بۇعان دەيىن پرەزيدەنت دونالد ترامپ كانادالىق اۆتوموبيلدەرگە %25 مولشەرىندە باج سالىعىن بەكىتكەن ەدى. كەلىسسوز بارىسىندا بۇل مولشەرلەمەنى %15 عا دەيىن تومەندەتۋ ماسەلەسى تالقىلانعان. كەيىن وتتاۆا وسى سالىقتىق جەڭىلدىكتەردى ورتا جانە اۋىر جۇك كولىكتەرىنە دە ەنگىزۋدى سۇراعان. الايدا ا ق ش بۇعان كونبەدى. "ءاۋ باستا بۇل جايىن قوزعاعان جوقپىز، كەلىسىمدە قاراستىرىلماعان قوسىمشا تالاپتى ورىندامايمىز" دەپ بايبالام سالدى. كوپ ۇزاماي ۆاشينگتون سولتۇستىگىندەگى كورشىسىنەن يمپورتتالاتىن ءبىرقاتار تاۋار تۇرىنە 50 پايىزدىق ءتاريفتى رەسمي ەنگىزدى. تاريفكە ۇشىراعان تاۋارلاردىڭ جالپى قۇنى 20 ميلليارد دوللارعا جۋىقتايدى. بۇل كانادالىق ەكسپورتتىڭ شامامەن 5 پايىزى.
تسيتاتا: دونالد ترامپ، ا ق ش پرەزيدەنتى - كانادا شتات بولماسا دا شتاتتارعا تيەسىلى ارتىقشىلىقتارعا يە بولعىسى كەلەدى. سونداي-اق كانادالىقتار كوپ جىل بويى ءبىزدىڭ فەرمەرلەرىمىزدەن قىرۋار سالىق تالاپ ەتىپ كەلدى. ەندى بۇعان جول بەرىلمەيدى!
اق ءۇي باسشىسى ەكىنشى رەت پرەزيدەنتتىك قىزمەتىنە كىرىسكەن سوڭ "كانادا ا ق ش-تىڭ 51-شتاتى بولۋعا ءتيىس" دەپ بىرنەشە مارتە ايتقان. ونىڭ ايتۋىنشا، كانادا ا ق ش-قا قوسىلسا، ارادا تاريف ماسەلەسى تۋىنداماس ەدى. «كەيىنگى مالىمدەمەسى ارقىلى ترامپ باياعى نيەتىن مەڭزەپ وتىرعان بولۋى كەرەك» دەيدى ساراپشىلار.
بۇعان دەيىن كانادانىڭ ۇكىمەت باسشىسى قۇراما شتاتتارمەن ساۋدا تەكەتىرەسىنە كەلگەندە بارىنشا ديپلوماتيالىق كوزقاراستى ۇستانۋعا تىرىسقان ەدى. ەندى ونىڭ دا شىدامى تاۋسىلايىن دەدى مە، "امەريكا ەنگىزگەن تاريفتەردىڭ ءار دوللارى ءۇشىن جاۋاپ بەرەمىز" دەپ مالىمدەدى.
جاۋاپتى سالىقتار بولات، ءسۇت ونىمدەرى، تۇرمىستىق تەحنيكا، اۋىل شارۋاشىلىعى جابدىقتارى، قاعاز ونەركاسىبى جانە ەلەكترونيكاعا قاتىستى بولماق. 8-قىركۇيەك كۇنى كۇشىنە ەنەدى.
