بۇگىندە كونگرەستەگى ورىنداردىڭ باسىم بولىگىنە - بيلىكتەگى پارتيا وكىلدەرى، ياعني رەسپۋبليكاشىلدار يە. دەگەنمەن ساۋالناما ناتيجەلەرىنە سۇيەنسەك، الداعى سايلاۋدا حالىقتىڭ تاڭداۋى دەموكراتتارعا ءتۇسۋى بەك مۇمكىن. سوندىقتان رەيتينگىسى ابدەن قۇلدىراعان اق ءۇي باسشىسى سايلاۋالدى ناۋقانعا قىرۋار قارجى جۇمساپ جاتىر. ونىسىنان ناتيجە بولا ما؟
ا ق ش كونگرەسى ەكى پالاتادان تۇرادى. تومەنگى وكىلدەر پالاتاسى جانە جوعارعىسى - سەنات. ارالىق سايلاۋ بيلىكتەگى پارتياعا حالىقتىڭ قانشالىقتى سەنىم ارتاتىنىن ايقىندايدى. قازىر وكىلدەر پالاتاسىندا رەسپۋبليكاشىلدار 219 ورىنعا، دەموكراتتار 214 ورىنعا يە. تومەنگى پالاتا تولىعىمەن جاڭارتىلادى. ال سەنات قۇرامىنىڭ شامامەن ۇشتەن ءبىرى عانا قايتا سايلانادى. Ipsos ساۋالناماسىنىڭ ناتيجەلەرىنە سايكەس، تىركەلگەن سايلاۋشىلاردىڭ %47- ى دەموكراتتاردى، ال %35- ى رەسپۋبليكاشىلداردى قولداۋعا دايىن ەكەنىن ايتقان.
دونالد ترامپ دەموكراتتاردى قولداۋعا نيەت ءبىلدىرىپ وتىرعان امەريكالىقتاردى فرانسياداعى جاعدايدان ساباق الۋعا شاقىردى.
دونالد ترامپ، ا ق ش پرەزيدەنتى:
- دەموكراتتار بيلىككە كەلسە، ا ق ش- تى نە كۇتىپ تۇرعانىن فرانسياداعى تارتىپسىزدىكتەرگە قاراپ، تۇسىنە بەرىڭىزدەر. راديكالدى دەموكراتتار ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە ءدال وسىنى قالايدى. ءبىراق قۇراما شتاتتاردا مۇنداي جاعداي ەشقاشان بولمايدى. ويتكەنى ءبىز شەكارامىزدى جاپتىق. قازىر بىزدە تاريحىمىزداعى ەڭ سەنىمدى شەكارامىز بار.
ترامپ ءۇشىن ءدال قازىرگى باستى قاۋىپ - ەلدەگى ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق. 24 -قازاندا قۇراما شتاتتاردا جانارمايدىڭ ورتاشا قۇنى ءبىر گاللون ءۇشىن 4,29 دوللارعا جەتتى. بىلتىر باعا 3,06 دوللار ەدى. ال قىركۇيەك ايىندا يپوتەكالىق نەسيە مولشەرلەمەلەرى كەيىنگى ەكى جىلعا جۋىق ۋاقىتتا العاش رەت %7- دان استى. بۇل حالىقتىڭ قالتاسىن قاعىپ جاتىر. ال ەگدە جاستاعى امەريكالىقتار الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا الاڭدايدى. ويتكەنى زەينەتاقى تولەمدەرى مەن اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋىنا بايلانىستى جاردەماقىلاردى تولەيتىن نەگىزگى قوردىڭ جيناقتالعان رەزەرۆتەرى 2032 -جىلعا قاراي تاۋسىلۋى مۇمكىن دەگەن بولجام بار.
لارري ساباتو، ۆيردجينيا ۋنيۆەرسيتەتى ساياسات ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى:
- ەڭ باستى ماسەلە - ءومىر ءسۇرۋ قۇنى. حالىق ازىق- تۇلىكتىڭ قىمباتتاۋىنا نارازى. دونالد ترامپ ەكىنشى پرەزيدەنتتىك مەرزىمىنىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ ازىق- تۇلىك باعاسىن تومەندەتۋگە ۋادە بەرگەن ەدى. الايدا ءىس جۇزىندە باعا تومەندەۋدىڭ ورنىنا ودان ءارى ءوستى. بەنزين مەن ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى دا شارىقتاپ كەتتى. سوندىقتان كوپتەگەن امەريكالىق يرانمەن سوعىستى قاتە شەشىم دەپ سانايدى. وسى سوعىستىڭ ءوزى قوعامنىڭ نارازىلىعىن كۇشەيتىپ وتىر.
امەريكالىقتاردىڭ شامامەن %70 ونىڭ ەشقانداي ءمانى بولماعانىن ايتادى. ەگەر رەسپۋبليكاشىلدار جەڭىلسە، دونالد ترامپقا پرەزيدەنتتىك مەرزىمىنىڭ قالعان ەكى جىلىندا ءوز ساياسي باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ الدەقايدا قيىن بولماق. قازىر ترامپقا حالىق تاراپىنان سەنىم ازايدى. قولداۋ رەيتينگى %31 دەيىن تومەندەدى. بۇل - ونىڭ ەكى پرەزيدەنتتىك مەرزىمى بارىسىنداعى ەڭ تومەنگى كورسەتكىش. الايدا اق ءۇي باسشىسىنىڭ ساياساتىن قولدايتىندار دا جوق ەمەس.
