جوڭعار الاتاۋىندا قار بارىسىنىڭ سانى 40-قا جۋىقتادى - فوتو

تالدىقورعان. قازاقپارات - 2010 -جىلدىڭ 30 - ساۋىرىندە ق ر ۇكىمەتىنىڭ №370 قاۋلىسىمەن الماتى وبلىسى اۋماعىندا جوڭعار الاتاۋى مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى قۇرىلدى. 8 جىلعا جۋىق ۋاقىت ارالىعىندا پارك اۋماعىنداعى وسىمدىك جانە جانۋارلار الەمى ەداۋىر كوبەيىپ، ءوڭىر تۇرعىندارى جانە قوناقتارىنىڭ تابيعاتقا دەگەن كوزقاراسى تۇبەگەيلى وزگەردى.

بۇعان دالەل جوعالىپ كەتۋ الدىندا تۇرعان قار بارىسىنىڭ سانى 40-قا جۋىقتاعانى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.

 پارك قىزمەتكەرلەرىنىڭ مالىمەتى بويىنشا قازىر جوڭعار الاتاۋىنىڭ سىلەمدەرىندە 39 قار بارىسى مەكەن ەتەدى. ولاردىڭ ءبىرازى پارك اۋماعىنا قويىلعان جاسىرىن فوتو جانە بەينەكامەرالارعا ءتۇسىپ قالعان.

 كەيبىر ىلبىستەر ەكى- ەكى الاندارىمەن تاسپاعا ىلىنگەن.



 ەرەكشە قورعالاتىن اۋماققا جاتقىزىلعاننان كەيىن جويىلىپ كەتۋ قاۋپى توڭگەن قار بارىسى مەن باسقا دا جانۋارلاردىڭ تابيعي جولمەن كوبەيۋىنە مۇمكىندىك تۋدى.

جالپى جوڭعار الاتاۋى پاركىنىڭ اۋماعى 356022 گەكتار. الماتى وبلىسىنىڭ اقسۋ، سارقان جانە الاكول اۋداندارىنىڭ جەرلەرىن قامتيدى. جوڭعار الاتاۋىنىڭ سولتۇستىك جوتاسىندا باتىستان شىعىسقا قاراي 300 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتىر. تەڭىز دەڭگەيىنەن ەڭ بيىك نۇكتەسى سەمەنوۆ- تيان- شانسكي شىڭى، بيىكتىگى 4622 مەتر. جوڭعار الاتاۋىندا وسەتىن بارلىق وسىمدىكتىڭ 75 پايىزى، ياعني 2200-گە جۋىق ءتۇرى بار. قازاقستاننىڭ قىزىل كىتابىنا ەنگەن وسىمدىكتەردىڭ 26 ءتۇرى وسى جەردە وسەدى.

ۇلتتىق پاركتىڭ جانۋارلار الەمى دە وتە باي. بۇل جەردە سۇتقورەكتىلەردىڭ 52 ءتۇرى، 238 ءتۇرلى قۇس، باۋىرمەن جورعالاۋشىلاردىڭ 8 ءتۇرى جانە 2 قوسمەكەندى جانۋار مەن 2 ءتۇرلى بالىقتى كەزدەستىرۋگە بولادى.



تىرشىلىك يەلەرىنىڭ باسىم بولىگى بۇل جەردە بۇرىننان مەكەن ەتىپ كەلەدى. ال 3 جانۋار بۇل جەرگە قولدان جىبەرىلىپ، كوبەيتىلگەن. ماسەلەن اق ءتيىن سارقان ورمان شارۋاشىلىعى اۋماعىنا 1953 جانە 1964 -جىلدارى جىبەرىلگەن. ال امەريكا قارا كۇزەنى تەنتەك وزەنىنىڭ ماڭىندا ارنايى زووفەرمادا وسىرىلگەن. شارۋاشىلىق باسىنان ءبىرلى- ەكىلى جانۋار ەركىندىككە قاشىپ كەتكەن جايتتار بولعان. ءبىراق وتكەن عاسىردىڭ 80- جىلدارى بۇل جانۋارلاردى شارۋاشىلىقتان ادەيى بوساتىپ جىبەرگەن. قازىر امەريكا قارا كۇزەنىن لەپسى وزەنىنە قۇياتىن ءىرى وزەندەر بويىنان كەزدەستىرۋگە بولادى.



 مۇنداعى جاسىرىن فوتو- بەينەكامەرالارعا الۋان ءتۇرلى اڭ- قۇستار ءتۇسىپ قالىپ جاتىر.

جوڭعار الاتاۋى ۇلتتىق پاركىنىڭ باس ديرەكتورى ەسالى بارلىقبايەۆتىڭ ايتۋىنشا زاماناۋي تەحنيكا جانۋارلاردى تىركەپ، ولارعا ساناق جۇرگىزىپ، زەرتتەۋ جۇمىستارىن جاساۋعا وتە قولايلى. اسىرەسە قازاقستاننىڭ قىزىل كىتابىنا ەنگەن 8 ءتۇرلى جانۋارلاردى قاداعالاۋعا جاقسى مۇمكىندىك. مىسىق تۇقىمداسقا جاتاتىن تۇركىستان سىلەۋسىنى جانە سابانشى، تيان- شان قوڭىر ايۋلارى، تيان- شان ارقارى، تاۋ تەكەلەر مەن مارالدار پاركتىڭ بەينەقورىن تولىقتىرا تۇسكەن. 

جالپى جوڭعار الاتاۋى پاركىندە 300-دەن استام ادام ەڭبەك ەتەدى. پارك اۋماعىندا 11 تۋريستىك مارشرۋت بەلگىلەنگەن. ولاردىڭ جالپى ۇزىندىعى 1286 شاقىرىم. 1066 شاقىرىمىن اۆتوكولىكپەن ءجۇرىپ وتۋگە، 200 شاقىرىمىن جاياۋ جۇرۋگە بولادى. 40 ادامعا ارنالعان 2 تۋريستىك بازا سالىندى. سونداي- اق تۋريستىك رەكرەاتسيانى دامىتۋ ماقساتىندا 10 تۋريستىك بازا سالۋ ءۇشىن بيىل تەندەر ويناتىلۋدا دەيدى پاركتىڭ تۋريزم ءبولىمىنىڭ باسشىسى مەرۋەرت سۇلەيمەنوۆا.

 جوڭعار الاتاۋى پاركى اۋماعىندا جابايى سيۆەرس الماسى وسەدى. وتاندىق جانە شەتەلدىك عالىمدار بۇل الما بارلىق المانىڭ اتاسى ەكەنىن عىلىمي تۇرعىدا دالەلدەگەن. سوندىقتان سوڭعى جىلدارى مۇنداعى سيۆەرس الماسىن كورۋگە شەتەلدىكتەر ءجيى كەلەدى. 2017 -جىلى 2 مىڭنان استام تۋريست پارك اۋماعىنا ساياحاتتاپ كەلگەن. جاڭا تۋريستىك نىساندار سالىنسا، بيىل ولاردىڭ سانى ءالى دە ارتا تۇسپەك.

اۆتور: سامال قابىشيەۆا