اجىراسۋدان الەمدە ەكىنشى ورىندا: قازاقستان تۋرالى بۇل اقپارات قايدان شىققان؟

استانا. قازاقپارات - قازاقستان اجىراسۋ سانى بويىنشا الەمدە مالديۆ ارالدارىنان كەيىن ەكىنشى ورىندا دەگەن اقپارات بىرنەشە جىلدان بەرى ايتىلىپ كەلەدى. الايدا رەسمي ستاتيستيكا بۇل مالىمەتتى راستامايدى.

Фото: AI көмегімен жасалды

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە، ەلىمىزدەگى اجىراسۋ دەڭگەيى حالىقارالىق رەيتينگتەردە كورسەتىلگەننەن ەكى ەسەدەن استام تومەن. سوندا قازاقستان الەمدە نەشىنشى ورىندا جانە قاي ەلدەردە اجىراسۋ ءجيى تىركەلەدى؟

El.kz اقپارات اگەنتتىگى دەرەكتەرگە شولۋ جاسادى.

قازاقستاندى الەمدە ەكىنشى ورىنعا كىم شىعاردى؟

قازاقستان اجىراسۋ كورسەتكىشى بويىنشا الەمدە ەكىنشى ورىندا دەگەن اقپارات وتاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە 2023-جىلدىڭ اقپان ايىنان بەرى تارالىپ كەلەدى. بۇل مالىمەت العاش رەت 2023-جىلدىڭ اقپانىندا نورۆەگيانىڭ Advokatsmart زاڭ كومپانياسى جاريالاعان شولۋدا كەزدەسكەن. وندا قازاقستاندا ءار مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 4,6 اجىراسۋ تىركەلەتىنى جانە ەلىمىزدىڭ مالديۆ ارالدارىنان كەيىنگى ەكىنشى ورىندا تۇرعانى جازىلعان.

2024-جىلدىڭ ناۋرىزىندا وسى دەرەكتى ا ق ش- تىڭ Petrelli Previtera زاڭ كومپانياسى مەن World Population Review ستاتيستيكالىق سايتى دا تاراتقان. الايدا جاريالانعان تىزىمدەردە 4,6 كورسەتكىشىنىڭ قاي جىلعا تيەسىلى ەكەنى جانە ونىڭ باستاپقى دەرەككوزى كورسەتىلمەگەن.

قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى 2024-جىلدىڭ ناۋرىزىندا بۇل اقپاراتتىڭ شىندىققا جاناسپايتىنىن مالىمدەپ، World Population Review سايتىنىڭ اۆتورلارىنا رەسمي حات جولداعان. قازىر اتالعان سايتتا قازاقستاننىڭ 2023-جىلعى كورسەتكىشى ءار مىڭ تۇرعىنعا 2 اجىراسۋ دەپ بەرىلگەن. بۇل دەرەك بويىنشا ەلىمىز شامامەن 15-ورىندا تۇر.

قازاقستاندا اجىراسۋ كوبەيىپ جاتىر ما؟

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە، 2023-جىلى قازاقستاندا 40,2 مىڭ نەكە بۇزىلعان. بۇل ءار مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 2 اجىراسۋدان كەلەدى. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتساق، 2019-جىلى ەلدە 59,8 مىڭ اجىراسۋ تىركەلگەن. بۇل - 1991-جىلدان بەرگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. سونىڭ وزىندە ءار مىڭ ادامعا شاققانداعى اجىراسۋ دەڭگەيى 3,2 بولعان. ال كەيىنگى جىلدارى اجىراسۋ سانى قايتا وسە باستاعان.

2025-جىلى قازاقستاندا 45,7 مىڭ جۇپ اجىراسقان. بۇل الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 12,7 پايىز كوپ. ءار مىڭ تۇرعىنعا شاققانداعى كورسەتكىش 2,2 گە جەتكەن.

