قولونةردئ جانداندئرؤ ءذشئن وتاندئق شيكئزاتتئ وثدةؤدئ قولعا الؤ كةرةك - «Аk kiiz» جةكة كاسئپورنئنئث ديرةكتورئ
شةبةرلةردئث قولئنان شئققان بذيئمدارعا كادةسئيلئق زات رةتئندة قاراؤدئ قويئپ، ولاردئ حالئقتئث كذندةلئكتئ تذرمئسئنا ةنگئزؤ ءذشئن مةملةكةتتئك قولداؤ كةرةك. «Аk kiiz» جةكة كاسئپورنئنئث ديرةكتورئ، بيولوگيا عئلئمدارئنئث كانديداتئ ايگذل جانسةرئكوأا قازاقتئث قولونةرئنة قاتئستئ وسئنداي پئكئردة.
- وتاندئق قولونةر تؤئندئلارئنئث باسةكةلةستئككة قابئلةتتئگئن قالاي باعالايسئز؟
- قازئر ئشكئ نارئقتا جالپئ وتاندئق ونئمدةرگة قاراعاندا كورشئ ةلدةردئث تاؤارلارئنئث ذلةسئ ءالئ باسئم. داعدارئسقا قاراماستان، وتاندئق ونئمدةردئث باعاسئ قئمباتتاماسا، ارزانداي قويماس. قولونةر بذيئمدارئن الساق، فابريكا سياقتئ كونأةيةردةن شئقپاعاندئقتان، ءونئم باعاسئنا شيكئزات، ادام ةثبةگئ، عيماراتتئ جالعا الؤ، سالئقتئق تولةمدةر، ماركةتينگ پةن جارناما جانة باسقا دا جذمئستارعا جذمسالاتئن قوسئمشا شئعئندار اسةر ةتةدئ. ءبئز سوثعئ جئلدارئ دامئعان ةلدةردئث قاتارئنا قوسئلامئز دةپ باعالارئمئزدئ الةمنئث ةث الدئثعئ قاتارداعئ ةلدةرئمةن تةثةستئرئپ الدئق. ال ءوندئرئس وعان ئلةسة الماؤدا. ةلئمئزدة جالپئ شيكئزات جةتكئلئكتئ بولسا دا، ونئ وثدةؤ ماسةلةسئ ءالئ كذردةلئ جاعدايدا تذر. مئسالئ مال شارؤاشئلئعئ سوناؤ ةستة جوق ةسكئ زاماننان بةرئ ذزئلمةي كةلة جاتقان بايئرعئ كاسئبئمئز بولسا دا، ءجذن وثدةؤ ونةركاسئبئ ءالئ اقساپ كةلة جاتئر.
ءجذن جيناؤدئث ءوزئ وزئنشة ءبئر ماسةلة. اؤئلدئ جةرلةردة ءجذن جةتكئلئكتئ، ءبئراق ونئ كةثةس ذكئمةتئ كةزئندةگئدةي قابئلدايتئن، وثدةيتئن جةر جوق. قازئرگئ ءبئر-ةكئ وثدةؤ كاسئپورنئنئث، بئرئنشئدةن، قؤاتئ شاعئن، ةكئنشئدةن، ولاردئث ءوندئرئسئ تةك ةكسپورتقا باعئتتالعان. وعان قوسا داعدارئس تا بذل وندئرئستةردئث تذراقتئ جذمئس ئستةؤئنة اسةرئن تيگئزئپ جاتئر. كةيدة ءبئز ءوز وندئرئسئمئزگة قاجةتتئ ءجذندئ اقشاعا دا تابا المايمئز. ءوندئرئستئث جاعدايئ شيكئزات وثدةؤدةن، ونئث ساپاسئ مةن باعاسئنا تئكةلةي بايلانئستئ. ال اؤئل تذرعئندارئ ءوز قولئنداعئ ازئن-اؤلاق مالئنئث ءجذنئن، تةرئسئن قايدا وتكئزةرئن بئلمةگةندئكتةن، بوسقا راسؤا بولئپ، ءتئپتئ قوقئسقا توگئلئپ جاتئر.
