ةلباسئ ن.ا.نازاربايةأتئث «قازاقستان-2050» ستراتةگياسئ قالئپتاسقان مةملةكةتتئث جاثا ساياسي باعئتئ» اتتئ قازاقستان حالقئنا جولداؤئ
قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث پرةزيدةنتئ - ةلباسئ ن.ا.نازاربايةأتئث «قازاقستان-2050» ستراتةگياسئ قالئپتاسقان مةملةكةتتئث جاثا ساياسي باعئتئ» اتتئ قازاقستان حالقئنا جولداؤئ
قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث پرةزيدةنتئ - ةلباسئ
ن.ءا. نازاربايةأتئث
قازاقستان حالقئنا
جولداؤئ
«قازاقستان-2050» ستراتةگياسئ
قالئپتاسقان مةملةكةتتئث جاثا ساياسي باعئتئ
مازمذنئ
1. قالئپتاسقان قازاقستان - مةملةكةتتئلئگئمئزدئث، ذلتتئق ةكونوميكامئزدئث، ازاماتتئق قوعامئمئزدئث، قوعامدئق كةلئسئمئمئزدئث، وثئرلئك كوشباسشئلئعئمئز بةن حالئقارالئق بةدةلئمئزدئث داعدارئستا سئنالؤئ
1. قؤاتتئ دا تابئستئ مةملةكةت
2. دةموكراتيالاندئرؤ مةن ئرئقتاندئرؤدئث ورنئقتئ پروسةسئ
3. ءتذرلئ الةؤمةتتئك، ةتنوستئق جانة دئني توپتاردئث كةلئسئمئ مةن تاتؤلئعئ
4. ذلتتئق ةكونوميكا. حالئقارالئق ةثبةك بولئنئسئندةگئ ءبئزدئث رولئمئز
5. قوعامدئق تذراقتئلئق پةن كةلئسئمدئ قامتاماسئز ةتةتئن كذشتئ الةؤمةتتئك ساياسات
6. الةمدئك قوعامداستئق تانئعان ةل
7. يادرولئق قارؤدئ تاراتپاؤ رةجئمئن ئلگةرئلةتؤدةگئ ءبئزدئث بةلسةندئ رولئمئز
8.قازاقستان-2030 ستراتةگياسئ. نةگئزگئ قورئتئندئلار
2 . 21 - عاسئردئث جاهاندئق ون سئن-قاتةرئ
1. ءبئرئنشئ سئن-قاتةر - تاريحي ؤاقئتتئث جةدةلدةؤئ
2. ةكئنشئ سئن-قاتةر - جاهاندئق دةموگرافيالئق تةثگةرئمسئزدئك
3. ءذشئنشئ سئن-قاتةر - جاهاندئق ازئق-تذلئك قاؤئپسئزدئگئنة تونةتئن قاتةر
4. ءتورتئنشئ سئن-قاتةر - سؤدئث تئم تاپشئلئعئ
5. بةسئنشئ سئن-قاتةر - جاهاندئق ةنةرگةتيكالئق قاؤئپسئزدئك
6.التئنشئ سئن-قاتةر - تابيعي رةسؤرستاردئث سارقئلؤئ
7. جةتئنشئ سئن-قاتةر - ءذشئنشئ يندؤستريالئق رةأوليؤسيا
8. سةگئزئنشئ سئن-قاتةر - ذدةي تذسكةن الةؤمةتتئك تذراقسئزدئق
9. توعئزئنشئ سئن-قاتةر - وركةنيةتئمئز قذندئلئقتارئنئث داعدارئسئ
10. ونئنشئ سئن-قاتةر - جاثا الةمدئك تذراقسئزدئق قاؤپئ
3. قازاقستان-2050 ستراتةگياسئ- جةدةل وزگةرمةلئ تاريحي جاعدايلارداعئ جاثا قازاقستاننئث جاثا ساياسي باعئتئ
1. مئندةتتةردئث جاثا پاراديگماسئ
2. قايدا بةت الدئق؟ جاثا ساياسي باعئتتئث ماقساتتارئ
1. جاثا باعئتتئث ةكونوميكالئق ساياساتئ - پايدا الؤ، ينأةستيسيالار مةن باسةكةگة قابئلةتتئلئكتةن قايتارئم الؤ پرينسيپئنة نةگئزدةلگةن تذگةل قامتيتئن ةكونوميكالئق پراگماتيزم
1. تذگةل قامتيتئن ةكونوميكالئق پراگماتيزم
2. جاثا كادر ساياساتئ
3. ماكروةكونوميكالئق ساياساتتئ جاثعئرتؤ
3.1. بيؤدجةت ساياساتئ
3.2. سالئق ساياساتئ
3.3. اقشا-كرةديت ساياساتئ
3.4. مةملةكةتتئك جانة سئرتقئ قارئزدئ باسقارؤ ساياساتئ
4. ينفراقذرئلئمدئ دامئتؤ
5. مةملةكةتتئك اكتيأتةردئ باسقارؤ جذيةسئن جاثعئرتؤ
6. تابيعي رةسؤرستاردئ باسقارؤدئث جاثا جذيةسئ
7. يندؤستريالاندئرؤدئث كةلةسئ كةزةثئنئث جوسپارئ
8. اؤئل شارؤاشئلئعئن جاثعئرتؤ
8.1. اؤئل شارؤاشئلئعئ ونئمدةرئن وثدةؤدة جانة ساؤدادا قوجالئقتار مةن شاعئن جانة ورتا بيزنةستئ دامئتؤ
9. سؤ رةسؤرستارئنا قاتئستئ ساياسات
2. ذلتتئق ةكونوميكامئزدئث جةتةكشئ كذشئ - كاسئپكةرلئكتئ جان-جاقتئ قولداؤ
1. شاعئن جانة ورتا بيزنةستئ دامئتؤ
2. مةملةكةتتئك-جةكةمةنشئك ارئپتةستئگئنئث جاثا ذلگئسئ -
«قؤاتتئ بيزنةس - قؤاتتئ مةملةكةت»
3. جةكةشةلةندئرؤدئث جاثا كةزةثئ - مةملةكةت رولئنئث وزگةرؤئ
3. الةؤمةتتئك ساياساتتئث جاثا پرينسيپتةرئ - الةؤمةتتئك كةپئلدئكتةر مةن جةكة جاؤاپكةرشئلئك
1. الةؤمةتتئك ساياساتتئث جاثا پرينسيپتةرئ
1.1. ةث تومةنگئ الةؤمةتتئك ستاندارت
1.2. اتاؤلئ الةؤمةتتئك قولداؤ
1.3. وثئرلةردةگئ الةؤمةتتئك تةثگةرئمسئزدئكتةر پروبلةماسئن شةشؤ
1.4. جذمئسپةن قامتؤ جانة ةثبةك ساياساتئن جاثعئرتؤ
2. انانئ قورعاؤ. ايةلدةرگة قامقورلئق
3. بالانئ قورعاؤ
4. ذلت دةنساؤلئعئ - تابئستئ بولاشاعئمئزدئث نةگئزئ
4.1. دةنساؤلئق ساقتاؤ سالاسئنداعئ نةگئزگئ باسئمدئقتار
4.2. بالالار دةنساؤلئعئن قامتاماسئز ةتؤدئث جاثا تاسئلدةرئ
4.3. مةديسينالئق ءبئلئم بةرؤ جذيةسئن جاقسارتؤ
4.4. اؤئلدا مةديسينالئق قئزمةت كورسةتؤدئث ساپاسئ
4.5. دةنة شئنئقتئرؤ مةن سپورتتئ دامئتؤ
4. ءبئلئم مةن كاسئبي ماشئق - زاماناؤي ءبئلئم بةرؤ، كادرلاردئ دايارلاؤ مةن قايتا دايارلاؤ جذيةسئنئث نةگئزگئ باعدارلارئ
1. ءبئلئم بةرؤ سالاسئنداعئ جذمئستئث باسئمدئقتارئ
1.1. «بالاپان» باعدارلاماسئن 2020 - جئلعا دةيئن ذزارتؤ
1.2. ينجةنةرلئك ءبئلئم بةرؤ جذيةسئن دامئتؤ
1.3. ءبئلئم بةرؤ سالاسئنداعئ الةؤمةتتئك جاؤاپكةرشئلئك جذيةسئن دامئتؤ
1.4. ءبئلئم بةرؤ ادئستةمةلةرئن جاثعئرتؤ
2. يننوأاسيالئق زةرتتةؤلةردئ دامئتؤدئث جاثا ساياساتئ
2.1. تةحنولوگيالار ترانسفةرتئ
2.2. عئلئم مةن بيزنةستئث كووپةراسياسئ
2.3. پةرسپةكتيأالئ ذلتتئق كلاستةرلةردئ قالئپتاستئراتئن جول كارتاسئ
3.جاستارعا ذندةؤ
5. مةملةكةتتئلئكتئ ودان ءارئ نئعايتؤ جانة قازاقستاندئق دةموكراتيانئ دامئتؤ
1. مةملةكةتتئ باسقارؤدئث جاثا ءتيپئ
1.1. مةملةكةتتئك جوسپارلاؤ مةن بولجاؤ جذيةسئن جةتئلدئرؤ
2. باسقارؤدئ ورتالئقسئزداندئرؤ
2.1. ورتالئق پةن وثئرلةر اراسئنداعئ جاؤاپكةرشئلئك پةن وكئلةتتئكتةردئث ارا-جئگئن اجئراتؤ
2.2. جةرگئلئكتئ ءوزئن-ءوزئ باسقارؤدئ دامئتؤ تذجئرئمداماسئ
2.3. اؤئل اكئمدةرئن سايلاؤ
3. كاسئبي مةملةكةتتئك اپپارات قالئپتاستئرؤ
3.1. اكئمشئلئك رةفورمانئث ةكئنشئ كةزةثئ
4. بيزنةس قاؤئمداستئق پةن مةملةكةتتئك اپپاراتتئث ءوزارا ءئس-قيمئلئنئث جاثا جذيةسئ
5.تارتئپسئزدئككة مذلدة توزبةؤشئلئك پرينسيپئن ةنگئزؤ
6. جةمقورلئققا قارسئ كذرةس
7. قذقئق قورعاؤ ورگاندارئ مةن ارناؤلئ قئزمةتتةردئ رةفورمالاؤ
6. دايةكتئ دة بولجامدئ سئرتقئ ساياسات - ذلتتئق مذددةلةردئ ئلگةرئلةتؤ مةن وثئرلئك جانة جاهاندئق قاؤئپسئزدئكتئ نئعايتؤ
1. سئرتقئ ساياساتتئ جاثعئرتؤ باسئمدئقتارئ
2. ةكونوميكالئق جانة ساؤدا ديپلوماتياسئن دامئتؤ
3.وثئرلئك قاؤئپسئزدئكتئ نئعايتؤ
4.جاهاندئق قاؤئپسئزدئكتئ نئعايتؤعا ذلةس قوسؤ
5. ذلتتئق قورعانئس قابئلةتتئلئگئ مةن اسكةري دوكترينانئ نئعايتؤ
7. جاثا قازاقستاندئق پاتريوتيزم - ءبئزدئث كوپ ذلتتئ جانة كوپكونفةسسيالئ قوعامئمئز تابئسئنئث نةگئزئ
1. جاثا قازاقستاندئق پاتريوتيزم
2. بارلئق ةتنوستار ازاماتتارئنئث تةث قذقئقتئلئعئ
3. قازاق ءتئلئ جانة تئلدةردئث ءذش تذعئرلئلئعئ
4. مادةنيةت، داستذرلةر جانة دارالئق
5. ذلتتئق ينتةلليگةنسياسئنئث رولئ
6. ХХІ عاسئرداعئ قازاقستانداعئ ءدئن
7. بولاشاقتاعئ قازاقستاندئ قالاي ةلةستةتةمئن؟
8. ذلتقا ذندةؤ
قادئرلئ قازاقستاندئقتار! قئمباتتئ وتانداستار!
ءبئز بذگئن تاؤةلسئزدئك كذنئ قارساثئندا جينالئپ وتئرمئز.
مئنة، ءبئز 20 جئل بويئ وسئ ذلئ مةرةكةنئ ماقتانئشپةن اتاپ ءوتئپ كةلةمئز.
1991 - جئلعئ 16 - جةلتوقساندا ءبئز - قازاقستان حالقئ - ةگةمةندئكتئ، بوستاندئقتئ، الةمگة اشئقتئقتئ تاثدادئق. بذگئنگئ كذنئ وسئ قذندئلئقتار ءبئزدئث كذندةلئكتئ ءومئرئمئزدئث بولشةگئنة اينالدئ.
سول كةزدةرئ، ساپارئمئزدئث باسئندا ءبارئ باسقاشا بولدئ. ةندئ ءبئزدئث ورتاق كذش-جئگةر جذمساؤئمئزدئث ارقاسئندا ةل تانئماستاي بولئپ وزگةردئ.
ءبئز بذگئن - وزئندئك بةت-بةينةسئ بار، وزئندئك ةرةكشةلئكتةرئ مةن وزئندئك ذستانئمئ بار تابئستئ مةملةكةتپئز.
ءبئزدئث العئ شةپتئ الؤئمئز قئمباتقا ءتذستئ.
ةل 20 جئل بويئ ةگةمةندئگئمئز بةن ساياسي سالماعئمئزدئ نئعايتؤعا جذمئس ئستةدئ. 20 جئل وتكةن سوث بذل ماقساتقا قول جةتتئ. قالئپتاسؤ كةزةثئ تابئستئ اياقتالدئ.
قازاقستان ХХІ عاسئردئث باسئندا تاؤةلسئز ءارئ وزئنة سةنئمدئ بولئپ وتئر.
جاهاندئق داعدارئستئث جالعاسؤئنئث اسةرئنةن الةمدة بولئپ جاتقان وزگةرئستةر ءبئزدئ ذرةيلةندئرمةيدئ. ءبئز ولارعا دايئنبئز. ءبئزدئث ةندئگئ مئندةتئمئز - ةگةمةندئك جئلدارئ قول جةتكئزگةننئث بارلئعئن ساقتاي وتئرئپ، ХХІ عاسئردا ورنئقتئ دامؤدئ جالعاستئرؤ.
ءبئزدئث باستئ ماقساتئمئز - 2050 جئلعا قاراي مئقتئ مةملةكةتتئث، دامئعان ةكونوميكانئث جانة جالپئعا ورتاق ةثبةكتئث نةگئزئندة بةرةكةلئ قوعام قذرؤ.
مئقتئ مةملةكةت ةكونوميكالئق جةدةل ءوسؤ جاعدايئن قامتاماسئز ةتؤ ءذشئن اسا ماثئزدئ بولماق.
مئقتئ مةملةكةت كذنكورئس ساياساتئمةن ةمةس، جوسپارلاؤ ساياساتئمةن، ذزاقمةرزئمدئ دامؤمةن جانة ةكونوميكالئق وسؤمةن اينالئسادئ.
ءدال وسئ سةبةپتةن دة تاؤةلسئزدئك كذنئ قارساثئندا، قئمباتتئ مةنئث وتانداستارئم، مةن سئزدةرگة جاثا جولداؤ ذسئنئپ وتئرمئن.
بذل - ةلئمئزدئث دامؤ پةرسپةكتيأالارئنا جاساعان وزئندئك پايئمداؤئم.
بذل - جاثا ساياسي باعئت.
І. قالئپتاسقان قازاقستان - مةملةكةتتئلئگئمئزدئث، ذلتتئق ةكونوميكامئزدئث، ازاماتتئق قوعامئمئزدئث، قوعامدئق كةلئسئمئمئزدئث، وثئرلئك كوشباسشئلئعئمئز بةن حالئقارالئق بةدةلئمئزدئث داعدارئستا سئنالؤئ
ءدال 15 جئل بذرئن ءبئز قازاقستان دامؤئنئث 2030 - جئلعا دةيئنگئ ستراتةگياسئن قابئلدادئق.
بذل 1997 - جئل - كةثةستئك كةزةثنةن كةيئنگئ بةي-بةرةكةتتئك تذبةگةيلئ ةثسةرئلمةگةن، داعدارئس وثتذستئك-شئعئس ازيانئ جانة باسقا دا كةيبئر نارئقتاردئ سانسئراتقان كةزةث بولاتئن. بئزگة دة اسا قيئن سوقتئ.
وسئ جئلدار ئشئندة ءبئزدئث ستراتةگيامئز باستئ ماقساتئمئزدان اؤئتقئماي، شامشئراق سياقتئ ءبئزدئث جولئمئزعا ساؤلة شاشئپ، العا باسؤعا جئگةرلةندئردئ.
1997 جئل ةستةرئثئزدة مة؟
پارلامةنتتة مةن ءسوز سويلةگةننةن كةيئن ابدئراؤ مةن ءابئرجؤ بولدئ.
كوپشئلئك: «بذل نة - ناسيحات پا؟ الدة اسپاننان تذسكةن نارسة مة؟» دةپ ساؤال قويئپ جاتتئ.
سول كةزدة العا قويعان مئندةتتةر سونشالئقتئ اسقاق بولئپ كورئنةتئن.
دةگةنمةن «كوز قورقاق، قول باتئر» دةيدئ عوي.
ءبئزدئث الدئمئزدا وقيعالار بارئسئنا وزگةرئس ةنگئزؤ سياقتئ اؤقئمدئ مئندةت تذردئ. جاثا ةلدئث ئرگةسئن قالاؤ كةرةك بولدئ.
ول مئندةتتئ شةشؤ ءذشئن ءبئز ءذش بئردةي جاثعئرتؤ جذرگئزؤگة ءتيئس ةدئك: مةملةكةتتئث ئرگةسئن قالاؤ مةن نارئقتئق ةكونوميكادا سةرپئلئس جاساؤ، الةؤمةتتئك مةملةكةتتئث نةگئزدةرئن قالاؤ، قوعامدئق سانانئ قايتا وزگةرتؤ. ءبئز وزئندئك جولئمئزدئ ايقئنداؤعا ءتيئس ةدئك. بذل جول قازاقستان-2030 ستراتةگياسئندا بةلگئلةنگةن بولاتئن. بذل قذجات ستراتةگيالئق ماقساتتار مةن مئندةتتةردئ پايئمداعان، كوزقاراسئمئزداعئ ماثئزدئ سةرپئلئس بولدئ.
حالئق ناقئلئندا ايتئلعانداي: «ماقسات - جةتئستئكتئث جةلكةنئ». ورئندئ ماقساتتار عانا تابئسقا جةتكئزةدئ.
بذگئن دذرئس تاثداؤ جاساعانئمئز تؤرالئ ايتؤ مةن ءذشئن ذلكةن ابئروي. 2008-2009 - جئلدارداعئ جاهاندئق داعدارئس وسئنئ ايعاقتادئ.
قازاقستان وعان توتةپ بةردئ. داعدارئس جةتئستئكتةرئمئزدئ سةتئنةتة العان جوق، ءبئزدئ قؤاتتئ ةتة ءتذستئ.
ءبئز تاثداعان ةل دامؤئنئث ساياسي، الةؤمةتتئك-ةكونوميكالئق جانة سئرتقئ ساياسي ذلگئسئ ءوز تيئمدئلئگئن دالةلدةدئ.
قؤاتتئ دا تابئستئ مةملةكةت
ءبئزدئث باستئ جةتئستئگئمئز - تاؤةلسئز قازاقستاندئ قذرعانئمئز.
ءبئز شةكارامئزدئ زاثدئق تذرعئدان رةسئمدةدئك. ةلدئث تذتاستاندئرئلعان ةكونوميكالئق كةثئستئگئن قذردئق. ةلدة وندئرئستئك بايلانئستاردئ قايتادان ورنئقتئرئپ، نئعايتتئق. بذگئندة بارلئق وثئرلةر ءبئر-بئرئمةن اجئراعئسئز بايلانئستا جذمئس ئستةيدئ.
بيلئك تارماقتارئنئث بولئنؤئنة نةگئزدةلگةن زاماناؤي مةملةكةتتئك باسقارؤ جذيةسئن جاساعان تاريحي ماثئزدئ كونستيتؤسيالئق جانة ساياسي رةفورمالار جذرگئزدئك.
ةلدئث جاثا ةلورداسئ - استانانئ سالدئق. بذل زاماناؤي قالا ءبئزدئث بويتذمارئمئز بةن ماقتانئشئمئزعا اينالدئ. ءبئز ةلئمئزدئث مذمكئندئگئن الةمگة كورسةتؤ ءذشئن ونئث الةؤةتئن پايدالانا الدئق. ءدال سول سةبةپتةن دة حالئقارالئق قاؤئمداستئق قازاقستاندئ ةكسپو-2017 حالئقارالئق كورمةسئن وتكئزؤ ورنئ رةتئندة تاثدادئ. ةگةر استانا بولماسا، بذل دا بولماس ةدئ. مذنداي قذرمةت كةز كةلگةننئث ةنشئسئنة تية بةرمةيدئ. ءبئزدئث ةلئمئز كةثةستةن كةيئنگئ كةزةثدةگئ كذللئ كةثئستئكتة ة ق ئ ذ-عا ءتوراعالئق ةتكةن، وسئ ذيئمنئث سامميتئن وتكئزگةن جانة عالامدئق اؤقئمداعئ ءئس-شارا - ةكسپو-2017 نئ وزئندة وتكئزةتئن ءبئرئنشئ ةل ةكةنئن ايتساق تا جةتكئلئكتئ.
