جيىرما جاسىندا وليمپيادانى باعىندىرىپ، 21 - عاسىرعا 20 مينۋت قالعاندا قيىلعان عۇمىر
1980 - جىلى ءساۋىردىڭ 4 - كۇنى ءومىر ەسىگىن اشىپ، 2000 - جىلى جەلتوقساننىڭ 31 - كۇنى، نەبارى 20 جاسىندا جول كولىك وقيعاسىنان مىنا دۇنيەگە ماڭگىلىككە قوش ايتتى...
الاش جۇرتى وسىدان 14 جىل بۇرىن، تۋرا وسى كۇنى اسىل ۇلىنان ايىرىلىپ، قايعىلى قازادان قابىرعاسى سوگىلدى. «ەر بەكزاتىم-اي!»، - دەپ ەڭىرەگەن جۇرتتا ەس قالمادى. ارينە، ەل ەگىلمەي قايتسىن!.. جارق ەتىپ شىققان جۇلدىزىنان قاس- قاعىم ساتتە كوز جازىپ قالدى. ءالى، ەلىنە بەرگەنىنەن بەرەرى كوپ جاس تالانتقا جارىق دۇنيەنىڭ سىيلاعان عۇمىرى تىم قىسقا عانا بولدى. اللانىڭ جازعانىنا نە شارا؟ ءبىراق، ەلدىڭ ەركەسى، حالىقتىڭ ماقتانىشى بولعان ەر بەكزاتتىڭ قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا عۇمىرىنداعى ەرلىگى مەن ونەگەسىن بۇگىنگى ۇرپاق ەسىنەن شىعارعان ەمەس. جىلدار مەن عاسىرلار وتسە دە باتىر ۇلىمىزدىڭ داڭقى اسپانداي بەرەتىنى داۋسىز.
اڭگىمەمىزدىڭ ءالحيساسىن ەلباسىمىز ن. ءا. نازاربايەۆ سيدنەي وليمپياداسىنداعى جەڭىسى ۇشىن بەكزات ساتتارحانوۆقا 1- دارەجەلى «بارىس» وردەنىن تابىس ەتكەن ساتىندەگى پرەزيدەنتكە: «مەنىڭ جەڭىسىم - قازاقتىڭ جەڭىسى!» دەگەن ءبىر اۋىز سوزىنەن باستاساق. جيىرماعا جاڭا تولعان جاس جىگىتتىڭ ەلباسىنا وسىنداي استارى قالىڭ، اتالى ءسوز ايتۋى اتادان اسىپ تۋعان اسىل ازاماتتىڭ عانا قولىنان كەلسە كەرەك-تى. وسى كەۋدەسىنەن جارىپ شىققان ءبىر اۋىز سوزىنەن-اق، بەكزاتتىڭ قازاقتىڭ ماڭدايىنا تۋعان، ەلىنىڭ نامىسى ءۇشىن قايتپايتىن قايسارلىعىن، اق جۇرەكتى اسىل ازامات ەكەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. بىردەن ايتا كەتەيىك، بەكزات «بارىس» وردەنىنىڭ تۇڭعىش يەگەرى رەتىندە دە تاريحتا قالعان تۇڭعىش قازاق.
ءيا، ەلدىك مۇددەنى مىندەتىم دەپ، ۇلتتىق مۇراتتى ارمانىم دەپ بىلگەن بەكزات ءوز قۇربىلارىنىڭ الدى بولدى. وزگە بىرەۋلەر سياقتى جيىرماسىندا جاسپىن دەگەن جوق. ەرتە ەسەيىپ، تالاي سىن ساعاتتاردا ەلىنىڭ نامىسىن ابىرويمەن قورعادى. ونىڭ وسىلاي ەرتە ەسەيۋىنە قابىرعاسى قاتىپ، بۇعاناسى بەكىمەي جاتىپ-اق، ەل اتىنان تالاي-تالاي باسەكەلەرگە ەرتە ءتۇسۋى سەبەپ بولسا كەرەك.
