قالانى باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلى
سيفرلىق ەگىز - كومپيۋتەردەگى قاراپايىم 3D- مودەل ەمەس. ول - ناقتى نىساننىڭ ۆيرتۋالدى كوشىرمەسى. مۇنداي جۇيە عيماراتتىڭ، زاۋىتتىڭ، كولىك جەلىسىنىڭ، ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالاردىڭ، تۇرعىن اۋداننىڭ نەمەسە تۇتاس قالانىڭ جاي-كۇيىن ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە كورسەتەدى.
جۇيە مىڭداعان داتچيك پەن اقپاراتتىق جۇيەدەن ۇزدىكسىز دەرەك الادى. قۇبىرداعى قىسىم داتچيكتەرى، اقىلدى باعدارشامدار، جاساندى ينتەللەكتى بار كامەرالار جانە قوعامدىق كولىك ناۆيگاتورلارى ءبىرىڭعاي ورتالىققا اقپارات جىبەرەدى. سونىڭ نەگىزىندە جۇيە كولىك كەپتەلىسىن، سۋ قىسىمىنىڭ تومەندەۋىن نەمەسە اۋا ساپاسىنىڭ ناشارلاۋىن بىردەن انىقتاپ، جاعدايدىڭ قالاي ءوربيتىنىن الدىن الا بولجايدى.
سونىڭ ارقاسىندا سيفرلىق ەگىز قالالىق ينفراقۇرىلىمدى باسقارۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالىنا اينالىپ وتىر. ول اقاۋدى ەرتە انىقتاۋعا، رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋعا جانە باسقارۋ شەشىمدەرىن جەدەل قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
تەحنولوگيانىڭ تيىمدىلىگىن حالىقارالىق زەرتتەۋلەر دە راستايدى. McKinsey جانە Company مالىمەتىنشە، سيفرلىق ەگىزدەردى قولدانۋ ينۆەستيتسيا قايتارىمىن 30 پايىزعا ارتتىرا الادى. بۇدان بولەك، تەحنولوگيا جوبالاۋ كەزەڭىندە- اق ىقتيمال تاۋەكەلدەردى انىقتاپ، قۇرىلىس مەرزىمى مەن شىعىنىن قىسقارتادى، ءارى تۇرعىندارعا كەلەتىن قولايسىزدىقتى ازايتادى.
قىتايدىڭ جاڭا سيفرلىق شەشىمدەرى
سيفرلىق ەگىزدەردىڭ مۇمكىندىگى ەندى نىسانداردىڭ ۆيرتۋالدى كوشىرمەسىن جاساۋمەن شەكتەلمەيدى. كەلەسى كەزەڭ - كەڭىستىكتىك ينتەللەكت. بۇل تەحنولوگيا جاساندى ينتەللەكتىگە قورشاعان ورتانىڭ ۇشولشەمدى قۇرىلىمىن تانۋعا، نىسانداردى جوعارى دالدىكپەن مودەلدەۋگە جانە ىقتيمال ستسەنارييلەردى الدىن الا بولجاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇل باعىتتاعى جاڭا ازىرلەمەلەر WAIC 2026 جاساندى ينتەللەكت جونىندەگى دۇنيەجۇزىلىك كونفەرەنتسياسىندا تانىستىرىلدى. قىتايلىق ماماندار بىرنەشە سەكۋند ىشىندە قالالىق اۋدانداردىڭ تولىققاندى 3D- مودەلىن جاسايتىن «جىڭرۇڭ» (Zhengrong) جۇيەسىن ۇسىندى. ول جولدى، عيماراتتاردى جانە باسقا نىسانداردى اۆتوماتتى تۇردە انىقتاپ، قالالىق ينفراقۇرىلىمدى باسقارۋعا ارنالعان سيفرلىق نەگىز قالىپتاستىرادى.
