الاتاۋ قالاسىنىڭ ارناۋلى مارتەبەسى: دەربەس ەكوجۇيە رەتىندە قاراستىرىلادى

استانا. KAZINFORM - بۇگىن پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمبايەۆ «الاتاۋ قالاسىنىڭ ارناۋلى مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ جوباسىن تانىستىردى.

- مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2025 -جىلعى جولداۋىنا جانە الاتاۋ قالاسىن دامىتۋ تۋرالى جارلىعىنا سايكەس، ۇكىمەت الاتاۋ قالاسىنىڭ ارناۋلى مارتەبەسى تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىن ازىرلەدى. بۇل زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسى ايقىنداعان تاسىلدەر مەن قاعيداتتارعا نەگىزدەلگەن. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى - الاتاۋ قالاسىنىڭ جەدەل جانە تۇراقتى دامۋىنا جاعداي جاساۋ. جاقىندا قابىلدانعان كونستيتۋتسيادا جەكەلەگەن وڭىرلەردىڭ ەكونوميكاسىن جىلدامداتۋ ءۇشىن «قارقىندى داميتىن قالا» ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيمىن كونستيتۋتسيالىق زاڭ ارقىلى ەنگىزۋگە بولاتىنى كورسەتىلگەن. وسىعان سايكەس الاتاۋ جوباسى دەربەس ەكوجۇيە رەتىندە قاراستىرىلادى. ول جەكە قارجىلىق مودەلگە، ارنايى باسقارۋ رەجيمىنە جانە جاڭا ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزگە سۇيەنەدى، - دەدى قانات بوزىمبايەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جوباسىن ازىرلەۋگە جەتەكشى حالىقارالىق ساراپشىلار تارتىلدى. ساراپشىلار ارنايى اكىمشىلىك جانە ەكونوميكالىق ايماقتار ارقىلى قالالاردى دامىتۋ بويىنشا الەمدىك تاجىريبەنى زەرتتەدى. اتاپ ايتقاندا، شىنجىن، حاينان (قىتاي)، سەدجون مەن سونگدو (كورەيا)، سونداي‑اق سينگاپۋر، دۋباي جانە دوحا سياقتى قالالاردىڭ تاجىريبەسى قاراستىرىلدى.

- حالىقارالىق تاجىريبە كورسەتكەندەي، قالاعا تەك ارنايى مارتەبە بەرۋ جەتكىلىكسىز. نەگىزگى ءرولدى ءتيىمدى ينستيتۋتسيونالدىق ورتا اتقارادى. مىسالى، شىنجىن مەن حاينان تاجىريبەسى - بۇل وڭىرلەردە جەرگىلىكتى اكىمشىلىكتەرگە كەڭ وكىلەتتىكتەر بەرىلگەن. ولار سالىق رەجيمدەرىن بەكىتە الادى، جەڭىلدىكتەردى اكىمشىلەندىرەدى جانە ينۆەستيتسيالىق قولداۋدى باسقارادى.

ناتيجەسىندە، شەشىمدەر جەدەل قابىلدانادى، ورتالىق ورگاندارمەن فۋنكتسيالارى قايتالانبايدى. حاينان پروۆينتسياسى ودان دا كەڭ ەكونوميكالىق وكىلەتتىكتەر الدى. وسى جىلدان باستاپ حاينان جاڭا ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق حاب رەتىندە جاريالاندى.

وسىلاردى ەسكەرە وتىرىپ، الاتاۋ قالاسىندا دا اكىمشىلىك سالىق رەجيمدەرىن بەكىتۋ، جەڭىلدىكتەردى جانە ينۆەستيتسيالىق قولداۋداعى دەربەستىكتى ەنگىزۋدى ۇسىنىپ وتىرمىز. بۇل، اسىرەسە، قازاقستاندا ءالى تولىق ەنگىزىلمەگەن جاڭا سالالار ءۇشىن ماڭىزدى. مىسالى، «تومەن بيىكتىكتەگى ەكونوميكا» باعىتىندا 3 مىڭ مەترگە دەيىنگى اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋ سياقتى جاڭا مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلادى. دۋبايدىڭ ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ تاجىريبەسى ءبىر ورتالىقتان مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى، باقىلاۋدى جانە اكىمشىلەندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل تەتىك بيزنەس‑ليتسەنزيالاردى بەرۋدى دە قامتيدى. سينگاپۋر تاجىريبەسى ۇزاق مەرزىمدى 50 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق قۇجاتتاردىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتتى.

ينۆەستورلار ءۇشىن تۇسىنىكتى ءارى تۇراقتى ەرەجەلەر قاجەت. سوندىقتان قالانىڭ دا ستراتەگيالىق قۇجاتتارى ۇزاق كەزەڭگە قابىلدانۋى ءتيىس. وسىنداي قۇجاتتارعا كەمىندە 5- 10 جىل وزگەرىس ەنگىزىلمەۋ قاجەت، - دەدى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.