ءوسۋ ءۇردىسى 2026-جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا دا بايقالدى. قاڭتار مەن ماۋسىم ارالىعىندا 22,5 مىڭ اجىراسۋ تىركەلدى. ال 2025-جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندە بۇل كورسەتكىش 21,5 مىڭ بولعان. ياعني ءبىر جىلدا اجىراسۋ سانى 4,5 پايىز ارتقان.

وسىلايشا، قازاقستاندا اجىراسۋ سانىنىڭ ءوسىپ وتىرعانى راس. ءبىراق بۇل ەلىمىز الەمدە ەكىنشى ورىندا تۇر دەگەندى بىلدىرمەيدى.

الەمدە قاي ەلدەردە اجىراسۋ كوپ؟

ەلدەردەگى اجىراسۋ دەڭگەيىن سالىستىرعاندا حالىقتىڭ جاس ەرەكشەلىگىن دە ەسكەرۋ قاجەت. ويتكەنى ءار مىڭ تۇرعىنعا شاققانداعى جالپى كورسەتكىشتى ەسەپتەگەندە بالالار دا حالىق سانىنا قوسىلادى. ال بالالار زاڭدى نەكەگە تۇرىپ، اجىراسا المايدى.

ماسەلەن، قازاقستان حالقىنىڭ 29 پايىزىن 15 جاسقا تولماعان بالالار قۇراسا، ەۋروپالىق وداق ەلدەرىندە ولاردىڭ ۇلەسى شامامەن 15 پايىز. سوندىقتان ەلدەر اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى ناقتىراق باعالاۋ ءۇشىن 15 جاستان اسقان ءار مىڭ تۇرعىنعا شاققانداعى اجىراسۋ سانى سالىستىرىلعان.

زەرتتەۋگە، قازاقستاندى قوسا العاندا، 66 ەلدىڭ رەسمي دەرەكتەرى الىنعان. نەگىزگى سالىستىرۋ 2023-جىلدىڭ ستاتيستيكاسىنا سۇيەنەدى. ال سول جىلعى مالىمەتى جوق مەملەكەتتەر ءۇشىن 2021 نەمەسە 2022-جىلدىڭ كورسەتكىشتەرى پايدالانىلعان.

ب ۇ ۇ- نىڭ دەموگرافيالىق جىلناماسى، Eurostat جانە ۇلتتىق ستاتيستيكا ورگاندارىنىڭ دەرەكتەرىنە نەگىزدەلگەن ەسەپ بويىنشا قازاقستان 66 ەلدىڭ ىشىندە 14-ورىنعا تۇراقتاعان.

ەلىمىزدە 15 جاستان اسقان ءار مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 2,9 اجىراسۋ تىركەلگەن.

اجىراسۋ دەڭگەيى ەڭ جوعارى ەلدەر:

رەسەي - 5,8؛

مولدوۆا - 4,9؛

گرۋزيا - 4,7؛

بەلارۋس - 4,4؛

مىسىر - 3,4؛

كوستا-ريكا - 3,3.

ال قازاقستانعا جاقىن كورسەتكىشتەر ليتۆادا (3)، ا ق ش- تا (2,9)، ازەربايجاندا (2,8)، قىرعىزستان مەن تۇركيادا (2,6) تىركەلگەن.

گەرمانيادا بۇل كورسەتكىش 1,8، يتاليادا 1,5، وڭتۇستىك كورەيادا 2، جاپونيا مەن مەكسيكادا 1,7 بولعان. ياعني قازاقستان سالىستىرىلعان 66 ەلدىڭ العاشقى تورتتەن ءبىر بولىگىنە كىرەدى. دەگەنمەن اجىراسۋ دەڭگەيى ەڭ جوعارى مەملەكەتتەردەن ەداۋىر تومەن.

بۇل ءتىزىمدى الەمنىڭ بارلىق ەلىن قامتيتىن تولىق رەيتينگ دەپ قابىلداۋعا بولمايدى. ويتكەنى رەسمي دەرەكتەرى جەتكىلىكسىز مەملەكەتتەر، سونىڭ ىشىندە افريكا مەن وڭتۇستىك ازيا ەلدەرىنىڭ باسىم بولىگى سالىستىرۋعا ەنگىزىلمەگەن.