جۇيە تابيعي اپاتتاردىڭ تارالۋىن دا مودەلدەيدى. بۇل قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنە تاۋەكەلدى الدىن الا باعالاپ، توتەنشە جاعداي كەزىندە جەدەل شەشىم قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سيفرلىق ەگىزدەر وندىرىستە دە كەڭىنەن قولدانىلا باستادى. COSMOPlat Industrial World پلاتفورماسى وندىرىستىك نىسانداردىڭ سيفرلىق مودەلىن جاساندى ينتەللەكتپەن بىرىكتىرەدى. ال Decision Intelligence Platform كاسىپورىنداعى بارلىق بيزنەس-پروتسەستى ءبىرىڭعاي سيفرلىق ورتادا باسقارادى.
جالپى، WAIC 2026 كورمەسىندە 1100 دەن استام قاتىسۋشى 300 دەن اسا جاڭا تەحنولوگيانى تانىستىردى. ولاردىڭ قاتارىندا كولىك اعىنىن، كوممۋنالدىق جەلىلەردى جانە قالا قۇرىلىسىنا قاتىستى دەرەكتەردى ءبىر جۇيەگە بىرىكتىرەتىن پلاتفورمالار بار.
سيۋنان(Xióng'ān) تاجىريبەسى نەنى كورسەتتى؟
(CAICT) قىتايدىڭ اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار اكادەمياسىنىڭ 2026 -جىلعى ەسەبىنە سايكەس، ەل سيفرلىق ەگىزدەر تەحنولوگياسىن قالالىق باسقارۋعا ەنگىزۋدىڭ كەزەڭىنە ءوتتى.
وتكەن جىلى قىتايدا سيفرلىق ەگىزدەرگە قاتىستى ەكى مىڭنان استام جوبا جۇزەگە اسىرىلعان. ولاردىڭ باسىم بولىگى قالالار مەن يندۋستريالىق پاركتەردى باسقارۋعا، ونەركاسىپ پەن سۋ شارۋاشىلىعىن سيفرلاندىرۋعا باعىتتالدى.
مۇنداي سەرپىنگە دەرەكتەردى باسقارۋدىڭ ءبىرىڭعاي مەملەكەتتىك جۇيەسى نەگىز بولدى. 2023 -جىلى ق ح ر مەملەكەتتىك دامۋ جانە رەفورمالار كوميتەتىنىڭ جانىنان مەملەكەتتىك دەرەكتەر باسقارماسى قۇرىلدى. ول سيفرلىق ەكونوميكانى دامىتۋعا، مەملەكەتتىك دەرەكتەردى بىرىكتىرۋگە جانە «سيفرلىق قىتاي» ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋعا جاۋاپ بەرەدى.
سونىمەن قاتار سيفرلىق ەگىزدەر جاساندى ينتەللەكتىمەن ۇشتاسىپ جاتىر. پلاتفورمالارعا ءىرى تىلدىك مودەلدەر، كەڭىستىكتىك ينتەللەكت، مۋلتيمودالدى تالداۋ جانە گەنەراتيۆتى تەحنولوگيالار ەنگىزىلۋدە.
اتالعان ءتاسىلدىڭ تيىمدىلىگى قىتايدىڭ جاڭا ۋربانيستىك جوبالارىنان انىق كورىنەدى. سونىڭ ەڭ جارقىن مىسالى - اۋماعى 1770 شارشى شاقىرىم بولاتىن سيۋنان جاڭا اۋدانى. مۇندا ناقتى قالا مەن ونىڭ سيفرلىق ەگىزى قاتار سالىنىپ جاتىر. سيۋنان اۋدانىنىڭ ونەركاسىپ، اقپاراتتىق تەحنولوگيالار جانە دەرەكتەر بيۋروسىنىڭ ءبولىم ديرەكتورى ليان چجيحاونىڭ ايتۋىنشا، بۇل - قىتايداعى العاشقى سيفرلىق قالا تۇجىرىمداماسى.
