2 - مامئر، سارسةنبئ اتاؤلئ كذندةر، وقيعالار، ةسئمدةر
حالئقارالئق استرونوميا كذنئ. بذل مةرةكة 1973 - جئلئ امةريكادا دذنيةگة كةلئپ، استرونوميا جانكذيةرلةرئن «استرونوميانئ ادامزاتقا تانئستئرؤشئلار» دةگةن ءبئر ذراننئث استئنا جينادئ. بذگئندة بذل قوزعالئستئ استرونوميا ليگاسئ، تئنئق مذحيت استرونوميالئق قوعامئ، حالئقارالئق پلانةتاريلةر وداعئ باسقارادئ. استرونوميا كذنئن ادةتتة سةنبئ كذنئ، اي ورتالانئپ، ءساؤئر اياقتالئپ، مامئر باستاؤ الار كةزدة تويلايدئ. بذل كذنئ كوپتةگةن ةلدةردة مئثداعان استرونوميالئق كلؤبتار، عئلئمي مذراجايلار مةن راسئتحانالار، پلانةتاريلار ءارتذرلئ قئزئقتئ شارالار ذيئمداستئرئپ، كوپشئلئككة دارئستةر وقئپ، تةلةكونفةرةنسيا، بئرئككةن جوبالار جاساپ، جذلدئزدئ اسپاندئ تةلةسكوپتارمةن تاماشالاتادئ.
ليتأادا انالار كذنئ. كاتوليكتةردئث داستذرئنة سايكةس مامئردئث ءبئرئنشئ جةكسةنبئسئندة اتاپ وتئلةدئ.
ةستة قالار وقيعالار
6 جئل بذرئن (2006) مويناق سؤ ةلةكتر ستانساسئنئث قذرئلئسئ باستالدئ.
63 جئل بذرئن (1949) ك س ر و-داعئ العاشقئ تةلةرةپورتاج ماسكةؤدةگئ دينامو ستاديونئنان جذرگئزئلدئ.
3 جئل بذرئن (2009) قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث يوردانياداعئ توتةنشة جانة وكئلةتتئ ةلشئسئ بولات سارسةنبايةأ اممان قالاسئنئث باسشئسئ ومار ءال-ماانيعا «استانانئث 10 جئلدئعئ» مةرةيتويلئق مةدالئن سالتاناتتئ جاعدايدا تابئس ةتتئ.
يوردانيا استاناسئ مؤنيسيپاليتةتئنئث باسشئسئن قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث پرةزيدةنتئ نذرسذلتان نازاربايةأ قازاقستان مةن يوردانيا اراسئنداعئ ئنتئماقتاستئقتئ كذشةيتؤگة قوسقان ذلةسئ ءذشئن ماراپاتتاپ وتئر.
ةسئمدةر
84 جئل بذرئن (1928-1978) فيلولوگيا عئلئمئنئث دوكتورئ، پروفةسسور، قازاقستان عئلئم اكادةمياسئنئث كوررةسپوندةنت مذشةسئ احانوأ كاكةن دذنيةگة كةلدئ.
شئعئس قازاقستان وبلئسئنئث ذلان اؤدانئندا تؤعان. قازاق مةملةكةتتئك ؤنيأةرسيتةتئن بئتئرگةن. 1951-1976 - جئلدارئ - قازاق مةملةكةتتئك ؤنيأةرسيتةتئنئث اسسيستةنتئ، اعا وقئتؤشئسئ، دوسةنتئ، جالپئ ءتئل ءبئلئمئ كافةدراسئنئث مةثگةرؤشئسئ، فيلولوگيا فاكؤلتةتئنئث دةكانئ. 1977-1978 - جئلدارئ الماتئ شةت ةل تئلدةرئ ينستيتؤتئنئث رةكتورئ بولعان. عالئمنئث نةگئزگئ عئلئمي-زةرتتةؤ ةثبةكتةرئ جالپئ ءتئل ءبئلئمئ جانة قازاق ءتئلئنئث لةكسيكولوگياسئ مةن گرامماتيكاسئ ماسةلةلةرئنة ارنالعان. جوعارئ وقؤ ورئندارئ مةن ورتا مةكتةپتةرگة ارنالعان «قازاق ءتئلئ لةكسيكاسئنئث ماسةلةلةرئ»، «قازاق ءتئلئ گرامماتيكاسئ. 1 -ءبولئم. فونةتيكا مةن مورفولوگيا»، «ءتئل بئلئمئنة كئرئسپة»، «ءتئل ءبئلئمئنئث نةگئزدةرئ»، «قازاق ءتئلئ» اتتئ وقؤلئقتاردئث اأتورئ.