جيىرما جىل عانا ءومىر سۇرگەن قىرشىن جاس تاۋەلسىزدىكتى ەندى الىپ، تاي- تاي باسقان جاس مەملەكەتىمىزدىڭ ايبارىن ەرتە اسىرىپ، اتىن تورتكۇل دۇنيەگە ەرتە جايدى. بۇل كەز كەلگەن بورىكتىنىڭ پەشەنەسىنە بۇيىرا بەرمەيتىنى انىق. مىنە، بەكزات قىپ- قىسقا عانا عۇمىرىندا، جاستىقتىڭ جالىنى باسىلماعان جيىرما جاسىندا ءوزىن عانا ەمەس، قازاق ەلىن ايداي الەمگە پاش ەتتى. بۇل جاستا ەل ەسكەرەر ەرلىك جاساۋ بىلاي تۇرسىن، كوپ ادام بولاشاعىن جوسپارلاپ، ارمان- ماقساتىن ايقىنداپ تا ۇلگەرە المايدى. ءبىراق، ەلدەن ەرەك تۋعان بەكزاتقا ءتاڭىرى از عۇمىر سىيلاعانمەن ەلىنىڭ ەرتەڭىنە قالدىرار وشپەس ونەگەلى عۇمىر بەرىپتى.
اتتەڭ امال قانشا؟! ارسىز اجال اياۋلى ۇل، ارداقتى ازاماتتى، ۇلتىنىڭ ۇرانىنا اينالعان ەسىل ەردى ەرتە، تىم- تىم ەرتە ارامىزدان الىپ كەتتى. ءبىراق، وسىناۋ از عۇمىرىندا ول ارتىنا ونەگەلى ءىس، وشپەس ءىز قالدىردى. 15 جاسىندا بوكس ونەرىنىڭ قىر- سىرىن يگەرىپ، 20 جاسىندا قايىس قولعاپ كيگەن ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرا بەرمەيتىن وليمپيادا چەمپيونى اتاعىن جەڭىپ الدى. بۇل - شەبەردىڭ شەبەرىنىڭ، قاس ماڭدايىنا جازىلعان وزگەشە باقىت.
بەكزات ساتتارحانوۆتىڭ وليمپياداداعى ەرلىگى مەن سپورتتاعى وزگە دە جەتىستىكتەرى تۋرالى از جازىلعان جوق. تالاي-تالاي جانىڭدى شىمىرلاتار ماقالالار جازىلدى. اقىندار بەكزاتتىڭ ەسىمىن ولەڭ جولدارىندا ءوردى. بۇگىنگى ۇرپاق بەكزات تۋرالى قانشا ايتسادا، جازسا دا ازدىق ەتپەيدى. ءتىرى بولعاندا ول ەندىگى «ءبىر ەمەس، بىرنەشە مارتە وليپ شىڭىن باعىندىرار ما» ەدى دەپ ارماندايمىز.. . بۇگىن جەلتوقساننىڭ 31 - كۇنى بەكزاتتىڭ بۇل دۇنيەمەن ماڭگىگە قوش ايتىسقان كۇنى. ءبىز بەكزاتتىڭ قايتقان كۇنىن ساعىنا ەسكە الا وتىرىپ، باتىر ۇلدىڭ اكەسى سەيىلحان ساتتارحانوۆ پەن اناسى سىرلىكۇل شويبەكوۆانىڭ ۇلىنا دەگەن ساعىنىشىمەن بولىسكەن ەدىك.