دةموكراتيالاندئرؤ مةن ئرئقتاندئرؤدئث ورنئقتئ پروسةسئ
ءبئز «الدئمةن ةكونوميكا - سودان سوث ساياسات» دةگةن ايقئن فورمؤلامةن ئلگةرئلةپ كةلةمئز. ساياسي رةفورمالاردئث ءاربئر كةزةثئ ةكونوميكا دامؤئنئث دةثگةيئمةن ذشتاسادئ. سوندئقتان دا ءبئز ساياسي ئرئقتاندئرؤ جولئن دايةكتئ ذستانؤدامئز. وسئلايشا عانا ةلدئ جاثعئرتئپ، ونئ باسةكةگة قابئلةتتئ ةتؤگة بولادئ.
قوعام ءاربئر قادام باسقان سايئن دةموكراتيالاندئرؤ مةن ادام قذقئقتارئ سالاسئنداعئ ةث جوعارئ ستاندارتتارعا جاقئنداپ كةلةدئ.
ءبئز ةل كونستيتؤسياسئندا نةگئزگئ قذقئقتار مةن بوستاندئقتاردئ بةكئتتئك. بذگئنگئ كذنئ قازاقستاننئث بارلئق ازاماتتارئ تةث قذقئقتار مةن مذمكئندئكتةرگة ية.
ءتذرلئ الةؤمةتتئك، ةتنيكالئق جانة ءدئني توپتاردئث كةلئسئمئ مةن تاتؤلئعئ
ءبئز قازاق حالقئنا، ءبئزدئث مادةنيةتئمئز بةن تئلئمئزگة قاتئستئ تاريحي ادئلدئكتئ قالپئنا كةلتئردئك.
ةتنيكالئق، مادةني جانة دئني ءارالؤاندئققا قاراماستان، ةلئمئزدة بةيبئتشئلئك پةن ساياسي تذراقتئلئقتئ ساقتادئق.
قازاقستان 140 ةتنوس پةن 17 كونفةسسيانئث وكئلدةرئ ءذشئن تؤعان شاثئراعئنا اينالدئ.
ازاماتتئق تاتؤلئق پةن ذلتارالئق كةلئسئم - ءبئزدئث باستئ قذندئلئعئمئز. كوپ ذلتتئ ةلئمئزدةگئ تاتؤلئق پةن كةلئسئم، مادةنيةتتةر مةن دئندةردئث ذندةسؤئ الةمدئك ةتالون رةتئندة تانئلعان.
قازاقستان حالقئ اسسامبلةياسئ مادةنيةتتةر ذندةسؤئنئث بئرةگةي ةؤرازيالئق ذلگئسئ بولدئ.
قازاقستان جاهاندئق كونفةسسياارالئق ءذنقاتئسؤ ورتالئعئنا اينالدئ.
ذلتتئق ةكونوميكا. حالئقارالئق ةثبةك بولئنئسئندةگئ ءبئزدئث رولئمئز
ءبئز تاؤةلسئز مةملةكةتتةر دوستاستئعئندا ءبئرئنشئ بولئپ جةكة مةنشئككة، ةركئن باسةكةلةستئككة جانة اشئقتئق پرينسيپتةرئنة نةگئزدةلگةن نارئقتئق ةكونوميكانئث زاماناؤي ذلگئسئن جاسادئق. ءبئزدئث مودةلئمئز شةتةلدئك ينأةستيسيالاردئ تارتؤداعئ مةملةكةتتئث بةلسةندئ رولئنة نةگئزدةلگةن.
ءبئز ةلئمئزگة 160 ميلليارد دوللاردان استام شةتةل ينأةستيسياسئن تارتتئق.
كاسئپكةرلئك قئزمةت ءذشئن نةگئزگئ تالاپتار مةن زاماناؤي سالئق جذيةسئ قالئپتاستئ.
ءبئز ذلتتئق ةكونوميكانئ جوسپارلئ تذردة ءارتاراپتاندئرؤدامئز. ذدةمةلئ يندؤستريالاندئرؤ باعدارلاماسئندا ةكئ بةسجئلدئقتا ةكونوميكامئزدئث بةت-بةينةسئن وزگةرتئپ، ونئ شيكئزاتتئث الةمدئك باعالارئنئث اؤئتقؤئنا تاؤةلسئز ةتؤ مئندةتئن قويدئم.
ستراتةگيا-2030 قابئلدانعاننان بةرئ 15 جئل ئشئندة مةملةكةتئمئز الةمدةگئ ةث سةرپئندئ دامؤشئ ةلدةر بةستئگئنة ةندئ.
ناتيجةسئندة، 2012 - جئلدئث قورئتئندئسئ بويئنشا ءى ج ءو-نئث كولةمئ جاعئنان ءبئز الةمنئث 50 ءئرئ ةكونوميكاسئنئث قاتارئنا كئرةمئز.
الةمنئث بارلئق ةلدةرئ ءوز دامؤئن سالئستئراتئن مويئندالعان رةيتينگتةر بار. وسئدان التئ جئل بذرئن مةن الدئمئزعا الةمنئث باسةكةگة قابئلةتتئ 50 ةلئنئث قاتارئنا كئرؤ جونئندة جالپئ ذلتتئق مئندةتئن قويدئم. قازاقستان دذنيةجذزئلئك ةكونوميكالئق فورؤمنئث رةيتينگئندة 51-ورئندئ يةلةندئ. ءبئز بذگئن وسئ ماقساتئمئزعا تاياق تاستام عانا قالدئق.
قوعامدئق تذراقتئلئق پةن كةلئسئمدئ قامتاماسئز ةتكةن كذشتئ الةؤمةتتئك ساياسات
مةن ءذشئن ءارقاشان حالئقتئث تذرمئس دةثگةيئ باستئ ولشةم بولدئ ءارئ سولاي بولا بةرمةك.
15 جئل ئشئندة قازاقستاندئقتاردئث تابئسئ 16 ةسة ءوستئ.
تابئسئ كذنكورئس دةثگةيئنةن تومةن ازاماتتاردئث سانئ 7 ةسة ازايدئ، جذمئسسئزدار سانئ ةكئ ةسة قئسقاردئ.
ءبئز الةؤمةتتئك باعدارلانعان قوعامنئث نةگئزدةرئن قالادئق.
ءبئز ذلت دةنساؤلئعئن جاقسارتؤ ئسئندة ةداؤئر ئلگةرئلةؤگة قول جةتكئزدئك.
دةنساؤلئق ساقتاؤ جذيةسئنئث تيئمدئلئگئن ارتتئرؤ ءذشئن ونئ ذيئمداستئرؤ، باسقارؤ مةن قارجئلاندئرؤ جذيةسئ رةفورمالاندئ.
سوثعئ بةس جئلدا انا ءولئمئ شامامةن 3 ةسة ازايدئ، بالا تؤؤ كورسةتكئشئ ءبئر جارئم ةسة ءوستئ.
ءبئلئم الؤعا تةث مذمكئندئكتةر جاسالؤدا.
سوثعئ 15 جئلدا بئلئم الؤعا جذمسالاتئن قارجئ 9،5 ةسة ءوستئ.
ءبئلئم بةرؤدئث مةكتةپكة دةيئنگئدةن باستاپ جوعارئ بئلئمگة دةيئنگئ بارلئق دةثگةيلةرئن تذبةگةيلئ جاثعئرتؤعا باعئتتالعان ءبئلئم بةرؤدئ دامئتؤدئث مةملةكةتتئك باعدارلاماسئ ئسكة اسئرئلؤدا.
ءبئزدئث ادام كاپيتالئن دامئتؤداعئ ذزاقمةرزئمدئ سالئمدار ساياساتئمئزدئث ارقاسئندا قازئرگئ تالانتتئ جاس ذرپاقتئ وسئردئك.
الةمدئك قاؤئمداستئق تانئعان ةل
الةمدئك ساياساتتا ءبئزدئث ةلئمئز - تالاسسئز حالئقارالئق بةدةلگة ية جاؤاپتئ دا سةنئمدئ سةرئكتةس.
ءبئز جاهاندئق قاؤئپسئزدئكتئ نئعايتؤ ئسئندة ماثئزدئ رول اتقارامئز، حالئقارالئق تةرروريزمگة، ةكسترةميزمگة جانة ةسئرتكئنئث زاثسئز اينالئمئنا قارسئ كذرةستة الةمدئك قاؤئمداستئقتئ قولدايمئز.
ءبئز ءوز قاؤئپسئزدئگئمئز ءذشئن حالئقارالئق ءذنقاتئسؤ الاثئ - ازياداعئ ءوزارا ءئس-قيمئل جانة سةنئم شارالارئ كةثةسئن شاقئرؤعا باستاماشئلئق جاسادئق. بذگئنگئ كذنئ ا ءو س ش ك حالقئ 3 ميللياردتان اساتئن 24 ةلدئ بئرئكتئرةدئ.
سوثعئ 2-3 جئلدا قازاقستان رةسپؤبليكاسئ ةؤروپاداعئ قاؤئپسئزدئك پةن ئنتئماقتاستئق ذيئمئنا، يسلام ئنتئماقتاستئعئ ذيئمئنا جانة ذجئمدئق قاؤئپسئزدئك ذيئمئنا ءتوراعالئق ةتتئ.
استانا ةكونوميكالئق فورؤمئندا ءبئز ديالوگتئث جاثا فورماتئن - - G-global-ды -دئ ذسئندئق. بذل باستامانئث ءمانئ - ادئلةتتئ دة قاؤئپسئز الةم سيپاتئن جاساؤ ئسئندة كذش-جئگةردئ بئرئكتئرؤ.
ءبئز جاهاندئق ةنةرگةتيكالئق جانة ازئق-تذلئك قاؤئپسئزدئگئن قامتاماسئز ةتؤگة لايئقتئ ذلةس قوسامئز.
يادرولئق قارؤدئ تاراتپاؤ رةجئمئن ئلگةرئلةتؤدةگئ ءبئزدئث بةلسةندئ رولئمئز
يادرولئق قارؤدئ تاراتپاؤ رةجئمئن نئعايتؤ جونئندةگئ باستامالارئمئز - الةمدئك تذراقتئلئققا، ءتارتئپ پةن قاؤئپسئزدئككة قوسقان ءسوزسئز ذلةسئمئز.
الةمدة العاشقئ بولئپ سةمةي يادرولئق پوليگونئن جاؤئپ جانة اتوم قارؤئنان باس تارتا وتئرئپ، ءبئز جةتةكشئ يادرولئق دةرجاأالاردان - ا ق ش-تان، رةسةيدةن، ذلئبريتانيادان، فرانسيادان جانة قئتايدان قاؤئپسئزدئگئمئزگة بةرئك حالئقارالئق كةپئلدئك الدئق.
ءبئز ورتالئق ازيادا يادرولئق قارؤسئز ايماق قذرؤدا نةگئزگئ رول اتقاردئق جانة جةر شارئنئث باسقا دا ايماقتارئندا، اسئرةسة، تاياؤ شئعئستا وسئنداي ايماقتار قذرؤعا بةلسةندئ قولداؤ كورسةتةمئز.
ءبئز الةمدئك قاؤئمداستئقتئث يادرولئق تةرروريزم قاتةرئنة قارسئ تذرؤداعئ كذش-جئگةرئنة قولداؤ جاسايمئز.
قازئر ءبئز يادرولئق قاتةردئ تاراتپاؤ جونئندة ودان ءارئ تاباندئ شةشئمدةر قابئلداؤ قاجةتتئلئگئ تؤرالئ باتئل ايتامئز. يادرولئق قارؤدئ تاراتپاؤ تؤرالئ شارت تاراتپاؤ رةجئمئنئث ارقاؤئ بولدئ جانة سولاي بولا بةرمةك.
يادرولئق سئناقتارعا جاپپاي تئيئم سالؤ تؤرالئ شارتتئث تةزئرةك كذشئنة ةنؤئ تاراتپاؤ رةجئمئن نئعايتؤدئث ماثئزدئ قوزعاؤشئسئ بولؤعا ءتيئس.
بذدان ءذش جئل بذرئن ب ذ ذ-نئث باس اسسامبلةياسئ 29 - تامئزدئ حالئقارالئق يادرولئق سئناقتارعا قارسئ ءئس-قيمئل كذنئ دةپ جاريالاؤ تؤرالئ ذسئنئسئمدئ قولدادئ.
وسئنئث بارلئعئ - جاهاندئق ساياساتتاعئ ءبئزدئث رولئمئزدئ تانؤ.
وسئنداي جاؤاپتئ ساياساتئنئث ارقاسئندا قازاقستان يادرولئق قارؤدئ تاراتپاؤ رةجئمئنئث كوشباسشئسئ، باسقا مةملةكةتتةر ءذشئن ذلگئ بولئپ تانئلدئ.
قازاقستان-2030 ستراتةگياسئ. نةگئزگئ قورئتئندئلار
«قازاقستان - 2030» ستراتةگياسئندا ءبئز ةلئمئزدئث تابئسئن جوسپارلادئق ءبئز العا قويعان ماقساتتارعا دايةكتئ دة تاباندئ تذردة قادام باسئپ كةلةمئز. 2008-2009 - جئلدارداعئ جاهاندئق داعدارئستئث وزئندة ذلتتئق ةكونوميكامئز ءوسؤئن جالعاستئردئ.
بذگئنگئ كذنئ مةن ءذشئن 2030 ستراتةگياسئنئث مةرزئمئنةن بذرئن ورئنداؤعا قول جةتكةن پارامةترلةرئنئث تذتاس ءبئر قاتارئن ئسكة اسئرؤدئث قورئتئندئلارئن شئعارؤ ذلكةن ابئروي.
(1) ذلتتئق قاؤئپسئزدئك. ءبئزدئث الدئمئزدا قازاقستاننئث تذتاستئعئن ساقتاي وتئرئپ دامئتؤ مئندةتئ تذردئ. ءبئز جوسپارلاعاننان دا اسئرا ورئندادئق.
تذثعئش رةت تاريحتا ءبئزدئث مةملةكةت حالئقارالئق دارةجةدة تانئلعان ناقتئ شةكاراسئن بةلگئلةدئ. 14 مئث شاقئرئم مةملةكةتتئك شةكارا مةجةلةندئ.
قازاقستان كاسپي تةثئزئنئث ايدئنئنداعئ احؤالدئ سةنئمدئ باقئلاؤدا ذستايدئ.
بولاشاقتا كةز كةلگةن اؤماقتئق داؤلاردئث تؤئنداؤ قاؤپئ قازئر سةيئلگةن. ءبئز ذرپاقتارئمئزعا كورشئلةرمةن داؤلئ اؤماقتار قالدئرعان جوقپئز.
ءبئز ادامنئث، قوعام مةن مةملةكةتتئث قاؤئپسئزدئگئن قامتاماسئز ةتةتئن كذشتئ، زاماناؤي، قورعانئسقا قابئلةتتئ اسكةردئ، پارمةندئ قذقئق قورعاؤ جذيةسئن قذردئق.
(2) ءبئز 140 ةتنوس پةن 17 كونفةسسيانئث وكئلدةرئ تذراتئن ةلدة ئشكئ ساياسي تذراقتئلئق پةن ذلتتئق بئرلئكتئ ساقتاپ، نئعايتتئق. ءبئزدئث ساياساتئمئز تابئستئ بولدئ.
ءبئز دةموكراتيالئق دامؤ ذلگئسئ نةگئزئندة ازاماتتئق قوعام ينستيتؤتتارئن دايةكتئ تذردة قالئپتاستئردئق. ادام قذقئقتارئ جونئندةگئ ومبؤدسمةن ينستيتؤتئ قذرئلدئ.
بئزدة بذرئن ةشقاشان كوپ پارتيالئلئق بولماسا، قازئر ةلئمئزدةگئ كذللئ ساياسي سپةكتردئ كورسةتةتئن پارتيالار جذمئس ئستةيدئ. بئزدة كوپ پارتيالئ پارلامةنت، پارلامةنتتئك كوپشئلئك قولداعان ذكئمةت بار.
ازاماتتئق قوعام دامؤدا، تاؤةلسئز باق جذمئس ئستةؤدة. ءتذرلئ باعئتتاعئ 18 مئثنان استام ذكئمةتتئك ةمةس ذيئمدار جذمئس ئستةيدئ. 2،5 مئثداي ب ا ق بار، ونئث % 90 ئ - جةكة يةلئكتة.
قازاقستان بذگئندة مادةنيةت ارالئق جانة كونفةسسياارالئق ءذنقاتئسؤدئث حالئقارالئق ورتالئعئنا اينالدئ.
الةمدئك جانة ءداستذرلئ دئندةردئث العاشقئ ءتورت سيةزئ ناق ءبئزدئث ةلئمئزدة ءوتتئ.
ХХІ عاسئردا قازاقستان شئعئس پةن باتئستئث ءذنقاتئسؤئ مةن ءوزارا ءئس-قيمئلئنئث كوپئرئ بولؤعا ءتيئس.
(3) شةتةلدئك ينأةستيسيالار مةن ئشكئ سالئمداردئث دةثگةيئ جوعارئ اشئق نارئقتئق ةكونوميكاعا نةگئزدةلگةن ةكونوميكالئق ءوسؤ. ءبئز دامؤدئث ناقتئ، ورنئقتئ جانة ذدةمةلئ قارقئنئنا قول جةتكئزؤ مئندةتئن قويدئق. ءبئز وسئ مئندةتتئ تاريحي تذرعئدان العاندا اسا قئسقا مةرزئمدة شةشتئك.
ءدال وسئ «قازاقستان-2030» ستراتةگياسئندا باستئ نازار ةكونوميكالئق وسؤگة اؤدارئلدئ.
ناتيجةسئندة، 15 جئل ئشئندة ذلتتئق ةكونوميكانئث كولةمئ 1997 - جئلعئ 1،7 تريلليون تةثگةدةن 2011 - جئلئ 28 تريلليون تةثگةگة ءوستئ.
ةلدئث ءئ ج ءو 16 ةسةدةن استام ءوستئ. 1999 - جئلدان باستاپ قازاقستاننئث ءئ ج ءو-نئث جئل سايئنعئ ءوسؤئ % 6،7 دئ قذراپ، الدئثعئ قاتارلئ ةلدةردئ باسئپ وزدئ.
جان باسئنا شاققاندا ءئ ج ءو 1998 - جئلعئ 1500 دوللاردان 2012 - جئلئ 12 مئث دوللارعا جةتئپ، 7 ةسةدةن استام ءوستئ.
قازاقستان اؤةل باستان جان باسئنا شاققاندا تارتئلعان تئكةلةي شةتةلدئك ينأةستيسيالاردئث كولةمئ جاعئنان ت م د-دا كوشباسشئ بولدئ. بذگئن بذل 9200 ا ق ش دوللارئنا جةتتئ.
ءبئز سئرتقئ ساؤدانئث - 12 ةسة وسؤئنة، ال ونةركاسئپ ءونئمئن ءوندئرؤ كولةمئنئث 20 ةسة وسؤئنة قول جةتكئزدئك.
وسئ جئلدار ئشئندة مذناي ءوندئرؤ - 3 ةسة، تابيعي گاز ءوندئرؤ 5 ةسة ذلعايدئ. ءبئز شيكئزات رةسؤرستارئنان تذسكةن كئرئستئ ذلتتئق قورعا جئبةردئك.
بذل - ئقتيمال ةكونوميكالئق جانة قارجئلئق سئلكئنئستةردةن قورعايتئن سةنئمدئ قالقانئمئز. بذل - بذگئنگئ جانة بولاشاق ذرپاق قاؤئپسئزدئگئنئث كةپئلئ.
ذدةمةلئ يندؤستريالاندئرؤ باعدارلاماسئ اياسئندا 2010 - جئلدان باستاپ جالپئ قذنئ 1 797 ميليلارد تةثگة بولاتئن 397 ينأةستيسيالئق جوبا ئسكة اسئرئلدئ، 44 مئثنان استام جذمئس ورنئ اشئلدئ.
«بيزنةستئث جول كارتاسئ-2020» باعدارلاماسئ ئسكة اسئرئلعان ةكئ جئل ئشئندة جالپئ كولةمئ 101،2 ميليلارد تةثگة سوماسئنداعئ كرةديت بولاتئن 225 جوبا ماقذلداندئ.
ءبئز - بذگئن حالقئنئث تابئسئ ورتاشا دةثگةيدةگئ جانة سةرپئندئ داميتئن ةكونوميكاسئ بار ةلمئز.
(4) قازاقستان ازاماتتارئنئث دةنساؤلئعئ، ءبئلئمئ مةن ءال-اؤقاتئ. ادامداردئث جاعدايئن تذبةگةيلئ وزگةرتؤدئث، ءومئر ءسذرؤ جاعدايئن جاقسارتؤدئث ومئرلئك ماثئزئ بار. اتقارئلعان جذمئستئث ناتيجةسئ كوزگة بئردةن تذسةدئ.
ورتاشا ايلئق جالاقئ 9،3 ةسة ءوستئ. زةينةتاقئ تولةمدةرئنئث ورتاشا مولشةرئ 10 ةسة ذلعايدئ.
حالئقتئث ناقتئلئ اقشالاي كئرئستةرئ 16 ةسة ءوستئ.
ةگةر 1999 - جئلئ قارجئلاندئرؤ 46 ميليلارد تةثگةنئ قذراسا، 2011 - جئلئ 631 ميليلارد تةثگة بولدئ.
دةنساؤلئق ساقتاؤدئث بةس يننوأاسيالئق وبيةكتئسئ - بالالاردئ وثالتؤ ورتالئعئ، انا مةن بالا ورتالئعئ، نةيروحيرؤرگيا، شذعئل مةديسينالئق كومةك جانة كارديولوگيا ورتالئقتارئ كئرةتئن مةديسينالئق كلاستةر قذرئلدئ.
ةلدئث بارلئق وثئرلةرئندة ساپالئ مةديسينالئق قئزمةتتةر الؤ ءذشئن قاجةتتئ جاعداي جاسالدئ.