ةگةر مةنةدجمةنت پةن ماركةتينگ جذيةسئ دذرئس جولعا قويئلعان بولسا جانة ونئث نةگئزئندة قوسئمشا جذمئس ورئندارئ اشئلسا، حالئقتئث قولونةرئن دامئتؤعا جاثا مذمكئندئكتةر اشئلار ةدئ. وكئنئشكة قاراي، قازئر ءبئز ءوز كذشئمئزگة عانا سةنئپ، سانئ از بولسا دا ساپالئ ونئمدةرئمئزدئث ارقاسئندا نارئقتاعئ ءوز ورنئمئزدئ ساقتاپ وتئرمئز. بذل قانشا ؤاقئتقا سوزئلارئ بةلگئسئز، ويتكةنئ نارئقتاعئ باسةكةگة تةك وتاندئق ونئمدةرمةن قارسئ تذرؤ وتة قيئن. ماسةلةن بةس ايةلدئث باسئن قوسئپ، ءبئر تةكةمةت جاساؤ ءذشئن كةمئندة 1 اپتا ؤاقئت كةرةك. ونئ جاساؤ ءذشئن 20-30 شارشئ مةتر جةر قاجةت. ونئ جالعا الؤ باعاسئ از دةگةندة 70-80 مئث تةثگةنئ قذرايدئ. قازئر قئرعئزستاندا جذننةن كيئز پولوتنوسئن شئعاراتئن ارنايئ فابريكا بار. ونئ ةرئنبةگةن كةز-كةلگةن ازامات ساتئپ الئپ، نوبايئن كةلتئرئپ، تئگئن ماشيناسئ ارقئلئ ءارتذرلئ كادةسئي بذيئمدارئن جاساپ ساتئپ ءجذر. ال ءبئز كيئز بذيئمدارئن باسئنان اياعئنا دةيئن ءوزئمئز باسئپ شئعارامئز. ارينة، وثاي تابئسقا كةنةلؤ ءذشئن ءبئزدئث دة وسئ جولمةن جذرؤئمئزگة بولادئ. وندا بذيئمداردئث ساپاسئ تومةندةيدئ. بذل ءوز ونةرئن قذرمةت تذتاتئن قولونةرشئنئث نامئسئن قوزدئراتئن جايت.
قازئر ءبئزدئث كيئزدةن جاسالعان ذيگة كيةتئن اياق كيئمدةرئمئزدئ ءبئر كيئپ راحاتئن كورگةن ادام قايتادان كةلئپ تؤئستارئنا، دوستارئنا سئيلئققا ساتئپ الئپ جاتادئ. ويتكةنئ قئتايدا، قئرعئزستاندا جاسالعان بذيئمداردئث كيئس بةرؤئ ناشارلاؤ. ونئ كيئپ كورگةن ادام عانا بئلةدئ. بذل كيئز باسؤدئث ةرةكشةلئكتةرئنة دة بايلانئستئ. ءاربئر قولونةر بذيئمئن كةز-كةلگةن جذننةن جاساؤعا بولمايدئ. جذننئث دة كوپ ءتذرئ بار. باسقا ادامدارعا ءجذننئث ءبارئ بئردةي بولئپ كورئنگةنمةن، ونئث ءارقايسئسئنئث قولدانئلاتئن ءوز ورنئ بار. تةك دذرئستاپ ئسكة جاراتؤدئث جولئن ءبئلؤ كةرةك. مئسالعا، ةگةر ذيگة كيةتئن اياق كيئمدئ مةرينوس قويدئث جذنئنةن جاساسا، ول تةز جئرتئلئپ قالؤئ مذمكئن. ال قازاقئ قويدئث جذنئنةن جاسالعان اياق كيئمدةر ذزاق كيئس بةرةدئ. سونداي-اق اسئل مةن جاسئقتئ اجئراتؤعا قازئر حالئقتئث ءبارئ بئردةي دايئن دةپ ايتا المايمئن. تةك شةتةلدئك قوناقتار مةن وزدةرئ سئرت ةلدة بولئپ كةلگةن ازاماتتارئمئز عانا ونئ ساراپتاي باستادئ. بذل جايتتئ ءبئزدئث بذيئمداردئ ساتاتئن دذكةندةر دة ايتئپ ءجذر. ولاردئث سوزئنة قاراعاندا، سوثعئ 1-2 جئلدئث كولةمئندة بذرئن قولونةر زاتتارئن تالعاؤسئز الا بةرةتئن شةتةلدئك ستؤدةنتتةر قازئر قئرعئز اعايئندار جاساعان ارزانقول بذيئمدئ ةمةس، باعاسئ قئمبات بولسا دا وتاندئق وندئرؤشئلةر جاساعان ساپالئ بذيئمداردئ عانا ساتئپ الا باستادئ. سوندئقتان ءبئز ءادئل باسةكةلةستئكتةن قورئقپايمئز. «ارزاننئث سورپاسئ تاتئمايدئ»، «اؤزئ كذيگةن ءذرئپ ئشةدئ» دةگةن حالئق ناقئلئنان ساباق العانداردئث سانئ بذگئنگئ تاثدا كذن وتكةن سايئن كوبةيئپ كةلة جاتئر. بذل ءبئزدئ قؤانتادئ جانة ءوز ئسئمئزگة دةگةن قذلشئنئسئمئزدئ بذرئنعئدان بةتةر ارتتئرا تذسةدئ.
