ا ق ش يرانمەن جاسالعان 14 تارماقتان تۇراتىن مەموراندۋمدى جاريالادى

استانا. KAZINFORM – ا ق ش اكىمشىلىگىنىڭ جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتكەرى NBC News ارناسىنا ا ق ش پەن يران اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمنىڭ ءماتىنىن ۇسىندى، دەپ حابارلايدى Kazinform اگەنتتىگىنىڭ ۆاشينگتونداعى ءتىلشىسى.

Коллаж: Kazinform/ИИ

14 تارماقتان تۇراتىن كەلىسىمگە مىنالار كىرەدى:

1. ا ق ش، يران يسلام رەسپۋبليكاسى جانە ولاردىڭ قازىرگى قاقتىعىستاعى وداقتاستارى وسى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋ ارقىلى ليۆاندى قوسا العاندا، بارلىق سوعىس قيمىلدارىن دەرەۋ جانە تۇپكىلىكتى توقتاتۋ تۋرالى مالىمدەيدى جانە ءبىر-بىرىنە قارسى سوعىس نەمەسە اسكەري وپەراتسيالاردى باستاماۋعا، ءبىر-بىرىنە قارسى كۇش قولدانۋ قاۋپىنەن نەمەسە كۇش قولدانۋدان باس تارتۋعا جانە ليۆاننىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن ەگەمەندىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتەنەدى. سوڭعى كەلىسىم ليۆاندى قوسا العاندا، بارلىق سوعىس قيمىلدارىن تۇپكىلىكتى توقتاتۋدى جانە وسى تارماقتىڭ باسقا ەرەجەلەرىن ورىنداۋدى راستايدى.

2. ا ق ش پەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى ءبىر-ءبىرىنىڭ ەگەمەندىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن قۇرمەتتەۋگە جانە ءبىر-ءبىرىنىڭ ىشكى ىستەرىنە ارالاسپاۋعا مىندەتتەنەدى.

3. ا ق ش پەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى ءوزارا كەلىسىم بويىنشا ۇزارتۋ تۋرالى كەلىسىمگە سايكەس، ەڭ كوبى 60 كۇن ىشىندە كەلىسسوز جۇرگىزۋگە جانە تۇپكىلىكتى كەلىسىمگە قول قويۋعا مىندەتتەنەدى.

4. وسى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلعاننان كەيىن بىردەن ا ق ش يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ اسكەري-تەڭىز بلوكاداسىن جانە ونىڭ قىزمەتىنە كەدەرگى كەلتىرەتىن كەز كەلگەن كەدەرگىلەردى الا باستايدى جانە 30 كۇن ىشىندە اسكەري-تەڭىز بلوكاداسىن تولىعىمەن الىپ تاستايدى. وسى كەزەڭدە كەمە قوزعالىسى يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ سوعىسقا دەيىنگى دەڭگەيىنە قايتاراتىن كەمەلەر سانىمەن شەكتەلەدى. سونىمەن قاتار، ا ق ش سوڭعى كەلىسىم جاسالعاننان كەيىن 30 كۇن ىشىندە ءوز كۇشتەرىن يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ شەكارالاس ايماقتارىنان شىعارۋعا مىندەتتەنەدى.

5. وسى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلعاننان كەيىن، يران يسلام رەسپۋبليكاسى كوممەرتسيالىق كەمەلەردىڭ پارسى شىعاناعىنان ومان تەڭىزىنە جانە كەرى قاراي قاۋىپسىز جانە ەركىن ءوتۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بار كۇشىن سالادى. كوممەرتسيالىق كەمە قوزعالىسى قايتا باستالادى جانە يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىن ميناسىزداندىرۋعا تەحنيكالىق جانە اسكەري كەدەرگىلەردى جويۋ 30 كۇن ىشىندە اياقتالادى. يران يسلام رەسپۋبليكاسى ورمۋز بۇعازىنىڭ جاعالاۋىنداعى مەملەكەتتەردىڭ ەگەمەندىك قۇقىقتارى مەن قولدانىستاعى حالىقارالىق قۇقىققا سايكەس كەلەتىن پارسى شىعاناعىنىڭ باسقا مەملەكەتتەرىمەن كەلىسسوزدەر اياسىندا ورمۋز تەڭىز قىزمەتتەرىنىڭ بولاشاق اكىمشىلىگى مەن باسقارۋشىسىن انىقتاۋ ءۇشىن ومان سۇلتاندىعىمەن ديالوگ جۇرگىزەدى.

6. ا ق ش ايماقتىق سەرىكتەستەرمەن بىرلەسىپ، يران يسلام رەسپۋبليكاسىن قايتا قۇرۋ جانە ەكونوميكالىق دامىتۋ بويىنشا كەمىندە 300 ميلليارد دوللارعا باعالاناتىن تۇپكىلىكتى، ءوزارا كەلىسىلگەن جوسپار ازىرلەۋگە مىندەتتەنەدى. بۇل جوسپاردى ىسكە اسىرۋ مەحانيزمى 60 كۇن ىشىندە تۇپكىلىكتى كەلىسىممەن اياقتالادى.