مةدالمةن، قازاق ك س ر جوعارعئ كةثةسئنئث قذرمةت گراموتاسئمةن ماراپاتتالعان.
74 جئل بذرئن (1938) جازؤشئ، قازاقستان جازؤشئلار وداعئنئث مذشةسئ دومباةأ ةسةنجول دذنيةگة كةلدئ.
اتئراؤ وبلئسئنئث يندةر اؤدانئندا تؤعان. قذرمانعازئ اتئنداعئ الماتئ مةملةكةتتئك كونسةرأاتورياسئنئث تةاتر فاكؤلتةتئن بئتئرگةن. «قازاقستان پيونةرئ»، «ارا» جؤرنالدارئندا، «جاثا فيلم» كينوستؤدياسئندا ادةبي قئزمةتكةر، فةلةتونشئ، ءبولئم مةثگةرؤشئسئ، اعا رةداكتور، بئرلةستئك ديرةكتورئ بولئپ قئزمةت اتقارعان. جذمئس جاساي ءجذرئپ، قازاق مةملةكةتتئك ؤنيأةرسيتةتئنئث جؤرناليستيكا فاكؤلتةتئندة سئرتتاي وقئعان. 1957 - جئلئ ونئث ءالئبي جانگةلديننئث قازان قالاسئندا دئني سةميناريادا وقئپ جذرگةن كةزئن سؤرةتتةپ جازعان «العاشقئ ساباق» اتتئ ءبئر اكتئلئ دراماسئ رةسپؤبليكالئق بايگةدة ةكئنشئ سئيلئق الدئ. «ءبئزدئث اؤئلدا قئزئقتار بولا بةرةدئ»، «وتئرئك اثگئمة» اتتئ كومةديالارئ وبلئستئق تةاترلاردا قويئلعان. ن.گوگولدئث «مذرئن» پوأةسئن، م.سالتئكوأ-شةدريننئث «ءبئر قالانئث تاريحئ» رومانئن، سةرب ساتيريگئ ب.نؤشيچتئث «مةنئث ءومئربايانئم»، بولگار ساتيريگئ چؤدوميردئث «ةسكةرتكئش» دةگةن اتپةن شئققان اثگئمةلةرئن، تذرئك سئقاقشئسئ ءا.نةسيننئث اثگئمةلةرئن قازاق تئلئنة اؤدارعان. جازؤشئنئث «بولماعان وقيعا» ساتيرالئق پوأةسئ، «ول وسئنداي ادام» ءازئل اثگئمةسئ، «عاشئقتئق تؤرالئ مئث ءبئرئنشئ باللادا» ساتيرالئق پوأةسئ، «مةنئث باؤئرلارئم» پوأةستةرئ مةن اثگئمةلةرئ جانة «جامان جاؤتئك» رومانئ جارئق كورگةن.
74 جئل بذرئن (1938) جازؤشئ، حالئقارالئق «الاش» ادةبي سئيلئعئنئث لاؤرةاتئ يماناسوأ ساكةن دذنيةگة كةلدئ.
الماتئ وبلئسئنئث الاكول اؤدانئندا تؤعان. ةثبةك جولئن تةمئرجول قذرئلئسئندا قاتارداعئ جذمئسشئ بولئپ باستاپ، ذجئمشار قئزمةتكةرئ، اؤداندئق كومسومول كوميتةتئنئث نذسقاؤشئسئ قئزمةتتةرئن اتقارعان. 1959 - جئلدان باستاپ ءبئرئثعاي جؤرناليستتئك قئزمةتكة اؤئسقان. «بالدئرعان» جؤرنالئندا، «قازاق مةملةكةتئ» گازةتئندة، دذنيةءجذزئ قازاقتارئ قاؤئمداستئعئندا ئستةگةن. «جازؤشئ» باسپاسئنئث رةداكتورئ، رةداكسيا مةثگةرؤشئسئ، باس رةداكتورئ بولعان. كةيئنگئ جئلدارئ الماتئ وبلئستئق اكئمشئلئگئندة جاؤاپتئ قئزمةت اتقارعان. قازاق ك س ر جوعارعئ كةثةسئنئث دةپؤتاتئ بولئپ سايلانعان. اقئننئث العاشقئ ولةثئ 1956 - جئلئ جارئق كورگةن. سودان بةرگئ كةزةثدة «تؤعان اؤئل»، «اق ايدئن»، «اق داريعا»، «جايدارمان»، «عاشئق دذنية»، «التئن ايماق»، «عاشئقپئن ساعان»، «بةل-بةلةس»، «ادئرنا»، «جةبة»، ورئس تئلئندة «سوزأؤچية»، «تةتيأا» اتتئ كئتاپتارئ جارئق كورگةن. 2001 - جئلئ «قالامداستارئم مةن زامانداستارئم» اتتئ ةسسةلةر، پايئمدامالار، ارناؤ ولةثدةر كئتابئ، 2003 - جئلئ «ةلوردا» باسپاسئنان سوثعئ ون شاقتئ جئل ئشئندة جازئلعان ولةثدةرئ «ونةردئث ءجذزئ» دةگةن اتپةن، ةستةلئكتةرئ «جازؤشئ» باسپاسئنان «قالام مةن زامان» دةگةن اتپةن شئققان. كوركةم اؤدارما سالاسئندا ونئث تارجئماسئمةن شئعئس شايئرئ جالالاددين رؤمي، ورئس اقئندارئ ا.كولسوأ، أ.ماياكوأسكي، انگولا اقئنئ ا.نةتتو كئتاپتارئ قازاق تئلئندة جارئق كورگةن.
