سونىمەن كوپ ۇزاماي ادامزات الەمدەگى تاڭعاجايىپ جانە ماڭىزدى نارسەلەردەن ايىرىلۋى مۇمكىن. سەبەبى قازىر ەكوجۇيەنىڭ بۇزىلۋى، جاھاندىق جىلىنۋ، تەحنولوگيانىڭ قارىشتاپ دامۋى كەيبىر تابيعي بايلىقتار مەن جان-جانۋارلار جانە جاندىكتەردىڭ جەر بەتىنەن جويىلۋىنا سەبەپ بولىپ جاتىر.
اۋىز سۋى
مۇزدىقتاردىڭ ەرۋى، وزەندەر مەن كولدەردەگى تۇششى سۋ رەسۋرستارىنىڭ جوعالۋى، قالالىق ونەركاسىپتىك قالدىقتاردان باستاپ اتوم ەلەكتر ستانتسيالارى ماڭىنداعى سۋ وبەكتىلەرىنىڭ لاستانۋى اۋىزسۋ تاپشىلىعىن تۋدىرادى.
تەوريالىق تۇرعىدان جەردىڭ قويناۋىندا جاڭا اۋىز سۋ قورى بولۋى مۇمكىن. ءبىراق ونى ءوندىرۋ ءۇشىن كوپ ۋاقىت پەن قارجى قاجەت. الدىن الا ەسەپتەۋلەر كورسەتكەندەي، تازا اۋىز سۋدىڭ تاپشىلىعى كەم دەگەندە 150 جىلدان كەيىن ادامزاتقا قاۋىپ توندىرەدى.
بانان
سوڭعى جىلدارى بانان پلانتاتسيالارى ساڭىراۋقۇلاق ينفەكسيالارىنا ءجيى ۇشىرايدى. اعاشتار توپىراقتان سۋ مەن قورەكتىك زاتتار المايدى. اۋرۋدىڭ جاڭا تۇرىنە ەم جوق. جالعىز مۇمكىن جول - پلانتاتسيالاردى كارانتينگە قويۋ جانە اۋرۋ وسىمدىكتەردى جويۋ.
ەگەر افريكانىڭ، اۋستراليا مەن يندونەزيادان تىس شىعىس ايماقتارىنىڭ ساڭىراۋقۇلاقتارى لاتىن امەريكاسىنا جەتسە، وندا باناننىڭ الەمدىك نارىعى قۇلدىراۋ قاۋپىنە ۇشىرايدى.
ارا
ارالاردىڭ كۇندەلىكتى ادام پايدالاناتىن ازىق-تۇلىككە تىكەلەي اسەر ەتەتىنىن بىلەسىز بە؟ جەر بەتىندەگى وسىمدىكتەر مەن ازىق-تۇلىكتىڭ 90 پايىزىن جەۋگە پايدالانادى. ال سول پايدالى ءونىمىڭ 70 پايىزىن جارامدى ەتىپ، اعزاعا جەتۋگە جول اشىپ بەرەتىن ارالار. بانان، الما، المۇرت سىندى جەمىستەر وسى قاتارعا كىرەدى. ەگەر ارالار جويىلىپ كەتەتىن بولسا، بۇل ازىق-تۇلىكتىڭ پايدالى ءتۇرى كۇرت ازايىپ، اشتىق ورنايدى.
ارالاردان بولىنەتىن ءتۇرلى دارۋمەندەر جەمىس-جيدەك پەن ازىق-تۇلىك ارقىلى ادام اعزاسىنا تۇسەدى. ادام سول دارۋمەندەر ارقىلى ۇرپاق جالعاستىرىپ، اۋرۋعا توتەپ بەرە الادى. ال ارالار جويىلىپ كەتسە ادامزاتتىڭ ءوسۋى توقتاپ، ءولىم كوبەيەدى. ءتىپتى الدىن الماعان جاعدايدا جەر شارىندا ارا بولماسا، ادامنىڭ دا ءومىر ءسۇرۋى مۇمكىن ەمەس.
التىن
بۇل مەتالدىڭ سوڭعىسى قاشان وندىرىلەدى دەگەن ناقتى بولجام جوق. بۇل كەزەڭ 15 جىلدان 110 جىلعا دەيىنگى ارالىقتا بولۋى مۇمكىن. تەوريالىق تۇرعىدان ول جەردىڭ جىنىستارىندا قاسيەتىن جوعالتپاي جانە تاۋ-كەن ءوندىرىسى مۇمكىن ەمەس تەرەڭدىكتە قالۋى مۇمكىن.