بەكزاتتىڭ اكەسى سەيىلحان ساتتارحانوۆ ۇلىن بىلاي ەسكە الدى:
- اسىل ۇلىمنان ايىرىلعانىما بيىل 14 جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. مەنىڭ بەكزاتىم XX عاسىردا تۋىپ، 20 جاسىندا وليمپ شىڭىن باعىندىرىپ، XX عاسىردىڭ اياقتاۋىنا 20 مينۋت قالعاندا ومىردەن وزدى . قانداي وكىنىشتى ەدى . 2000 - جىلى قازاننىڭ 1 - كۇنى وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. وسى جىلى جەلتوقساننىڭ 31 كۇنى ماڭگىلىككە قوشتاستى. ءوزىن تۋعان ەل- جۇرتىنىڭ الدىندا بار- جوعى 90 كۇن عانا وليمپيادا چەمپيونى رەتىندە ەمىن- ەركىن ەركەلەي الدى. ءارى قاراي اللا عۇمىر بەرمەدى. ول مەنىڭ عانا ۇلىم ەمەس، قازاق ەلىنىڭ، بارشا الاشتىڭ بالاسى ەدى. سول ءۇشىن قازاسىنا حالىق قاتتى قايعىردى. امال نە؟! اللانىڭ سالعانى بولعاسىن كونەمىز دە؟! ول سيدنەيدە الەمنىڭ تۇكپىر- تۇكپىرىنەن جينالعان وڭكەي مىقتىلاردىڭ اراسىنان شاشاسىنا شاڭ جۇقپاي، سۋىرىلىپ جەكە دارا شىققان شىن جۇيرىك ەدى . قازاقتىڭ ابىرويىن ءبىر-اق كۇندە اسپانداتىپ، الاش جۇرتى جيىرما جىل كۇتكەن وليمپيادانىڭ التىنىن قازاق قورجىنىنا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ سالدى. نە ءۇشىن جيىرما جىل كۇتتى دەپ ويلايتىن بولارسىزدار؟ بەكزاتتىڭ الدىندا، جيىرما جىل بۇرىن ماسكەۋ وليمپياداسىندا تۇڭعىش رەت قازاق بالاسى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ چەمپيون اتانعان ەدى. سودان كەيىن اراعا جيىرما جىل سالىپ، قازاق بوكسى تاريحىندا ءبىرىنشى التىنعا مەنىڭ ۇلىم قول جەتكىزدى.
ءبىز بەكزاتتىڭ وليمپيادانى باعىندىرعان جەڭىسىن قاسيەتتى تۋعان مەكەنىمىز تۇركىستاندا، تەلەديدارعا تەلمىرىپ وتىرىپ تاماشالادىق. ءار جەكپە- جەگىن ەكراننان قالت جىبەرگەن ەمەسپىز. ءبىز عانا ەمەس، بۇكىل ەل بەكزاتتىڭ العاشقى جەكپە- جەگىنەن باستاپ، جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن ساتىنە دەيىنگى قالت جىبەرمەي كورگەنىن جاقسى بىلەمىز. بەكزاتتىڭ جەڭىسىنە قول سوقپاعان ەشكىم بولماعان شىعار. بەكزاتتىڭ جەڭىسى اتىراۋ مەن التاي، قاراتاۋ مەن الاتاۋ اراسى قازاق بالاسىنىڭ رۋحىن ءبىر سەرپىلتىپ تاستادى عوي. ءسويتىپ، ۇلتىن سۇيگەن ۇل، ۇلت باتىرىنا اينالدى. وكىنەتىنىمىز عۇمىرى قىسقا بولدى عوي...
بالامدى العاش بوكس ۇيىرمەسىنە الىپ بارعانىم دا ءالى ەسىمدە. ول 1995 - جىلى 9 - قاراشا كۇنى بولاتىن. نۇرلان جۇمابايەۆ دەگەن ازاماتتىڭ بوكس ۇيىرمەسىنە ءوز قولىممەن جەتەلەپ كىرگىزدىم. مىنە، ءبۇل كۇن بەكزاتتىڭ ۇلكەن سپورتتىق ءعۇمىرىنىڭ باستالعان كۇنى. ول كەزدە 15 جاستا ەدى. نەبارى بەس جىل ىشىندە وليمپيادانى باعىندىرىپ ۇلگەردى.
ەڭ قىزىعى بەكزات قازاقستاننىڭ چەمپيونى بولماي تۇرىپ، وليمپيادا چەمپيونى اتاندى! بۇنىڭ ءوزى تاريحي قۇبىلىس. بۇگىنگى كەيبىر بوكسشىلار ءۇشىن وليمپيادا چەمپيونى بولۋ بىلاي تۇرسىن ەل بىرىنشىلىگىندە توپ جارۋ وڭايلىقەن قولعا كەلمەيدى عوي. ءتىپتى، بۇگىندە ەل چەمپيونى بولماعان بوكسشىلار وليمپياداعا دا بارا المايدى. اتاعى جوق سپورتشىلارعا تورەشىلەر دە ءمان بەرمەيدى. ءتىپتى، توبىقتان قاعىپ تاستايتىن ساتتەرى دە ءجيى كەزدەسەدى. ال ءبىزدىڭ بەكزات تورەشىلەردىڭ قيانات جاساۋىنا مۇمكىنشىلىك بەرمەدى. ونىڭ تالانتىنا ەشكىم تۇساۋ سالا المادى، - دەيدى اكەسى.
