ا ق ش-تا تۇرعىندار ايۋلار تۇسىرىلگەن مۇنداي بەينەروليكتەردى ءجيى جاريالايتىن بولعان. سونىڭ ءبىرىن الەۋمەتتىك جەلىگە كولورادو شتاتىنىڭ تۇرعىنى مەتت ەريكو دا سالدى. جاس جىگىت جۋىنۋ بولمەسىنەن شىققاندا كۇتپەگەن ەكى قوناقتى كورىپ، نە ىستەرىن بىلمەي ەسى شىعىپ كەتكەنىن ايتادى. ءبىراق قونجىقتار ءۇي يەسىن ودان ءارى شوشىتپايىق دەگەندەي بۇرىلىپ كەتىپ قالعان.
مەتت ەرريكو، جەرگىلىكتى تۇرعىن:
- وسىعان دەيىن اۋلادا تۇرعان قوقىس جاشىگىن ارالاپ، شاشىپ كەتەتىن. ءبىراق بۇرىن ءۇيدىڭ ىشىنە كىرگەن ەمەس. ەكەۋى دە كىشكەنتاي. ەڭ قىزىعى، قونجىقتار ماعان ءۇنسىز ۇزاق قاراپ تۇردى. كەتىڭدەر دەگەن سوڭ عانا دالاعا جۇگىرىپ شىقتى. باسىندا «ەنەسى ەسىكتىڭ سىرتىندا تۇرسا، نە ىستەيمىن؟» دەپ قاتتى قورىقتىم.
ايۋدىڭ نەگىزگى ازىعى - بۇل جەمىس، جاڭعاق، وسىمدىك جانە ءشوپ. ءبىراق بيىل قۋاڭشىلىقتان ورماندا قورەك از. سوندىقتان ادەتتە ەتەككە تۇسپەيتىن اڭدار ەلدى مەكەندەردىڭ ىشىنە كىرىپ كەتەتىندى شىعارعان. بۇل جاعداي قازاقستاندا دا ورىن الىپ جاتىر. الايدا مۇنىڭ سالدارى اۋىر. كوپ ايۋ توققا ءتۇسىپ نە كولىككە سوعىلىپ ولەدى نەمەسە ادامدار «قاۋىپ ءتوندىردى» دەپ اتىپ تاستايدى. ماسەلەن، بيىل تەك نيۋ-مەكسيكونىڭ وزىندە 200-گە جۋىق، يۋتادا - 40, ال مونتانادا 20-دان استام ايۋ ءولتىرىلدى.
حيزەر رايح، نيەۆادا شتاتى جابايى تابيعات دەپارتامەنتىنىڭ بۇرىنعى جەتەكشىسى:
- قازىر سولتۇستىك امەريكادا قوڭىر ايۋدىڭ سانى 950 مىڭعا جەتەدى. ا ق ش- تى الساق، تەك كولورادودا ونىڭ سانى 20 مىڭعا دەيىن جەتتى. ءبىراق ونىڭ سانى كوبەيگەنىمەن تابيعاتتا قورەك از.
ماماندار اڭنىڭ بۇل ءتۇرى تازىدان بىرنەشە ەسە ءيىسشىل كەلەتىنىن ايتادى. سوندىقتان مۇندا تۇرعىندارعا قوقىستى كوشەدە قالدىرماۋعا، قۇستارعا ارنالعان جەمدى جوعارى جەرگە ىلۋگە، جەمىستى ۋاقىتىلى تەرىپ الۋعا كەڭەس بەرىلدى.
حيزەر رايح، نيەۆادا شتاتى جابايى تابيعات دەپارتامەنتىنىڭ بۇرىنعى جەتەكشىسى:
- بيىل ارىپتەستەرىم ايۋلار ەلدى مەكەندەرگە ەركىن كەلگىشتەپ ءجۇر، دەيدى. كۇزدە ولار بويىنا ماي قورىن جيناپ، قىسقى ۇيقىعا دايىندالۋى كەرەك. سوندىقتان الداعى 2 ايدا ادامدارعا تونەتىن قاۋىپ كۇشەيە تۇسەتىن شىعار.
بيىل كولورادودا ايۋلار ادامعا 5 رەت شابۋىل جاساعان. تابيعات جاناشىلارى «جىرتقىشتى ولتىرمەي، ۇركىتىپ، ورمانعا قايتارۋعا بولادى» دەپ سانايدى. تۇرعىندارعا قالا ماڭىنداعى ورمانعا بارماۋعا، قاراڭعى تۇسكەن سوڭ ۇيدەن شىقپاۋعا جانە اڭنان قورعانۋ ءۇشىن قوڭىراۋ ءىلىپ ءجۇرۋ كەرەكتىگى ەسكەرتىلدى. ال عالىمدار قوڭىر ايۋ كليماتتىڭ وزگەرىسىنە بەيىمدەلە الا ما دەپ الاڭدايدى. ويتكەنى قۋاڭشىلىق ۇزاققا سوزىلىپ، قىس جىلى بولسا، جىرتقىش ادامنىڭ تاماعىنا ۇيرەنىپ، قىسقى ۇيقىعا كەتپەيدى، دەپ وتىر.
24.kz