ةلئمئزدئث ةث شالعاي اؤداندارئن مةديسينالئق قئزمةتتةرمةن قامتيتئن كولئك مةديسيناسئ جةدةل قارقئنمةن دامؤدا.
ذلتتئق سكرينينگ جذيةسئ اؤرؤلاردئ باستاپقئ ساتئسئندا انئقتاؤعا جانة ولاردئث الدئن الؤعا مذمكئندئك بةرةدئ.
ءدارئ-دارمةكپةن تةگئن جانة جةثئلدئكتئ قامتاماسئز ةتؤ ةنگئزئلدئ.
سوثعئ 15 جئلدا حالئقتئث سانئ 14 ميلليوننان 17 ميلليون ادامعا دةيئن ءوستئ.
ءومئر ءسذرؤ ذزاقتئعئ 70 جاسقا دةيئن ذلعايدئ.
ءبئز قولجةتئمدئ جانة ساپالئ ءبئلئم بةرؤدئ دامئتؤ باعئتئن دايةكتئ جذرگئزؤدةمئز.
«بالاپان» باعدارلاماسئن ئسكة اسئرؤ بالالاردئ مةكتةپكة دةيئنگئ ءبئلئم بةرؤمةن 65,4% عا دةيئن قامتؤعا مذمكئندئك بةردئ.
مئندةتتئ مةكتةپ الدئ دايارلئق ةنگئزئلدئ، ول مةكتةپ جاسئنا دةيئنگئ بالالاردئث 94,7% ئن قامتئدئ.
1997 - جئلدان بةرئ رةسپؤبليكا بويئنشا 942 مةكتةپ، سونئمةن قاتار، 758 اؤرؤحانا جانة وزگة دة دةنساؤلئق ساقتاؤ نئساندارئ سالئندئ.
ءبئز الةمدئك دةثگةيدةگئ زياتكةرلئك مةكتةپتةر مةن كاسئپتئك-تةحنيكالئق كوللةدجدةر جةلئسئن دامئتؤدامئز.
سوثعئ 12 جئلدا جوعارئ ءبئلئم الؤعا بةرئلةتئن گرانتتار سانئ 1821 عا ذلعايدئ.
1993 - جئلئ ءبئز «بولاشاق» اتتئ بئرةگةي باعدارلاما قابئلدادئق، سونئث ارقاسئندا 8 مئث تالانتتئ جاس الةمنئث تاثداؤلئ ؤنيأةرسيتةتتةرئندة وزئق ءبئلئم الدئ.
استانادا حالئقارالئق ستاندارتتار بويئنشا جذمئس ئستةيتئن زاماناؤي عئلئمي-زةرتتةؤ ؤنيأةرسيتةتئ قذرئلدئ.
(5) ةنةرگةتيكالئق رةسؤرستار. قازاقستاننئث مذناي-گاز كةشةنئ كذللئ ةكونوميكانئث لوكوموتيأئ بولئپ تابئلادئ جانة باسقا سالالاردئث دامؤئنا ئقپالئن تيگئزةدئ.
ءبئز ةكونوميكانئث زاماناؤي، ءتيئمدئ مذناي-گاز جانة تاؤ-كةن ءوندئرؤ سالاسئن قذرؤعا ءتيئس ةدئك. ءبئز بذل مئندةتتئث ذدةسئنةن شئقتئق. ءبئز بذگئن شيكئزات سةكتورئنئث تابئسئن بولاشاق ةكونوميكانئ قذرؤ ءذشئن پايدالانؤدامئز.
ةلدئث ءئ ج ءو-دة مذناي-گاز سالاسئ ذلةسئنئث تذراقتئ ءوسؤ قارقئنئ بايقالادئ، ول 1997 - جئلعئ 3,7%--دان 2006 - جئلئ 14,7%-عا جانة 2011 - جئلئ 25,8% عا ءوستئ.
ءبئز وتكئزؤ نارئقتارئن ءارتاراپتاندئرئپ، ءوز پوزيسيالارئمئزدئ بةرئك ورنئقتئردئق، سول ارقئلئ ءونئمئمئزدئ وتكئزؤدئث ءبئر باعئتقا تاؤةلدئلئگئن ازايتتئق.
(6) ينفراقذرئلئم، اسىرةسة، كولىك پةن بايلانئس. ءبئز ينفراقذرئلئمدئ دامئتؤ مئندةتئن العا قويدئق. ءبئز مذنئ دا ةثسةردئك. وتكةن جئلدار ئشئندة ونةركاسئپ، كولئك ينفراقذرئلئمئ مةن تئنئس-تئرشئلئك ينفراقذرئلئمئنئث ءئرئ ستراتةگيالئق وبيةكتئلةرئ ئسكة قوسئلدئ. بذل - اأتوموبيل جانة تةمئر جول ماگيسترالدارئ، قذبئر جولدارئ، لوگيستيكالئق ورتالئقتار، تةرمينالدار، اؤةجايلار، أوكزالدار، پورتتار جانة ت.ب.
وسئنئث بارلئعئ كوپتةگةن قازاقستاندئقتارعا جذمئس تاؤئپ بةردئ، ءبئز ءوثئرلئك جانة جاهاندئق شارؤاشئلئق بايلانئستار جذيةسئنة كئرئكتئك.
جئل سايئن تةلةكوممؤنيكاسيا تذتئنؤشئلارئنئث سانئ وسة تذسؤدة. بذل ستاسيونارلئق تةلةفوندارعا دا، ذتقئر بايلانئسقا دا، ينتةرنةتكة دة قاتئستئ.
ةلةكتروندئ ذكئمةت ازاماتتاردئث مةملةكةتپةن ءوزارا ءئس-قيمئلئن ةداؤئر جةثئلدةتتئ.
سوثعئ 11 جئلدا اأتوموبيل جولدارئ سالاسئن دامئتؤعا 263،1 ميلليارد تةثگة جذمسالدئ. وسئ جئلدار ئشئندة ورتاق پايدالانؤداعئ 48 مئث شاقئرئمنان استام جول، سونداي-اق 1100 شاقئرئم تةمئر جول سالئندئ جانة رةكونسترؤكسيالاندئ.
قازئرگئ ؤاقئتتا ءبئز «باتئس ةؤروپا - باتئس قئتاي» ماگيسترالدئق كولئك ءدالئزئن سالئپ، جاثا جئبةك جولئن جاثعئرتؤدامئز.
ءبئز «وزةن - تذركئمةنستان شةكاراسئ» تةمئر جول جةلئسئن سالئپ، پارسئ شئعاناعئ مةن ذلكةن شئعئس ةلدةرئنة جول اشتئق. «قورعاس-جةتئگةن» جولئن توسةپ، قئتايدئث جانة كذللئ ازيا قذرلئعئنئث نارئقتارئنا ةنئپ، شئعئس قاقپاسئن ايقارا اشتئق. ءبئز «جةزقازعان-بةينةؤ» تةمئرجولئن سالؤدئ باستادئق.
(7) كاسئبي مةملةكةت. ءبئز اكئمشئلئك-امئرشئلدئك جذيةنئث باسقارؤ داستذرلةرئنةن تذبةگةيلئ باس تارتئپ، باسقارؤشئلاردئث زاماناؤي ءارئ ءتيئمدئ كورپؤسئن قذرؤعا ءتيئسپئز. بارلئق ازاماتتار تةث قذقئقتار مةن مذمكئندئكتةرگة ية بولاتئن، كادرلاردئ ئرئكتةؤ مةن جوعارئلاتؤدئث ءبئز جاساعان جذيةسئ مةملةكةتتئك اپپارات قئزمةتئنئث كاسئبيلئگئ مةن اشئقتئعئنئث بارئنشا جوعارئ دةثگةيئن قامتاماسئز ةتةدئ.
ءبئز مةملةكةتتئك باسقارؤدا وزئندئك تذرعئدا توثكةرئس جاساؤعا قول جةتكئزدئك، ونئ حالئققا مةملةكةتتئك قئزمةتتةردئ كورسةتؤ ساپاسئن ارتتئرؤعا قايتا باعدارلادئق.
وسئلايشا 2030 - ستراتةگياسئندا بةلگئلةنگةن نةگئزگئ مئندةتتةر ورئندالدئ، قالعاندارئ ورئندالؤ ذستئندة.
بذگئنگئ كذنئ ءبئزدئث ءارقايسئمئز «2030 - ستراتةگياسئ ئسكة استئ، زاماناؤي قازاقستان ورنئقتئ» دةپ ايتا الامئز. بذل - ءبئزدئث بئرلئگئمئزدئث، تاباندئ دا قاجئرلئ ةثبةگئمئزدئث ناتيجةسئ، ذمتئلئستارئمئز بةن ذمئتتةرئمئزدئث جاندئ كورئنئسئ.
ءبئز ءوز جةتئستئكتةرئمئز ءذشئن ماقتانئش سةزئمئنة بولةنةمئز.
الةمدئك داعدارئس ءبئزدئث مةملةكةت پةن قوعام رةتئندة ورنئققانئمئزدئ راستادئ. ءبئزدئث شةكارامئز، ساياسي جذيةمئز، ةكونوميكالئق ذلگئمئز ةل ئشئندة دة، ودان سئرتقارئ جةردة دة ةندئگئ جةردة ةلةؤلئ كةلئسپةؤشئلئكتةر مةن تالاس-تارتئستاردئث وزةگئنة اينالمايدئ.
ةندئ ءبئزدئث الدئمئزدا جاثا مئندةت تذر. ءبئز مةملةكةتئمئزدئث ذزاق مةرزئمدئ كةزةثگة باعدارلانعان ودان ءارئ دامؤ أةكتورئن كذشةيتؤگة ءتيئسپئز.
ІІ . ІХХ عاسئردئث ون جاهاندئق سئن-قاتةر
قازئرگئ ؤاقئتتا ادامزات جاثا جاهاندئق سئن-تةگةؤرئندةرمةن بةتپة-بةت كةلؤدة.
ةلئمئز بةن ءوثئرئمئز ءذشئن مةن ون نةگئزگئ سئن-قاتةردئ بولئپ كورسةتةمئن. ةگةر ءبئز ءوز دامؤئمئزدا جاثا تابئستارعا ودان ءارئ قول جةتكئزؤدئ جوسپارلايتئن بولساق، ولاردئث ءارقايسئسئن مئندةتتئ تذردة ةسكةرؤگة ءتيئسپئز.
ءبئرئنشئ سئن-قاتةر - تاريحي ؤاقئتتئث جةدةلدةؤئ.
تاريحي ؤاقئت اسا جةدةلدةي تذسؤدة. الةم قارقئندئ تذردة وزگةرؤدة جانة بولئپ جاتقان وزگةرئستةردئث جئلدامدئعئ ادامدئ تاث قالدئرادئ.
سوثعئ 60 جئلدا جةر تذرعئندارئنئث سانئ ءذش ةسة كوبةيدئ، ول 2050 - جئلعا قاراي 9 ميلليارد ادامعا جةتةدئ. وسئ كةزةث ئشئندة الةمدئك ئشكئ جالپئ ءونئم 11 ةسة ءوستئ.
بذكئل الةمدئك تاريحي پروسةستئث جةدةلدةؤئ قاي كةزدة دة مةملةكةتتةر الدئندا جاثا شةكتةؤسئز مذمكئندئكتةر اشادئ، ال ولاردئ تولئعئمةن پايدالانعانئمئزدئ مةن ماقتان تذتامئن.
سوثعئ 20 جئلدان استام ؤاقئتتا ءبئز قوعام ءومئرئنئث بارلئق سالالارئنا وتة جوعارئ قارقئنمةن جاثعئرتؤ جذرگئزدئك. كوپتةگةن باسقا ةلدةرگة 100، ءتئپتئ 150 جئل كةرةك بولعان نارسةلةردئ اتقاردئق.
دةگةنمةن وسئ ؤاقئتقا دةيئن جالپئ جاثعئرتؤ ذدةرئسئنة كئرئكپةگةن الةؤمةتتئك توپتار بار. ونئث وبيةكتيأتئ سةبةپتةرئ دة بار. قوعامدا ادامداردئث ءمورالدئق جاي-كذيئ مةن قوعامدئق اثسار-ذمئتئنة اسةر ةتةتئن ءبئرقاتار تةثگةرئمسئزدئك ءالئ دة ورئن الؤدا.
ءبئز وسئ تةثگةرئمسئزدئكتئ جويئپ، قوعامنئث بارلئق جئكتةرئنة قوعامدئق جاثعئرتؤ پروسةسئنة كئرئگؤ مذمكئندئگئن بةرؤئمئز كةرةك. ولار قوعامدا ءوزئنئث لايئقتئ ورنئن تاؤئپ، جاثا ساياسي باعئت ذسئنعان مذمكئندئكتةردئ تولئق پايدالانؤعا ءتيئس.
ةكئنشئ سئن-قاتةر - جاهاندئق دةموگرافيالئق تةثگةرئمسئزدئك.
جاهاندئق دةموگرافيالئق تةثگةرئمسئزدئك كذن وتكةن سايئن كذشةية تذسؤدة. جالپئ الةمدئك ترةند - ادامزاتتئث قارتايؤئ. ةندئ 40 جئلدان كةيئن الپئس جاستان اسقان ادامداردئث سانئ 15 كة تولماعانداردان اسئپ تذسةدئ. تؤؤدئث ازايؤئ جانة ادامزاتتئث قارتايؤئ كوپتةگةن ةلدةردة ةثبةك نارئعئنداعئ پروبلةمالارعا، اتاپ ايتقاندا، ةثبةك رةسؤرستارئنئث جةتئسپةؤشئلئگئنة ءسوزسئز اكةلةدئ.
شيةلةنئسة تذسكةن دةموگرافيالئق تةثگةرئمسئزدئك جاثا كوشئ-قون تولقئندارئن تؤعئزئپ، كذللئ الةمدة الةؤمةتتئك شيةلةنئستئ كذشةيتة تذسةدئ.
ءبئز قازاقستاندا زاثسئز ةثبةك ميگرانتتارئ جةرگئلئكتئ ةثبةك نارئقتارئن تذراقسئزدئققا اكةلگةن ةلدئث جةكةلةگةن وثئرلةرئندةگئ كوشئ-قون قئسئمئمةن بةتپة-بةت كةلئپ وتئرمئز.
ءبئز تاياؤ بولاشاقتا كةرئ پروسةسپةن - ةلدئث شةگئنةن تئس جةرلةردةن بئزگة كةلةتئن ةثبةك يمميگراسياسئمةن بةتپة-بةت كةلؤئمئز ابدةن مذمكئن ةكةنئن تذسئنؤگة ءتيئسپئز.
ءبئز جاس ذلتپئز. ةلئمئزدةگئ ورتاشا جاس - 35. بذل ءبئزدئث ادامدئق الةؤةتئمئزدئ ساقتاؤعا، الةمدة ءوزئمئزدئث دذرئس ورنئعؤئمئزعا زور مذمكئندئك بةرةدئ. بذگئنگئ كذنئ العا جئلجؤعا بئزدة جاقسئ نةگئز بار.
ةلئمئزدة ءاربئر ئزدةگةن ادام تابؤئنا بولاتئن جذمئس بار. ونئث ذستئنة ءبئزدئث ءارقايسئمئزدئث ءوزئمئز جذمئس ئستةپ، ءوزئمئزدئ اسئراؤعا مذمكئندئگئمئز بار. بذل - ءبئزدئث ذلكةن جةتئستئگئمئز.
مةن سئزدةردئ جالپئعا ورتاق ةثبةك قوعامئنا باستاپ كةلةمئن، وندا جذمئسسئزدار جاي عانا جاردةماقئ الؤشئلار ةمةس، ولار جاثا كاسئپتةردئ مةثگةرةتئن بولادئ، مذگةدةكتةر جاسامپازدئق قئزمةتپةن بةلسةندئ تذردة اينالئسا الادئ، ال كورپوراسيالار مةن كومپانيالار ولاردئث ةثبةگئ ءذشئن لايئقتئ جاعداي جاساي الادئ.
ءبئزدئث جاستارئمئز وقؤعا، جاثا عئلئم-بئلئمدئ يگةرؤگة، جاثا ماشئقتار الؤعا، ءبئلئم مةن تةحنولوگيانئ كذندةلئكتئ ومئردة شةبةر دة ءتيئمدئ پايدالانؤعا ءتيئس. ءبئز بذل ءذشئن بارلئق مذمكئندئكتةردئ جاساپ، ةث قولايلئ جاعدايلارمةن قامتاماسئز ةتؤئمئز كةرةك.
ءذشئنشئ سئن-قاتةر - جاهاندئق ازئق-تذلئك قاؤئپسئزدئگئنة تونةتئن قاتةر.
الةمدئك حالئق سانئ ءوسؤئنئث جوعارئ قارقئنئ ازئق-تذلئك پروبلةماسئن كذرت شيةلةنئستئرئپ وتئر.
بذگئننئث وزئندة الةمدة ميلليونداعان ادام اشتئققا ذشئراپ، ميللياردقا جؤئق ادام تاعامنئث ذدايئ جةتئسپةؤشئلئگئن باستان كةشئرؤدة. تاماق ونئمدةرئن وندئرؤدة رةأوليؤسيالئق وزگةرئستةر جاساماسا، وسئناؤ ذرةيلئ سيفرلار تةك وسة تذسپةك.
ءبئز ءذشئن بذل سئن-قاتةر استارئندا وراسان زور مذمكئندئكتةر بار.
ءبئز قازئردئث وزئندة استئق داقئلدارئن اسا ءئرئ ةكسپورتتاؤشئلار قاتارئنا ةندئك. بئزدة اسا ءئرئ ةكولوگيالئق تازا اؤماقتار بار جانة ةكولوگيالئق تازا تاعام ونئمدةرئن شئعارا الامئز.
اؤئل شارؤاشئلئعئ ونةركاسئبئندة ساپالئ سةكئرئس جاساؤ تولئقتاي قولئمئزداعئ نارسة. بذل ءذشئن بئزگة جاثا تذرپاتتاعئ مةملةكةتتئك وي-سانا قاجةت بولادئ.
ءتورتئنشئ سئن-قاتةر - سؤدئث تئم تاپشئلئعئ.
الةمدئك سؤ رةسؤرستارئ دا قاتتئ قئسئم كورئپ وتئر.
سوثعئ 60 جئلدا جةر شارئندا اؤئز سؤدئ پايدالانؤ 8 ةسة ءوستئ. وسئ ءجذزجئلدئقتئث ورتاسئنا قاراي كوپتةگةن ةلدةر سؤدئ سئرتتان الدئرؤعا ءماجبذر بولادئ.
سؤ - بارئنشا شةكتةؤلئ رةسؤرس جانة ونئث كوزدةرئن يةلةنؤ ءذشئن كذرةس جةر بةتئندةگئ شيةلةنئس پةن جانجالدار سةبةپتةرئنئث ءبئرئ رةتئندة، قازئردئث وزئندة گةوساياساتتئث اسا ماثئزدئ فاكتورئنا اينالئپ وتئر.
سؤمةن قامتاماسئز ةتؤ پروبلةماسئ ءبئزدئث ةلئمئزدة دة وتكئر بولئپ وتئر. بئزگة ساپالئ اؤئز سؤ جةتئسپةيدئ. ءبئرقاتار وثئرلةر ونئث زاردابئن قاتتئ تارتؤدا.
بذل پروبلةمانئث گةوساياسي استارئ دا جوق ةمةس. قازئردئث وزئندة ءبئز ترانسشةكارالئق وزةندةردئث سؤ رةسؤرستارئن پايدالانؤدا ءبئرقاتار ماسةلةلةرمةن بةتپة-بةت كةلدئك. اتالعان ماسةلةنئث كذردةلئلئگئنة قاراماستان، ءبئز ونئ ساياساتتاندئرؤعا جول بةرمةؤگة ءتيئسپئز.
بةسئنشئ سئن-قاتةر- جاهاندئق ةنةرگةتيكالئق قاؤئپسئزدئك.
بارلئق دامئعان ةلدةر بالامالئ جانة «جاسئل» ةنةرگةتيكالئق تةحنولوگيالارعا ينأةستيسيانئ ذلعايتؤدا.
2050 - جئلعا قاراي العاننئث وزئندة ولاردئ قولدانؤ بارلئق تذتئنئلاتئن ةنةرگيانئث% 50 -نا دةيئن وندئرؤگة مذمكئندئك بةرةدئ.
كومئرسؤتةگئ ةكونوميكاسئنئث ءداؤئرئ بئرتة-بئرتة اياقتالئپ كةلة جاتقانئ انئق. ادامزاتتئث ءومئر تئرشئلئگئ تةك ءبئر عانا مذناي مةن گازعا ةمةس، ةنةرگيانئث جاثعئرتئلاتئن كوزدةرئنة نةگئزدةلةتئن جاثا داؤئر كةلة جاتئر.
قازاقستان جاهاندئق ةنةرگةتيكالئق قاؤئپسئزدئكتئث باستئ ةلةمةنتتةرئنئث ءبئرئ بولئپ سانالادئ.
مذناي مةن گازدئث الةمدئك دةثگةيدةگئ اسا ءئرئ قورلارئن يةلةنةتئن ءبئزدئث ةلئمئز ءوزئنئث ةنةرگةتيكالئق سالاداعئ سةنئمدئ ستراتةگيالئق ارئپتةستئك پةن ءوزارا پايدالئ حالئقارالئق ئنتئماقتاستئق ساياساتئنان ءبئر قادام دا كةيئن شةگئنبةيتئن بولادئ.
التئنشئ سئن-قاتةر - تابيعي رةسؤرستاردئث سارقئلؤئ.
