايقاۋى ءوتىپ جاتىر.
ەكى كۇنگە جالعاساتىن ءىس-شارا قازاقستان كينولوگتار وداعىنىڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلدى. تازىنىڭ مونو تۇقىمدى كورمەسىنە ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن 60 تان استام تازى ارنايى اكەلىنگەن. ولاردى ۇلتتىق جانە حالىقارالىق ساناتتاعى تورەشىلەر باعالايدى. قازاقستان كينولوگتار وداعىنىڭ پرەزيدەنتى باۋىرجان سەرىكقاليدىڭ ايتۋىنشا، كورمە تازى تۇقىمىنىڭ ساقتالۋى مەن دامۋىنا ۇلەس قوسۋدى جانە قازاقستاندا جاۋاپتى ءيت اسىراۋ ءداستۇرىن قالىپتاستىرۋدى ماقسات ەتەدى.
- ۇلتتىق مەرەكە رەسپۋبليكا كۇنىنە وراي ءبىز ەكى ءىس-شارا ۇيىمداستىردىق. بىرەۋى - قازاقى تازىعا ارنالعان مونو تۇقىمدى كورمە. ەكىنشىسى، وداعىمىزدىڭ كۋبوگى. وندا ەڭ جاقسى يتتەردىڭ تۇقىمى، ونىڭ ىشىندە ەڭ جاقسى تازى انىقتالادى. ءبىراق بۇل تەك يتتەردى كورسەتۋگە ارنالعان جيىن ەمەس، بۇگىن وڭ باعا العان تازىلار ءارى قاراي تۇقىمدى كوبەيتۋ جۇمىسىنا قوسىلادى. ولاردى جۇپتاستىرىپ، كۇشىكتەرىن الامىز، - دەدى باۋىرجان سەرىكقالي.
سونداي-اق ول 2024-جىلى حالىقارالىق كينولوگيالىق فەدەراتسيا قازاق تازىسىن تانۋ تۋرالى الدىن الا شەشىم قابىلداعانىن اتاپ ءوتتى. قازىر ەلىمىزدە تازى سانىن كوبەيتۋگە باعىتتالعان قارقىندى جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر.
- بىزگە حالىقارالىق كينولوگيالىق فەدەراتسيانىڭ تالاپتارىن ورىنداۋعا 10 جىل بەرىلدى. اتاپ ايتقاندا، ساپالى يتتەردىڭ سانى كوبەيتۋ كەرەك. ءبىز ءوزىمىزدىڭ باعدارلاما بويىنشا دۇرىس كەلە جاتىرمىز. يتتەردىڭ سانى ءوسىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ تۇقىمدىق كىتابىمىزدا 3,5 مىڭنان استام تازى بار. بۇل تەك تىركەلگەندەرى، ال اۋىلدا تىركەۋى جوق قانشاماسى بار. سوندىقتان ولاردىڭ سانى جەتكىلىكتى. حالىقارالىق مويىنداۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالساق، ەشبىر مەملەكەت ەندى وزىنە بۇل تۇقىمدى الا المايدى - ول قازاقستانعا بەكىتىلگەن. ەكىنشىدەن حالىقارالىق ۇيىم ءوزىنىڭ جۋرنالدارىنا، سايتىنا تازى تۋرالى مالىمەت ەنگىزدى. دۇنيەجۇزى وسىنداي تۇقىم بار ەكەنىن ءبىلدى، - دەدى ول.
باۋىرجان سەرىكقالي قازاقتىڭ تازىلارى 2024-جىلى جەنيەۆا قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق كورمەگە، 2025-جىلى فينلياديادا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك بايقاۋعا قاتىسقانىن اتاپ ءوتتى. ايتۋىنشا، بۇل بايقاۋلاردا ولار 7 جۇلدە جەڭگەن.