ال اناسى سىرلىكۇل شويبەكوۆا انالىق سەزىمىن ايتىپ، ۇلىنا دەگەن ساعىنىشىن بىلاي جەتكىزدى:
- التى قۇرلىق، ءتورت مۇحيت ۇستىندە قازاق دەگەن ەر كەۋدە ەركىن ەلدىڭ، قازاقستان دەگەن تاۋەلسىز جاس مەملەكەتتىڭ ءانۇرانىن قالىقتاتقان بەكزاتتاي ۇل تۋعانىم ءۇشىن باقىتتىمىن. اتتەڭ، اللا ۇزاق عۇمىر سىيلامادى. بەكزاتىمنىڭ وليمپيادا چەمپيونى اتانعان ساتىندە شاتتىقتان جارىلارداي بولىپ، باقىتتان باسىم اينالعان قۋانىشتى ءساتىم ۇزاعىنان بولمادى. بەكزاتىم كەنجە ۇلىم ەدى. مەن بەكزاتىمدى دۇنيەگە اكەلگەن 1980 - جىلى الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك سپورتشىلارى ماسكەۋ وليمپياداسىنا دايىندالىپ جاتقان بولاتىن. سوندا جيىرما جىلدان سوڭ وسىنداي سپورت جارىسىنىڭ تورەسى وليمپيادا ويىندارىنىڭ بولاشاق چەمپيونىن دۇنيەگە اكەلگەنىمدى بىلمەگەن شىعارمىن. ماسكەۋ وليمپياداسى ءوتىپ جاتقاندا بەكزاتىمدى تال بەسىكتە تەربەتىپ، ءتۇن ۇيقىمدى ءتورت ءبولىپ، اق ۋىزىمدى ەمىزىپ، انالىق جۇرەگىممەن اق تىلەگىمدى ايتىپ، مەيىرىمىمە بولەگەن ۇلىم جيىرما جىلدان كەيىن، وليمپيادا چەمپيونى اتانىپ، ەلىنە شاتتىق سىيلايدى-اۋ دەپ كىم ويلاعان؟!
اتا مەن انانىڭ ارمانىنان اسىل ارمان بار ما؟ اكەسى سەيىلحان ەكەمىز بەكزاتتى حالقىنا ابىرويلى، اسىل ازاماتتىڭ ءبىرى بولىپ وسسە ەكەن دەپ ارماندادىق. سول ارمان ورىندالدى. بەكزات ءوزىنىڭ بەكزاتتىعىن تانىتتى. قارشاداي ۇلىم قانشاما بيىكتەرگە قول جەتكىزدى. ءبىراق قىزىعىن كورە المادى...
ءبىز وسى تۇستا بەكزاتتىڭ اناسىنىڭ ءسوزىن ءبولىپ، بالاسىنىڭ بالالىق داۋىرىنە بايلانىستى بىرەر ساۋال تاستاعان ەدىك. بەكزاتتىڭ بالالىق داۋىرىندەگى ءبىز بىلە بەرمەيتىن ءبىراز سىرلارىن ايتتى.
- بەكزات كىشكەنتاي كەزىندە وتە نازىك ەدى. مىنەزى دە سونداي جۇمساق بولاتىن. ۇل بالا بولعاندا گۇلگە قۇشتار ەدى. سول نازىكتىگى مەن جۇمساق مىنەزىمەن كوز الدىمىزدا قالدى. رينگكتە قارسىلاسىنا قانشا قاتال بولسا دا، كۇندەلىكتى ومىردە وتە ۇياڭ بولىپ ءوستى. جيىرما جاسىندا دا سول مىنەزى وزگەرگەن جوق. ال جىلقى بالاسىن جانىنداي جاقسى كورەتىن. اتقا ءمىنىپ سەرۋەندەگەندى ۇناتاتىن. شەت ەلدەرگە ءار ءتۇرلى جارىستارعا بارعان ساپارلارىندا ەستەلىك زات رەتىندە سۇلۋ جىلقى بەينەلەنگەن ءارتۇرلى سۋرەتتەردى ساتىپ الىپ كەلەتىن. بەكزات مەكتەپتە جاقسى وقىدى. كۇنى بۇگىنگە دەيىن ۇستازدارى بەكزاتتىڭ العىرلىعىن ايتىپ وتىرادى. اسىرەسە، تاريح، ادەبيەت پاندەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ەلدەن ەرەك بولاتىن.