جةردئث تابيعي رةسؤرستارئنئث شةكتةؤلئلئگئ، تذگةسئلؤئ جاعدايئندا ادامزات تاريحئنداعئ تةثدةسئ جوق تذتئنؤدئث ءوسؤئ ءار باعئتتاعئ، كةلةثسئز دة، وث دا ذدةرئستةردئ ذدةتة تذسةدئ.
ءبئزدئث ةلئمئز ءبئرقاتار ارتئقشئلئقتارعا ية. جاراتقان بئزگة كوپ تابيعي بايلئق سئيلاعان. باسقا ةلدةر مةن حالئقتارعا ءبئزدئث رةسؤرستارئمئز قاجةت بولادئ.
بئزگة ءوز تابيعي بايلئقتارئمئزعا دةگةن كوزقاراسئمئزدئ وي ةلةگئنةن وتكئزؤدئث پرينسيپتئ ماثئزئ بار. ءبئز ولاردئ ساتؤدان قازئنامئزعا كئرئس قذيا وتئرئپ، ولاردئ دذرئس باسقارؤدئ، ةث باستئسئ، ةلئمئزدئث تابيعي بايلئعئن ورنئقتئ ةكونوميكالئق وسؤگة بارئنشا ءتيئمدئ كئرئكتئرؤدئ ذيرةنؤئمئز كةرةك.
جةتئنشئ سئن-قاتةر - ءذشئنشئ يندؤستريالئق رةأوليؤسيا.
ادامزات ءذشئنشئ يندؤستريالئق رةأوليؤسيا تابالدئرئعئندا تذر، ول ءوندئرئس ذعئمئنئث ءوزئن وزگةرتةدئ. تةحنولوگيالئق جاثالئقتار الةمدئك نارئقتئث قذرئلئمئ مةن قاجةتتئلئكتةرئن تذبةگةيلئ وزگةرتةدئ. ءبئز بذرئنعئعا قاراعاندا مذلدة وزگةشة تةحنولوگيالئق بولمئستا ءومئر ءسذرئپ جاتئرمئز.
سيفرلئق جانة نانوتةحنولوگيا، رةگةنةراتيأتئك مةديسينا جانة باسقا دا كوپتةگةن عئلئمي جةتئستئكتةر قورشاعان ورتانئ عانا ةمةس، ادامنئث ءوزئن ترانسفورماسيالاپ، كذندةلئكتئ اقيقاتقا اينالادئ.
ءبئز وسئناؤ ذدةرئستةردئث بةلسةندئ قاتئسؤشئلارئ بولؤعا ءتيئسپئز.
سةگئزئنشئ سئن-قاتةر - ذدةي تذسكةن الةؤمةتتئك تذراقسئزدئق.
قازئرگئ ؤاقئتتا ةث ذلكةن الةمدئك پروبلةمالاردئث ءبئرئ - كذشةية تذسكةن الةؤمةتتئك تذراقسئزدئق. ونئث نةگئزگئ سةبةبئ - الةؤمةتتئك تةثسئزدئك.
بذگئندة الةمدة ةكئ ءجذز ميلليونعا جؤئق ادام جذمئس تابا الماي وتئر. ةؤروپالئق وداقتئث وزئندة جذمئسسئزدئق سوثعئ ونجئلدئقتارداعئ ةث جوعارئ دةثگةيگة جةتئپ، كوپتةگةن جاپپاي تارتئپسئزدئكتةرگة تذرتكئ بولئپ وتئر.
مذنئث جانئندا قازاقستانداعئ احؤال ءبئرشاما قولايلئ بولئپ وتئرعانئن مويئنداؤ كةرةك. بذگئندة ءبئز بذكئل جاثا تاريحئمئز ئشئندةگئ جذمئسسئزدئقتئث ةث تومةنگئ دةثگةيئندةمئز. بذل، ءسوز جوق، ذلكةن جةتئستئك. سولاي بولا تذرا، ءبئز ماساتتانؤعا ءتيئس ةمةسپئز.
الةؤمةتتئك-ساياسي داعدارئسقا ذلاساتئن جاهاندئق ةكونوميكالئق داعدارئس قازاقستانعا ءسوزسئز قئسئم كورسةتئپ، ءبئزدئث ءتوزئمئمئزدئ سئناققا الاتئن بولادئ.
سوندئقتان كذن تارتئبئنة الةؤمةتتئك قاؤئپسئزدئك جانة الةؤمةتتئك تذراقتئلئق ماسةلةسئ قويئلادئ. ءبئز ءذشئن ماثئزدئ مئندةت -قوعامئمئزداعئ الةؤمةتتئك تذراقتئلئقتئ نئعايتؤ.
توعئزئنشئ سئن-قاتةر - وركةنيةتئمئز قذندئلئقتارئنئث داعدارئسئ.
الةم اؤئر دذنيةتانئمدئق جانة قذندئلئق داعدارئستئ باستان كةشئرئپ وتئر. وركةنيةتتةر قاقتئعئسئ، تاريحتئث اقئرئ، مؤلتيمادةنيةتتئث كذيرةؤئن جاريالايتئن ذندةر ءجيئ ةستئلةدئ. جئلدار بويئ سئننان وتكةن قذندئلئقتارئمئزدئ قورعاي وتئرئپ، ءبئز ءذشئن وسئناؤ كةرتارتپا كوزقاراستان تارتئنؤئمئزدئث پرينسيپتئ ماثئزئ بار. ءوز تاجئريبةمئزدةن بئلةتئنئمئز، ءبئزدئث «وسال تذسئمئز» دةپ اتاعان كوپ ةتنوستئلئعئمئز بةن كوپ كونفةسسيالئعئمئزدئ ءوز ارتئقشئلئعئمئزعا اينالدئرا الدئق.
ءبئز مادةنيةتتةر مةن دئندةردئث قاتار ءومئر ءسذرؤئ جاعدايئندا ءومئر ءسذرئپ ءذيرةنؤئمئز كةرةك. ءبئز مادةنيةتتةر مةن وركةنيةتتةر ديالوگئنا بةيئلدئ بولؤعا ءتيئسپئز.
تةك باسقا ذلتتارمةن جاراستئقتا عانا ءبئزدئث ةلئمئز بولاشاقتا تابئس پةن ئقپالعا قول جةتكئزة الادئ. ХХІ عاسئردا قازاقستان ءوزئنئث وثئرلئك كوشباسشئلئق ذستانئمئن نئعايتئپ، شئعئس پةن باتئستئث ذندةستئگئ مةن ءوزارا ءئس-قيمئلئ ءذشئن كوپئر بولؤعا ءتيئس.
ونئنشئ سئن-قاتةر -الةمدئك جاثا تذراقسئزدئق قاؤپئ.
الةمدة نة بولئپ جاتقانئن ءبئزدئث ءبارئمئز كورئپ وتئرمئز. بذل داعدارئستئث جاثا تولقئنئ ةمةس، الةمدئك ةكونوميكا ءالئ ةثسةرة الماي وتئرعان 2007-2009 - جئلدارداعئ داعدارئستئث جالعاسئ.
جاهاندئق ةكونوميكالئق جذية 2013-2014 - جئلداردئث وزئندة ةلةؤلئ ئركئلئسكة ذشئراتئپ، اتاپ ايتقاندا، شيكئزاتقا الةمدئك باعانئث قذلدئراؤئن تؤعئزؤئ مذمكئن. ءبئز ءذشئن مذنداي كورئنئس اسا ءتيئمدئ بولا قويمايدئ.
ة و مةن ا ق ش-تاعئ ئقتيمال رةسةسسيا دامئعان ةلدةردئث شيكئزات رةسؤرستارئنا قاجةتتئلئگئن تومةندةتؤگة اكةلؤئ مذمكئن.
ةؤرووداقتاعئ جوق دةگةندة ءبئر مةملةكةتتئث ئقتيمال دةفولتئ «دومينو اسةرئن» تؤدئرئپ، ءبئزدئث حالئقارالئق رةزةرأتةرئمئزدئث ساقتالؤئ مةن ةكسپورتتئق ءونئم بةرؤئمئزدئث تذراقتئلئعئنا كذمان تؤعئزؤئ مذمكئن.
أاليؤتالئق رةزةرأتةردئث قئسقارؤئ أاليؤتالئق باعامدار مةن ينفلياسيانئث قئسئمئن كذشةيتئپ، بذل قايتادان الةؤمةتتئك-ةكونوميكالئق احؤالعا كةرئ اسةر ةتؤئ مذمكئن.
وسئعان بايلانئستئ ءبئز حالئقارالئق احؤال دامؤئنئث كةز كةلگةن كورئنئسئنة جان-جاقتئ دايئن بولؤ ءذشئن بيلئكتئث بارلئق تارماقتارئنئث، مةملةكةت پةن قوعامنئث ويلاستئرئلعان، كةلئسئلگةن جانة ذيلةستئرئلگةن باعئتئن تذجئرئمداؤعا ءتيئسپئز.
قازاقستان-2050 ستراتةگياسئ - تئم قذبئلمالئ تاريحي جاعدايداعئ جاثا قازاقستان ءذشئن جاثا ساياسي باعئت
قذرمةتتئ قازاقستاندئقتار!
قئمباتتئ وتانداستار!
ءبئز شةشؤگة ءتيئستئ مئندةتتةر پاراديگماسئ ساپالئق تذرعئدان وزگةردئ.
جاثا سئن-قاتةرلةردئ لايئقتئ قابئلداؤ ءذشئن ةندئگئ جةردة 2030 ستراتةگياسئنئث اياسئ جةتكئلئكتئ ةمةس. ءبئز جوسپارلاؤ كوكجيةگئن كةثةيتئپ، 15 جئل بذرئنعئداي كةزةكتئ دذنيةتانئمدئق سةرپئلئس جاساؤئمئز كةرةك.
بئرئنشئدةن، قازاقستان - قازئرگئ زامانعئ مةملةكةت. ءبئزدئث مةملةكةتئمئز كةمةلدئككة جةتتئ. سوندئقتان دا بذگئنگئ كذن ءتارتئبئ مةملةكةتتئث قالئپتاسؤئ كةزةثئندةگئدةن وزگةشة.
دذنيةدة بولئپ جاتقان وزگةرئستةردئث سيپاتئ مةن تةرةثدئگئ، جاهاندئق ءوزارا ءئس-قيمئل ذزاق مةرزئمدئ دامؤدئ تالاپ ةتةدئ. كوپتةگةن ةلدةر قازئردئث وزئندة 2030-2050 - جئلداردئث ارعئ جاعئنا كوز جئبةرؤگة تئرئسادئ. «باسقارئلاتئن بولجامداؤ» قازئرگئ تذراقسئز كةزدة مةملةكةتتةر دامؤئنئث ماثئزدئ تةتئگئنة اينالؤدا.
ةكئنشئدةن، «قازاقستان-2030» ستراتةگياسئ ءبئزدئث مةملةكةتتئلئگئمئزدئث قالئپتاسؤ كةزةثئ ءذشئن جاسالعان بولاتئن. ءوزئنئث بازالئق ولشةمئ بويئنشا ول ورئندالدئ.
ذشئنشئدةن، ءبئز جاثا شئندئق تؤدئرعان سئناقتار مةن قاؤئپ-قاتةرلةرگة كةزئگئپ وتئرمئز. ولار جالپئلئق سيپات الئپ، بارلئق ةلدةر مةن وثئرلةرگة اسةرئن تيگئزؤدة.
ءبئز «قازاقستان-2030» ستراتةگياسئن تذجئرئمداعان كةزدة ناتيجةسئندة جاثا، مذلدةم كذتپةگةن، ةكونوميكالئق جانة گةوساياسي جاعداياتتار تؤئندايتئن، ءوز كولةمئ جاعئنان تةثدةسئ جوق الةمدئك قارجئ-ةكونوميكالئق داعدارئس تونةدئ دةپ ةشكئم كذتپةگةن ةدئ.
2030 ستراتةگياسئ 1997- جئلئ اشئق قذجات رةتئندة جاسالدئ. ءبئز و باستان-اق وعان تذزةتؤلةر ةنگئزؤ مذمكئندئگئن ةسكةردئك.
الةمدةگئ جاعداي وزگةرةتئنئن جانة ءومئر ءوز تذزةتؤلةرئن ةنگئزؤئ مذمكئن ةكةنئن تذسئنة وتئرئپ، مةنئث تاپسئرمام بويئنشا جاثا جاعدايداعئ ءبئزدئث ورنئمئز بةن ءبئزدئث مذمكئندئكتةرئمئزدئ وي ةلةگئنةن وتكئزة وتئرئپ جذمئس ئستةيتئن جذمئس توبئ قذرئلدئ.
ولاردئث تالداؤ جذمئستارئن ةسكةرة وتئرئپ، مةن ذلتتئث 2050- جئلعا دةيئنگئ جاثا ساياسي باعئتئن جاساؤدئ ذسئنامئن، ونئث ئشئندة 2030 ستراتةگياسئنئث مئندةتتةرئن ورئنداؤ جالعاسئن تاباتئن بولادئ. ؤاقئت پةن جاعداي 2030 باعدارلاماسئ سياقتئ ءبئزدئث جوسپارلارئمئزعا تذزةتؤلةرئن ةنگئزةتئنئن ناقتئ ءتذيسئنؤئمئز كةرةك.
2050 جئل - جاي بةينةلئ داتا ةمةس.
بذل بذگئندة الةمدئك قاؤئمداستئق باعدار ذستاپ وتئرعان ناقتئ مةرزئم.
ب ذ ذ-دا 2050- جئلعا دةيئنگئ وركةنيةتتةر دامؤئنئث جاهاندئق بولجامئ ازئرلةندئ.
2050- جئلعا دةيئنگئ بولجامدئق باياندامانئ دذنيةجذزئلئك ازئق-تذلئك ذيئمئ جاريالادئ.
قازئر ةلدةردئث دةنئ وسئنداي ذزاق مةرزئمدئ ستراتةگيالار ازئرلةپ، قابئلداؤدا. قئتاي ءوزئ ءذشئن ءدال وسئنداي ستراتةگيالئق جوسپارلاؤ كوكجيةگئن ايقئنداپ الدئ.
ق ر ترانسذلتتئق كومپانيالاردئث ءوزئ الداعئ جارتئ عاسئرعا دامؤ ستراتةگيالارئن ازئرلةؤدة.
ون بةس جئل بذرئن، 2030- ستراتةگياسئ قابئلدانعاندا ءبئزدئث جاثا مةملةكةتئمئزدة دذنيةگة كةلگةن قازاقستاندئقتاردئث جاثا بؤئنئ ةندئ عانا مةكتةپكة بارؤعا دايارلانئپ جاتتئ.
بذگئندة ولار ةثبةك ةتؤدة نةمةسة جوعارئ وقؤ ورئندارئن اياقتاؤدا.
ةندئ ةكئ-ءذش جئلدان سوث تاؤةلسئزدئكتئث ةكئنشئ بؤئنئ دذنيةگة كةلة باستايدئ.
سوندئقتان قازئردئث وزئندة ولارعا دذرئس باعدار نذسقاؤ تؤرالئ ويلانعاننئث ماثئزئ زور.
ءبئزدئث باستئ ماقساتئمئز 2050- جئلعا قاراي جالپئعا ورتاق ةثبةك قوعامئن قذرؤ.
قازاقستان 21- عاسئردئث ورتاسئنا قاراي الةمنئث ةث دامئعان 30 ةلئنئث قاتارئندا بولؤعا ءتيئس.
ءبئزدئث جةتئستئكتةرئمئز بةن قازاقستاندئق دامؤ ذلگئسئ جاثا ساياسي باعئتتئث نةگئزئ بولؤعا ءتيئس.
قازاقستان-2050 ستراتةگياسئ - قازاقستان-2030 ستراتةگياسئنئث جاثا كةزةثدةگئ ذيلةسئمدئ دامؤئ. «ءبئز كئمبئز، قايدا بارامئز جانة 2050- جئلعا قاراي قايدا بولعئمئز كةلةدئ؟» دةگةن سذراقتارعا جاؤاپ وسئ. جاس ذرپاقتئث ناق وسئعان مذددةلئ ةكةنئنة سةنئمدئمئن.
وسئعان وراي، ذلتتئث 2050- جئلعا دةيئنگئ جاثا ساياسي باعئتئنئث جوباسئن ذسئنامئن. بذل مةنئث قازاقستان حالقئنا جولداؤئم بولادئ.
ءبئز قايدا بارا جاتئرمئز؟ قازاقستان 2050- جئلعا قاراي الةمنئث ةث دامئعان وتئز ةلئنئث قاتارئندا بولؤعا ءتيئس.
دامؤشئ ةلدةر اراسئندا وسئ كلؤبتاعئ ورئنعا باسةكةلةستئك قاتال بولماق. كذن استئنداعئ ورئن تةك ةث مئقتئلارعا ارنالعانئن ناقتئ سةزئنة وتئرئپ، ذلتئمئز جاهاندئق ةكونوميكالئق تايتالاسقا دايئن بولؤعا ءتيئس. ءبئز ءبئرئنشئ دارةجةدةگئ مئناداي ماقساتتارئمئزدئ نازاردان شئعارماستان، نئسانالئ ءارئ شابئتتئ جذمئس ئستةؤئمئز كةرةك:
مةملةكةتتئلئكتئ ودان ءارئ دامئتؤ جانة نئعايتؤ.
ةكونوميكالئق ساياساتتئث جاثا قاعيداتتارئنا كوشؤ.
ذلتتئق ةكونوميكانئث جةتةكشئ كذشئ - كاسئپكةرلئككة جان-جاقتئ قولداؤ كورسةتؤ.
جاثا الةؤمةتتئك ذلگئنئ قالئپتاستئرؤ.
ءبئلئم بةرؤ مةن دةنساؤلئق ساقتاؤدئث قازئرگئ زامانعئ جانة ءتيئمدئ جذيةسئن قذرؤ.
مةملةكةتتئك اپپاراتتئث جاؤاپكةرشئلئگئن، تيئمدئلئگئ مةن فؤنكسيونالدئعئن ارتتئرؤ.
حالئقارالئق جانة قورعانئس ساياساتئنئث جاثا سئن-قاتةرلةرئنة پاراپار ساياسات قذرؤ.
بذگئن، سونئمةن قاتار، مةن 2050 جاثا ساياسي باعئتتئث تابئستئ باستالؤئن قامتاماسئز ةتةتئن 2013- جئلعئ ءبئرئنشئ كةزةكتةگئ مئندةتتةردئ اتاعالئ وتئرمئن.
وسئ مئندةتتةرگة سايكةس ذكئمةت شذعئل تذردة 2013- جئلعئ جالپئ ذلتتئق ءئس-قيمئل جوسپارئن ازئرلةؤئ ءتيئس.
وسئناؤ اسا ماثئزدئ قذجات ناقتئ تاپسئرمالاردئ قامتؤئ جانة بيلئكتئث اتقارؤشئ، زاث شئعارؤشئ جانة سوت تارماقتارئ باسشئلارئنئث دةربةس جاؤاپكةرشئلئگئن كوزدةؤئ ءتيئس. پرةزيدةنت اكئمشئلئگئ ونئ دايئنداؤ جانة كةيئننةن ئسكة اسئرؤ بارئسئن ةرةكشة باقئلاؤعا الؤعا ءتيئس.
ةندئ مةن قازاقستان 2050 ستراتةگياسئنئث نةگئزگئ باعئتتارئ تؤرالئ ءوز پايئمداؤئمدئ العا تارتقئم كةلةدئ.
1. جاثا باعئتتئث ةكونوميكالئق ساياساتئ - پايدا الؤ، ينأةستيسيالار مةن باسةكةگة قابئلةتتئلئكتةن قايتارئم الؤ پرينسيپئنة نةگئزدةلگةن تذگةل قامتيتئن ةكونوميكالئق پراگماتيزم تذگةل قامتيتئن ةكونوميكالئق پراگماتيزم
جاثا باعئت ةكونوميكالئق ساياساتئنئث ءمانئ - تذگةل قامتيتئن ةكونوميكالئق پراگماتيزم، شئن مانئندة بذل ءبئزدئث بذگئنگئ كوزقاراستارئمئز بةن ذستانئمدارئمئزدئ تذبةگةيلئ وزگةرتؤ.
بذل نةنئ بئلدئرةدئ؟
ءبئرئنشئ. ةكونوميكالئق جانة باسقارؤ شةشئمدةرئن تذگةلدةي ةكونوميكالئق ماقساتتئلئق جانة ذزاق مةرزئمدئ مذددةلةر تذرعئسئندا قابئلداؤ.
ةكئنشئ. قازاقستان تولئققاندئ بيزنةس-سةرئكتةستئك رةتئندة قاتئسا الاتئن جاثا نارئقتئق تاؤاشالاردئ ايقئنداؤ. ةكونوميكالئق دامؤدئث جاثا تئرةكتةرئن قذرؤ.
ءذشئنشئ. ةكونوميكالئق الةؤةتتئ ارتتئرؤ ماقساتئندا قولايلئ ينأةستيسيالئق احؤال قذرؤ. ينأةستيسيادان الئناتئن كئرئستئلئك پةن قايتارئم.
ءتورتئنشئ. ةكونوميكانئث ءتيئمدئ جةكة سةكتورئن قذرؤ جانة مةملةكةتتئك-جةكةمةنشئك سةرئكتةستئكتئ دامئتؤ. ةكسپورتتئ مةملةكةتتئك ئنتالاندئرؤ.
جاثا كادر ساياساتئ
جاثا ةكونوميكالئق ساياسات تابئستئلئعئنئث باستئ شارتئ كادرلار ارقئلئ نئعايتئلؤعا ءتيئس. بذل ءذشئن ءبئز:
باسقارؤشئلئق رةسؤرسئن جةتئلدئرؤگة ءتيئسپئز ءارئ بذل ءذشئن بئزدة رةزةرأتةر بار.