- مةملةكةتتئث قولونةردئ دامئتؤداعئ اتقاراتئن ءئس-شارالارئ قانداي بولؤ كةرةك؟
- بئرئنشئدةن، قولونةر قولداعئ بار رةسؤرستاردئ دذرئس پايدالانئپ حالقئمئزدئث سالت-ءداستذرئن ساقتاؤ، ءناسيحاتتاؤ وندئرؤشئلةرگة تابئس كوزئ بولؤ دةثگةيئندة قاراستئرئلؤئ كةرةك. ةكئنشئدةن، شيكئزات وثدةؤ ارقئلئ اؤئل شارؤاشئلئعئن دامئتؤ دا ذكئمةت قولداؤئمةن شةشئلةتئن ءئس. قولونةردئث دامؤئ پاتريوتتئق تاربيةگة دة ذلكةن ئقپال ةتئپ، شةتةلدئك قوناقتارئمئزدئ حالقئمئزدئث سالت داستذرئمةن، مادةنيةتئمةن تانئستئرؤعا ءوز ذلةسئن قوسار ةدئ دةپ ويلايمئن. قاي مةملةكةتتئ الساق تا حالئق سالتئ مةن ءداستذرئ كوبئنةسة قولونةر شةبةرلةرئنئث جذمئستارئنان بايقالادئ. قازئر ةلئمئزدةگئ بالاباقشالاردا، مةكتةپتةردة ةثبةك ساباقتارئندا ءداستذرلئ قولونةرگة ذيرةتةتئن ماماندار وتة از. ولاردئ كوبةيتؤ ءذشئن جاقسئ باعدارلامالار قابئلداپ، ادئستةمةلئك ذلكةن جذمئس جاساؤ قاجةت. مةملةكةت دةثگةيئندة ذلتتئق داستذرگة دةگةن قذرمةت جوعارئ بولئپ، ول حالئققا جةتكئلئكتئ ءناسيحاتتالسا، جاعداي قازئرگئدةن باسقاشا بولار ةدئ. ءبئز الماتئ وبلئسئ بويئنشا ذشتوبة قالاسئندا جانة قاراسؤ، قويلئق، شةلةك اؤئلدارئندا بئرنةشة ايةلدةر توپتارئن ذيئمداستئرئپ، كيئز باسؤدئ ذيرةتتئك. قاراسؤ اؤئلئنداعئ قامار دةگةن اپايعا قوسئمشا كومةك رةتئندة ءبئر كيئز ءذي ساتئپ اپةردئك. ول كئسئ كيئز باسؤدئ تةز ذيرةنئپ الئپ، قازئر اؤدان، وبلئس دةثگةيئندةگئ بارلئق كورمةلةرگة قاتئسئپ ءجذر. قامار اپاي الماتئ وبلئسئنئث اكئمئنة بارئپ ذيرةنگةن كاسئبئن دامئتؤعا كومةك سذراعان ةكةن. سةرئك ذمبةتوأ مئرزا جةرگئلئكتئ بيلئك وكئلدةرئنة قاراسؤ اؤئلئندا قامار اپايعا جةكة شةبةرحانا سالئپ بةرؤ ماسةلةسئن قاراستئرؤدئ تاپسئرئپتئ. وسئنداي شاعئن ونةركاسئپتةر كوبةيسة، وتاندئق بذيئمداردئث دا ءوزارا باسةكةسئ ارتئپ، تاجئريبة الماسؤ ارقئلئ ءونئم ساپاسئ دا كوتةرئلةر ةدئ.