- جاڭا اۋدانداعى ءاربىر عيماراتتىڭ سيفرلىق مودەلى قۇرىلىس باستالعان ساتتەن باستاپ جاسالادى. ساياباقتار، جاسىل ايماقتار مەن سۋ ارنالارى دا سيفرلىق مودەلدەۋمەن قاتار جوبالانىپ، سالىنىپ جاتىر، - دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، جوبا العاشقى ناتيجەسىن بەرىپ ۇلگەرگەن. اۋداندا ءبىرىڭعاي داتچيكتەر جەلىسى جۇمىس ىستەيدى. 500 شاقىرىمنان استام سيفرلىق جول جانە 5 مىڭنان اسا اقىلدى عيمارات سالىنعان. جۇيەگە 100 مىڭنان استام بەينەتەرمينال مەن شامامەن 1 ميلليون سەنسور قوسىلعان. سونىڭ ارقاسىندا بۇكىل اۋماق ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە ۇزدىكسىز باقىلانادى، ياعني سيفرلىق ەگىز قالانىڭ ومىرلىك تسيكلىنە قۇرىلىس باستالعان ساتتەن باستاپ بىرگە ەنەدى.
بۇل تەحنولوگيا جاڭا قالالارمەن شەكتەلمەيدى. قالىپتاسقان مەگاپوليستەر دە ونى ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ ءۇشىن پايدالانىپ وتىر. ماسەلەن، نانتۋن(Nántōng) قالاسىندا «Tianwang» («اسپان جەلىسى») كولىك جۇيەسى ەنگىزىلگەننەن كەيىن كەپتەلىس ۋاقىتى 58 پايىزعا، كولىكتىڭ توقتاۋ سانى 43 پايىزعا قىسقارعان. قوزعالىس جىلدامدىعى 20 پايىزعا ارتىپ، 400 مىڭ جۇرگىزۋشىنىڭ جول ءجۇرۋى جەڭىلدەگەن.
سيفرلىق ەگىزدەر جەراستى ينجەنەرلىك جەلىلەرىن باسقارۋعا دا سەپ. ماسەلەن، چۇڭچيڭ قالاسىندا «Shuzi Guanxian» («سيفرلىق قۇبىرلار») جۇيەسى ارقىلى گاز، سۋ قۇبىرى جانە كارىز جەلىلەرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 62 مىڭ شاقىرىمى سيفرلىق فورماتقا كوشىرىلگەن. پلاتفورما قۇبىرلاردىڭ 38 ءتۇرلى پارامەترىن ۇزدىكسىز باقىلايدى. ەگەر اپات قاۋپى تۋىنداسا، ارەكەت ەتۋ الگوريتمىن اۆتوماتتى تۇردە ىسكە قوسادى.
Alatau City جانە سيفرلىق ترانسفورماتسيا
بۇل ۇدەرىستە سيفرلىق ەگىزدەر قالالىق ينفراقۇرىلىمدى باسقارۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالىنا اينالۋى مۇمكىن. سوندىقتان قىتايدىڭ تاجىريبەسى قازاقستان ءۇشىن وزەكتى.
بۇل باعىتقا 2026 -جىلدىڭ جاساندى ينتەللەكت جانە سيفرلاندىرۋ جىلى بولىپ جاريالانۋى جانە Digital Kazakhstan ستراتەگياسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى قوسىمشا سەرپىن بەردى. ەلدە AI Research University مەن Alem.AI ورتالىعى قۇرىلىپ، دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىقتارىنىڭ القابى سالىنۋدا. سونىمەن قاتار ينتەللەكتۋالدى باسقارۋ جۇيەلەرىن ەنگىزۋگە قاجەتتى تەحنولوگيالىق بازا قالىپتاسىپ كەلەدى.
سيفرلىق ەگىز تەحنولوگياسىن كەڭ كولەمدە قولداناتىن العاشقى جوبالاردىڭ ءبىرى - Alatau City. بۇل تۇرعىدا قىتايدىڭ سيۋنان تاجىريبەسى ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى.
