نۇر- سۇلتان. قازاقپارات - قازاقپارات وقىرماندارىنا 2020 -جىلعى 20-ناۋرىزعا ارنالعان كۇنتىزبەسىن ۇسىنادى.
اتاۋلى كۇندەر
دۇنيەجۇزىلىك تاريح ايتۋ كۇنى العاش رەت شۆەتسيادا 1990 -جىلداردىڭ باسىندا بارلىق جىرشىلار كۇنى رەتىندە اتالىپ ءوتىلدى. مەرەكە اۋىزشا ادەبيەتىن ناسيحاتتايتىندارعا ارنالعان. 1997 -جىلى ونى ءتۇرلى اتاۋمەن اۋستراليا مەن لاتىن امەريكاسىندا اتاپ ءوتتى. 2001 -جىلى ينتەرنەتتىڭ ارقاسىندا بۇل مەرەكە سكانديناۆياعا تارالدى. كەيىن شۆەتسيادان نورۆەگياعا، دانياعا، فينليانديا مەن ەستونياعا، كاناداعا جايىلدى. 2005 -جىلدان بەرى مەرەكە دۇنيەجۇزىلىك تاريح ايتۋ كۇنى رەتىندە راسىمدەلدى.
بۇكىلالەمدىك استرولوگيا كۇنى استرولوگيا (گرەك تىلىندە astron - «جۇلدىز» جانە logos - «ءسوز، ءىلىم») - جەر شارىنا جانە ادامعا جۇلدىزداردىڭ اسەر ەتۋى تۋرالى ءىلىم. XX عاسىر اياعىندا باتىس جۇلدىزشىلارى استرولوگيا كۇنىن ناۋرىزدىڭ 20 ىندا، استرونوميالىق جانە استرولوگيالىق جىل باستالعان ۋاقىتتا اتاپ ءوتۋدى ۇسىندى. كۇن بۇل كەزدە توقتى بەلگىسىنە ەنەدى (كوكتەمگى كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەسۋ كۇنى 20-21-ناۋرىزعا سايكەس كەلەدى).
حالىقارالىق باقىت كۇنى ب ۇ ۇ باستاماسىمەن اتالىپ وتەتىن مەرەكە. 2012 -جىلى بۇل كۇندى بۋتان كورولدىگى ۇسىندى. ۇيىمنىڭ باس اسسامبلەياسى ءوزىنىڭ رازوليۋتسياسىندا باقىتقا ۇمتىلۋ ادامزاتتىڭ نەگىزگىن قالاۋشى كۇش ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، بۇل كۇنى كوتەرىڭكى كوڭىل كۇي سىيلايتىن شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەتتىگىن العان تارتقان.
جەر كۇنى 1971 -جىلى ب ۇ ۇ شەشىمىمەن ناۋرىزدىڭ 20-كۇنى كوكتەمگى كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلۋىنە بايلانىستى جەر كۇنىن اتاپ ءوتۋ رەسمي تۇردە بەكىتىلدى. دەگەنمەن، حالىقارالىق مەرەكەلەر كۇنتۇزبەسىندە جەر كۇنى مەرەكەسى ەكى رەت راسىمدەلگەن. ياعني، كوكتەمنىڭ كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلۋىنە بايلانىستى بۇگىن وتۋدە. ال، ەكىنشى داتا – 22-ساۋىرگە بەكىتىلگەن. بۇل داتانىڭ نەگىزىن قالاعان امەريكانىڭ قوعام قايراتكەرى دجون مورتون. 1840 -جىلدارى ول تابيعاتتى قورعاۋ جانە وعان كۇتىم جاساۋ باعدارلاماسى اياسىندا ءار ادامدى ايماقتى كوگالداندىرۋعا شاقىرادى.
ەستە قالار وقيعالار
1935 -جىلى «توتە وقۋ» دەگەن اتپەن اپتالىق گازەتتىڭ العاشقى سانى جارىق كوردى. گازەتتىڭ العا قويعان ماقساتى مەكتەپتەرگە، مۇعالىمدەرگە، ءوز بەتتەرىنشە ساۋات اشۋشى ادامدارعا ءىس جۇزىندە كومەك بەرۋ بولدى. 1939 -جىلدان «ساۋاتتى بولۋعا كومەكشى» دەگەن اتپەن، لاتىنشادان ورىس گرافيكاسىنا كوشۋگە بايلانىستى 1940 -جىلدان «جاڭا جازۋ» دەگەن اتپەن شىقتى. 1952 -جىلدىڭ قاراشا ايىنان «قازاقستان مۇعالىمى» دەگەن اتپەن جارىق كوردى.
باستاۋىش جانە ورتا مەكتەپتەردىڭ مۇعالىمدەرى مەن پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان. 1961 -جىلى قازاق ك س ر جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمنىڭ جارلىعىمەن اقمولا قالاسىنىڭ (1830-1961) اتاۋى سەلينوگراد (1961-1992) دەپ وزگەرتىلدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى اقمولا اتاۋى قايتارىلدى. 1998 -جىلعى 6-مامىردا ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى - استانا قالاسى بولىپ اتالدى، ال 20-مامىردا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى استاناسىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى قابىلداندى.
1991 -جىلى قازاق ك س ر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ «جامبىل وبلىسى «فۋرمانوۆ» ۇجىمشارىنا جازىلبەك قۋانىشبايەۆتىڭ اتىن بەرۋ تۋرالى» قاۋلىسى قابىلداندى.
