ادامي كاپيتالعا 10,5 تريلليون تەڭگە بولىنەدى
ءمادي تاكيەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا، 2027 -جىلى كىرىستەر - 25,4 تريلليون تەڭگە، شىعىستار - 30,2 تريلليون تەڭگە، بيۋدجەت تاپشىلىعى 4,6 تريلليون تەڭگە نەمەسە جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 2,3 پايىزى.
— ءبىرىنشى جانە ەڭ باسىم باعىت — ادامعا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيالار. بۇل شىعىستار — ستراتەگيالىق ينۆەستيتسيالار. 2027 -جىلى ادامي كاپيتالعا 10,5 تريلليون تەڭگە نەمەسە جالپى بيۋدجەتتىڭ 35 پايىزى قاراستىرىلعان. الەۋمەتتىك سالاداعى بيۋدجەت قاراجاتى — ناقتى ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان. بۇل سالاداعى بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ نەگىزگى بولىگى، الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا باعىتتالعان، — دەدى ول.
ءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە، 2027 -جىلى الەۋمەتتىك كومەك پەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان شىعىستار 6,9 تريلليون تەڭگە بولسا، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا 2,5 تريلليون تەڭگە قاراستىرىلعان. قاراجات تەگىن مەديسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىنە، ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋگە جانە مەديسينالىق ساقتاندىرۋعا باعىتتالعان.
— جالپى مىندەت — سالانى تەك قارجىلاندىرۋمەن شەكتەلمەي، حالىق دەنساۋلىعىنىڭ ناقتى كورسەتكىشتەرىن جاقسارتاتىن ءتيىستى شارالاردى قابىلداۋ. بيۋدجەت پارامەترلەرى مەملەكەتتىڭ بارلىق نەگىزگى مىندەتتەمەلەرىن ساقتاۋدى، جانە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەدى، — دەدى ءمادي تاكيەۆ.
ونىڭ اتاپ وتۋىنشە، ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىندا ساپالى ستاندارتتار ەنگىزىلىپ جاتىر. 18 مىڭ بالا ساۋىقتىرۋ شارالارىمەن، 76 مىڭ پەداگوگ كاسىبي بىلىكتىلىگىن دامىتۋمەن قامتىلسا، 217 «كەلەشەك مەكتەپتەرىندە» ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيى مەن ساپاسىن ارتتىراتىن ءادىسناما ازىرلەنەتىن بولادى.
— ستۋدەنتتەر، ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتار ءۇشىن جاتاقحانالاردا، جىلىنا 25 مىڭعا جۋىق ورىن قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار جوعارى وقۋ ورىندارى تۇلەكتەرىن جۇمىسپەن قامتىلۋىنا، ەرەكشە ءمان بەرىلدى. وقۋ ورنىن بىتىرگەندەرگە ءبىرىنشى جىل ىشىندە، جۇمىسقا ورنالاسقان تۇلەكتەردىڭ ۇلەسى y- عا دەيىن ءوسۋى ءتيىس، — دەدى ول.
سونداي-اق مينيستر 2027 -جىلى عىلىمداعى جاڭا جوبالار توپتاماسىنا 60,4 ميلليارد تەڭگە كوزدەلگەنىن، بۇل 2026 -جىلمەن سالىستىرعاندا 18,4 ميلليارد تەڭگەگە ارتىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
— وسىلايشا، ادامي كاپيتالعا جۇمسالاتىن شىعىستار — بۇل جاي عانا الەۋمەتتىك شىعىستار ەمەس. بۇل — مەملەكەت تاراپىنان ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا تىكەلەي باعىتتالعان قاراجات، — دەدى قارجى ءمينيسترى.
وڭىرلەرگە 7,4 تريلليون تەڭگەگە قولداۋ كورسەتىلەدى
ءمادي تاكيەۆتىڭ ايتۋىنشا، وڭىرلەردى قولداۋعا جىل سايىن بيۋدجەتتىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى، نەمەسە 7,4 تريلليون تەڭگە باعىتتالاتىن بولادى. وڭىرلەرگە بولىنەتىن بارلىق قاراجات ەڭ الدىمەن حالىققا ارنالادى.
— بۇل الەۋمەتتىك — كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىم. باستى مىندەت — حالىقتىڭ جايلى ءومىر سۇرۋىنە جاعداي جاساۋ. بۇل رەتتە وڭىرلەردى قولداۋ تەك رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بەرىلەتىن ترانسفەرتتەر عانا شەكتەلمەي، سونىمەن قاتار وڭىرلەردىڭ مەنشىكتى قارجىلىق مۇمكىندىكتەرى دە كەڭەيىپ كەلەدى، — دەدى ول.
ءمينيستردىڭ دەرەگىنشە، 2020-2025 -جىلدارى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە جالپى سوماسى 7,2 تريلليون تەڭگەگە سالىقتار مەن تولەمدەردىڭ 6 ءتۇرى بەرىلدى. 2026 -جىلدان باستاپ تولەمدەردىڭ قوسىمشا 6 ءتۇرى قاراستىرىلدى. بۇل جەرگىلىكتى بيۋدجەت كىرىستەرىن، شامامەن 100 ميلليارد تەڭگەگە ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جالپى سيپاتتاعى ترانسفەرتتەر 12 بازالىق باعىت بويىنشا وڭىرلىك ستاندارتتار جۇيەسىمەن بايلانىستىرىلدى.