بۇعان دەيىن پارلامەنت وتىرىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمبايەۆ Alatau City باسقارۋشىلىق جانە تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى سىناقتان وتكىزەتىن زاماناۋي الاڭعا اينالاتىنىن ايتقان. ونىڭ سوزىنشە، كەيىن تاجىريبە ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنە دە تاراتىلادى.
- بارلىق شەشىم قالانىڭ سيفرلىق ەگىزى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. سوندىقتان ءبىز حالىقارالىق تاجىريبەنى بارىنشا ەسكەرەتىن بولامىز، - دەدى ول.
ساراپشىلار دا سيفرلىق ەگىزدەردى ەنگىزۋدە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتادى.
ق ر جاساندى ينتەللەكت جانە سيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ءازيز ىسقاقوۆتىڭ پىكىرىنشە، قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ارىپتەستىك ءداستۇرلى سالالاردى جاساندى ينتەللەكت پەن دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن باسقارۋ مودەلىنە كوشىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
- قازىر سيفرلىق ەگىز تەحنولوگيالارىن سىناقتان وتكىزۋگە، جەرگىلىكتى مامانداردى دايارلاۋعا جانە وتاندىق كومپانيالاردى جاڭا شەشىمدەردى ەنگىزۋگە بەيىمدەۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ قاجەت. مۇنى پيلوتتىق جوبالار مەن تاجىريبەلىك الاڭدار ارقىلى، سونىڭ ىشىندە قىتايدىڭ جەتەكشى تەحنولوگيالىق كومپانيالارىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرعان ءتيىمدى، - دەپ ەسەپتەيدى ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي ءتاسىل جاڭا ىقشاماۋدانداردى جوبالاۋمەن قاتار، قالالاردى جاڭعىرتۋعا جانە كەڭەستىك كەزەڭنەن قالعان تۇرعىن ءۇي قورىن كەزەڭ- كەزەڭىمەن جاڭارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بەيجىڭدەگى سيفرلىق ەكونوميكا سالاسىنىڭ جەتەكشى ساراپشىسى، سيفرلىق ەكونوميكا قالالارىنىڭ جاھاندىق اليانسىنىڭ زەرتتەۋ جەتەكشىسى لي ۆەي قىتايدىڭ سيفرلىق باسقارۋ سالاسىندا مول تاجىريبە جيناقتاعانىن اتاپ ءوتتى.
- قازاقستان جۇزەگە اسىرىپ جاتقان Alatau City - اۋقىمدى ءارى ۇلگى بولارلىق جوبا. بۇل باعىتتاعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق قازاقستاننىڭ سيفرلىق ترانسفورماتسياسىن جەدەلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى لي ۆەي.
سونىمەن بىرگە ول قىتايلىق تاجىريبەنى سول كۇيىندە كوشىرۋ دۇرىس ەمەستىگىن ايتتى. ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، تەحنولوگيالار قازاقستاننىڭ زاڭناماسىنا، ينفراقۇرىلىمىنا جانە ۇلتتىق دامۋ باسىمدىقتارىنا بەيىمدەلۋى ءتيىس.
قىتاي تاجىريبەسى سيفرلىق ەگىزدەردىڭ ەكسپەريمەنتتىك تەحنولوگيادان زاماناۋي قالالاردى باسقارۋدىڭ ناقتى قۇرالىنا اينالعانىن كورسەتتى. قازاقستان ءۇشىن Alatau City وسى شەشىمدەردى جوبالاۋ كەزەڭىنەن باستاپ ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا تۇپكى ناتيجە تەحنولوگيانى ساتىپ الۋعا ەمەس، ونى ۇلتتىق ەرەكشەلىككە بەيىمدەپ، ءتيىمدى قولدانۋعا بايلانىستى بولماق.
اۆتور
ءمولدىر سنادين