مارك كارني، كانادا پرەمەر- ءمينيسترى:
- بۇل شارالار وتاندىق ونەركاسىپ سالالارىن قورعاۋعا جانە ولاردىڭ امەريكاندىق ونىمدەرمەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. تاعى ءبىر ەسكەرەتىنى، ا ق ش سوڭعى ساعاتتاردا كانادانىڭ باسقا ەلدەرمەن ساۋدا كەلىسىمدەرىن جاساۋ مۇمكىندىگىن شەكتەۋگە تىرىستى. كانادا كەيىنگى جىلى 20 جاڭا كەلىسىمگە قول جەتكىزدى. ەكونوميكالىق جانە قاۋىپسىزدىك سالالارىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتتى. بۇل ەلدىڭ سىرتقى نارىقتارعا شىعۋىنا جول اشادى. ءبىز ەركىن ساۋدا قاعيداتىن ۇستانامىز جانە الەمنىڭ كوپتەگەن مەملەكەتى ءۇشىن ءتيىمدى ساۋدا سەرىكتەسى بولۋعا ۇمتىلامىز. الايدا امەريكاندىق تاراپ مۇنى شەكتەگىسى كەلەدى.
ا ق ش كانادانىڭ ەڭ ءىرى ەكسپورتتىق نارىعى. مۇناي، اۆتوكولىك جانە اۆتوكولىك بولشەكتەرى ەكى ەل اراسىندا ساۋدالاناتىن نەگىزگى تاۋارلار. بىلتىر قوس مەملەكەت اراسىنداعى تاۋارلار مەن قىزمەتتەر ساۋداسىنىڭ جالپى كولەمى 900 ميلليارد دوللارعا جۋىقتادى. قۇراما شتاتتار ءۇشىن دە كانادا، مەكسيكا، قىتاي باستى ساۋدا سەرىكتەستەر. 2018-جىلى ا ق ش، مەكسيكا جانە كانادا ءوزارا ەركىن ساۋدا جونىندە كەلىسىمگە قول قويدى. ءبىراق ترامپتىڭ تاريف ساياساتى كورشىلەس ەلدەر اراسىندا ونداعان جىل بويى قالىپتاسقان ەركىن ساۋدا داستۇرىنە نۇقسان كەلتىردى. كارني جاۋاپتى شارالارى ارقىلى ەكونوميكالىق ءارى ساياسي تاۋەكەلگە بارىپ وتىر.
«بۇل ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا سوعىسىن ودان ءارى ورشىتەدى» دەيدى ساراپشىلار. بۇعان دەيىن ا ق ش ەنگىزگەن تاريفتەرگە ءدال سول دەڭگەيدە جاۋاپ بەرگەن جالعىز ەل قىتاي ەدى. دەگەنمەن، وتكەن اپتادا لەجە ماركەتينگ ((Leger Marketing)) كومپانياسى جۇرگىزگەن ساۋالناما بارىسىندا كارنيدىڭ ا ق ش- قا قارسى تۇرۋىنا قوعام قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرعانىن كورسەتتى. رەسپوندەنتتەردىڭ جارتىسىنان كوبى ۇكىمەتتىڭ «قاتاڭ ۇستانىمعا كوشىپ، بۇدان بىلاي جەڭىلدىكتەرگە بارماۋىن» قالايدى.
دۋگ فورد، ونتاريو پروۆينتسياسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى:
- ءبىز ەشقاشان بۇل كۇرەستى باستاعان ەمەسپىز. ءبىراق تۇبىندە جەڭىپ شىعاتىنىمىزعا سەنىمدىمىن. ءدال قازىر كانادا بىرىگۋگە ءتيىس. قولدا بار بارلىق قۇرالدى پايدالانۋىمىز قاجەت. ول اسا ماڭىزدى پايدالى قازبالار، بولات نەمەسە نيكەل بولۋى مۇمكىن.
كورشىلەس ەلدەر جۇرگىزىپ وتىرعان تاريف سوعىسىنان قۇراما شتاتتار دا زيان شەگەدى. ا ق ش ساۋدا پالاتاسى تاريفتەردىڭ ءوسۋى امەريكاندىق وتباسىلاردىڭ شىعىندارىنىڭ ارتۋىنا اكەلەتىنىن، اسا ماڭىزدى جەتكىزۋ تىزبەكتەرىن ودان ءارى بۇزىپ، 13 ميلليون جۇمىس ورنىنا قاۋىپ توندىرەتىنىن مالىمدەدى.