مةنةجدمةنتتئث جاثا قذرالدارئن جانة مةملةكةتتئك سةكتورداعئ كورپوراتيأتئك باسقارؤدئث قاعيدالارئن ةنگئزؤ قاجةت.
مذنئمةن ءبئر مةزگئلدة حالئقارالئق ةثبةك بولئنئسئنةن پايدالئ جاعئن الؤئمئز، اتاپ ايتقاندا، ءبئزدئث جاثا باعئتئمئزدئث ءبئرقاتار مئندةتتةرئن ئسكة اسئرؤ ءذشئن اؤتسورسينگ باعدارلامالارئ ارقئلئ سئرتقئ كادر رةسؤرستارئن تارتؤئمئز كةرةك. ءبئز سونئمةن قاتار اشئق نارئقتاعئ ةث ذزدئك شةتةل ماماندارئن تارتؤعا جانة ولاردئ ةلئمئزگة جذمئسقا شاقئرؤعا ءتيئسپئز.
كةث كولةمدئ حالئقارالئق تاجئريبةسئ بار ءارئ ءبئلئمدئ باسقارؤ كادرلاردئ پايدالانؤ ةكئ بئردةي ناتيجة بةرةدئ: ءبئز ءوندئرئسئمئزدئث مةنةدجمةنتئن جاثعئرتؤمةن قاتار، ءوزئمئزدئث وتاندئق كادرلارئمئزدئ ذيرةتةمئز. بذل - ءبئز ءذشئن جاثا تاجئريبة.
2050- جئلعا دةيئن كةزةث-كةزةثمةن مئناداي مئندةتتةردئ شةشؤ پرينسيپتئ ماثئزدئ:
بئرئنشئدةن، مةملةكةتتئث ماكروةكونوميكالئق ساياساتئ جاثعئرتئلؤئ ءتيئس.
بيؤدجةت ساياساتئ
ءبئز بيؤدجةت ساياساتئنئث جاثا پرينسيپتةرئمةن قارؤلانؤعا - ءوز مذمكئندئكتةرئمئز شةگئندة عانا شئعئندانؤعا جانة تاپشئلئقتئ بارئنشا مذمكئندئكتة قئسقارتؤعا ءتيئسپئز. ذزاق مةرزئمدة ولاردئث ساقتالؤئن قامتاماسئز ةتة وتئرئپ، «قيئن-قئستاؤ» كذنگة رةزةرأتةر جيناؤ قاجةت.
بيؤدجةتتئك-قارجئلئق پروسةسكة دةگةن كوزقاراس جةكةلةي سالئمدارعا كوزقاراس سةكئلدئ ذقئپتئ دا ويلاستئرئلعان بولؤعا ءتيئس. باسقاشا ايتقاندا، بئردة-ءبئر بيؤدجةتتئك تةثگة ئسئراپ بولماؤعا ءتيئس.
مةملةكةت بيؤدجةتئ ذزاق مةرزئمدئ پةرسپةكتيأا تذرعئسئنان قاراعاندا ءونئمدئ، ماسةلةن، ةكونوميكانئ ءارتاراپتاندئرؤ جانة ينفراقذرئلئمدئ دامئتؤ سةكئلدئ جالپئ ذلتتئق جوبالارعا باعئتتالؤئ ءتيئس.
ينأةستيسيالار ءذشئن وبيةكتئلةردئ ولاردئث ماقساتتئلئعئ جانة قايتارئمدئلئعئ تذرعئسئنان قاتاث ئرئكتةؤ قاجةت. ةث زاماناؤي وبةكتئلةردئث ءوزئ ولاردئ ذستاپ تذرؤ ءذشئن شئعئستاردئ تالاپ ةتئپ، ءبئراق كئرئستةر اكةلمةيتئن بولسا جانة ةل ازاماتتارئنئث پروبلةمالارئن شةشپةيتئن بولسا، بيؤدجةتكة ماسئل بولارئن ةستة ساقتاعان ءجون.
سالئق ساياساتئ
ءوندئرئس جانة جاثا تةحنولوگيالار سالاسئنداعئ سالئق سالؤ وоةكتئلةرئ ءذشئن قولايلئ سالئق رةجئمئن ةنگئزؤ قاجةت. قازئر بذل جذمئس باستالدئ. ونئ جةتئلدئرؤ ماقساتئن قويامئن. بارلئق قولدانئستاعئ سالئق جةثئلدئكتةرئنة رةأيزيا جذرگئزئپ، ولاردئ مةيئلئنشة ءتيئمدئ ةتؤ كةرةك.
ءبئز سالئق اكئمشئلئگئن ئرئقتاندئرؤ جانة كةدةن اكئمشئلئگئن جذيةلةندئرؤ ساياساتئن جالعاستئرؤعا ءتيئسپئز. سالئق ةسةپتئلئگئن جةثئلدةتئپ ءارئ مةيلئنشة ازايتؤ قاجةت.
ءبئز نارئق قاتئسؤشئلارئن سالئقتان جالتارؤ جولدارئن ئزدةؤگة ةمةس، باسةكةلةستئككة ئنتالاندئرؤئمئز قاجةت.
سالئقتئق قاداعالاؤدئ پراگماتيكالئق ازايتؤ شارؤاشئلئق سؤبةكتئلةرئنئث سالئق قئزمةتئمةن ديالوگئن ازايتؤعا ءتيئس. الداعئ بةس جئلدا ءبارئمئز ونلاين-ةلةكتروندئق ةسةپتئلئك رةجئمئنة كوشؤئمئز كةرةك.
2020 - جئلدان باستاپ ءبئز سالئقتئق نةسيةلةندئرؤ پراكتيكاسئن ةنگئزؤئمئز كةرةك. باستئ مئندةت - كاسئپكةرلةردئث ينأةستيسيالئق بةلسةندئلئگئن ئنتالاندئرؤ.
جاثا سالئق ساياساتئ الةؤمةتتئك باعئت الؤعا ءتيئس. بذل ءذشئن 2015 - جئلدان باستاپ ئنتالاندئرؤ شارالارئ كةشةنئن، سونئث ئشئندة ءبئلئم بةرؤگة، ءوزئن، ءوز وتباسئن، قئزمةتكةرلةرئن مةديسينالئق ساقتاندئرؤعا قاراجات سالاتئن ازاماتتار مةن كومپانيالاردئ سالئقتان بوساتؤ پراكتيكاسئن كوزدةيتئن ئنتالاندئرؤ كةشةنئن ازئرلةؤ قاجةت.
وسئلايشا، بيزنةس دةثگةيئندةگئ بولاشاق سالئق ساياساتئ ئشكئ ءوسئمدئ ئنتالاندئرؤئ جانة سئرتقئ نارئقتارعا وتاندئق ةكسپورتتئ، ال ازاماتتار دةثگةيئندة ولاردئث قورلارئن، جيناقتارئن جانة سالئمدارئن ئنتالاندئرؤعا ءتيئس.
اقشا-كرةديت ساياساتئ
الةمدئك ةكونوميكاداعئ قولايسئز احؤالدئ ةسكةرة وتئرئپ، ءبئز ينفلياسيادان ءاربئر قازاقستاندئقتئث كئرئستةرئن قورعاؤدئ قامتاماسئز ةتةتئن جانة ةكونوميكالئق ءوسئم ءذشئن لايئقتئ دةثگةيئن ذستاپ تذراتئن بولامئز. بذل جاي عانا ماكروةكونوميكالئق ماسةلة ةمةس، بذل ةلدئث الةؤمةتتئك قاؤئپسئزدئگئنئث ماسةلةسئ. جانة دة بذل - 2013- جئلدئث وزئنةن باستاپ ذلتتئق بانك پةن ذكئمةت جذمئسئنئث باستئ ماسةلةسئ.
قازاقستاندئق بانكتةر ءوز كةزةگئندة ءوزئنئث ماقساتئن ورئنداؤعا جانة ناقتئ ةكونوميكا سةكتورئنئث كرةديتتئك رةسؤرستارعا دةگةن قاجةتتئلئگئن قامتاماسئز ةتؤگة ءتيئس. بذل رةتتة قارجئلئق جذيةگة باقئلاؤدئ السئرةتؤگة بولمايدئ، بانكتةردئ پروبلةمالئق كرةديتتةردةن تازارتؤ جانة قورلاندئرؤ ماسةلةلةرئمةن تئعئز اينالئسؤ قاجةت.
بذل ءذشئن ذلتتئق بانك پةن ذكئمةتكة پرةزيدةنت اكئمشئلئگئنئث ذيلةستئرؤئمةن ةكونوميكانئ قاجةتتئ اقشا رةسؤرستارئمةن قامتاماسئز ةتؤگة باعئتتالعان تذبةگةيلئ اقشا-كرةديت ساياساتئنئث جاثا جذيةسئن ازئرلةؤ قاجةت بولادئ.
مةملةكةتتئك جانة سئرتقئ قارئزدئ باسقارؤ ساياساتئ
ءبئز ةلدئث مةملةكةتتئك قارئزئنئث دةثگةيئن تذراقتئ باقئلاؤدا ذستاؤعا ءتيئسپئز.
ءئ ج ءو-گة قاتئستئ بيؤدجةت تاپشئلئعئن 2013- جئلعئ 2،1 پايئزدان 2015- جئلئ 1،5 پايئزعا دةيئن تومةندةتؤ كةرةك.
مةملةكةتتئك قارئز از مولشةرلئ دةثگةيدة قالؤعا ءتيئس. بذل قاعيداتتئ مئندةت، ويتكةنئ، ءبئز الةمدئك تذراقسئزدئق جاعدايئندا بيؤدجةتئمئزدئث تذراقتئلئعئن جانة ذلتتئق قاؤئپسئزدئگئمئزدئ تةك وسئلاي عانا قامتاماسئز ةتة الامئز.
ةكونوميكانئث كأازي مةملةكةتتئك سةكتورئ بورئشئنئث دةثگةيئن قاتاث باقئلاؤ قاجةت.
ةكئنشئدةن، ءبئزدئث ينفراقذرئلئمدئ دامئتؤعا دةگةن قاعيداتتئ تذردة جاثا كوزقاراسئمئز بولؤعا ءتيئس.
ينفراقذرئلئم ةكونوميكالئق ءوسئمنئث مذمكئندئكتةرئن كةثةيتؤگة ءتيئس.
ينفراقذرئلئمدئ ةكئ باعئتتا دامئتؤ: ذلتتئق ةكونوميكانئ جاهاندئق ورتاعا كئرئكتئرؤ، سونئمةن قاتار، ةل ئشئندة وثئرلةرگة قاراي قادام جاساؤ قاجةت.
ءوز پايدامئزدئ مذقيات ةسةپتةي وتئرئپ، قازاقستاننئث شةگئنةن تئس وندئرئستئك كولئكتئك-لوگيستيكالئق وبةكتئلةر قذرؤ ءذشئن، ةلدةن سئرتقا شئعؤعا نازار تئكتةؤدئث ماثئزئ زور. ءبئز قازئرگئ تذسئنئكتةرئمئزدةن ارئلئپ، وثئردة جانة بارشا الةمدة - ةؤروپادا، ازيادا، امةريكادا، مئسالئ، تةثئزگة تئكةلةي شئعا الاتئن ةلدةردئث پورتتارئ، الةمنئث توراپتئق ترانزيتتئك نذكتةلةرئندةگئ جانة تاعئ باسقا، كولئكتئك-لوگيستيكالئق حابتار سةكئلدئ قازئرگئ زامانعئ كاسئپورئندار قذرؤعا ءتيئسپئز. وسئ ماقساتتا «جاهاندئق ينفراقذرئلئمدئق ينتةگراسيا» ارنايئ باعدارلاماسئن ازئرلةؤ قاجةت بولادئ.
ءبئز ءوز ترانزيتتئك الةؤةتئمئزدئ دامئتؤعا ءتيئسپئز. بذگئندة ناتيجةسئندة 2020 - جئلئ قازاقستان ارقئلئ ترانزيتتئك تاسئمالداؤ ةكئ ةسةگة ذلعايؤئ ءتيئس بولاتئن ءبئرقاتار ءئرئ جالپئ ذلتتئق ينفراقذرئلئمدئق جوبالار ئسكة اسؤدا. 2050 - جئلعا قاراي - بذل سيفر ون ةسة ذلعايؤعا ءتيئس.
وسئنئث ءبارئ باستئ ماقساتقا - ةكسپورتئمئزدئ تةك ءبئزدئث ءونئمئمئز بةن قئزمةتتةرئمئزگة دةگةن ذزاق مةرزئمدئ سذرانئس بولاتئن الةمدئك نارئقتارعا قاراي جئلجئتؤعا باعئنؤعا ءتيئس.
ينفراقذرئلئم جاساؤ، سونئمةن قاتار، تابئستئلئق زاثئنا باعئنؤعا ءتيئس. جاثا بيزنةستةردئ دامئتؤعا جانة جذمئس ورئندارئن اشؤعا باستايتئن جةردة عانا قذرئلئس جذرگئزؤ قاجةت.
شالعاي وثئرلةردئ نةمةسة تذرعئندارئنئث تئعئزدئلئعئ جةتكئلئكتئ ةمةس وثئرلةردئ ومئرلئك ماثئزدئ جانة ةكونوميكالئق قاجةت ينفراقذرئلئم وبيةكتئلةرئمةن قامتؤ ءذشئن ءبئز «ينفراقذرئلئمدئق ورتالئقتار» قذرؤعا ءتيئسپئز. بذل ءذشئن كولئك جذيةسئنئث وزئثقئ ينفراقذرئلئمئن قذرؤدئ قامتاماسئز ةتؤ قاجةت.
ذكئمةتكة 2013- جئلئ ينفراقذرئلئمدئ دامئتؤ جونئندةگئ مةملةكةتتئك باعدارلاما ازئرلةپ، قابئلداؤدئ تاپسئرامئن.
ذشئنشئدةن، مةملةكةتتئك اكتيأتةردئ باسقارؤ جذيةسئن جاثعئرتؤ.
قازاقستان - الةمدئك اؤقئمدا كولةمئ شاعئن ةكونوميكا. سوندئقتان ونئ وتة ءتيئمدئ باسقارؤ قاجةت. ةل ءبئرتذتاس كورپوراسيا سةكئلدئ جذمئس ئستةؤئ ءتيئس، ال مةملةكةت ونئث وزةگئ بولؤعا ءتيئس.
كورپوراتيأتئك ويدئث قؤاتئ بارلئق پروسةستةردئث ءبئرتذتاس الئپ قارالؤئندا جاتئر. بارلئق دةثگةيدةگئ مةملةكةتتئك باسقارؤشئلار وسئنداي بيزنةس-پايئمعا ذيرةنؤگة ءتيئس.
قايتالاپ ايتامئن: ةلدئث بيؤدجةتئن جاي ءبولئپ قانا قويماي، ويلئ دا سالماقتئ ينأةستيسيالاؤ قاجةت.
تيئمدئلئكتئث باستئ ولشةمئ - ءبئزدئث سالئمدارئمئزدان تذسةتئن قايتارئم دةثگةيئ. ةلدئث وندئرئستئك الةؤةتئن قانشالئقتئ ةسةلةي الساق، قازاقستان حالئقارالئق نارئقتا قوسالقئ ةمةس، سولعذرلئم تةزئرةك الةؤةتتئ ويئنشئعا اينالادئ.
ذلتتئق قور جاثا ةكونوميكالئق ساياساتقا كوشؤدئث «لوكوموتيأئ» بولؤعا ءتيئس. ذلتتئق قوردئث قاراجاتئن ءبئرئنشئ كةزةكتة ذزاق مةرزئمدئك ستراتةگيالئق جوبالارعا باعئتتاؤ كةرةك. 2013- جئلئ ذلتتئق قوردا قاراجات جيناقتاؤ جالعاسؤئ ءتيئس، ءبئراق بذل قاراجاتتئ مةيئلئنشة ءتيئمدئ دة ويلاستئرئپ پايدالانؤ كةرةك.
مةملةكةت ءذشئنشئ يندؤستريالدئق رةأوليؤسيا ناتيجةسئندة پايدا بولاتئن سةكتورلاردئ ةسكةرة وتئرئپ، ذلتتئق كومپانيالار ارقئلئ بولاشاقتئث ةكونوميكاسئن دامئتؤدئ ئنتالاندئرؤئ ءتيئس. ذلتتئق يندؤستريا ءبئز ءوز ةلئمئزدة وندئرؤگة ءتيئس ةث جاثا كومپوزيتتئك ماتةريالداردئ تذتئنؤئ كةرةك.
مةملةكةت اقپاراتتئق تةحنولوگيالار سالاسئندا ترانزيتتئك الةؤةتتئ دامئتؤدئ ئنتالاندئرؤئ ءتيئس. 2030 - جئلعا قاراي قازاقستان ارقئلئ ءبئز الةمدئك اقپاراتتئق اعئنداردئث كةم دةگةندة 2-3-پايئزئن وتكئزؤگة ءتيئسپئز. 2050- جئلعا قاراي بذل سيفر كةم دةگةندة ةكئ ةسةلةنؤگة ءتيئس.
سونئمةن قاتار، جةكة كومپانيالاردئث ءوز قاراجاتئن زةرتتةؤلةر مةن يننوأاسيالارعا سالؤئن ئنتالاندئرؤ كةرةك. مئنا نارسةنئ باسا ايتقئم كةلةدئ: يننوأاسيالاردئ ةنگئزؤدئث ماثئزئ زور، ءبئراق بذل باستئ نئسانا ةمةس. ءبئزدئث جاثا تةحنولوگيالار سذرانئسقا ية بولعاندا، ولار نارئقتا قاجةت بولعاندا عانا ةل ناقتئ پايدا الاتئن بولادئ. ولاي بولماعان كذندة يننوأاسيا - اقشانئ بوسقا شئعئنداؤ دةگةن ءسوز.
جةكةلةگةن كومپانيالار مةن سالالاردئ ئرئكتةپ قولداؤ تاجئريبةسئن توقتاتؤ كةرةك. ءبئز الةؤمةتتئك-ماثئزدئ ستراتةگيالئق فؤنكسيالاردئ اتقاراتئن جانة ءوزئنئث تيئمدئلئگئن دالةلدةيتئن سالالاردئ عانا قولداؤعا ءتيئسپئز.
ءتورتئنشئدةن، تابيعي رةسؤرستاردئ باسقارؤدئث تذبةگةيلئ جاثا جذيةسئن ةنگئزؤ قاجةت.
ءبئز رةسؤرستاردئ ةكونوميكالئق ءوسؤدئ، اؤقئمدئ سئرتقئ ساياسي جانة سئرتقئ ةكونوميكالئق ؤاعدالاستئقتاردئ قامتاماسئز ةتؤ ءذشئن قازاقستاننئث ماثئزدئ ستراتةگيالئق ارتئقشئلئعئ رةتئندة پايدالانؤعا ءتيئسپئز.
قازئردئث وزئندة شيكئزاتتئث جاثا قارجئلئق كذيرةؤ جاعدايئندا تذراقسئزداندئرؤعا ذشئرايتئن حالئقارالئق نارئقتارعا شئعؤئن بارئنشا جةدةلدةتؤ قاجةت. ءبئزدئث نةگئزگئ يمپورتتاؤشئلارئمئز شيكئزات ساتئپ الؤدئ ةلةؤلئ قئسقارتؤئ، ال باعا كذرت تومةندةؤئ مذمكئن. ال ءبئزدئث وزئثقئ ستراتةگيامئز كةيئننةن ةلگة ئقتيمال جاهاندئق داعدارئس كةزةثئنةن امان وتؤگة كومةكتةسةتئن قاراجاتتئ نارئقتاردئث تذراقسئزدانؤئ باستالعانعا دةيئن وتة تةز جيناقتاؤعا مذمكئندئك بةرةدئ.
تةحنولوگيالئق رةأوليؤسيا شيكئزات تذتئنؤ قذرئلئمئن وزگةرتةدئ. مئسالئ، كومپوزيتتةر تةحنولوگياسئن جانة بةتوننئث جاثا تذرلةرئن ةنگئزؤ تةمئر كةنئ مةن كومئردئث قورلارئن قذنسئزداندئرادئ.
بذل - قازئرگئ جوعارئ الةمدئك سذرانئستئ ةلدئث مذددةسئنة پايدالانؤ ءذشئن تابيعي رةسؤرستاردئ ءوندئرؤ مةن الةمدئك نارئققا جةتكئزؤ قارقئنئن ارتتئرؤدئث تاعئ ءبئر فاكتورئ.
كومئرسؤتةگئ شيكئزاتئنئث نارئعئندا ءئرئ ويئنشئ بولئپ قالا وتئرئپ، ءبئز ةنةرگيانئث بالامالئ تذرلةرئن ءوندئرؤدئ دامئتؤعا، كذن مةن جةلدئث ةنةرگياسئن پايدالاناتئن تةحنولوگيالاردئ بةلسةندئ ةنگئزؤگة ءتيئسپئز. بذل ءذشئن بئزدة بارلئق مذمكئندئكتةر بار. 2050 - جئلعا قاراي ةلدة ةنةرگيانئث بالامالئ جانة جاثعئرتئلاتئن تذرلةرئن قوسا العانداعئ بارلئق ةنةرگيا تذتئنؤدئث كةم دةگةندة تةث جارتئسئ كةلؤگة ءتيئس.
