تۋعان كۇن يەلەرى. 26-قىركۇيەك

ەسىمدەر 115 جىل بۇرىن (1905-1975) ولكەتانۋشى، قازاقستاننىڭ حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ وزاتى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مۇعالىمى عۇمار زاريپوۆ دۇنيەگە كەلدى. قازىرگى باتىس قازاقستان وبلىسىندا (بۇرىنعى بوكەي ورداسى) تۋعان.

الماتى پەداگوگيكالىق ۋچيليشەسىن، ورال پەداگوگيكا ينستيتۋتىن بىتىرگەن. تۋعان اۋىلىنداعى مەكتەپتە مۇعالىم بولعان. جەرگىلىكتى، رەسپۋبليكالىق مەرزىمدى باسپا ءسوز بەتتەرىنە ماقالالار جازىپ تۇرعان. ولكەنى ارالاپ، اۋىز ادەبيەتى نۇسقالارىن، وردا تۋرالى تاريحي دەرەكتەردى جيناعان. ونىڭ ولكەتانۋشىلىق ەڭبەكتەرى نەگىزىندە «كەڭەس وكىمەتى ءۇشىن كۇرەستە» كىتابى جارىق كورگەن.

1954 -جىلى الماتىدا وتكەن رەسپۋبليكالىق پەداگوگيكالىق وقۋدا ونىڭ «8-10-كلاستاردا كوركەم ادەبيەت شىعارمالارىن تالداۋ» اتتى بايانداماسى 1-دارەجەلى سىيلىققا يە بولعان. سونداي-اق ولەڭ، كوركەم اڭگىمە، ادەبي سىن جازعان. «قۇرمەت بەلگىسى»، ەڭبەك قىزىل تۋ وردەندەرىمەن، مەدالدارمەن ماراپاتتالعان.

112 جىل بۇرىن (1908-1965) اقىن تاير جاروكوۆ دۇنيەگە كەلدى. باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جانىبەك اۋدانىندا تۋعان.

اباي اتىنداعى الماتى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن، لەنينگرادتىڭ تاريح، فيلوسوفيا جانە ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ اسپيرانتۋراسىن بىتىرگەن. 1932-1942 -جىلدارى جاڭادان قۇرىلعان قازاقستان جازۋشىلار وداعى ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ حاتشىسى، «قازاق ادەبيەتى» گازەتى رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى، حالىق اقىنى ج. جابايەۆتىڭ ادەبي حاتشىسى قىزمەتتەرىن اتقارعان. 1946-1965 -جىلدارى قازاقستان جازۋشىلار وداعى مەن قازاقتىڭ مەملەكەتتىك كوركەم ادەبيەت باسپاسىندا (قازىرگى «جازۋشى» باسپاسى) جاۋاپتى قىزمەتتە بولعان. اقىننىڭ العاشقى ولەڭدەر جيناعى 1932 -جىلى «جۇلدىز جارىعى» دەگەن اتپەن باسىلىپ شىققان. ءار جىلداردا «نەفستان»، «كوممۋنيزم تاڭىندا»، «موتور جىرى»، «كۇن ءتىل قاتتى»، «مۇز تۇتقىنى»، «تاسقىن»، «وتان داۋىسى»، «نارىن»، «تاستاعى جازۋ»، «سوۆەت سۇڭقارلارى»، «باقىت جىرلارى»، «جاپاندى ورمان جاڭعىرتتى»، «كوستەر باسىندا»، «قىردا تۋعان قۇرىش»، «جىر قاناتى»، «قۇمداعى داۋىل»، «تاۋ جىرلايدى»، «تەڭىز بالاسى»، «تاسقىنعا توسقىن» اتتى كىتاپتارى جارىق كورگەن. كوركەم اۋدارما سالاسىندا ا. پۋشكيننىڭ «سىگاندار»، «كاۆكاز تۇتقىنى»، «كولومناداعى كىشكەنە ءۇي»، «اعايىندى قاراقشىلار»، م. لەرمونتوۆتىڭ «چەركەستەر»، گريبوەدوۆتىڭ «اقىلدىڭ ازابى»، م. اليگەردىڭ «زويا» جانە باسقا تۋىندىلاردى قازاق تىلىنە ءتارجىمالاعان.

بىرنەشە وردەنمەن ماراپاتتالعان.