7. ا ق ش يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا قارسى بارلىق سانكسيانى، سونىڭ ىشىندە ب ۇ ۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قارارلارىن، ماگاتە باسقارۋشىلار كەڭەسىنىڭ قارارلارىن جانە بارلىق ءبىرجاقتى ا ق ش سانكسيالارىن، نەگىزگى جانە قوسىمشا سانكسيالارىن تۇپكىلىكتى كەلىسىمنىڭ كەلىسىلگەن مەرزىمدەرىندە الىپ تاستاۋعا مىندەتتەنەدى. يران يسلام رەسپۋبليكاسى مەن ا ق ش جوعارىدا اتالعان سانكسيالاردى الىپ تاستاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن مويىندايدى جانە ءوزارا كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن كەلىسسوزدەردە وسى ماسەلەلەردى جەدەل قاراستىرۋعا نيەتتى ەكەنىن ءبىلدىردى.

8. يران يسلام رەسپۋبليكاسى يادرولىق قارۋ ساتىپ المايتىنىن نەمەسە دامىتپايتىنىن راستايدى. ا ق ش پەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى بايىتىلعان ماتەريالداردى ساقتاۋ ماسەلەسىن جەتىنشى ابزاتستا كورسەتىلگەن كەستەگە سايكەس، ماگاتە تەكسەرۋى بويىنشا جەراستى سۇيىلتۋدى قامتيتىن ەڭ از ءادىسنامانى قولدانا وتىرىپ، ەكى تاراپ كەلىسەتىن تەتىككە سايكەس شەشۋگە كەلىستى. تاراپتار سونداي-اق ۋراندى بايىتۋ جانە يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ يادرولىق قاجەتتىلىكتەرىنە قاتىستى باسقا دا كەلىسىلگەن ماسەلەلەردى سوڭعى كەلىسىم شەڭبەرىندە كەلىسىلەتىن قاناعاتتانارلىق شارتتارعا نەگىزدەپ تالقىلاۋعا كەلىستى. سوڭعى كەلىسىم وسى ابزاتستىڭ ەرەجەلەرىن راستايدى. ا ق ش پەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى جوعارىدا اتالعان يادرولىق ماسەلەلەردىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن مويىندايدى جانە ولار بويىنشا ءوزارا كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن كەلىسسوز بارىسىندا ولاردى جەدەل شەشۋ نيەتىن مالىمدەيدى.

9. تۇپكىلىكتى كەلىسىمگە قول قويىلعانعا دەيىن امەريكا قۇراما شتاتتارى مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى قازىرگى جاعدايدى (ستاتۋس-كۆونى) ساقتاۋعا كەلىسەدى. يران يسلام رەسپۋبليكاسى ءوزىنىڭ يادرولىق باعدارلاماسى بويىنشا قازىرگى مارتەبەنى وزگەرتپەيدى، ال امەريكا قۇراما شتاتتارى وڭىردە ەشقانداي قوسىمشا شارا قابىلدامايدى جانە قوسىمشا اسكەري كۇش ورنالاستىرمايدى.

10. ا ق ش وسى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلعاننان كەيىن جانە سانكسيالار الىنىپ تاستالعانعا دەيىن ا ق ش قازىناشىلىق مينيسترلىگى يراننىڭ شيكى مۇنايىن، مۇناي ونىمدەرىن جانە تۋىندىلارىن ەكسپورتتاۋعا، سونداي-اق بانك ءىسى، ساقتاندىرۋ، كولىك جانە ت. ب. قوسا العاندا، بارلىق بايلانىستى قىزمەتتەرگە قويىلعان شەكتەۋلەردى الىپ تاستاۋعا مىندەتتەنەدى.

11. ا ق ش يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ مۇزداتىلعان نەمەسە شەكتەلگەن قورلارى مەن اكتيۆتەرىنە تولىق قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتەنەدى. وسى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن ا ق ش پەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى كەلىسسوزدەر ارقىلى وسى قاراجاتتى بوساتۋعا قاتىستى كەلىسەدى. مۇنداي قاراجات، باستاپقى شوتتا قالعانىنا نەمەسە اۋدارىلعانىنا قاراماستان، يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق بانكى بەلگىلەگەن كەز كەلگەن تۇپكىلىكتى بەنەفيتسيارعا تولەۋ ءۇشىن تولىق قولجەتىمدى بولادى. ا ق ش بارلىق قاجەتتى ليتسەنزيالار مەن رۇقساتتاردى بەرۋگە مىندەتتەنەدى.

12. ا ق ش پەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى وسى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمنىڭ ءساتتى ورىندالۋىن جانە قورىتىندى كەلىسىم شارتتارىنىڭ بولاشاقتا ساقتالۋىن باقىلاۋ ءۇشىن ىسكە اسىرۋ تەتىگىن قۇرۋعا كەلىستى.

13. وسى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلعاننان كەيىن جانە وسى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمنىڭ 1، 4، 5، 10 جانە 11-تارماقتارىن ورىنداۋ باستالعان جاعدايدا جانە وسى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جالعاستىرعان جاعدايدا، ا ق ش پەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى قالعان تارماقتاردى قامتيتىن قورىتىندى كەلىسىم بويىنشا كەلىسسوز باستايدى.

14. قورىتىندى كەلىسىم ب ۇ ۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مىندەتتى قارارىمەن بەكىتىلەدى.

بۇعان دەيىن يراننىڭ ا ق ش- پەن 14 تارماقتان تۇراتىن ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم جوباسىنىڭ مازمۇنىن جاريالاعانى حابارلانعان بولاتىن.