***
ةگةر ذلتئمئز شيكئزات رةسؤرستارئنان تذسةتئن كئرئستةردئ 35 جئلدان كةيئن پايدالانعئسئ كةلسة، بذعان بذگئننةن باستاپ دايئندالؤ كةرةك. بئزگة ارنايئ ستراتةگيا ازئرلةؤ - بارلئق ءئرئ كورپوراسيالار مةن كونسةرندةر تاجئريبةسئندةي الدا تذرعان بارلئق جئلدارعا بارشا جذمئستئ ءبولئپ جوسپارلاؤ ءذشئن باسئمدئقتاردئ، سةرئكتةستةردئ ايقئنداپ الؤ قاجةت.
بذل - ءبئزدئث ءتول تاريحئمئزدئث باستئ ساباعئ: قاشاعان بويئنشا كةلئسسوزدةر مةن دايئندئقتئ ءبئز وسئدان 20 جئل بذرئن دةرلئك باستادئق، ال ناتيجةسئن تةك قازئر عانا الؤعا كئرئستئك.
ستراتةگيانئ ازئرلةؤدئث نةگئزگئ باعئتتارئ:
وثئرلةر ينأةستيسيالار تارتؤعا مذددةلئ بولؤئ ءذشئن جةر قويناؤئن پايدالانؤعا موراتوريدئ جويؤ قاجةت.
ءبئز جاي عانا شيكئزات بةرؤدةن ةنةرگيا رةسؤرستارئن قايتا وثدةؤ مةن اسا جاثا تةحنولوگيالارمةن الماسؤ سالاسئنداعئ ئنتئماقتاستئققا كوشؤگة ءتيئسپئز. 2025 - جئلعا قاراي ءبئز ءوز نارئعئمئزدئ جاثا ةكولوگيالئلئق ستاندارتتارئنا ساي جانار-جاعارماي ماتةريالدارمةن تولئقتاي قامتاماسئز ةتؤگة ءتيئسپئز.
ءبئز ينأةستورلاردئ ةلئمئزگة ةث زاماناؤي ءوندئرؤ جانة قايتا وثدةؤ تةحنولوگيالارئن بةرؤ شارتئمةن عانا تارتؤعا ءتيئسپئز. ءبئز ينأةستورلارعا ةلئمئزدئث اؤماعئندا ةث جاثا وندئرئستةر قذراتئن بولسا عانا شيكئزاتتارئمئزدئ ءوندئرؤ مةن پايدالانؤعا رذقسات بةرؤگة ءتيئسپئز.
قازاقستان ينأةستيسيا ءذشئن وثئرلئك تارتئلئس كذشئ بولؤئ ءتيئس. ءبئزدئث ةلئمئز ينأةستيسيا ءذشئن جانة تةحنولوگيالار ترانسفةرتئ ءذشئن ةؤرازياداعئ ةث تارتئمدئ بولؤعا ءتيئس. مذنئث پرينسيپتئ ماثئزئ بار. ءبئز ينأةستورلارعا قولدا بار ارتئقشئلئقتارئمئزدئ كورسةتؤگة ءتيئسپئز.
بارلئق ءوندئرؤشئ كاسئپورئندار تةك ةكولوگيالئق زيانسئز ءوندئرئستئ ةنگئزؤگة ءتيئس.
قذرمةتتئ وتانداستار!
ذلت بولاشاعئ مةن مةملةكةت قاؤئپسئزدئگئ مذددةسئندة كومئرسؤتةگئ شيكئزاتئنئث ستراتةگيالئق «رةزةرأئن» قذرؤ كةرةك. ستراتةگيالئق رةزةرأ ةل ةنةرگةتيكالئق قاؤئپسئزدئگئنئث ئرگةتاسئ بولادئ. وسئلايشا ءبئز ئقتيمال ةكونوميكالئق سئلكئنئستةر جاعدايئنا تاعئ ءبئر قورعانئس شةبئن قذرامئز.
***
بةسئنشئدةن، بئزگة يندؤستريالاندئرؤدئث كةلةسئ فازاسئنئث جوسپارئ قاجةت.
ةكئ جئلدان كةيئن ذدةمةلئ يننوأاسيالئق يندؤستريالاندئرؤ باعدارلاماسئن ئسكة اسئرؤدئث ءبئرئنشئ بةسجئلدئعئ اياقتالادئ.
ذكئمةت يندؤستريالاندئرؤ باعدارلاماسئنئث كةلةسئ فازاسئنئث ةگجةي-تةگجةيلئ جوسپارئن ازئرلةؤئ ءتيئس. پةرسپةكتيأالئق تةحنولوگيالئق باعئتتاردئ دامئتؤدئث سسةناريئ قاجةت.
ناتيجةسئندة، ةكسپورتتئث جالپئ كولةمئندةگئ شيكئزاتتئق ةمةس ةكسپورتتئث ذلةسئ 2025 - جئلعا قاراي ةكئ ةسةگة، ال 2040- جئلعا قاراي ءذش ةسةگة ذلعايؤئ ءتيئس.
بذل ءذشئن نة ئستةؤ قاجةت؟
2050- جئلعا قاراي قازاقستان ءوزئنئث وندئرئستئك اكتيأتةرئن ةث جاثا تةحنولوگيالئق ستاندارتتارعا سايكةس تولئقتاي جاثارتؤئ ءتيئس.
باسةكةگة ةث قابئلةتتئ سالالاردا ءبئز وتاندئق وندئرؤشئلةر ءذشئن جاثا نارئقتئق تاؤاشالار قالئپتاستئرؤ ستراتةگياسئن بةلسةندئ ازئرلةؤگة ءتيئسپئز. بذل، اسئرةسة، د س ذ-عا كئرؤ پةرسپةكتيأالارئن ةسكةرة وتئرئپ، كةرئ يندؤستريالاندئرؤدئث ئقتيمال ئدئراتؤشئ اسةرلةرئن بولدئرماؤعا مذمكئندئك بةرةدئ.
وتاندئق تاؤارلار باسةكةگة قابئلةتتئ بولؤئ ءتيئس. 2012- جئلدئث 1 - قاثتارئنان باستاپ قازاقستاننئث، رةسةي مةن بةلارؤستئث قاتئسؤئمةن ءبئرتذتاس ةكونوميكالئق كةثئستئك قذرؤدئث ءئس جذزئندةگئ كةزةثئ باستالدئ.
جيئنتئق ءئ ج ءو-سئ 2 ترليون ا ق ش دوللارئ بولاتئن، 170 ميلليون تذتئنؤشئنئ بئرئكتئرةتئن وسئناؤ اؤقئمدئ نارئق ءبئزدئث بيزنةستئ باسةكةگة قابئلةتتئلئككة ذيرةتؤئ ءتيئس. بذل رةتتة وسئناؤ ةكونوميكالئق-ينتةگراسيالئق ذدةرئستة قازاقستان ءوز ةگةمةندئگئنئث ءبئر مئسقالئن دا جوعالتپايدئ.
ءبئز ةكسپورتقا باعئتتالعان شيكئزاتتئق ةمةس سةكتوردئ كةثةيتؤگة نةگئزدةلگةن جاثا ءوندئرئستئ دامئتؤعا ءتيئسپئز.
ءبئز ذدةمةلئ يندؤستريالئق-يننوأاسيالئق دامؤ مةملةكةتتئك باعدارلاماسئن ونةركاسئپتئك قؤاتتاردئ يمپورتتاؤعا جانة تةحنولوگيالار الماسؤعا باعئتتاؤعا ءتيئسپئز. بذل ءذشئن بئزگة بئرلةسكةن حالئقارالئق كومپانيالار مةن ةل ءذشئن پايدالئ سةرئكتةستئكتةر قذرؤ مةن دامئتؤدئث كئشئ باعدارلاماسئ قاجةت.
2030- جئلعا قاراي قازاقستان عارئش قئزمةتتةرئنئث الةمدئك نارئعئنداعئ ءوز تاؤاشاسئن كةثةيتئپ، باستالعان ءبئرقاتار جوبالاردئ قيسئندئ اياقتاؤعا دةيئن جةتكئزؤگة ءتيئس. مةن استاناداعئ عارئشتئق اپپاراتتار قذراستئرؤ-سئناقتان وتكئزؤ كةشةنئن، قاشئقتان زوندتاؤ عارئشتئق جذيةسئن، عارئشتئق مونيتورينگ پةن جةردةگئ ينفراقذرئلئمنئث ذلتتئق جذيةسئن جانة جوعارئ دالدئكتةگئ سپؤتنيكتئك ناأيگاسيا جذيةسئن ايتئپ وتئرمئن.
ةكئ جةتةكشئ يننوأاسيالئق كلاستةردئ - نازاربايةأ ؤنيأةرسيتةتئن جانة يننوأاسيالئق تةحنولوگيالار پاركئن دامئتؤدئ جالعاستئرؤ كةرةك. بئزگة تومةن كومئرتةكتئ ةكونوميكاعا جةدةل كوشؤ قاجةت.
2013- جئلئ «جاسئل كوپئر» حالئقارالئق ذيئمئن قذرؤدئ، سونئمةن قاتار، الماتئنئث ماثئنداعئ ءتورت سةرئكتةس قالا جوباسئن ئسكة اسئرؤدئ باستاؤدئ ذسئنامئن.
ةلدئث دامؤدئث «جاسئل» جولئنا كوشؤئنة استاناداعئ الدا تذرعان ةكسپو-2017 قؤاتتئ سةرپئلئس بةرؤئ ءتيئس. استانادا عئلئم مةن تةحنيكانئث ذزدئك الةمدئك جةتئستئكتةرئ ذسئنئلاتئن بولادئ.
كوپتةگةن قازاقستاندئقتار ءبئز قول سوزئپ وتئرعان «بولاشاقتئث ةنةرگياسئن» ءوز كوزئمةن كورة الادئ.
***
قازئر مةن ةلئمئزدئث ءذشئنشئ يندؤستريالئق رةأوليؤسياعا دايئندئعئنئث شارتئ بولئپ تابئلاتئن ةث پرينسيپتئ ماسةلةلةردئ اتادئم.
التئنشئدان، اؤئل شارؤاشئلئعئن، اسئرةسة، اؤئل شارؤاشئلئعئ ونئمئنة ءوسئپ وتئرعان جاهاندئق سذرانئس جاعدايئندا اؤقئمدئ جاثعئرتؤ قاجةت.
الةمدئك ازئق-تذلئك نارئعئنئث كوشباسشئسئ بولؤ جانة اؤئل شارؤاشئلئعئ ءوندئرئسئن ارتتئرؤ ءذشئن بئزگة مئنالار قاجةت:
ةگئستئك الاثئن ذلعايتؤ. مذنداي مذمكئندئك بارلئق ةلدةردة بئردةي جوق ةكةنئن اتاپ وتةمئن.
ةگئستئك ءتذسئمئن، ةث الدئمةن جاثا تةحنولوگيالار ةنگئزؤ ةسةبئنةن ةلةؤلئ كوتةرؤ قاجةت.
ءبئز الةمدئك دةثگةيدةگئ مال شارؤاشئلئعئ جةم-ءشوپ بازاسئن قذرؤ ءذشئن ذلكةن الةؤةتكة يةمئز.
ءبئز ةكولوگيالئلئققا باسا نازار اؤدارا وتئرئپ، ذلتتئق باسةكةگة قابئلةتتئ برةندتةر قذرؤعا ءتيئسپئز. ناتيجةسئندة مةن اگروونةركاسئپتئك كةشةننئث الدئنا - ةكولوگيالئق تازا ءوندئرئس سالاسئنداعئ جاهاندئق ويئنشئ بولؤ مئندةتئن قويامئن.
اؤئلشارؤاشئلئق قايتا وثدةؤدة جانة ساؤدادا فةرمةرلئك پةن شاعئن جانة ورتا بيزنةستئ دامئتؤ.
بذل - وزةكتئ مئندةت. بذل ارادا بئزگة:
جةر وثدةؤ مادةنيةتئن وزگةرتؤ جانة جاثا عئلئمي، تةحنولوگيالئق، باسقارؤشئلئق جةتئستئكتةردئ ةسكةرة وتئرئپ، مال شارؤاشئلئعئنداعئ داستذرلةرئمئزدئ جاثعئرتؤئمئز قاجةت.
اسا ءئرئ ةكسپورتتئق نارئقتئ مةثگةرؤ ءذشئن ءبئز قاي ازئق-تذلئكتئث جاپپاي ءوندئرئسئن باستئ ةتئپ قوياتئنئمئزدئ ايقئنداؤئمئز كةرةك.
الئنعان شارالاردئث ناتيجةسئ 2050 - جئلعا قاراي ةل ءئ ج ءو-دةگئ اؤئلشارؤاشئلئق ءونئمئنئث ذلةسئ 5 ةسة ارتؤئ بولؤئ ءتيئس.
2013- جئلدئث وزئندة ذكئمةتكة مئنالاردئ تاپسئرامئن:
ةل اگروونةركاسئپ كةشةنئنئث 2020- جئلعا دةيئنگئ دامؤئنئث جاثا باعدارلاماسئن ازئرلةؤ.
2020- جئلعا قاراي اؤئل شارؤاشئلئعئن مةملةكةتتئك قولداؤدئث كولةمئن 4،5 ةسة ارتتئرؤ.
ةث جاثا اگروتةحنولوگيالاردئ قولدانؤعا باعئتتالعان ورتا جانة ءئرئ تاؤارلئق اؤئلشارؤاشئلئق وندئرئستةرئن قذرؤ جونئندةگئ زاثنامالئق جانة ةكونوميكالئق ئنتالاندئرؤلار جذيةسئن تذجئرئمداؤ.
بةرئلگةننةن كةيئن بةلگئلئ ءبئر كةزةثدة يگةرؤ قولعا الئنباعان جةرلةرگة سالئق مولشةرلةمةلةرئن كوتةرؤدئ ةنگئزؤ.
جةتئنشئدةن، ةلئمئزدئث سؤ رةسؤرستارئنا قاتئستئ جاثا ساياسات تذجئرئمداؤ قاجةت.
اؤئل شارؤاشئلئعئ مذقتاجدئعئ ءذشئن بئزگة اسا كوپ سؤ كولةمئ قاجةت. وسئعان بايلانئستئ ءبئز:
باسقا ةلدةردةگئ، مئسالئ، اأسترالياداعئ سؤمةن قامتاماسئز ةتؤ پروبلةمالارئن شةشؤدئث وزات تاجئريبةسئن مذقيات زةردةلةپ، ونئ ءبئزدئث جاعدايئمئزدا پايدالانؤعا ءتيئسپئز.
بئزدة ةلةؤلئ قورئ بار جةراستئ سؤلارئن ءوندئرؤ مةن ذنةمدئ پايدالانؤدئث ةث وزات تةحنولوگيالارئن ةنگئزؤ قاجةت.
اگروونةركاسئپ سةكتورئندا ئلعال ذنةمدةؤ تةحنولوگياسئنا كةشةندئ تذردة اؤئسؤعا ءتيئسپئز.
قوعامئمئزداعئ وي-سانانئ تذبةگةيلئ وزگةرتؤ قاجةت. ءبئزدئث ةث اسئل تابيعي بايلئعئمئز - سؤدئ ئسئراپ ةتؤدئ توقتاتؤئمئز قاجةت.
2050 - جئلعا قاراي قازاقستان سؤمةن قامتاماسئز ةتؤ پروبلةماسئن تذبةگةيلئ شةشؤگة ءتيئس.
ذكئمةتكة دايةكتئلئكپةن، ءبئرئنشئ كةزةثدة 2020- جئلعا قاراي - تذرعئنداردئ اؤئز سؤمةن قامتاماسئز ةتؤ، 2040- جئلعا قاراي سؤارؤ پروبلةماسئن شةشةتئن ذزاقمةرزئمدئ باعدارلاما جاساؤدئ تاپسئرامئن.
2. كاسپكةرلكتئ - ذلتتئق ةكونوميكانئث جةتةكشئ كذشئن جان-جاقتئ قولداؤ
وتاندئق كاسئپكةرلئك جاثا ةكونوميكالئق باعئتتئث قوزعاؤشئ كذشئ بولئپ تابئلادئ.
شاعئن جانة ورتا بيزنةستئث ةكونوميكاداعئ ذلةسئ 2030 - جئلعا قاراي، ةث از دةگةندة، ةكئ ةسة وسؤگة ءتيئس.
بئرئنشئدةن، ءبئز ادامعا ول ءذشئن مةملةكةت بارلئق پروبلةمالارئن شةشئپ بةرؤئن كذتپةي، ءوزئن بيزنةستة سئناپ كورؤگة، ةلدة جاسالئپ جاتقان ةكونوميكالئق وزگةرئستةرگة تولئققاندئ قاتئسؤشئعا اينالؤئنا جاعداي تؤعئزؤئمئز كةرةك.
ئسكةرلئك مادةنيةتئنئث دةثگةيئن كوتةرؤ مةن كاسئپكةرلئك باستامانئ ئنتالاندئرؤدئث ماثئزئ ذلكةن.
ول ءذشئن تومةندةگئدةي شارالار قاجةت:
شاعئن جانة ورتا بيزنةستئث بئرلةستئكتةر مةن كووپةراسيالارعا ذمتئلئسئن كوتةرمةلةؤ، ولاردئ قولداؤ مةن كوتةرمةلةؤدئث جذيةسئن جاساؤ.
جةرگئلئكتئ بيزنةس-باستامالاردئ كوتةرمةلةؤ جانة مةيلئنشة از، ءبئراق قاتاث رةتتةؤ ةسةبئنةن ئشكئ نارئقتئ دامئتؤ.
بيزنةسكة جاساندئ بوگةتتةر تؤدئراتئن مةملةكةتتئك شةنةؤنئكتةر ءذشئن جاثا، الدةقايدا قاتاث جاؤاپكةرشئلئك جذيةسئن ةنگئزؤدئ قاراستئرؤ.
جاثا جاعدايلاردئ، سونئث ئشئندة ءبئزدئث ةؤرازيالئق ةكونوميكالئق كةثئستئككة قاتئسؤئمئزدئ، الدا دذنيةجذزئلئك ساؤدا ذيئمئنا (د س ذ) كئرةتئنئمئزدئ ةسكةرة وتئرئپ، وتاندئق كاسئپكةرلةردئ قولداؤ تةتئكتةرئن جةتئلدئرؤ جانة ولاردئث مذددةلةرئن قورعاؤ مةن ئلگةرئلةتؤ ءذشئن قاجةتتئ بارلئق شارانئ قابئلداؤ.
بذگئنگئ كذننئث مئندةتئ - ذساق كاسئپورئندار مةن جةكة كاسئپكةرلةردئ ورتا دةثگةيگة كوشئرؤ ءذشئن جاعداي جانة العئشارتتار قالئپتاستئرؤ.
وكئنئشكة قاراي، قازئرگئ ؤاقئتتا شاعئن جانة ورتا بيزنةسكة سالئق سالؤ جذيةسئندةگئ قيعاشتئقتار ولاردئث دامؤئ مةن وسؤئنة كةدةرگئ كةلتئرؤدة. سوندئقتان ذكئمةت 2013- جئلدئث سوثئنا دةيئن زاثناماعا ميكرو، شاعئن، ورتا جانة ءئرئ بيزنةس ذعئمدارئن ايقئن جئكتةؤگة باعئتتالعان وزگةرئستةر ةنگئزسئن. بذل تذستا ءبئز شاعئن جانة ورتا ئسكةرلئك سةگمةنتتةرئنة تذسةتئن كذشتئ اؤئرلاتپاؤعا ءتيئسپئز.
مةن ذكئمةتكة 2013- جئلدئث ءئرئنشئ جارتئجئلدئعئنئث سوثئنا دةيئن قازاقستان ازاماتتارئنئث ءومئر-تئرشئلئگئ قاؤئپسئزدئگئنة تئكةلةي ئقپال ةتپةيتئن بارلئق رذقساتتار مةن ليسةنزيالاردئ قايتارئپ الئپ، ولاردئ حابارلاندئرؤمةن اؤئستئرؤدئ تاپسئرامئن.
زاثنامالئق نةگئزدة بيزنةسكة ذسئناتئن تاؤار، جذمئس جانة قئزمةت ساپاسئن باقئلاؤ ماسةلةلةرئن ءوزئ رةتتةيتئن جاعداي تؤدئرؤ قاجةت. بئزگة تذتئنؤشئلار ءذشئن سوت شةشئمدةرئن قابئلداؤدئث كوپ دةثگةيلئ جذيةسئن الئپ تاستاپ، ولاردئث قذقئعئن قورعاؤدئث جاثا جذيةسئن ازئرلةپ شئعؤ كةرةك.
ةكئنشئدةن، مةملةكةتتئك-جةكةمةنشئك ارئپتةستئگئ پرينسيپئنة نةگئزدةلگةن سةنئمدئ ديالوگ قذرؤ ءذشئن بيزنةستئ توپتاستئرؤدئ جالعاستئرؤ كةرةك، ول بذل جاثا ستراتةگيانئ جذزةگة اسئرؤدا كةث اؤقئمدئ جانة بارلئق كاسئپكةرلةردئث تارتئلؤئ مئندةتئن شةشئپ بةرةدئ.
حالئقارالئق تاجئريبةنئ تالداؤ كورسةتكةندةي، كاسئپكةرلةردئث پالاتالارعا توپتاسؤئ - ةكونوميكانئث تيئمدئلئگئنئث ماثئزدئ فاكتورئنئث ءبئرئ، وسئلاي ئستةلگةن جةرلةردة «مئقتئ بيزنةس - مئقتئ مةملةكةت» قاعيداسئ ءئس جذزئنة استئ.
ذكئمةت «اتامةكةن» وداعئمةن بئرلةسئپ، كاسئپكةرلةردئث ذلتتئق پالاتاسئنا مئندةتتئ مذشةلئكتئث تذجئرئمدامالئق مودةلئن ازئرلةدئ.