قازاقستاندا اجىراسۋ دەڭگەيى سولتۇستىك ەۋروپا ەلدەرىمەن شامالاس

اجىراسۋ ستاتيستيكاسىن باعالاۋدىڭ تاعى ءبىر ءتاسىلى بار. ول - نەكەدە تۇرعان ءار مىڭ ايەلگە شاققاندا قانشا اجىراسۋ تىركەلگەنىن ەسەپتەۋ.

بۇل كورسەتكىشتىڭ ماڭىزى زور. سەبەبى حالىقتىڭ جالپى سانى بىردەي بولعانىمەن، نەكەدە تۇرعان ادامداردىڭ ۇلەسى ەلدەردە ءارتۇرلى.

مىسالى، قازاقستاندا 2021-جىلعى حالىق ساناعى بويىنشا 15 جاستان اسقان 3,7 ميلليون ايەل رەسمي نەكەدە تۇرعان. بۇل - وسى جاستاعى ايەلدەردىڭ 52,4 پايىزى.

ال باسقا ەلدەردەگى كورسەتكىش مىناداي:

گەرمانيا - 48,1 پايىز؛

لاتۆيا - 39,9 پايىز؛

شۆەتسيا - 38,5 پايىز؛

رەسەي - 48,7 پايىز؛

جاپونيا - 54 پايىز؛

وڭتۇستىك كورەيا - 55,2 پايىز.

رەسەيگە قاتىستى كورسەتكىش 2021-جىلعى ساناقتا وتباسىلىق جاعدايىن كورسەتكەن 16 جاستان اسقان ايەلدەردىڭ ۇلەسىنە نەگىزدەلگەن. وسى ايىرماشىلىقتاردى ەسكەرگەندە، قازاقستانداعى اجىراسۋ دەڭگەيى ەۋروپانىڭ ءبىرقاتار ەلىنەن تومەن بولىپ شىققان.

2023-جىلى قازاقستاندا رەسمي نەكەدە تۇرعان ءار مىڭ ايەلگە شاققاندا شامامەن 10,8 اجىراسۋ تىركەلگەن.

سالىستىرۋ ءۇشىن:

رەسەي - 21,1؛

لاتۆيا - 15,3؛

ا ق ش - 14,4؛

ەستونيا - 12,9؛

شۆەتسيا - 12,7؛

ليتۆا - 12,3؛

فينليانديا - 11,9.

دەمەك، بۇل ەسەپ بويىنشا قازاقستانداعى اجىراسۋ دەڭگەيى رەسەيدەن شامامەن ەكى ەسە، ال بالتىق جاعالاۋى مەن سولتۇستىك ەۋروپانىڭ اتالعان ەلدەرىنەن تومەن. سونىمەن بىرگە چەحيا مەن ۆەنگريادا بۇل كورسەتكىش - 9,4، مەكسيكادا - 9,3، تۇركيادا - 8,4، وڭتۇستىك كورەيادا - 7,5، گەرمانيادا - 7,3، جاپونيادا - 6,1، يتاليادا 6 بولعان. ياعني نەكەدە تۇرعان ايەلدەردىڭ ۇلەسىن ەسەپكە العاندا، قازاقستاننىڭ كورسەتكىشى سولتۇستىك ەۋروپا جانە بالتىق ەلدەرىنىڭ دەڭگەيىمەن سالىستىرۋعا كەلەدى. دەگەنمەن بۇل ءادىستىڭ دە شەكتەۋى بار. نەكەدەگى ايەلدەردىڭ سانى تۋرالى سالىستىرۋعا جارامدى رەسمي مالىمەتتەر تەك 22 ەل بويىنشا قولجەتىمدى بولعان.

قازاقستاننىڭ قاي وڭىرىندە اجىراسۋ كوپ؟

ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرى اراسىنداعى ايىرماشىلىق تا ايتارلىقتاي.

