Euronews مالىمەتىنشە، 2036-جىلعا قاراي 35-49 جاس ارالىعىنداعى ايەلدەر اراسىنداعى بەدەۋلىك جاعدايلارىنىڭ سانى 80 ميلليونعا جۋىقتايدى. بۇل - 2023 -جىلعى شامامەن 53,6 ميلليون جاعدايمەن سالىستىرعاندا 1,5 ەسەگە كوپ. ەڭ ۇلكەن ءوسىم 35-39 جاس ارالىعىنداعى ايەلدەر اراسىندا بولادى دەپ كۇتىلۋدە.
زەرتتەۋ اۆتورلارى مۇنىڭ باستى سەبەبى رەتىندە ايەلدەردىڭ انا بولۋدى كەيىنگە قالدىرۋ ءۇردىسىن اتايدى. جاس ۇلعايعان سايىن انالىق بەزدەگى جۇمىرتقا جاسۋشالارىنىڭ قورى ازايىپ، ولاردىڭ ساپاسى مەن ۇرىقتانۋ قابىلەتى تومەندەيدى. سونىڭ سالدارىنان تابيعي جولمەن جۇكتى بولۋ مۇمكىندىگى كەميدى، تۇسىك تاستاۋ قاۋپى ارتادى جانە ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ (ە ك ۇ) سياقتى قوسالقى رەپرودۋكتيۆتى تەحنولوگيالاردىڭ تيىمدىلىگى دە تومەندەيدى.
عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، حالىقتىڭ قارتايۋى مەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وزگەرىستەردىڭ قاتار ءجۇرۋى بۇل ماسەلەنى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ماڭىزدى سىن-قاتەرگە اينالدىرىپ وتىر. انا بولۋدى كەيىنگە قالدىراتىن ايەلدەردىڭ سانى كوبەيگەن سايىن، بەدەۋلىك قاۋپىنە ۇشىرايتىن ادامدار دا ارتا بەرەدى.
زەرتتەۋ بارىسىندا قىتايلىق عالىمدار Global Burden of Disease 2023 جوباسىنىڭ 1990-2023-جىلدار ارالىعىندا 204 ەل مەن اۋماقتى قامتىعان دەرەكتەرىن تالداعان. ناتيجەسىندە بەدەۋلىك كورسەتكىشىنىڭ ەڭ جوعارى ءوسىمى ەكونوميكالىق تۇرعىدان دامىعان مەملەكەتتەردە تىركەلگەنى انىقتالعان.
نەلىكتەن ايەلدەر بالا ءسۇيۋدى كەيىنگە قالدىرادى؟
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە كوپتەگەن ەلدە ادامدار بۇرىنعىعا قاراعاندا كەشىرەك نەكەگە تۇرادى جانە وتباسىن قۇرۋدى ۇزاق ۋاقىتقا شەگەرەدى. ايەلدەردىڭ جوعارى ءبىلىم الۋى، مانساپقا كوڭىل ءبولۋى، تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى، قارجىلىق تۇراقتىلىققا ۇمتىلۋى سياقتى فاكتورلار دا العاشقى جۇكتىلىكتىڭ جاسىن ۇلعايتىپ وتىر.
سونىمەن قاتار، 30-40 جاستان كەيىن جۇكتى بولۋعا نيەتتى ايەلدەردىڭ سانى كوبەيگەن. رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىق تۋرالى اقپاراتتىڭ كەڭ تارالۋىنىڭ ارقاسىندا بەدەۋلىك ماسەلەسىن ەرتەرەك انىقتاپ، دارىگەرگە جۇگىنەتىن جۇپتار دا ارتقان.
الايدا كوپتەگەن ورتاشا تابىستى جانە دامۋشى مەملەكەتتەردە بەدەۋلىكتى انىقتاۋ مەن ەمدەۋ قىزمەتتەرى ءالى دە قىمبات نەمەسە جەتكىلىكتى دەڭگەيدە قولجەتىمدى ەمەس. سوندىقتان مۇنداي مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە سۇرانىس دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ مۇمكىندىگىنەن الدەقايدا جىلدام ءوسىپ كەلەدى.
زەرتتەۋگە قاتىسپاعان رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىق جونىندەگى بيولوگ روسيو نۋنەس كالونحە بۇل ماسەلەنى تەك رەپرودۋكتيۆتى تەحنولوگيالاردى دامىتۋ ارقىلى شەشۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ايتادى.
ونىڭ پىكىرىنشە، يسپانيا سياقتى ەلدەردە ايەلدەردىڭ انا بولۋدى كەيىنگە قالدىرۋىنا اسەر ەتەتىن الەۋمەتتىك سەبەپتەردى دە شەشۋ قاجەت. اتاپ ايتقاندا، جۇمىس پەن جەكە ءومىر اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ، ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جانە ەرتە جاستا انا اتاناتىن ايەلدەردى مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ ماڭىزدى.
بەدەۋلىك - تەك ايەلدەردىڭ ماسەلەسى ەمەس
ماماندار بەدەۋلىككە تەك ايەلدەر عانا جاۋاپتى دەگەن تۇسىنىكتىڭ قاتە ەكەنىن ەسكە سالادى. دۇنيەجۇزىلىك باعالاۋلارعا سايكەس، الەمدەگى ءاربىر التىنشى ادام ءومىرىنىڭ بەلگىلى ءبىر كەزەڭىندە بەدەۋلىك ماسەلەسىنە تاپ بولادى. ال رەپرودۋكتيۆتى جاستاعى جۇپتاردىڭ 8-12 پايىزى بالا كوتەرۋدە قيىندىق كورەدى.
سوندىقتان ساراپشىلار ماسەلەنى تەك مەديتسينالىق تۇرعىدان ەمەس، الەۋمەتتىك ساياسات، ەڭبەك نارىعى، وتباسى ينستيتۋتىن قولداۋ جانە رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىق تۋرالى ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ باعىتتارىمەن بىرگە قاراستىرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى. انا بولۋ جاسىن كەيىنگە قالدىرۋ ءۇردىسى جالعاسا بەرسە، الداعى جىلدارى بەدەۋلىك الەمدەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەلەرى ءۇشىن ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ بىرىنە اينالۋى مۇمكىن.
كوكتەم قارقىن
El.kz