قالاي بولعاندا دا، ادامدار التىندى اشەكەي تۇرىندە كوپ مولشەردە ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن باعالار ساقتالادى. ەگەر التىندى قولداناتىن جەكەلەگەن سالالاردىڭ قاجەتتىلىگى تۋرالى ايتاتىن بولساق، قورلار كەلەسى عاسىرلارعا دەيىن جەتكىلىكتى تۇردە وندىرىلەدى.
شوكولاد
سوڭعى جىلدارى كاكاونى نەگىزگى ءوندىرۋشى قۇرلىق - باتىس افريكا مەن وڭتۇستىك امەريكا كليماتتىق اۋىتقۋلاردان زارداپ شەگىپ كەلەدى. شوكولاد پلانتاتسيالارىنا Moniliophthora roreri - شىرىگەن ساڭىراۋقۇلاقتار شابۋىل جاسايدى. بۇل، ەڭ الدىمەن، كاكاو تاپشىلىعىن تۋعىزىپ، باعانى كوتەرەدى. ەكىنشىدەن، بۇل كوپتەگەن فەرمەرلەردى از پروبلەمالى داقىلدارعا اۋىسۋعا ءماجبۇر ەتەدى.
وسىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ساڭىراۋقۇلاقتارعا ءتوزىمدى جانە وتقا ماي قوسۋ ارقىلى 600 پايىز ءتيىمدى كاكاو اعاشتارىنىڭ الۋان ءتۇرىن جاساۋ ءۇشىن كۇرەسىپ جاتقان سەلەكتسيونەرلەر بار. جاڭا شوكولاد ادامعا سونشالىقتى ءدامدى بولىپ كورىنبەيدى دەگەن بولجام بار. ال قازىرگى ءدامى ءتىل ۇيىرەتىن شوكولاد ادام ءۇشىن سيرەك كەزدەسەتىن تاعامعا اينالادى.
قۇم
قۇمنىڭ شولدەگى قورى شەكسىز. ونىڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىسى تاۋ جىنىستارىنىڭ ەروزياسى ناتيجەسىندە عانا ەمەس، سونىمەن قاتار سۋدىڭ اسەرىنەن پايدا بولعان قۇمعا دەگەن قاجەتتىلىكتەن تۋىنداعان قۇرىلىس يندۋسترياسى. ونسىز ادام زاماناۋي بەتون الا المايدى. ەگەر كارتالارداعى تابيعي قورىقتار دەپ اتالاتىن شومىلۋ جاعاجايلارى جانە تەحنولوگيالىق سەبەپتەرگە بايلانىستى قۇم وندىرۋگە بولمايتىن جەرلەر جوعالىپ كەتسە، قۇرىلىس كومپانيالارى تاياۋ 60 جىلدا ونىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن سەزىنۋى مۇمكىن. ايتپاقشى، بۇل سالىنىپ جاتقان عيماراتتار باعاسىنىڭ وسۋىنە اكەلەدى.
بالىق
ⅩⅨ عاسىردا بەكىرە تۇقىمداس بالىقتارعا جاتاتىن، كەدەيلەردىڭ تاماعى سانالاتىن كەيبىر بالىق تۇرلەرى جويىلىپ كەتۋ الدىندا تۇردى. سونىمەن قاتار، ولاردىڭ ۇزاق جىلدار بويى باقىلاۋسىز، زاڭسىز اۋلانۋى جانە جانۋارلاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايلارىنىڭ ناشارلاۋى براكونەرلىكتىڭ ەكىنشى سەبەبى.
ارينە، ادام فەرمالاردا كوپتەگەن بالىقتاردى وسىرە الادى. بۇل ءتىپتى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى. سەبەبى، جاساندى بالىق ءوسىرۋ شارۋاشىلىعى تۇتىنۋشىلار ءۇشىن باعانى تومەندەتەدى. ال ديەتولوگتار جاساندى تۇردە وسىرىلگەن بالىقتاردا ءوسىمدى جاقسارتا الاتىن گورموندار مەن انتيبيوتيكتەر جانە ادام ءۇشىن قاۋىپتى ءار ءتۇرلى قوسپالار بولۋى مۇمكىن دەيدى.
massaget.kz