اتالعان مودةل كاسئبي-تةحنيكالئق ءبئلئم، اسئرةسة، اؤئلدئق جةرلةر مةن مونوقالالارداعئ شاعئن بيزنةستئ كةشةندئ سةرأيستئك قولداؤ، سئرتقئ ةكونوميكالئق قئزمةت سالالارئندا مةملةكةتتئك ورگانداردئث كةث وكئلةتتئكتةرئ مةن فؤنكسيالارئن قذرئلاتئن كاسئپكةرلةردئث ذلتتئق پالاتاسئنا بةرؤدئ قامتاماسئز ةتةدئ. كاسئپكةرلةردئث ذلتتئق پالاتاسئ ذكئمةتتئث سةنئمدئ جانة بئلئكتئ سةرئكتةسئنة اينالادئ.
وسئعان بايلانئستئ ذكئمةتكة ءتيئستئ زاث جوباسئن ازئرلةپ، ونئ پارلامةنتكة كةلةسئ جئلدئث ءبئرئنشئ توقسانئندا ةنگئزؤدئ تاپسئرامئن.
ذشئنشئدةن، مةملةكةت ءوزئنئث رولئن وزگةرتؤئ ءتيئس. بئزگة كةث اؤقئمدئ جةكةشةلةندئرؤدئث ةكئنشئ تولقئنئ قاجةت.
بذل وثاي قادام ةمةس، ويتكةنئ، مةملةكةت پةن نارئق اراسئنداعئ جاؤاپكةرشئلئكتئ قايتا ءبولئسؤدئ بئلدئرةدئ. ءبئراق ءبئز ةكونوميكالئق ءوسئمنئث جوعارئ قارقئنئن ساقتاؤ ءذشئن سوعان بارؤئمئز كةرةك.
جةكة بيزنةس ءارقاشان جانة بارلئق جةردة مةملةكةتتةن گورئ تيئمدئرةك ارةكةت ةتةدئ. سوندئقتان ءبئز ستراتةگيالئق ةمةس سيپاتتاعئ كاسئپورئندار مةن قئزمةتتةردئ جةكة قولعا بةرؤگة ءتيئسپئز. بذل - وتاندئق كاسئپكةرلئكتئ نئعايتؤ ءذشئن اسا ماثئزدئ قادام.
بذل جولداعئ العاشقئ قادام «حالئقتئق IPO» باعدارلاماسئنئث ءساتتئ باستالؤئ بولدئ. بذل - ةث الدئمةن ذلتتئق بايلئقتئث حالئقتئث قولئنا تاراتئلئپ بةرئلؤئ. «قازترانسويل» كومپانياسئ تاراپئنان 28 ميلليارد تةثگةنئ ورنالاستئرؤ تؤرالئ حابارلاندئ جانة قازئردئث وزئندة تاپسئرئستار ذسئنئستان ةكئ ةسة اسئپ كةتتئ.
3. الةؤمةتتئك ساياساتتئث جاثا پرينسيپتةرئ - الةؤمةتتئك كةپئلدئكتةر جانة جةكة جاؤاپكةرشئلئك
ءبئزدئث باستئ ماقساتئمئز - الةؤمةتتئك قاؤئپسئزدئك جانة ازاماتتارئمئزدئث باقؤاتتئعئ. بذل - قوعامداعئ تذراقتئلئقتئث ةث جاقسئ كةپئلئ.
ءبئزدئث قوعامدا ؤاقئت سئنئنا توتةپ بةرة الاتئن جاثارتئلعان جانة الدةقايدا ءتيئمدئ الةؤمةتتئك ساياساتقا دةگةن سذرانئس ءوسئپ كةلةدئ.
الةمدئك تاجئريبة كورسةتكةندةي، الةؤمةتتئك ساياساتتئث ءمئنسئز جانة امبةباپ ذلگئسئ جوق. بذل بارلئق ازاماتتارئ سول الةؤمةتتئك جذيةگة قاناعاتتاناتئنداي بئردة-ءبئر قوعامنئث جوقتئعئ سياقتئ.
الةؤمةتتئك قاؤئپسئزدئك جانة ازاماتتاردئث باقؤاتتئعئ ماسةلةلةرئن شةشؤ - بذل ءاربئر قازاقستاندئققا اسةر ةتةتئن قيئن جانة وتة ماثئزدئ مئندةت. سوندئقتان بذل تذستا ءار قادام مذقيات ويلاستئرئلعان بولؤئ ءتيئس.
مةن بئزدةر باسشئلئققا الؤعا ءتيئس جانة ولاردئ ةسكةرة وتئرئپ، الةؤمةتتئك ادئلةتتئلئك پةن الةؤمةتتئك قامتاماسئز ةتؤ ماسةلةلةرئنة دةگةن كوزقاراستارئمئزعا تذزةتؤ ةنگئزة الاتئن قاعيدالاردئ ءوزئمنئث قالاي پايئمدايتئنئمدئ بايانداپ بةرگئم كةلةدئ.
الةؤمةتتئك ساياساتتئث جاثا قاعيدالارئ
بئرئنشئدةن، مةملةكةت، اسئرةسة، جاهاندئق داعدارئس جاعدايئندا، ازاماتتارعا ةث تومةنگئ الةؤمةتتئك ستاندارت كةپئلدئگئن بةرؤئ ءتيئس.
باستئ مئندةت - كةدةيشئلئكتئث وسؤئنة جول بةرمةؤ.
كةدةيشئلئك ةشبئر قازاقستاندئق ءذشئن ءالةؤمةتتئك پةرسپةكتيأاعا اينالماؤئ كةرةك.
ءبئز ءوز ازاماتتارئمئز ءذشئن ةكونوميكا مةن بيؤدجةتتئث وسئمئنة تئكةلةي تاؤةلدئ بولاتئن ةث تومةنگئ الةؤمةتتئك ستاندارتتار مةن كةپئلدئكتةر بةلگئلةؤئمئز كةرةك.
ولار مئنانئ قامتؤعا ءتيئس:
ةث الدئمةن، تذلعانئث قاجةتتئلئكتةرئ ءتئزئمئن كةثةيتؤ جانة وعان ءبئلئم بةرؤ مةن دةنساؤلئق ساقتاؤ باپتارئن ةنگئزؤ (سونئث ئشئندة، جذمئسسئزدار مةن ةثبةككة قابئلةتسئزدةر ءذشئن ولاردئ بارئنشا الةؤمةتتةندئرؤ ماقساتئندا)، سالاماتتئ تاماقتانؤ جانة سالاماتتئ ءومئر سالتئ، زياتكةرلئك جانة اقپاراتتئق سذرانئستارئن وتةؤ، ت.ب.
ناقتئ باعالار بويئنشا تذلعانئث قاجةتتئلئكتةرئنئث قذنئنئث ةسةبئ (تيئسئنشة، ةلدةگئ ستاتيستيكانئ جةتئلدئرؤ قاجةت).
ةكونوميكانئث وسئمئنة بايلاؤلئ ءومئر ساپاسئنئث ستاندارتتارئن كةزةث-كةزةثمةن ساپالئ ارتتئرؤ.
وسئ ستاندارتتاردئ ساقتاؤ بذكئل الةؤمةتتئك سالانئ بيؤدجةتتئك قارجئلاندئرؤ كولةمئن ايقئنداؤئ ءتيئس. بذل بيؤدجةتتئك پروسةستةردئث اشئقتئعئن ارتتئرادئ جانة بئزدةر بولةتئن قاراجاتتئث اتاؤلئلئعئن كذشةيتةدئ. ذكئمةتكة ءتيئستئ زاث ازئرلةؤدئ تاپسئرامئن.
ةكئنشئدةن، مةملةكةت الةؤمةتتئك قولداؤدئ تةك بذعان مذقتاج توپتارعا عانا كورسةتؤئ ءتيئس.
ول ءذشئن نة ئستةؤ كةرةك؟
مةملةكةت قوعامنئث الةؤمةتتئك جاعدايئ تومةن توپتارئنا - زةينةتكةرلةرگة، مذگةدةكتةرگة، ةثبةككة جارامسئزدارعا، ناؤقاس بالالارعا جانة ت.ب. اتاؤلئ كومةك ءذشئن تولئق جاؤاپكةرشئلئك الاتئن بولادئ.
ذدايئ الةؤمةتتئك جانة زةينةتاقئلئق قامتاماسئز ةتؤ جذيةسئن جةتئلدئرئپ وتئرؤ، انانئ جانة بالانئ جان-جاقتئ قورعاؤ قاجةت.
بئزدة جذمئسسئزداردئ وقئتؤ مةن قايتا دايارلاؤدئث ةثبةك نارئعئنا بةيئمدةلگةن ايقئن باعدارلامالارئ بولؤئ كةرةك. مةملةكةت جذمئسسئزدارعا الةؤمةتتئك قولداؤدئ بذل ساناتقا جاتاتئن ادام جاثا ماماندئق يگةرؤئپ، قايتا دايارلئقتان وتؤگة بةت بذرعان جاعدايدا كورسةتؤئ كةرةك.
جذمئس بةرؤشئلةر حالئقتئث الةؤمةتتئك جاعدايئ تومةن توپتارئن جذمئسقا بةلسةنة تارتئپ، ولاردئ ةثبةكاقئمةن قامتاماسئز ةتةتئندةي جاعداي تؤعئزؤ قاجةتتئگئ ماثئزدئ. ةث الدئمةن، بذل مذمكئندئگئ شةكتةؤلئ ادامدارعا قاتئستئ. الةمنئث دامئعان ةلدةرئندة وسئلاي جاسايدئ. ءبئز ولاردئث تولئققاندئ ةثبةك ةتؤئنة جاعداي تؤعئزؤعا ءتيئسپئز. مةملةكةتتئك جاردةماقئنئ تةك شئنئمةن ناقتئ جذمئس ئستةي المايتئندار عانا الؤئ ءتيئس. جذمئسقا مذگةدةكتةردئ الئپ، ولارعا جاعداي جاسايتئن كومپانيالار مةن كورپوراسيالاردئ كوتةرمةلةؤ كةرةك.
ذشئنشئدةن، ءبئز وثئرلةردئ دامئتؤدا الةؤمةتتئك تةثگةرئمسئزدئك ماسةلةلةرئن شةشؤگة نازار اؤدارؤعا ءتيئسپئز.
قازئرگئ كةزدة ءبئرقاتار وثئرلةردئث ةكونوميكالئق باياؤ دامؤئ ةثبةكپةن قامتؤدئث قامتاماسئز ةتئلمةؤئنة الئپ كةلةدئ. حالئقتئث كئرئسئنئث دةثگةيئ تةربةلئپ تذر.
(1) ةث الدئمةن، مةملةكةتتئك ورگانداردئث وثئرلئك دامؤ سالاسئنداعئ جذمئستارئن ذيلةستئرؤدئ كذشةيتؤ قاجةت.
مئندةت - مةملةكةتتئك جانة سالالئق بارلئق باعدارلامالاردئث ورئندالؤئن وثئرلةردئ دامئتؤدئث باسئمدئققا ية مئندةتتةرئن شةشؤمةن ذيلةستئرؤ.
ذكئمةت 2013- جئلدئث ءبئرئنشئ توقسانئندا-اق وثئرلةردةگئ قاجةتتئ جانة بولاشاعئ بار جوبالاردئث تئزبةسئن انئقتاؤئ جانة تاريفتةندئرؤئ ءتيئس.
(2) ءوتئپ بارا جاتقان جئلدا ءبئز مونوقالالاردئ دامئتؤ باعدارلاماسئن جذزةگة اسئرؤدئ باستادئق. جاثا جذمئس ورئندارئن اشؤعا، الةؤمةتتئك ماسةلةلةردئ شةشؤگة، كاسئپورئندار جذمئسئن جةتئلدئرؤگة ايتارلئقتاي رةسؤرستار باعئتتالدئ.
ءبئز جةرگئلئكتئ جةرلةردة باسقارؤدئث ساپاسئن ارتتئراتئن بولامئز. بذل جذمئس مةنئث جةكة باقئلاؤئمدا.
سونئمةن بئرگة، بئزگة وثئرلةردة الةؤمةتتئك-ةكونوميكالئق جاعدايلاردئ تةثةستئرؤدئث ءتيئمدئ جاثا تةتئكتةرئ قاجةت.
ذكئمةتكة وبلئستاردئث اكئمدةرئمةن بئرلةسئپ، 2013- جئلئ شاعئن قالالاردئ دامئتؤ جونئندة باعدارلاما قابئلداؤدئ تاپسئرامئن. بذل ولاردئث بازاسئندا كوپتةگةن يندؤستريالئق جوبالار جاساي وتئرئپ، ذزاق مةرزئمگة ارنالؤئ كةرةك. ولاردئث مئندةتئ - وثئرلةردئث سالالارعا ماماندانؤ جذيةسئن قذرؤعا كومةكتةسؤ، ءئرئ اگلومةراسيالاردئث يندؤستريالئق-وندئرئستئك سةرئكتةس قالالارئنا اينالؤ، اقئر سوثئندا، جةرگئلئكتئ حالئقتئث تذرمئس دةثگةيئن ارتتئرئپ، اؤئل جاستارئن جذمئسپةن قامتاماسئز ةتؤ.
(3) بئزگة كوشئ-قون ماسةلةلةرئن كةشةندئ تذردة شةشؤ بويئنشا ةل وثئرلةرئندةگئ ةثبةك نارئعئنا ئقپال ةتةتئن شارالار قابئلداؤ قاجةت.
شةكتةس ةلدةردةن كةلئپ جاتقان كوشئ-قون اعئنئنا باقئلاؤدئ كذشةيتؤ كةرةك.
پةرسپةكتيأالئق مئندةت رةتئندة ءبئزدئث الدئمئزدا شةتةلدئك ةثبةك نارئقتارئنا كوپتةپ كةتئپ قالماؤئ ءذشئن وتاندئق بئلئكتئ ماماندارعا قولايلئ جاعداي جاساؤ مئندةتئ تذر.
ذكئمةت 2013- جئلئ كوشئ-قون ماسةلةلةرئن شةشؤ جونئندة كةشةندئ جوسپار ازئرلةپ، بةكئتؤئ ءتيئس.
ةرةكشة نازاردئ شةكارامةن شةكتةس اؤماقتارعا اؤدارعان ءجون. ولاردئث الةؤةتئ ءالئ تولئق اشئلعان جوق. ولاردئ ءومئر سذرؤگة قولايلئ ةتة ءتذسؤ قاجةت. ذكئمةت وبلئستاردئث اكئمدةرئمةن بئرلةسئپ، 2013 - جئلئ شةكارامةن شةكتةس اؤدانداردئ دامئتؤ جونئندة قوسئمشا شارالار كةشةنئن ازئرلةؤئ قاجةت.
تورتئنشئدةن، ءبئز ةثبةكپةن قامتؤدئ قامتاماسئز ةتؤ جانة ةثبةك تولةمئ ساياساتئن جاثعئرتؤعا ءتيئسپئز.
(1) الةمدئك تذراقسئزدئقتئث باستئ قاتةرئ - جذمئسسئزدئقتئث ءوسؤئ. ةلدة جذزةگة اسئرئلئپ جاتقان مةملةكةتتئك تة، سالالئق تا - بارلئق باعدارلامالار، تةك الدةبئر بولئكتةرئ ةمةس، بارلئعئ ناقتئ جذمئسقا ورنالاستئرؤدئ قامتاماسئز ةتؤئ ءتيئس. سوندئقتان ذكئمةتكة جانة اكئمدةرگة 2013- جئلدئث وزئندة-اق تومةندةگئنئ ئسكة اسئرؤدئ تاپسئرامئن:
كاسئپكةرلئكتئ دامئتؤ جانة بيزنةستئ قولداؤ جونئندةگئ بذرئن قابئلدانعان بارلئق باعدارلامالاردئ ئقپالداستئرؤ.
بيؤدجةتتئك قاراجاتتئ جذمئسسئزداردئث جانة كئرئسئ از ادامداردئث كورسةتكئشئ جوعارئ وثئرلةرگة ءبولؤ تةتئكتةرئن ازئرلةؤ.
بذل جاثارتئلعان باعدارلامانئث ورئندالؤئنا جاؤاپتئ رةتئندة مةن پرةمةر-ءمينيستردئث جةكة ءوزئ مةن اكئمدةردئ بةكئتةمئن.
(2) بذدان جارتئ جئل بذرئن، «الةؤمةتتئك جاثعئرتؤ: جالپئعا ورتاق ةثبةك قوعامئنا قاراي 20 قادام» اتتئ ماقالام جاريالانعان سوث كاسئپوداقتار جانة ةثبةكتئث رةتتةلؤئ تؤرالئ زاث ازئرلةنة باستادئ. ءبئزدئث ماقساتئمئز - ةثبةككةرلةر مذددةسئن ةسكةرگةن كاسئپكةرلئك قولداؤئن قامتيتئن ةثبةك قاتئناستارئنئث تذبئرئمةن جاثا ذلگئسئن جاساؤ.
كذشئنة ةنئپ، بارلئق ةثبةككةرلةردئث مذددةسئن قورعاؤئ ءذشئن بذل زاثنئث قابئلدانؤئن جةدةلدةتؤ قاجةت.
(3) ذكئمةتكة ةثبةك تولةمئنة جانة ونداعئ سايكةسسئزدئكتةردئ قئسقارتؤعا قاتئستئ مذلدة جاثا امالدار تابؤ شارالارئن قابئلداؤ قاجةت.
جاثا كةزةثدةگئ الةؤمةتتئك ساياساتتئث ماثئزدئ قذرامداس بولئگئ رةتئندة انا مةن بالانئ قورعاؤدئ جاريالايمئن.
انانئ قورعاؤ. ايةلدةرگة ذندةؤ
مةملةكةت ءذشئن جانة مةنئث جةكة ءوزئم ءذشئن دة انانئ قورعاؤ - ةرةكشة ماسةلة.
قئمباتتئ حانئمدار!
سئزدةر - وتباسئنئث، دةمةك، مةملةكةتتئث تئرةگئسئزدةر.
ةلئمئزدئث بولاشاقتا قانداي بولاتئنئ بالالارئمئزدئث بويئنا ءوزئمئز قانداي تاربيةنئ سئثئرةتئنئمئزگة تئكةلةي بايلانئستئ.
ةث الدئمةن، ءبئز قئزدارئمئزدئث تاربيةسئنة كوپ كوثئل ءبولؤئمئز كةرةك. ولار - بولاشاق جار، بولاشاق انا، شاثئراقتئث شئراقشئلارئ.
قازاقستان - زايئرلئ مةملةكةت. ازاماتتاردئ ار-وجدان بوستاندئعئمةن قامتاماسئز ةتة وتئرئپ، مةملةكةت، دةگةنمةن قوعامعا ءوز بةتئمةن ءبئزدئث ءداستذرئمئز بةن زاثدارئمئزعا قايشئ كةلةتئن الدةبئر قوعامدئق نورمالاردئ تئقپالايتئن ارةكةتتةرگة وتة قاتاث قارسئ تذراتئن بولادئ.
ءبئز قازاقستان قئزدارئنئث ساپالئ ءبئلئم الئپ، جاقسئ جذمئسقا ية بولؤئ جانة تاؤةلسئز بولؤلارئ ءذشئن بارلئق جاعدايدئ جاساؤئمئز قاجةت.
ولار بانك كارتوچكالارئنا ية بولؤعا، كولئك جذرگئزئپ، قئزمةت جولئن قالئپتاستئرا الؤعا، زامانعا ساي بولؤعا، ساندةنؤگة ءتيئس جانة بئزدةردة ةشقاشان كيئلمةگةن، سالتئمئزعا جات كيئمدةرگة ورانئپ-قئمتانباؤعا ءتيئس. ءبئزدئث حالقئمئزدئث ءوز مادةنيةتئ، ءوز ءداستذرئ مةن سالتئ بار.
حالقئمئز «قئزدئث جولئ جئثئشكة» دةگةنگة ةرةكشة ءمان بةرئپ ايتادئ. بويجةتكةننئث جولئ، قئزدئث جولئ - قئلداي، ونئ ذزؤگة بولمايدئ. بويجةتكةن، ايةل زاتئ ءاردايئم ءبئزدئث قوعامنئث تةث قذقئلئ مذشةسئ، ال انا - ونئث ةث ارداقتئ تذلعاسئ بولدئ.
ءبئز ايةل زاتئنا - اناعا، جارعا، قئزعا دةگةن قاپئسئز قذرمةتتئ قايتا ورالتؤعا ءتيئسپئز.
ءبئز انانئ قورعاپ-قولداؤئمئز كةرةك. مةنئ وتباسئندا ايةلدةر مةن بالالارعا تذرمئستئق زورلئق-زومبئلئق كورسةتؤ جايتتارئنئث كوبةيؤئ الاثداتادئ. ايةلدئ قذرمةتتةمةؤ دةگةن بولماؤ كةرةك. بئردةن ايتايئن، ونداي زورلئق-زومبئلئقتئث جولئ قاتاث تذردة كةسئلؤئ ءتيئس.
مةملةكةت ابدةن اسقئنعان جئنئستئق قذلدئققا، ايةلگة تاؤار رةتئندة قارايتئن كوزقاراسقا ايرئقشا قاتاث تذردة تئيئم سالؤعا ءتيئس.
ءبئزدئث ةلئمئزدة تولئق ةمةس وتباسئلار كوپ. مةملةكةت بالانئ جالعئز تاربيةلةپ جاتقان انالارعا كومةكتةسؤئ كةرةك. ءبئز ايةلدةر ءذشئن يكةمدئ ةثبةك تذرلةرئن قالئپتاستئرئپ، ذيدة جذمئس جاساؤلارئنا جاعداي تؤعئزؤئمئز كةرةك. زاث، مةملةكةت جانة مةن ءبئزدئث حانئمدارئمئزدئث جاعئندامئز.