68 جئل بذرئن (1944-2001) ءانشئ-تةرمةشئ، جئراؤلئق ءونةر ءداستذرئن ءناسيحاتتاؤشئ، مذحيت مةرالئ ذلئ اتئنداعئ رةسپؤبليكالئق ءان بايقاؤلارئنئث ةكئ دذركئن باس جذلدةگةرئ سارسةنعاليةأ جاقسئلئق تولةؤ ذلئ دذنيةگة كةلدئ.
باتئس قازاقستان وبلئسئندا تؤعان. قازاق مةملةكةتتئك ؤنيأةرسيتةتئنئث جؤرناليستيكا فاكؤلتةتئن بئتئرگةن. 1968-1970 - جئلدارئ الماتئ ةسترادالئق «ونةر» ستؤدياسئندا وقئپ، قازاقستاننئث حالئق ءارتئسئ ع.قذرمانعاليةأتئث كلاسئندا ءدارئس العان. 1970-1982 - جئلدارئ - سول ستؤديا جانئنداعئ ءانسامبلدئث، «قازاق كونسةرت» بئرلةستئگئنئث ءانشئسئ. 1982-1987 - جئلدارئ - قذرمانعازئ اتئنداعئ اكادةميالئق ذلت اسپاپتارئ وركةسترئنئث ءانشئسئ. 1987 - جئلدان سذيئنباي اتئنداعئ الماتئ وبلئستئق فيلارمونياسئنئث ءانشئسئ بولدئ. ج.سارسةنعاليةأ كونسةرتتئك ساپارمةن جيئرمادان استام شةت ةلدة، تاؤةلسئز مةملةكةتتةر دوستاستئعئ ةلدةرئندة ونةر كورسةتتئ. ونئث ورئنداؤئنداعئ كوپتةگةن ءان-تةرمةلةر ءذنتاسپاعا جازئلعان.
283 جئل بذرئن (1729-1796) رةسةي پاتشايئمئ II ةكاتةرينا الةكسةةأنا، انگالت-سةربستسكايا حانشايئم سوفيا فرةدةريكا اأگؤستا دذنيةگة كةلدئ.
61 جئل بذرئن (1951) پاألودار وبلئستئق ساؤلةت جانة قالا سالؤ دةپارتامةنتئنئث باستئعئ قابدؤاليةأ مارات زةينةكةن ذلئ دذنيةگة كةلدئ.
پاألودار وبلئسئنئث كراسنوكؤت اؤدانئندا تؤعان. قازاق پوليتةحنيكالئق ينستيتؤتئن، ماسكةؤ ساؤلةت ينستيتؤتئن بئتئرگةن. 1986-1992 - جئلدارئ - پاألودار قالالئق اتقارؤ كوميتةتئ قذرئلئس جانة ساؤلةت ئستةرئ جونئندةگئ ءبولئمئنئث مةثگةرؤشئسئ. 1992-1994 - جئلدارئ - پاألودار قالالئق ساؤلةت جانة قالا سالؤ باسقارماسئنئث باس ساؤلةتشئسئ. 1994-1996 - جئلدارئ - پاألودار وبلئستئق قذرئلئس كوميتةتئنئث ءتوراعاسئ. 1996-2002 - جئلدارئ - پاألودار وبلئستئق تذرعئن ءذي قذرئلئسئ جانة كوممؤنالدئق شارؤاشئلئق دةپارتامةنتئ باستئعئنئث ورئنباسارئ - باس ساؤلةتشئسئ، كوممؤنالدئق شارؤاشئلئق، كولئك جانة كوممؤنيكاسيالار دةپارتامةنتئ باستئعئنئث ورئنباسارئ. قازئرگئ قئزمةتئندة 2002 - جئلدان باستاپ ئستةيدئ.