سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك ارالدى زەرتتەگەن «ارال 2018» عىلىمي- تانىمدىق ەكسپەديتسياسى وسىنداي مالىمەتتى العا تارتىپ وتىر، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
اتالعان ەكسپەديتسيانى QazaqGeography «قازاقستاندىق ۇلتتىق گەوگرافيالىق قوعامى» ۇيىمداستىرعان بولاتىن.
«عالىمداردىڭ الدىن الا ۇسىنعان اقپاراتى بويىنشا، ارال سۋ ايدىنىنىڭ تۇزدىلىعى 3,5 پروميللەدەن 130 پروميللە اراسىندا. بۇعان قوسا سولتۇستىك ارالدىڭ تۇزدىلىعى كەيبىر جەردە وڭستۇستىك ارالدىڭ تۇزدىلىعىنان 10 ەسەگە از. وسىلايشا، وڭتۇستىك ارالدا تىركەلگەن 130 پروميللە ورتاشا ەسەپپەن الەمدىك مۇحيتتان ءتورت ەسە جوعارى بولىپ شىقتى» ، - دەيدى «QazaqGeography» قوعامىنىڭ حالىقارالىق ءارى عىلىمي مەنەدجەرى نۇرجان العاشوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا، ارال تەڭىزىنە 2016 -جىلى ءبىر مارتە ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرىلعان. ول كەزدە نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى ۇلتتىق «QazaqGeography» گەوگرافيالىق قوعامىنىڭ ەكسپەديتسيا قۇرامىندا سولتۇستىك ارالدىڭ بىرنەشە بولىكتەرىندەگى گيدروبيولوگيالىق جاعدايىن زەرتتەگەن. الدىمەن عالىمدار سولتۇستىك ارالدىڭ تۇزدىلىعىنىڭ تومەندەۋ بويىنشا تەندەنتسياسىن تىركەپ، بۇل جاعداي سولتۇستىك ارالداعى احۋالدىڭ ەكولوگيالىق جاي- كۇيى جاقسارىپ كەلە جاتقانى تۋرالى شەشىم شىعارعان.
«نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى وسى جولى وڭتۇستىك ارالدى زەرتتەۋ نىسانىنا اينالدىردى. عىلىمي سىنامالاردىڭ ناتيجەسى بويىنشا، پلانكتوندى بىرلەستىكتەردىڭ بيوارتۇرلىلىگى، تۇز بەن فوسفوردىڭ مولشەرى، سۋدىڭ لاستانۋى تۋرالى مالىمەتتەر جينالادى. بۇل سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك ارالدىڭ ەكوجۇيەسىن دامىتۋدا الدىن الا ترەندتەردى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى» ، - دەيدى ول.
نۇرجان العاشوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، QazaqGeography قىزمەتكەرلەرى، نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىم- گيدروبيولوگتارى، گەوگرافتار مەن فوتوتىلشىلەر وڭتۇستىك جانە سولتۇستىك ارالدىڭ ايدىندارىنىڭ گيدروحيميالىق جاعدايىن زەردەلەگەن. سوڭعى ەكسپەديتسيا بارىسىندا ارال تەڭىزىنىڭ قازىرگى جاعدايىن زەرتتەۋ ءۇشىن نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدار توبى سۋ سىنامالارىن الىپ، سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك ارالدىڭ بىرنەشە نۇكتەسىندە گيدرولوگو- گيدروحيميالىق پارامەترلەرىن ولشەگەن.
سپيكەردىڭ سوزىنشە، ەكسپەديتسيانىڭ ناتيجەسى بويىنشا پلانكتوندى بىرلەستىكتەردىڭ بيوارتۇرلىلىگى تۋرالى مالىمەتتەر جيناقتالىپ، بۇل سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك ارالدىڭ ترەندىن الدىن الا انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. عىلىمي تۇرعىدان زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ تولىق ناتيجەسى كەشەندى زەرتتەۋلەردەن كەيىن بەلگىلى بولماق. ماتەريالدار وڭدەلگەننەن كەيىن ايماقتىڭ باستى ماسەلەلەرى انىقتالىپ، ارال ماڭىنىڭ تۋريستىك الەۋەتىن جانداندىرۋ قولعا الىنباق.