63 جىل بۇرىن (1957) قازاق ترومبونشىسى، كومپوزيتور جانە مۋزىكالىق پەداگوگ، ديريجەر، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى قانات مۇعىن ۇلى احمەتوۆ دۇنيەگە كەلدى. قاراعاندى قالاسىنىڭ تۋماسى. ماسكەۋ مەملەكەتتىك كونسەرۆاتورياسىنىڭ وركەسترلىك فاكۋلتەتىن (ترومبون سىنىبى بويىنشا، 1981 -جىلى) ءبىتىرىپ، رەسەي مەملەكەتتىك ۇرلەمەلى اسپاپتار وركەسترى قۇرامىندا ستاجيروۆكادان (1987 - 1988 -جىلدارى) وتكەن. 1994 -جىلى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ اسپيرانتۋراسىن ءبىتىردى. 1982 -جىلدان وسى كونسەرۆاتوريادا پەداگوگيكالىق قىزمەتپەن (2000 -جىلدان پروفەسسور) اينالىستى. 1990 -جىلدان قازاق مەملەكەتتىك فيلارمونياسىنا قاراستى ۇرمەلى اسپاپتار وركەسترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ءارى باس ديريجەرى بولىپ، وركەستردىڭ كوركەمدىك- شىعارمالىق دەڭگەيىن كوتەرۋگە ەلەۋلى ەڭبەك ءسىڭىردى. ۇرلەمەلى وركەستر قۇرامىندا گاسترولدىك ساپارمەن يسپانيا، فرانسيا، رەسەي جانە تايۆاندا (1998 -جىلى)، ت. ب. ەلدەردە بولىپ، حالىقارالىق فەستيۆالدار مەن كونگرەستەردە ونەر كورسەتتى. حالىقارالىق ترومبونشىلار اسسوتسياتسياسى (іta) مەن يۋنەسكو-نىڭ قولداۋىنداعى دۇنيەجۇزىلىك ۇرلەمەلى اسپاپتار وركەسترى اسسوتسياتسياسىنىڭ (WASBE) مۇشەسى. 1995 -جىلى «ابىلايدىڭ جورىعى» جانە «ازيا داۋىسى» اتتى كومپاكت- ديسكىلەرى، ال 1996 -جىلى ۇرمەلى اسپاپتار وركەسترى بويىنشا قازاق كومپوزيتورلارى شىعارمالارىن وقۋ ورىندارىندا وتۋدەن جازعان ەڭبەگى اۆستريادا باسىلىپ شىقتى.

62 جىل بۇرىن (1958-2013) اقىن، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت قايراتكەرى، قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى مارفۋعا بەكتەمىروۆا دۇنيەگە كەلگەن. اقمولا وبلىسىنىڭ ەڭبەكشىلدەر اۋدانىندا تۋعان. قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن سىرتتاي وقىپ بىتىرگەن. ءۋاليحانوۆ، زەرەندى اۋداندىق جانە وبلىستىق «كوكشەتاۋ پراۆداسى» گازەتتەرىندە، قوستاناي وبلىستىق راديوسىندا ءتىلشى جانە قوستاناي وبلىستىق اكىمشىلىگىندە قىزمەت اتقارعان. رەسپۋبليكالىق «انا ءتىلى» گازەتىنىڭ قوستاناي وبلىسى بويىنشا مەنشىكتى ءتىلشىسى بولعان. ءقازىر قازاقستان جازۋشىلار وداعى قوستاناي وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى جانە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان وبلىستىق «جاس ۇلان» گازەتىنىڭ رەداكتورى قىزمەتىن اتقارادى. اقىننىڭ ولەڭدەرى «جىر ءتاڭىرى»، «تىڭ تىنىسى»، «كوڭىل اۋەندەرى»، «ارمان قاناتىندا» جانە «قارلىعاش» اتتى ۇجىمدىق جيناقتارعا ەنگەن.

سونداي-اق «جانارى ءجاۋدىر دۇنيە»، «ايدىنىم مەنىڭ»، «عاشىق جۇرەك»، «ەڭلىك گۇل» اتتى جەكە جىر جيناقتارى جارىق كورگەن. اقىن رەسپۋبليكالىق «جىگەر» فەستيۆالى مەن ابايدىڭ 150 جىلدىعىنا ارنالعان جىر ءمۇشايراسىندا جۇلدەگەر اتانعان.

اۆتور: زارينا تۋعانبايەۆا