- سئزدةردئث كاسئپورئندارئثئز قاي ؤاقئتتان بةرئ جذمئس جاساپ كةلة جاتئر؟
- ءبئزدئث كاسئپورئننئث رةسمي تذردة اشئلعانئنا بيئل 2 جئل تولادئ. ءبئز قازاقستاندا كيئز باسؤدئ دامئتؤ جوباسئن 4-5 جئل بذرئن باستاعان بولاتئنبئز. قازاقستاندا كيئز باساتئن سؤرةتشئلةر بولسا دا، ولار ءوز ونئمدةرئن جالپئ حالئققا ةمةس، شئعارماشئلئق جذمئس رةتئندة دانالاپ قانا جاسايدئ. سول سةبةپتئ ونئث باعاسئ كةز-كةلگةن ادامنئث قالتاسئ كوتةرة المايتئنداي وتة قئمبات. سوندئقتان كاسئپورئن اشئپ، ذلتتئق قولونةر بذيئمدارئن كوپتةپ شئعارؤ ءذشئن ارنايئ جوبانئ جذزةگة اسئرؤشئلاردئث ءبئرئ بولعانئمدئ، قازئر سوزبةن عانا ةمةس، ئسپةن دة دالةلدةي الدئم دةپ ماقتانئشپةن ايتا الام. كيئزدةن جاسالعان بذيئمدار قازاق حالقئنئث كذندةلئكتئ ومئرئنة قايتادان ةنسة، ول تةك قانا ءوزئمئزدئث سالت-ءداستذرئمئزدئ ساقتاپ قالؤعا عانا ةمةس، سونئمةن قوسا حالقئمئزدئث وتاندئق ةكولوگيالئق تازا جانة دةنساؤلئققا پايدالئ تابيعي ماتةريالدان جاسالعان بذيئمداردئ پايدالانؤئنا دا سةبةپ بولار ةدئ. مةنئث نةگئزگئ ماماندئعئم - ةكولوگ. كيئز باسؤ پروبلةماسئنا ةكولوگيالئق كوزقاراسپةن كةلدئم. قولونةر بذيئمدارئ تةك قانا ةكولوگيالئق تازا بذيئمدار ةمةس، بذل ءوندئرئس اؤئل تذرعئندارئنئث، اسئرةسة قازئرگئ داعدارئس جاعدايئندا كذنكورئس كوزئ بولؤئ مذمكئن جانة سوندئقتان قورشاعان ورتانئ قورعاؤعا دا پايداسئ زور.
- الداعئ ؤاقئتتا ءونئم تذرلةرئن كوبةيتؤ باعئتئنداعئ جوسپارلارئثئزبةن بولئسة الاسئز با؟
- جذمئستئ ةلئمئزدئث پاتريوتئ رةتئندة ةث الدئمةن تةكةمةتتةردئ قايتا جاثعئرتؤدان باستادئق. جذمئس كذشئن جانة ؤاقئت پةن توزئمدئلئكتئ قاجةت ةتةتئن قيئن ءئس بولسا دا دئتتةگةن ماقساتقا قول جةتكئزدئك دةپ ويلايمئن. قازئر ءونئم ءتذرئن كوبةيتئپ، كيئزدةن جاسالاتئن سان ذلگئدةگئ توسةنئشتةر مةن كيئم-كةشةكتةردئ جانة كادةسئي زاتتارئن دا جاساپ ءجذرمئز. شةت مةملةكةتتةردةگئ كيئز باسؤشئلارمةن قارئم-قاتئناس ورناتئپ، تاجئريبة الماسؤدئث ارقاسئندا ونئمدةرئمئزدئث ساپاسئ عانا ةمةس، ديزاينئ دا دامئپ كةلة جاتئر. بذيئمدارئمئز شةتةلگة شئعئپ جاتقاننان كةيئن ساپاسئنا ةرةكشة كوثئل بولئنةدئ. ديپلوماتيالئق وكئلدئكتةرمةن ئنتئماقتاستئق قاتئناس ورناتؤ دا ءبئراز جولعا قويئلعان سياقتئ. تاؤاردئث وزئندئك قذنئن ازايتؤ ءذشئن ءوندئرئس كولةمئن ذلعايتؤئمئز كةرةك ةكةنئن جاقسئ تذسئنةمئز. دةگةنمةن كةلئسئمشارتقا وتئرئپ، ءذلكةن تاپسئرئستاردئ قابئلداؤعا ءالئ جذرةكسئنةمئز. ويتكةنئ كوپ ادامدئ جذمئسپةن قامتاماسئز ةتؤ ءذشئن ارنايئ عيماراتتئ جالعا الئپ، ولارعا جاعداي جاساپ، سالئعئن تولةپ وتئرؤ ءذشئن تذراقتئ ماركةتينگ جذرگئزئپ وتئرؤ كةرةك. بذل ذلكةن شئعئندئ قاجةت ةتةدئ. وعان تاؤةكةل جاساؤعا اينالئم قارجئسئ شةكتةؤلئ شاعئن كاسئپورئننئث شاماسئ كةلمةيدئ.
