ادامنىڭ ميى 25 جاسقا دەيىن عانا دامي ما؟ عالىمدار جاۋاپ بەردى

استانا. KAZINFORM - پەنسيلۆانيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى ادام ميىنىڭ دامۋ تراەكتورياسىنا ارنالعان اۋقىمدى زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، بيولوگيالىق جەتىلۋ ۇدەرىسى 25 جاستا اياقتالادى دەگەن كەڭ تاراعان پىكىردى جوققا شىعاردى، دەپ حابارلايدى El.kz ينتەرنەت پورتالى.

نەيروۆيزۋاليزاتسيا دەرەكتەرىن تالداۋ مي قۇرىلىمدارىنىڭ ءارتۇرلى بولىكتەرى دامۋ شىڭىنا ءار كەزەڭدە جەتەتىنىن كورسەتتى. ال جەكە ەرەكشەلىكتەردىڭ كوپتۇرلىلىگى ناقتى ءبىر جاس شەگىن بەلگىلەۋدى عىلىمي تۇرعىدان ءمانسىز ەتەدى.

كوپشىلىك ءۇشىن «سۇر زات كولەمىنىڭ ازايۋى» ۇعىمى ۇرەي تۋدىرادى. الايدا ەسەيۋ كەزەڭىندە جۇرەتىن بۇل پروتسەسس سيناپستىق «تازالاۋ» نەمەسە سيناپستىق پرۋنينگ دەپ اتالادى جانە ول جوعارى ينتەللەكتۋالدىق قابىلەتتىڭ قالىپتاسۋى ءۇشىن اسا ماڭىزدى. مۇنى قالىڭ باقپەن سالىستىرۋعا بولادى: گۇلدەرگە ءنار جەتۋى ءۇشىن ارتىق بۇتاقتاردى كەسۋ قاجەت. مي دا ءدال وسىلاي ءالسىز نەيروندىق بايلانىستاردى جويىپ، جيى قولدانىلاتىن، ءتيىمدى جولداردى نىعايتادى. سونىڭ ناتيجەسىندە ويلاۋ جۇيەسى ايقىن ءارى جىلدام بولىپ، بالالىق شاقتاعى بەيبەرەكەت نەيروندىق قۇرىلىم ەرەسەك ادامنىڭ ءدال باپتالعان تانىمدىق قۇرالىنا اينالادى. دەمەك نەيرونداردىڭ «ازايۋى» قارتايۋدىڭ ەمەس، جۇيەنىڭ شەبەرلىكپەن وڭتايلانۋىنىڭ بەلگىسى.

ميدىڭ 25 جاسقا كەلگەندە «سيقىرلى تۇردە» تولىق قالىپتاسادى دەگەن تۇسىنىك بۇقارالىق مادەنيەتتە بەرىك ورنىققان قاراپايىم پايىم عانا. شىن مانىندە، ەسەيۋ - ءار مي ايماعى ءوز دامۋ ىرعاعىمەن جۇرەتىن كۇردەلى ءارى كوپقاباتتى ۇدەرىس. اتالعان زەرتتەۋ Nature Communications عىلىمي جۋرنالىندا جاريالاندى.

عالىمداردىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك، مي بولىمدەرى اراسىنداعى بايلانىستى قامتاماسىز ەتەتىن اق زات وتىز جاستان كەيىن دە نىعايا بەرۋى مۇمكىن. ال سۇر زاتتىڭ كولەمى جاس ءوسپىرىم كەزەڭىنەن باستاپ-اق ازايا باستايدى. ءبىراق بۇل قۇبىلىس دەگراداتسيانى بىلدىرمەيدى. كەرىسىنشە، نەيروندىق جەلىلەردىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋىنە باعىتتالعان وڭتايلاندىرۋ پروتسەسىن كورسەتەدى: مي ارتىق بايلانىستاردان ارىلىپ، جىلدام ءارى ءونىمدى بولا تۇسەدى. بۇل ۇدەرىستىڭ قارقىنى ءار ادامدا ءارتۇرلى جانە ول گەنەتيكاعا، وسكەن ورتاسىنا، ومىرلىك تاجىريبەسىنە تىكەلەي بايلانىستى. سوندىقتان بارشاعا ورتاق «مي جەتىلۋىنىڭ ناقتى نۇكتەسىن» انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس.

ميدىڭ جەتىلۋى

ادام ميى ءومىر بويى جاڭا مىندەتتەر مەن بىلىمگە ۇنەمى بەيىمدەلىپ وتىرادى. نەگىزگى قۇرىلىمدىق وزگەرىستەر باياۋلاعاننىڭ وزىندە فۋنكتسيونالدىق قايتا باپتالۋ جالعاسىپ، ەرەسەك جاستا دا تانىمدىق يكەمدىلىكتى ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

زاڭدىق نەمەسە الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى ميدىڭ «بيولوگيالىق جەتىلۋ» دەگەن شارتتى كورسەتكىشىنە بايلاۋعا تالپىنىستار ءبىر ماڭىزدى جايتتى ەلەمەيدى: ەموتسيانى رەتتەۋ مەن راتسيونالدى جوسپارلاۋ قابىلەتتەرى بىركەلكى دامىمايدى. ءبىر ادام ون سەگىز جاسىندا-اق «ەرەسەك» مىنەز-قۇلىق ۇلگىلەرىن كورسەتسە، ەندى بىرەۋى وعان الدەقايدا كەش جەتۋى مۇمكىن.

زەرتتەۋدىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى تەددي ساتتەرتۋەيتتىڭ ايتۋىنشا:

«مي 25 جاستا تولىق دايىن بولادى» دەگەن يدەيا دەرەكتەرمەن راستالمايدى. دامۋ - ۇزدىكسىز پروتسەسس، ال ونىڭ شارىقتاۋ شەگى ءبىز جۇيەنىڭ قاي بولىگىن ولشەيتىنىمىزگە بايلانىستى.

وسىلايشا، ميدىڭ دامۋى بەلگىلى ءبىر جاستا اياقتالادى دەگەن تۇسىنىكتىڭ ورنىن ونى ونداعان جىل بويى وزگەرىپ، بەيىمدەلىپ وتىراتىن ديناميكالىق جۇيە رەتىندە قابىلداۋ تۇجىرىمداماسى باسىپ كەلەدى.