ەڭ جاقسى تازى قالاي انىقتالادى
ۇلتتىق ءيت تۇقىمدارى بويىنشا ساراپشى ءارى بايقاۋ تورەشىسى ايبول الپىسبايەۆ وداق كۋبوگىنە جينالعان تازىلار قالاي باعالاناتىنىن ءتۇسىندىردى.
- بولاشاقتا جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن بۇگىن تازىلاردى سۇرىپتايمىز. سونىمەن قاتار تىركەلمەگەن يتتەر بولسا، قۇجاتتاندىرۋ جۇمىسى قاتار جۇرەدى. ەڭ الدىمەن، تازىلاردىڭ تىستەرىن قارايمىز. ولاردىڭ سانى، قانشالىقتى ساۋ ەكەنىن تەكسەرەمىز. ودان كەيىن جۇرگىزىپ، اياق الىسىن بايقايمىز. سوڭىنان سۇيەك ءبىتىمى مەن ءپىشىنىن باعالايمىز. ەڭ باستىسى، تازى سەمىز بولماۋى كەرەك. سوڭعى ەكى قابىرعاسى كورىنىپ تۇرسا، ءيت بابىندا دەگەن ءسوز. ەگەر قابىرعالارىن ساناپ شىعۋعا بولاتىن بولسا، وندا تىم ارىق، - دەدى مامان.
ايبول الپىسبايەۆ قازاقتىڭ تازىسىنا ءتان قاسيەتتەرگە دە توقتالدى. ونىڭ سوزىنشە، ءيتتىڭ بۇل تۇرىنە سىپايلىق ءتان، ولار ادامعا شاپپايدى.
- قاي جانۋاردى الساق تا، مىنەز-قۇلقى ءارتۇرلى بولادى. بۇل تازىعا دا قاتىستى. ءبىراق جالپى سيپاتتاماسىنا كەلسەك، بۇرالقى قاسيەتتەرى جوق، سىپايى ءارى العىر تۇقىم. كەيدە ءوز يەسىنە وكپەلەپ قالاتىندارى دا بولادى. ولار كەتىپ، قايتىپ ورالمايدى. تاماعىن تابا الاتىن بولعان سوڭ، تۇزدە جۇرە بەرەدى. ەركىندىكتى جاقسى كورەتىن جانۋار، - دەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا 9 تازى اسىراپ وتىرعان باۋىرجان ابيتوۆ كورمەگە 3 ءيتىن اكەلدى. ونىڭ قازاقى يت تۇقىمىن اسىراپ جۇرگەنىنە 10 جىلعا تاياعان. ايتۋىنشا، بۇل ءىستى قىزىعۋشىلىقپەن باستاپ، كەيىن كاسىبىنە اينالدىرعان.
- تازى جىلىنا 1 رەت كۇشىكتەيدى. بۇل ءيتتىڭ كۇشىكتەرى اۋرۋعا بەيىم ەمەس. ۋاقىتىلى ءدارىسىن ەگىپ تۇرسا، اۋىرمايدى. ءبىراق 6 ايعا دەيىن مۇقيات باپتاۋدى قاجەت ەتەدى. ودان كەيىن تارتىپكە كەلەدى. ەرەسەكتەرىنە جاز كەزىندە ءبىر ۋاقىت، قىس كەزىندە ەكى ۋاقىت تاماق بەرەمىز. كۇشىك كەزىندە ءتورت رەت بەرۋ كەرەك. قولعا تەز ۇيرەنەدى. ءبىر ايتقانىڭدى تەز قابىلداپ، قاتەلىگىن ەكىنشى قايتالامايدى. تازىمەن بىرگە سەرۋەنگە شىققاندا ادام ءۇشىن تەگىن تەراپيا بولادى دەۋگە بولادى، - دەدى ول.
ەسكە سالايىق، بىلتىر حالىقارالىق كينولوگيالىق فەدەراتسيانىڭ باس كوميتەتى قازاق تازىسىن رەسمي تۇردە ءيت تۇقىمى دەپ ادەپكى تانۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.