— وسىلايشا، ۇكىمەت حالىققا قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا قاراجات باعىتتاپ، وڭىرلەرگە جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن قوسىمشا قارجىلىق مۇمكىندىكتەر بەرىپ وتىر، — دەدى مينيستر.
ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋعا قانشا قارجى بولىنەدى
— 2027 -جىلى ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋعا 3,7 تريلليون تەڭگە كوزدەلدى. شىعىستاردىڭ نەگىزگى كولەمى، كولىك ينفراقۇرىلىمىنا، اۋىل شارۋاشىلىعىنا، ونەركاسىپكە، كاسىپكەرلىككە جانە سيفرلىق دامۋعا باعىتتالادى. كولىك سالاسىندا اۆتوموبيل وتكىزۋ پۋنكتتەرى مەن شەكارا بولىمشەلەرىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسىپ جاتىر. بۇل سالاعا — 447 ميلليارد تەڭگە، ال رەسپۋبليكالىق اۆتوموبيل جولدارىنا 105 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان، — دەدى ول.
مينيستر اتاپ وتۋىنشە، اۋىل شارۋاشىلىعىندا اگروونەركاسىپتىك كەشەن جوبالارىن قولداۋعا — 372 ميلليارد تەڭگە، وسى كەشەندى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن دامۋ ينستيتۋتتارىن كاپيتالداندىرۋعا 200 ميلليارد تەڭگە جوسپارلانعان. ونەركاسىپ پەن قۇرىلىس سالاسىن قولداۋعا، ونىڭ ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبىنە، تۇرعىن ءۇي- كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنا جانە باسقا دا جوبالاردى دامىتۋعا 411 ميلليارد تەڭگە كوزدەلگەن.
سيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جالعاسادى. سونداي-اق، جوعارى جىلدامدىقتاعى ينتەرنەتكە قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋگە، جانە عارىش سالاسىنداعى جاڭا جوبالارعا قاراجات كوزدەلەدى.
— وسىلايشا، 2027 -جىلى ناقتى سەكتوردىڭ شىعىستارى جالپى العاندا 2026 -جىلعا قاراعاندا 600 ميلليارد تەڭگەگە ۇلعايادى، — دەدى ءمادي تاكيەۆ.
ۇلتتىق قور قاراجاتى 347 ستراتەگيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋعا جۇمسالادى
ونىڭ دەرەگىنشە، 2027 -جىلى ەكونوميكانىڭ دامۋىن ىنتالاندىراتىن شىعىستار كولەمى 7,5 تريلليون تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل رەتتە قارجىلاندىرۋ ءتاسىلى بىرتىندەپ قايتارىمسىز قارجىلاندىرۋدان، ينۆەستيتسيالىق كرەديتتەۋگە قاراي وزگەرەدى. ءول بىر عانا بيۋدجەت رەسۋرستارىن بىرنەشە رەت پايدالانۋعا، جانە قوسىمشا جەكە ينۆەستيتسيالار تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
— مەملەكەتتىڭ ماقساتى — كوممەرتسيالىق پايدا تابۋ ەمەس، حالىق الدىنداعى الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ، جانە ازاماتتاردىڭ لايىقتى ءومىر سۇرۋىنە جاعداي جاساۋ. بارلىق بيۋدجەتتىك ينۆەستيتسيالىق جوبالار، باسىمدىقتارىنا قاراي تاڭدالدى. الداعى ءۇش جىلدا ۇلتتىق قور قاراجاتى ەسەبىنەن 347 ستراتەگيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن، — دەدى ول.
قاراجاتتىڭ نەگىزگى بولىگى ءتورت بازالىق باعىتقا:
— كولىك جانە لوگيستيكاعا؛
— الەۋمەتتىك سالاعا؛
— ەنەرگەتيكا؛
— سۋ رەسۋرستارىنا باعىتتالادى.
— بۇل ەلىمىز ءۇشىن الەۋمەتتىك-ينفراقۇرىلىمدىق ماڭىزى بار قاجەتتى جوبالار. ماڭىزدىسى، بۇل ينۆەستيتسيالار تەك ينفراقۇرىلىمدىق قانا ەمەس، سونىمەن قاتار، تىكەلەي الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ناتيجە بەرەدى. جوبالاردى ىسكە اسىرۋ شامامەن 31 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك جاسايدى. ءبىراق ەڭ باستىسى — حالىققا تيەتىن ناتيجە. پورتفەلدى ىسكە اسىرۋ شامامەن 13 ميلليون ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق مىندەتى — بولاشاق ۇرپاققا قاجەتتى زاماناۋي ءارى ساپالى ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋ، كەلەشەكتە ونى پايدالانا الۋىنا جاعداي جاساۋ. وسى تۇرعىدان العاندا، مەملەكەتتىك بيۋدجەت اسا ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمدىق ماسەلەلەردى شەشۋگە، جانە الەۋمەتتىك سالاعا قوماقتى ينۆەستيتسيا سالۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، — دەدى ءمادي تاكيەۆ.
2027 -جىلى قاۋىپسىزدىك، مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە رەزەرۆتەرگە 4,9 تريلليون تەڭگە كوزدەلگەن.
شىعىستاردىڭ نەگىزگى بولىگى، ياعني 3,3 تريلليون تەڭگە كۇشتىك بلوكقا تيەسىلى. مەملەكەتتىك باسقارۋعا 787 ميلليارد تەڭگە كوزدەلگەن.