سونداي- اق ول جاڭادان سايلانعان بەسىنشى اكىمشىلىكتىڭ انت بەرۋ ءراسىمىن تاماشالاپ، شاھاردى ارالايدى دەپ جوسپارلانۋدا.
«ءبىر مەملەكەت، ەكى جۇيە» قاعيداسىمەن قىتاي قۇرامىنا 1997 -جىلى قوسىلعان گونكونگ ارنايى اكىمشىلىك اۋدانىنا جاساعان شي جينپيڭنىڭ ساپارىنا بۇكىل الەم كوز تىگىپ وتىر. بۇل - ونىڭ قىتاي ءتوراعاسى رەتىندە ءبىرىنشى رەت كەلۋى. باتىس اقپارات قۇرالدارى مەملەكەت باسشىسى توقتاعان قوناقۇيدىڭ اسكەرلەرمەن قورشالىپ، قالادا قاۋىپسىزدىك كۇشەيگەنىن جازادى.
گونكونگ تۇرعىندارى كومپارتيانىڭ ارنايى اكىمشىلىك باسشىلىعىن سايلاۋعا ارالاسۋىن قۇپتاماي وقتىن- وقتىن «قولشاتىرلار رەۆوليۋتسياسىن» وتكىزگەنىن جالپاق جۇرت جاقسى بىلەدى. دەگەنمەن بيىل العاش رەت گونكونگ باسشىلىعىنا ايەل ادام سايلاندى. بۇعان دەيىن باس حاتشى بولعان كەرري لام جەڭىسكە جەتتى. ول قىزمەتىنە وسى سەنبىدە كىرىسەدى.
كەرري لام، گونكونگ ارنايى اكىمشىلىك اۋدانىنىڭ باسشىسى:
- مەنىڭ ءبىرىنشى مىندەتىم - گونكونگ تۇرعىندارىنا قۇرلىقتاعى قىتايمەن تىعىز قارىم- قاتىناس تۇراقتىلىق پەن دامۋعا اكەلەتىنىن ءتۇسىندىرۋ. اسىرەسە ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ پايدالى ەكەنىن جەتكىزۋ.
قىتاي ءتوراعاسىنىڭ ايتۋىنشا، جيىرما جىلدىڭ ىشىندە ورتالىق ۇكىمەت پەن گونكونگ اكىمشىلىگى جان- جاقتى بايلانىستى نىعايتىپ، «ءبىر مەملەكەت، ەكى جۇيە» ساياساتىنىڭ ومىرشەڭدىگىن الەمگە پاش ەتتى. كونستيتۋتسيا مەن قىتايدىڭ نەگىزگى زاڭىنا سۇيەنە وتىرىپ، وسى باعىتتى جالعاستىرا بەرەدى. اراعا توعىز جىل سالىپ، گونكونگقا كەلگەن شي جينپيڭ قىتايدى ازات ەتۋ ارمياسىنىڭ گارنيزونىندا بولدى. رەسمي بەيجىڭ 1997 -جىلى بريتانيادان قايتارىلعان گونكونگتىڭ سىرتقى ساياساتى مەن قورعانىسىنا جاۋاپتى.
چەن دۋنسياو، شاڭحاي حالىقارالىق ماسەلەلەردى زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى:
- 20 جىل قىتاي مەن گونكونگ اراسىنداعى جان- جاقتى بايلانىستاردىڭ تەرەڭدەۋىمەن ەستە قالدى. قىتايدىڭ ەرەكشە ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە ارنايى اكىمشىلىك اۋداننىڭ ەكونوميكاسى الەمدەگى ەڭ وزىق ساتىعا كوتەرىلدى. قۇرلىقتاعى قىتاي نارىعىنا جول اشىلىپ، دامۋىنا ۇلكەن سەرپىن بەردى. ەندى «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» ستراتەگياسىندا گونكونگ ءوزىنىڭ گەوگرافيالىق مۇمكىندىكتەرىن پايدالانىپ، قىتايدىڭ وركەندەۋىنە زور ۇلەس قوسادى دەپ سەنەمىن.
2012 -جىلدان بۇگىنگە دەيىن الەمدەگى ەڭ وزىق قارجى ورتالىعى گونكونگتى باسقارىپ كەلگەن ليان چجەنيننىڭ ەسەبىنشە، سوڭعى بەس جىلدا ەكونوميكا 2,5 ەسە ءوسىمدى كورسەتكەن. جۇمىسسىزدىق ازايىپ، تەك وتكەن جىلى 8 مىڭ حالىقارالىق كومپانيا ءوزىنىڭ وكىلدىگىن اشتى. بۇل - بۇرىن- سوڭدى بولماعان جوعارى كورسەتكىش.
اۆتورلارى: ن. بەكەن، ج. ءسۇي
www.24.kz