1992 -جىلى رەسپۋبليكا تاۋەلسىزدىگىنىڭ سيمۆولىنا اينالعان «التىن سارباز» اتتى قازاقستاننىڭ العاشقى پوشتا ماركاسى شىعارىلدى. ءدال وسى كەزدەن قازاقستاندىق ماركالار دۇنيەجۇزى پوشتا تىزبەلەرىندەگى پوشتا مينياتيۋرالارى اراسىندا جانە فيلاتەليستەر كاتالوگتارىندا ءوز ورنىن تاپتى.
قازىرگى كۇنگە دەيىن 300 جۋىق ماركا مەن بلوك شىعارىلدى.
1994 -جىلى الماتىدا پولشا ەلشىلىگى اشىلدى. 2009 -جىلى «قازپوشتا» ا ق كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا «ناۋرىز» سەريالى پوشتالىق ماركانى اينالىمعا شىعاردى. ماركالاردا ناۋرىز مەيرامىن تويلاۋعا بايلانىستى كورىنىستەر بەينەلەنگەن. ول ءتورت تۇسپەن بەزەندىرىلگەن وفسەتتىك تاسىلمەن باسىلعان. ولشەمى - 50 x 38 م م، تيراجى - 30000 دانا. ماركالار بەيجىڭ پوشتالىق تولەم بەلگىلەر فابريكاسىندا باسىلدى. بەزەندىرۋشى - نيكولاي سوكولوۆ. 2010 -جىلى لەۆ گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە تونىكوك جانە تەركىن اتتى بايىرعى تۇركى ەسكەرتكىشتەرىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى. تۇركى قاعاناتىنىڭ باس قولباسشىسى بولعان تونىكوكتىڭ ەرلىك ىستەرى تۋرالى باياندايتىن ەكى تاس ۇستىنى كۇلتەگىن ەسكەرتكىشىنىڭ جانىندا ورنالاسسا، بىرىككەن تۇركى قاعاناتىن قۇرعان ەل- ەتمىش بىلگە تۇر- ايىن ەسىمىنە ارنالعان تەركىن ۇستىنىنىڭ ءبىرىنشى ەسكەرتكىشى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «جازۋ تاريحى» مۇراجايىندا قويىلدى. تونىكوك (646 - 738 ج. ج. ) - ەلتەرىس قۇتلۇع قاعانمەن بىرگە 679 -جىلى تاڭ پاتشالىعىنا قارسى كوتەرىلىپ، II تۇركى قاعاناتىن ورناتقان تۇلعا. ول ءۇش بىردەي قاعاننىڭ - ەلتەرىس قۇتلۇع، قاپاعان جانە بىلگە قاعاننىڭ كەڭەسشىسى ءارى قاعانات اسكەرىنىڭ باس قولباسشىسى بولعان. زيالى قايراتكەر «ەل ابىزى» اتانعان. تونىكوك - شىعىستا تاڭ پاتشالىعىنىڭ سولتۇستىگىندەگى شاندۋنعا، ال باتىستا تەمىر قاقپاعا (دەربەنت) دەيىنگى ارالىقتا 10 مىڭ شىقىرىمدىق جورىق جاساپ، 22 مارتە الاپات سوعىسقا قاتىسىپ، اتاق- داڭققا بولەنگەن قاھارمان ساردار. اتالعان ەسكەرتكىش قازىرگى موڭعول جەرىندەگى تۋۋل دارياسىنىڭ بويىندا 739 -جىلى ورناتىلعان. ەسكەرتكىشتەردى جاساندى تاستان قاشاپ شىعارعان الماتىلىق شەبەر - قىرىم التىنبەك ۇلى. ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنان كەيىن ۇلى قولباسشى، تۇركى تاريحىنىڭ جارقىن تۇلعاسى كۇلتەگىن باتىردىڭ ومىرىنە ارنالعان دەرەكتى فيلم كورسەتىلدى.
2014 -جىلى الماتىدا ق ر حالىق جازۋشىسى، العاشقى قازاقستاندىق گيمن اۆتورلارىنىڭ ءبىرى تۇمانباي مولداعالييەۆتىڭ قۇرمەتىنە سوڭعى جىلدارى تۇرعان ۇيىندە مەموريالدىق تاقتا ورناتىلدى.
2015 -جىلى نيۋ-يوركتە قازاقستان رەسپۋبليكاسى جانە تونگا كورولدىگىنىڭ ب ۇ ۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلدەرى قايرات ءابدىراحمانوۆ پەن ماحي ۋليۋلي ساندحارست تۋپويۋنيۋا ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم- قاتىناستاردىڭ ورناتىلۋى تۋرالى بىرلەسكەن كومميۋنيكەگە قول قويدى.
2015 -جىلى سوفيا ۋنيۆەرسيتەتى شىعىس تىلدەرى جانە مادەنيەتى ورتالىعىندا قازاق ءتىلى مەن تاريحى جانە قازاقستان مادەنيەتى كابينەتىنىڭ رەسمي اشىلىمى ءوتتى.
2015 -جىلى الماتىدا ورتالىق ازياداعى العاشقى ا ق ش ميكروبيولوگيالىق قوعامداستىعى بيورەسۋرس ورتالىعى (ASM) اشىلدى
2017 -جىلى شىمكەنتتىڭ اكىمشىلىك- ىسكەرلىك ورتالىعىندا يۋنۋس ەمرە اتىنداعى جاڭا ساياباق اشىلدى.
2019 -جىلى پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا قازاقستان ەلورداسىنا ەلدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ ەسىمىن بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. استانا رەسمي تۇردە نۇر- سۇلتان بولىپ وزگەرتىلدى.
2019 -جىلى 12 ساعات 00 مينۋتتا ق ر پارلامەنتى سەناتىنىڭ ءتوراعاسى قاسىم-جومارت توقايەۆ ق ر پرەزيدەنتىنىڭ مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارۋشى رەتىندە قازاقستان حالقىنا انت بەردى.