بليتس:
- ارالىق سايلاۋدا دەموكراتتار كونگرەستەگى باقىلاۋدى وزدەرىنە الادى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
- مەنىڭ ويىمشا، قازىر جاعدايىمىز دجو بايدەن نەمەسە وزگە دە دەموكرات- پرەزيدەنتتەردىڭ تۇسىنداعى احۋالمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا جاقسى. ءيا، جانارماي قىمباتتادى. ءبىراق بۇل مۇنايدىڭ ساتىلىپ جاتقانىنا بايلانىستى عوي. ال ادامدار مۇنى بايقامايدى.
ترامپ سايلاۋالدى ناۋقانعا 400 ميلليون دوللاردان استام قارجى ءبولۋدى جوسپارلاپ وتىر. ونىڭ باسىم بولىگى قازىردىڭ وزىندە جارناماعا، ۇگىت-ناسيحات باننەرلەرىنە جانە سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەرگە جۇمسالدى. رەسپۋبليكاشىلداردىڭ ءىرى دەمەۋشىلەرىنىڭ قاتارىندا الەمدەگى ەڭ باي ادام يلون ماسك تا بار. ول سايلاۋالدى ناۋقانعا 276 ميلليون دوللار بولگەن.
مايكل فرانس، بوۋدوين كوللەدجىنىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە قۇقىقتىق زەرتتەۋلەر پروفەسسورى:
- قاراجاتتىڭ باسىم بولىگى وگايو مەن تەحاس سياقتى ءىرى شتاتتارداعى اۋقىمدى ناۋقاندارعا باعىتتالىپ جاتىر. قازىر ەفيرلىك تەلەديدارداعى ساياسي جارنامانىڭ كولەمى ناۋقاننىڭ باستاپقى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ارتقانىن كورىپ وتىرمىز. مۇنداعى ماقسات - سايلاۋعا ۇنەمى قاتىساتىن تۇرعىندارعا ءوز ۇستانىمدارى مەن نەگىزگى ۇندەۋىن بارىنشا ءتيىمدى جەتكىزۋ.
عالامتور مەن ستريمينگتىك پلاتفورمالارداعى ناقتى اۋديتورياعا باعىتتالعان جارناما - ىڭعايلى ءارى قىزىق قۇرال. الايدا ونىڭ كومەگىمەن سايلاۋشىلاردىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىن عانا قامتۋعا بولادى. ال ەفيرلىك تەلەديدار الدەقايدا كوپ ادامدى قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءيا، ادەتتە پرەزيدەنتتىڭ رەيتينگى تومەندەگەن سايىن، ونىڭ پارتياسى كونگرەستەگى ورىندارىنىڭ ءبىر بولىگىنەن ايىرىلادى.
دەگەنمەن تاريحقا كوز جۇگىرتىپ كورەيىك. 2022 -جىلى حالىقتىڭ دجو بايدەندى قولداۋ دەڭگەيى شامامەن %43 تومەندەگەن ەدى. سوعان قاراماستان، بيلىكتەگى دەموكراتتار وكىلدەر پالاتاسىندا نە بارى توعىز ورىننان عانا ايىرىلىپ، سەناتتاعى ورنىن، ءتىپتى نىعايتقان بولاتىن. ال 2018 -جىلى ترامپتىڭ رەيتينگى شامامەن %40 بولعان كەزدە رەسپۋبليكاشىلدار وكىلدەر پالاتاسىنداعى ىقپالىنان ايىرىلدى. ءبىراق سەناتتاعى ورىن سانىن ارتتىرىپ، ساياسي باسىمدىعىن ساقتاپ قالدى.
لارري ساباتو، ۆيردجينيا ۋنيۆەرسيتەتى ساياسات ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى:
- باستاپقىدا بۇعان ەشكىم سەنبەگەنىمەن، كونگرەستىڭ ەكى پالاتاسى دا دەموكراتتاردىڭ باقىلاۋىنا ءوتۋى ابدەن مۇمكىن. الايدا ءبىر ماسەلە بار. ادەتتە دونالد ترامپ كونستيتۋتسيانى، زاڭداردى جانە كونگرەستىڭ تالاپتارىن ەلەمەيدى. سوتتار ونى زاڭ تالاپتارىنا باعىنۋعا ماجبۇرلەي الۋى مۇمكىن. ءبىراق ا ق ش- تىڭ جوعارعى سوتىندا دا رەسپۋبليكاشىل سۋديالار باسىم. سوندىقتان ترامپ امەريكا رەسپۋبليكاسى قۇرىلعان كەزدەن بەرى پرەزيدەنتتەر ۇستانۋعا ءتيىس بولعان ءداستۇرلى كونستيتۋتسيالىق نورمالار مەن ساياسي شەكتەۋلەردى ساقتاي ما، جوق پا - ازىرگە بەلگىسىز. ونىڭ اۆتوريتارلىق ارەكەتتەرى جازاسىز قالۋى دا عاجاپ ەمەس.
ا ق ش-تا ساياسي باعىتتى پرەزيدەنت بەلگىلەگەنىمەن، مەملەكەتتىك بيۋدجەتتى بەكىتۋ كونگرەستىڭ قۇزىرەتى. كونگرەسس اكىمشىلىكتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ، ەكونوميكا جانە كوشى-قون رەفورماسى سياقتى ماڭىزدى سالالارداعى شەشىمدەرىنە ەلەۋلى ىقپال ەتە الادى. سوندىقتان 3- قاراشا كۇنى وتەتىن ارالىق سايلاۋ ناتيجەلەرى ترامپتىڭ الداعى ۋاقىتتا قانداي ساياسات جۇرگىزە الاتىنىن ايقىندايدى.
24.kz