2025-جىلعى دەرەكتەر بويىنشا 15 جاستان اسقان ءار مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا اجىراسۋ دەڭگەيى ەڭ جوعارى وڭىرلەر:

قاراعاندى وبلىسى - 4,4؛

پاۆلودار وبلىسى - 4,4؛

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى - 4,1.

ال ەڭ تومەنگى كورسەتكىشتەر:

تۇركىستان وبلىسى - 1,6؛

الماتى وبلىسى - 2,3؛

شىمكەنت قالاسى - 2,7.

اجىراسۋدىڭ جالپى سانى بويىنشا الماتى مەن استانا الدا.

2025-جىلى الماتىدا 5 مىڭ، ال استانادا 4,2 مىڭ اجىراسۋ تىركەلگەن.

الايدا بۇل ەكى قالانىڭ اجىراسۋ دەڭگەيى ەڭ جوعارى وڭىرلەر ەكەنىن بىلدىرمەيدى. ويتكەنى مۇندا حالىق سانى دا كوپ. سوندىقتان وڭىرلەردى سالىستىرعاندا اجىراسۋدىڭ جالپى سانىمەن قاتار تۇرعىندار سانىنا شاققانداعى كورسەتكىشتى دە ەسكەرۋ كەرەك.

رەسمي ستاتيستيكاعا قانداي اجىراسۋلار كىرمەيدى؟

تاعى ءبىر ماڭىزدى جايت - قازاقستاننىڭ رەسمي ستاتيستيكاسىندا تەك زاڭدى تۇردە تىركەلگەن نەكەلەر مەن ولاردىڭ بۇزىلۋى ەسەپكە الىنادى. ياعني احات ورگاندارىندا نەمەسە سوت شەشىمىمەن راسىمدەلگەن اجىراسۋلار عانا ستاتيستيكاعا ەنگىزىلەدى. ال رەسمي نەكەگە تۇرماي بىرگە ءومىر سۇرگەن جۇپتاردىڭ ەكى جاققا كەتۋى ەسەپكە الىنبايدى.

2021-جىلعى حالىق ساناعى بويىنشا قازاقستاندا 460 مىڭ ايەل نەكەسىن رەسمي تىركەمەي بىرگە تۇرعان. مۇنداي وتباسىلاردىڭ اجىراسۋى رەسمي كورسەتكىشكە كىرمەيتىندىكتەن، ستاتيستيكا ەلدەگى بارلىق جۇپتىڭ قارىم- قاتىناسىنىڭ اياقتالۋىن تولىق قامتىمايدى.

قازاقستان الەمدە ەكىنشى ورىندا ەمەس

قازاقستاندا اجىراسۋ سانى سوڭعى جىلدارى ءوسىپ كەلەدى. دەگەنمەن ەلىمىز الەمدە اجىراسۋ دەڭگەيى بويىنشا ەكىنشى ورىندا دەگەن تۇجىرىمدى رەسمي دەرەكتەر راستامايدى.

2023-جىلعى ستاتيستيكا بويىنشا ءار مىڭ تۇرعىنعا 2 اجىراسۋ تىركەلگەن. ال 15 جاستان اسقان تۇرعىندار سانىنا شاققاندا قازاقستان سالىستىرىلعان 66 ەلدىڭ ىشىندە 14-ورىندا بولعان.

نەكەدە تۇرعان ايەلدەر سانى ەسكەرىلگەن ەسەپتە ەلىمىزدىڭ كورسەتكىشى ءبىرقاتار سولتۇستىك ەۋروپا جانە بالتىق ەلدەرىنەن تومەن.

سوندىقتان قازاقستاندى اجىراسۋ دەڭگەيى بويىنشا الەمدە ەكىنشى ورىندا تۇرعان ەل دەپ كورسەتۋ دۇرىس ەمەس. دەگەنمەن كەيىنگى جىلدارداعى ءوسىم وتباسىلىق قاتىناستارعا قاتىستى ستاتيستيكانى جۇيەلى تالداۋدىڭ ماڭىزىن كورسەتەدى.