بئزگة قازئر ءونئمنئث سانئن كوبةيتكةنةن گورئ، بار ءتذرئن دامئتئپ، ونئ كوپتةپ شئعارؤدئ جولعا قويؤدئث ماثئزئ زور. ةگةر ونئ جاسايتئن ادام كوبةيسة، ءونئمنئث باعاسئ تذسةر ةدئ. ويتكةنئ 50 نةمةسة 20 ادام وتئرعان سةحتئث جالعا الؤ باعاسئ بئردةي. ءبئزدئث كاسئپورئندا شةبةرلةردئث جالاقئسئ ئستةگةن جذمئسئنا قاراي تولةنةدئ. مةنئث ويئمشا مال شارؤاشئلئعئندا دا مالدئث سانئنا قئزئقپاي، ساپاسئن كوتةرةتئن كةز كةلدئ. مئسالئ ءبئر كةلئ جذننةن كولةمئنة قاراي ذيگة كيةتئن 3-4 اياق كيئم جاساؤعا بولادئ. ساپاسئ جوعارئ بولسا، ولاردئث ءارقايسئسئن 4-5 مئث تةثگةگة دةيئن، ال اؤئلدئ جةرلةردة 1،5-2 مئث تةثگةگة ساؤدالاؤعا بولادئ. وكئنئشكة قاراي قولدا بار ءجذندئ جؤئپ، وثدةؤدةن قاشئپ، كوبئ ونئ بوسقا راسؤا ةتئپ جاتئر.
- قولونةرمةن اينالئساتئن كاسئپورئنداردئ كوبةيتئپ، ءوزارا كذش بئرئكتئرؤگة بولماي ما؟
- بذل جذمئس ازئرگة وتة باياؤ ءجذرئپ جاتئر. كيئز باسؤدئ جاثعئرتؤ ءذشئن اأستريادان، گةرمانيادان، شأةيساريادان ارنايئ ماماندار شاقئرئپ اكةلئپ، ءبئرقاتار وتانداستارمئزعا جاثا تةحنولوگيالاردئ مةثگةرؤگة ذلةس قوستئق. ونئث ئشئندة اؤئلدئق جةردة تذراتئن اعايئندار دا بولدئ. كورشئلةس قئرعئزستاندا شاعئن وثدةؤ سةحتارئ كوپ. جالپئ قولونةر جذمئسئن كةز-كةلگةن ادام ئستةي المايدئ. الايدا الماتئ قالاسئنداعئ شةبةرحانامئزدا قازئر بارلئق حالئقارالئق ستاندارتتار بويئنشا ساپالئ ءونئم جاساي الاتئن جيئرما شاقتئ ادام ئستةيدئ. اؤئلدئ جةرلةردة دة بذل جذمئستئ ارئ قاراي دامئتؤعا بولادئ. ول وتة كوپ قارجئنئ دا قاجةت ةتپةيدئ. كوبئنةسة شيكئزات جانة عيمارات ماسةلةسئ شةشئلسة، قالعانئ اسا قيئن ةمةس. وكئنئشكة قاراي، اؤئل تذرعئندارئنئث ءوزئ قولونةرگة ةكئنشئ دةثگةيلئ جذمئس سياقتئ قارايدئ. جاسئراتئنئ جوق، اؤئلدئق جةردة تذراتئن اعايئندارئمئزدئث كوبئ ةرئنشةك، كاسئپتئ تولئق مةثگةرمةي جاتئپ جوعارئ جالاقئ تالاپ ةتةدئ. سونئث بارئنة قاراماستان، ءبئزدئث ازداعان ناتيجةلةرئمئز كوپ قئزئعؤشئلئق تؤعئزئپ، ءتئپتئ جةرگئلئكتئ ذكئمةتتئك ذيئمدارئنئث دا قولونةرگة دةگةن كوزقاراسئن وزگةرتئپ كوثئلدةرئن اؤدارعان سياقتئ. بذل جايت ءوزئمئزدئ دة قؤانتئپ، كةلةشةككة دةگةن سةنئمئمئزدئ ودان سايئن ارتتئرؤدا.
-اثگئمةثئزگة راحمةت.