بەكزات 1986-1996 - جىلدار ارالىعىندا تۇركىستانداعى اباي اتىنداعى مەكتەپ- ينتەرناتتا، كەيىن جۇمابەك ەدىلبايەۆ اتىنداعى №18 ورتا مەكتەپتە ءبىلىم الدى.
بەكزات 10-سىنىپتان باستاپ شىمكەنتتەگى وليمپياداشىلاردى دايارلاۋ مەكتەبىنە اۋىستى. مەكتەپتە قوعامدىق جۇمىستارعا دا بەلسەنە ارالاستى. 11- سىنىپتا مەكتەپىشىلىك كۇزگى بالدا «جىگىتتىڭ سۇلتانى» اتانادى. ال جوعارعى وقۋىن شىمكەنتتە م. اۋەزوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە وقىدى. الدىنا ماقسات قويسا، سول ماقساتىنا جەتپەي تىنبايتىن ەدى. مىنە، سول قاسيەتى عوي، وليمپيادا چەمپيونى بولام دەيتىن. بولدى، ماقساتىنا جەتتى.
ال بەكزاتىمنىڭ تاعى ءبىر جۇرت بىلە بەرمەيتىن ەرەكشەلى - ءوز قۇربىلارىنىڭ ورتاسىندا انشىلىك جاعىنان دا الدا بولدى. داۋىسى وتە جاعىمدى، سۇلۋ سازدى بولاتىن. گيتارامەن ءان سالعاندا قۇربىلارى سۇيىنە تىڭدايتىن. دومبىرانى دا ءتاپ- ءتاۋىر شەرتەتىن ەدى...
مىنە، اناسى بەكزاتتىڭ بال كۇندەرىن وسىلاي ەسكە الدى. ەلى ءۇشىن تۋعان جارىق جۇلدىزىنىڭ تىم ەرتە سونگەنىن ايتىپ كوزىنە جاس الدى. «سەنىڭ تابانىڭا كىرگەن شوگىر مەنىڭ ماڭدايىما كىرسىن!» دەپ تىلەيتىن انا جۇرەگىنەن، انا مەيىرىمىنەن اسقان ەشتەڭە جوق شىعار؟!
ەندى بەكزاتتىڭ وزگەدە قىرلارىنا توقتالىپ وتسەك. بەكزات - قازاق بوكسىنداعى التىن باستاۋ. «نەگە؟» دەپ ويلانۋدىڭ ءوزى ارتىق. سەبەبى. 1980-جىلى سەرىك قوناقبايەۆ ماسكەۋ وليمپياداسىندا كۇمىس الدى. 1984-جىلى لوس- انجەلەستە (ا ق ش) وتكەن وليمپيالىق ويىندارعا ك س ر و باستاعان سوتسياليستىك ەلدەر بارعان جوق. 1988-جىلى قازاق بوكسشىنىڭ ەشبىرى ك س ر و قۇراماسىنىڭ ساپىندا وليمپياداعا بارمادى. 1992-جىلى ت م د قۇراماسىندا ن. كۋلپين مەن ب. ءجۇمادىلوۆ بارسەلونا وليمپياداسىنا اتتاندى. ءبىراق رەسەيلىك باپكەرلەر كۋلپيندى عانا جارىسقا قوسىپ، ءجۇمادىلوۆتى شەت قالدىردى. 1996-جىلى ۆاسيليي جيروۆ 81 كەلىدە توپ جاردى، بولات ءجۇمادىلوۆ فينالعا شىعىپ تۇرىپ، كۋبالىق قارسىلاسىنا سوڭعى سەكۋندتا ۇتىلىپ قالدى. ەرماحان ىبىرايىموۆ پەن بولات نيازىمبەتوۆ قولا جۇلدە الدى.
ال 2000-جىلى بەكزات بوكستان تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. سودان قازىرگە دەيىن، قازاق بوكسشىلارى كەمىندە ءبىر التىن الىپ كەلەدى. وسى وليمپيادادا بەكزاتتان كەيىن ەرماحان ىبىرايىموۆ التىن العانىن بىلەسىزدەر. ال 2004-جىلى - باقتيار ارتايەۆ، 2008-جىلى - باقىت سارسەكبايەۆ، 2012-جىلى سەرىك ساپيەۆ وليمپيادا التىنىن يەلەندى. مىنە، قازاق بوكسىنا «التىن جولدى» بەكزات سالىپ بەردى.
الداعى وليمپيادا ويىندارىندا دا بەكزات سالعان سارا جول جالعاسىن تابا بەرسە ەكەن دەيمىز. وسى تۇستا، ەلىنە ەرەن ەڭبەك سىڭىرگەن بەكزاتقا «ءبىز نە ىستەدىك؟» دەگەن سۇراق تۋىندايتىنى شىندىق.
بۇل تۋرالى زەردەلەپ قاراساق، تۇركىستان مەن شىمكەنتتە عانا 4 ءساۋىر تۋعان كۇنى قارساڭىندا ەسكە الۋ شارالارى وتەدى ەكەن. ال ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىندە بەكزاتقا ارنالعان ەشبىر ءىس-شارا تۋرالى ەستىگەن جوقپىز. بەكزاتتى نەگە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە ەسكە المايمىز؟
بۇل تۋرالى اكەسى بىلاي دەدى: «ءيا، بەكزات از عانا عۇمىرىندا ارتىنا وشپەس ءىز قالدىردى. بار-جوعى جيىرما جاس قانا ءومىر ءسۇردى. از عانا ۋاقىت ىشىندە قازاقتى كۇللى دۇنيەگە ءپاش ەتتى. قازاق جۇرتى اسىل ۇلىن قالاي ارداقتاسا دا جاراسادى»، - دەيدى. ارينە، بەكزاتتىڭ اكەسىنىڭ ۇسىنىسى وتە ورىندى. ەشكىم تەرىسكە شىعارمايدى. بەكزات اتىندا تۇركىستاندا سپورت كەشەنى اشىلدى. ەسكەرتكىشى شىمكەنت قالاسىندا تۇرعىزىلدى. الماتى قالاسىنىڭ جوعارعى ىقشام اۋداندارىنىڭ ءبىر كوشەسىنە بەكزات ساتتارحانوۆ ەسىمى بەرىلدى. وكىنىشكە قاراي، وزگە قالالاردا مۇنداي يگى باستامالار قولعا الىنباي كەلەدى. بەكزاتقا ەلوردا تورىنەن دە ءبىر كوشە بەرىپ، ەسكەرتكىشىن تۇرعىزىپ جاتسا، نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
ءتۇيىن:
قازىر بەكزاتتىڭ اتىندا تۇركىستاندا جانە شىمكەنتتە حالىقارالىق تۋرنيرلەر ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. باستاپقىدا 10 ەلدەن بوكسشىلار كەلسە، قازىر كەلۋشىلەر جىلدان جىلعا ازايعاندىعى بايقالادى. بۇل ارينە تەك ۇيىمداستىرۋشىلارعا عانا بايلانىستى ەمەس، اقپارات قۇرالدارى دا بۇعان ءوز ۇلەسىن قوسۋى قاجەت. بەكزاتتىڭ ەرلىگى - جاس بۋىندى تاربيەلەۋدە، جاستاردىڭ بويىنداعى پاتريوتتىق سەزىمدى وياتۋدا ۇلگى بولار جارقىن بەينە. ول ءوز ۋاقىتىنىڭ عانا ەمەس ەرتەڭگى كۇننىڭ دە باتىرى! سوندىقتان بيلىكتە وتىرعان كوكەلەرىمىز ەش ويلانباستان كوكبايراعىمىزدى كوتەرگەن بەكزات ساتتارحانوۆقا «حالىق قاھارمانى» اتاعىن بەرسە ارتىق بولماس ەدى.
بەكزاتتىڭ وليمپياداعا دەيىنگى وزگە جەتىستىكتەرى:
جاستار اراسىنداعى ازيا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى، 1998 - جىل.
جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى، 1998 - جىل، (ارگەنتينا، بۋەنەس- ايرەس).
ەرەسەكتەر اراسىنداعى ورتا ازيا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى، 1999 - جىل، (وزبەكستان، تاشكەنت).
ازيا چەمپيونى، 1999 - جىل.
ورتا ازيا چەمپيونى، 1999 - جىل.
گران- پري كۋبوگىنىڭ جەڭىمپازى، 2000 - جىل.
سيدنەي وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى، 2000 - جىل.
كۇنسۇلتان وتارباي