ءبئز بذدان ءارئ دة ةلئمئزدة ايةلدةردئث رولئ ارتؤئ ءذشئن بارلئق جاعدايدئ جاسايتئن بولامئز. قازئرگئ زامانداعئ قازاقستاندئق ايةل قئزمةت ئستةؤگة ذمتئلؤئ كةرةك.
ايةلدةردئ مةملةكةتتئك جانة قوعامدئق باسقارؤ ئسئنة بةلسةنة تارتقان ءجون، اسئرةسة، جةرگئلئكتئ دةثگةيدةگئ وثئرلةردة. ولاردئث بيزنةس اشئپ، ونئ جذرگئزؤئنة دة قولايلئ جاعداي جاساعان ابزال.
بالانئ قورعاؤ
بةيبئت ءومئردئث وزئندة بئزدة مئثداعان جةتئمدةر بار - بالالار ذيلةرئ تولئ. بذل، وكئنئشكة قاراي، جالپئ الةمدئك ءذردئس جانة جاهاندانؤدئث سئناعئ. ءبئراق ءبئز بذل ذردئسپةن كذرةسؤئمئز كةرةك. مةملةكةتئمئز بةن قوعامئمئز جةتئمدةردئ اسئراپ الؤدئ جانة وتباسئ تيپئندةگئ بالالار ذيلةرئ سالئنؤئن كوتةرمةلةؤئ قاجةت.
ةرلةردئث ايةلدةر مةن بالالارعا مذلدةم جاؤاپسئز كوزقاراس تانئتقان وقيعالارئنئث سانئ وسؤدة. بذل ءبئزدئث داستذرئمئزگة، مادةنيةتئمئزگة تئپتةن جات.
بالالار - قوعامئمئزدئث ةث ءالسئز جانة قورعانسئز بولئگئ جانة ولار قذقئقسئز بولؤعا ءتيئس ةمةس.
ةلباسئ رةتئندة مةن ءاربئر ءسابيدئث قذقئعئ قورعالؤئن تالاپ ةتةتئن بولامئن.
ءبئزدئث توپئراعئمئزدا تؤعان كةز كةلگةن ءسابي - قازاقستاندئق. جانة مةملةكةت ونئ قامقورلئعئنا الؤعا ءتيئس.
مةن اجئراسؤعا قارسئمئن، جاستاردئ وتباسئ قذندئلئعئ، اجئراسؤدئث قاسئرةت ةكةندئگئ رؤحئندا تاربيةلةؤ كةرةك، ويتكةنئ، ونئث سالدارئنان، ةث الدئمةن، بالالار زارداپ شةگةدئ. «اكةسئ قوي باعا بئلمةگةننئث بالاسئ قوزئ باعا بئلمةيدئ». بالا تاربيةسئ - تةك انانئث ةمةس، اتا-انانئث ةكةؤئنئث دة مئندةتئ.
ال بولعان ءئس بولعان ةكةن، وندا اكة اليمةنت تولةؤگة ءتيئس. مةملةكةت جالعئزباستئ انالاردئ قولداؤئ جانة اليمةنت تولةمةگةنئ ءذشئن جازانئ كذشةيتؤئ كةرةك.
بالا تاربيةلةؤ - بولاشاققا ةث ذلكةن ينأةستيسيا. ءبئز بذل ماسةلةگة وسئلاي قاراپ، بالالارئمئزعا جاقسئ ءبئلئم بةرؤگة ذمتئلؤئمئز كةرةك.
مةن وسكةلةث ذرپاقتئث وزئق ءبئلئم الؤئ ءذشئن مذمكئندئك تؤعئزؤعا كوپ كذش جذمسادئم: «بالاپان» باعدارلاماسئ جذزةگة اسئپ، زياتكةرلئك مةكتةپتةر، نازاربايةأ ؤنيأةرسيتةتئ، «بولاشاق» باعدارلاماسئ جذمئس جاساپ جاتئر.
وزدةرئثئز بئلةسئزدةر، وعان تةك دايئندئعئ بار جانة دارئندئ بالالار عانا وتة الادئ. بالانئ ءبئلئم مةن ةثبةككة دايئنداؤ - اتا-انانئث بورئشئ.
«بار جاقسئلئق بالالارعا» ذرانئ بارلئق اتا-انا ءذشئن قاعيداعا اينالؤئ قاجةت.
ذكئمةتكة:
انا مةن بالانئ قورعاؤ، سونداي-اق، وتباسئ جانة نةكة سالاسئندا زاثنامانئ تذبةگةيلئ قايتا قاراؤدئ؛
انا مةن بالاعا قارسئ باعئتتالعان قئلمئس ءذشئن، سونداي-اق،وسئ سالاداعئ ةث ذساق دةگةن زاثبذزؤشئلئقتار ءذشئن جازانئ كذشةيتؤدئ؛
تؤؤ مةن كوپ بالالئ بولؤدئ ئنتالاندئرؤ جذيةسئن رةفورمالاؤدئ - جةثئلدةتئلگةن سالئق، مةديسينالئق جانة الةؤمةتتئك قئزمةت، ةثبةك نارئعئندا جاثا مذمكئندئكتةر بةرؤ جانة سول سياقتئ ماتةريالدئق جانة ماتةريالدئق ةمةس ئنتالاندئرؤلاردئ قامتيتئن شارالار كةشةنئن ازئرلةؤدئ؛
ةلدة جئنئستئق ةرةكشةلئگئ بويئنشا كةمسئتؤشئلئككة جول بةرمةؤ جانة ءئس جذزئندة گةندةرلئك تةثدئك پةن ايةلدةرگة ةرلةرمةن تةث مذمكئندئكتةردئ قامتاماسئز ةتؤدئ تاپسئرامئن. بذل ورايدا مةن ءسوزئمدئ ةث ءبئرئنشئ جذمئس بةرؤشئلةرگة ارنايمئن.
ذلت دةنساؤلئعئ - ءبئزدئث تابئستئ بولاشاعئمئزدئث نةگئزئ
دةنساؤلئق ساقتاؤدئث ذلتتئق جذيةسئن ذزاقمةرزئمدئ جاثعئرتؤ اياسئندا ءبئز ةلدئث بارلئق اؤماعئندا مةديسينالئق قئزمةتتةر ساپاسئنئث ءبئرئثعاي ستاندارتتارئن ةنگئزؤگة، سونداي-اق مةديسينا مةكةمةلةرئنئث ماتةريالدئق-تةحنيكالئق جابدئقتالؤئن ءبئرئثعايلاندئرؤعا ءتيئسپئز.
نةگئزگئ باسئمدئقتار:
ساپالئ جانة قولجةتئمدئ مةديسينالئق قئزمةتتةر كورسةتؤمةن قامتاماسئز ةتؤ.
اؤرؤلار ءتذرئنئث بارئنشا كةث سپةكترئن دياگنوستيكالاؤ جانة ةمدةؤمةن قامتاماسئز ةتؤ.
پروفيلاكتيكالئق مةديسينا اؤرؤدئث الدئن الؤداعئ باستئ قذرالعا اينالؤئ ءتيئس. حالئقپةن اقپاراتتئق-تذسئندئرمةلئك جذمئس جذرگئزؤگة باسا دةن قويؤ.
«سمارت-مةديسينا»، قاشئقتان پروفيلاكتيكا جانة ةمدةؤ، «ةلةكتروندئق مةديسينا» قئزمةتتةرئن ةنگئزؤ. مةديسينا قئزمةتتةرئنئث بذل جاثا تذرلةرئ بئزدئكئ سياقتئ اؤماعئ ذلكةن، كةث بايتاق ةلدة ةرةكشة سذرانئسقا ية.
ءبئز بالالارئمئزدئث دةنساؤلئعئن قامتاماسئز ةتؤگة جاثا تاسئلدةر ةنگئزؤ ماسةلةسئمةن جذمئس جذرگئزؤئمئز قاجةت. بارلئق 16 جاسقا دةيئنگئ بالالاردئ مةديسينالئق قئزمةتتئث بارلئق سپةكترئمةن قامتؤ قاجةت دةپ ويلايمئن. ونئ ةث تومةنگئ ءومئر ستاندارتتارئنا زاثنامالئق تذرعئدان بةكئتؤ قاجةت. بذل قادام ذلت دةنساؤلئعئن قامتاماسئز ةتؤدة ماثئزدئ ذلةس بولادئ.
مةديسينالئق ءبئلئم بةرؤ جذيةسئن تذبئرئمةن جاقسارتؤ. مةديسينالئق جوعارئ وقؤ ورئندارئ جذيةسئ مامانداندئرئلعان ورتا دةثگةيدةگئ ءبئلئم بةرؤ مةكةمةلةرئ جةلئسئ ارقئلئ نئعايتئلؤئ ءتيئس.
كذندةلئكتئ تاجئريبة وقؤ پروسةسئمةن بارئنشا ئقپالداستئرئلؤئ ءتيئس.
مةديسينالئق جوعارئ وقؤ ورئندارئ جذمئسئنئث تاجئريبةلئك عئلئمي-زةرتتةؤشئلئك بولئگئنة باستئ ماثئز بةرؤ. ادامزاتتئث جاثا بئلئمدةرئ مةن تةحنولوگيالئق جةتئستئكتةرئن شوعئرلاندئراتئن جوعارئ وقؤ ورئندارئ بولؤئ ءتيئس. مئسال رةتئندة، ءئرئ جانة تيئمدئلئگئ جوعارئ مةديسينالئق ورتالئقتار بولئپ سانالاتئن ا ق ش-تاعئ ؤنيأةرسيتةتتئك گوسپيتالدةردئ كةلتئرؤگة بولادئ. بذل باعئتتا دا مةملةكةتتئك-جةكةمةنشئك ارئپتةستئگئن دامئتؤ كةرةك.
جةكة مةديسينانئث دامؤئنا جاعداي جاساؤ. بارلئق دامئعان الةمدة مةديسينالئق قئزمةتتةردئث ايتارلئقتاي بولئگئن جةكة سةكتور كورسةتةدئ. ءبئز جةكة اؤرؤحانالار مةن ةمحانالارعا تةزئرةك كوشؤگة جاعداي تؤعئزؤعا ءتيئسپئز.
زاثنامالئق دةثگةيدة مةديسينالئق جوعارئ وقؤ ورئندارئ مةن مةكةمةلةردئث حالئقارالئق اككرةديتاسياسئن وتكئزؤدئ بةكئتؤ.
قازئرگة دةيئن اؤئلداعئ مةديسينالئق قئزمةتتةردئث ساپاسئ جونئندة كوپ سئن ايتئلادئ. ال اؤئل تذرعئندارئ بئزدة بذكئل حالئقتئث 43 پايئزئن قذرايدئ.
دةنةشئنئقتئرؤ مةن سپورت مةملةكةتتئث ايرئقشا نازارئندا بولؤئ ءتيئس. ناق سول سالاماتتئ ءومئر سالتئ ذلت دةنساؤلئعئنئث كئلتئ بولئپ سانالادئ. الايدا ةلدة بارلئعئ ءذشئن قولجةتئمدئ سپورت نئساندارئ، سپورت قذرال-جابدئقتارئ جةتئسپةيدئ. وسئعان بايلانئستئ ذكئمةت جانة جةرگئلئكتئ ورگاندار دةنة شئنئقتئرؤدئ، بذقارالئق سپورتتئ دامئتؤ جانة تيپتئك جوباداعئ دةنةشئنئقتئرؤ-ساؤئقتئرؤ نئساندارئ، سونئث ئشئندة، اؤلا نئساندارئ قذرئلئسئ بويئنشا شارالار قابئلداؤ قاجةت. بذل جذمئستئ كةلةسئ جئلئ-اق باستاؤ كةرةك.
4. ءبئلئم جانة كاسئبي ماشئق - زاماناؤي ءبئلئم بةرؤ جذيةسئنئث، كادر دايارلاؤ مةن قايتا دايارلاؤدئث نةگئزگئ باعدارئ باسةكةگة قابئلةتتئ دامئعان مةملةكةت بولؤ ءذشئن ءبئز ساؤاتتئلئعئ جوعارئ ةلگة اينالؤئمئز كةرةك.
قازئرگئ الةمدة جاي عانا جاپپاي ساؤاتتئلئق جةتكئلئكسئز بولئپ قالعالئ قاشان. ءبئزدئث ازاماتتارئمئز ذنةمئ ةث وزئق جابدئقتارمةن جانة ةث زاماناؤي وندئرئستةردة جذمئس جاساؤ ماشئعئن مةثگةرؤگة دايئن بولؤعا ءتيئس.
سونداي-اق بالالارئمئزدئث، جالپئ بارلئق جةتكئنشةك ذرپاقتئث فؤنكسيونالدئق ساؤاتتئلئعئنا دا زور كوثئل ءبولؤ قاجةت. بالالارئمئز قازئرگئ زامانعا بةيئمدةلگةن بولؤئ ءذشئن بذل اسا ماثئزدئ.
ءبئزدئث جذمئستارئمئزدئث ءبئلئم بةرؤ سالاسئنداعئ باسئمدئقتارئ
(1) بذكئل الةمدةگئ سياقتئ، قازاقستان مةكتةپكة دةيئنگئ ءبئلئم بةرؤدئث جاثا ادئستةرئنة كوشؤ كةرةك.
سئزدةر بئلةسئزدةر، مةن باستئ مئندةتئ بالالارئمئزدئث باستاپقئ مذمكئندئكتةرئن تةثةستئرؤ بولعان «بالاپان» باعدارلاماسئ باستاماسئن كوتةردئم.
ول جذزةگة اسئرئلا باستاعان ساتتةن بةرئ 3956 جاثا بالاباقشا مةن شاعئن ورتالئقتار ئسكة قوسئلدئ.
تؤؤ كورسةتكئشئنئث جوعارئلئعئن، جالعاسئپ جاتقان دةموگرافيالئق ءوسئمدئ ةسكةرة كةلة، مةن «بالاپان» باعدارلاماسئن 2020- جئلعا دةيئن ذزارتؤعا شةشئم قابئلدادئم. ذكئمةت پةن اكئمدةردئث الدئنا بالالاردئ مةكتةپكة دةيئنگئ ءبئلئم بةرؤ جانة تاربيةمةن 100 پايئزعا قامتؤعا قول جةتكئزؤ مئندةتئن قويامئن.
(2) «قازاقستان-2050» جاثا باعئتئن ةسكةرة وتئرئپ، ذكئمةتكة 2013 - جئلدان باستاپ حالئقارالئق ذلگئدةگئ كؤالئكتةر بةرؤ ارقئلئ ينجةنةرلئك ءبئلئم بةرؤدئ جانة زاماناؤي تةحنيكالئق ماماندئقتار جذيةسئن دامئتؤدئ قامتاماسئز ةتؤدئ تاپسئرامئن.
كاسئبي-تةحنيكالئق جانة جوعارئ ءبئلئم ةث ءبئرئنشئ كةزةكتة ذلتتئق ةكونوميكانئث ماماندارعا دةگةن قازئرگئ جانة كةلةشةكتةگئ سذرانئسئن بارئنشا وتةؤگة باعدار ذستاؤئ كةرةك. كوپ جاعئنان بذل حالئقتئ ةثبةكپةن قامتؤ ماسةلةسئن شةشئپ بةرةدئ.
جوعارئ وقؤ ورئندارئ ءبئلئم بةرؤ قئزمةتئمةن شةكتةلئپ قالماؤئ ءتيئس. ولار قولدانبالئ جانة عئلئمي-زةرتتةؤشئلئك بولئمشةلةرئن قذرؤئ جانة دامئتؤئ قاجةت.
ءبئز اكادةميالئق اأتونوميا كةپئلدئگئن بةرگةن جوعارئ وقؤ ورئندارئ تةك وقؤ باعدارلامالارئن جةتئلدئرؤمةن شةكتةلمةي، وزدةرئنئث عئلئمي-زةرتتةؤشئلئك قئزمةتئن دة بةلسةندئ دامئتؤئ ءتيئس.
(3) جةكة بيزنةستئث، ذكئمةتتئك ةمةس جانة قايئرئمدئلئق ذيئمدارئنئث، جةكة ادامداردئث الةؤمةتتئك جاؤاپكةرشئلئگئ ءبئلئم بةرؤ سالاسئندا ايرئقشا كورئنؤئ كةرةك. بذل ةث ءبئرئنشئ كةزةكتة لايئقتئ ءبئلئم الؤدا وقؤ اقئسئن ءوز بةتئنشة تولةي المايتئن جاستارعا كومةك بةرؤگة قاتئستئ.
ول ءذشئن قاجةتتئ شارالار:
جوعارئ جانة ورتا ءبئلئم بةرؤ جذيةسئن دامئتؤ ءذشئن مةملةكةتتئك-جةكةمةنشئك ارئپتةستئگئ جةلئسئن قذرؤ.
كوپ ساتئلئ وقؤ گرانتتارئ جذيةسئن ازئرلةؤ.
بذكئل ةل بويئنشا عئلئمي-زةرتتةؤشئلئك جانة قولدانبالئ ءبئلئم بةرؤدئث وثئرلئك ماماندئقتاردئ ةسكةرةتئن مامانداندئرئلعان وقؤ ورئندارئ جذيةسئن قذرؤ.
جوعارئ وقؤ ورئندارئنداعئ وقؤدئث ةكئنشئ كؤرسئنان باستاپ كاسئپورئندارداعئ مئندةتتئ وندئرئستئك تاجئريبةنئ زاثنامالئق تذرعئدا بةكئتؤ.
(4) بئزگة وقئتؤ ادئستةمةلةرئن جاثعئرتؤ جانة وثئرلئك مةكتةپ ورتالئقتارئن قذرا وتئرئپ، ءبئلئم بةرؤدئث ونلاين-جذيةلةرئن بةلسةنة دامئتؤ كةرةك بولادئ.
ءبئز قالايتئنداردئث بارلئعئ ءذشئن قاشئقتان وقئتؤدئ جانة ونلاين رةجئمئندة وقئتؤدئ قوسا، وتاندئق ءبئلئم بةرؤ جذيةسئنة يننوأاسيالئق ادئستةردئ، شةشئمدةردئ جانة قذرالداردئ قارقئندئ ةنگئزؤگة ءتيئسپئز.
ةسكئرگةن نةمةسة سذرانئس جوق عئلئمي جانة ءبئلئم پاندةرئنةن ارئلؤ، سونئمةن بئرگة، سذرانئس كوپ جانة بولاشاعئ بار باعئتتاردئ كذشةيتؤ قاجةت.
ورتا جانة جوعارئ ءبئلئم بةرؤدئث وقؤ جوسپارلارئنئث باعئتتئلئعئ مةن باسئمدئقتارئن ولارعا تاجئريبةلئك ماشئقتارعا ذيرةتؤ بويئنشا جانة تاجئريبةلئك بئلئكتئلئككة ية بولؤ باعدارلامالارئن قوسئپ، وزگةرتؤ.
كاسئپكةرلئككة باعدارلانعان وقؤ باعدارلامالارئن، ءبئلئم بةرؤ كؤرستارئ مةن ينستيتؤتتارئن قذرؤ.
يننوأاسيالئق زةرتتةؤلةردئ دامئتؤدئث جاثا ساياساتئ
بذكئل الةمدئك تاجئريبةنئث كورسةتؤئنشة، بذكئل يننوأاسيالئق وندئرئستئك سيكلدئ جةكة ءبئر ةلدة جذزةگة اسئرؤعا تئرئسؤ - أةلوسيپةد ويلاپ شئعارؤ دةگةن ءسوز. بذل - وتة قئمباتقا تذسةتئن جانة ءاردايئم ناتيجةلئ، جةمئستئ بولا بةرمةيتئن ءئس. تابئسقا جةتؤ ءذشئن عالئمداردئث تالاي بؤئنئنئث تاجئريبةسئنة، تاريحي قالئپتاسقان عئلئمي مةكتةپتةردئث ارناؤلئ اقپارات جانة بئلئمدةرئنئث كوپ تةررةبايت كولةمئنة نةگئزدةلگةن دةربةس عئلئمي بازا قاجةت بولادئ.
جاثا تةحنولوگيالئق تولقئن جالئنا جارماسئپ، تةثدةسسئز يننوأاسيالار جاساؤ بارلئق ةلدئث قولئنان كةلة بةرمةيدئ. ءبئز وسئنئ جةتة تذسئنؤگة ءتيئسپئز.
سوندئقتان ءبئز وتة شئنايئ، بارئنشا پراگماتيكالئق ستراتةگيا قذرعانئمئز ءجون.
ءبئز شئعئنئ كوپ ةمةس زةرتتةؤلةر مةن ازئرلةمةلةرگة دةن قويؤعا ءتيئسپئز.
بئزگة ةلئمئزگة قاجةتتئ تةحنولوگيالار ترانسفةرتئ مةن ولاردئ قولدانؤ ءذشئن مامانداردئ وقئتؤ كةرةك. ةكسپو-2017 بذل پروسةسكة سةرپئن بةرئپ، بئزگة بولاشاقتئث ةنةرگياسئن دامئتؤ ءذشئن جاثا تةحنولوگيالاردئ تاثداپ الؤعا كومةكتةسؤئ ءتيئس.
ءبئز - جاس ذلتپئز جانة بذل ءبئزدئث قولئمئزدان كةلةدئ.
وعان قوسا، ءبئز اؤقئمدئ حالئقارالئق عئلئمي-زةرتتةؤ جوبالارئنا ابدةن-اق بةلسةنة قاتئسا الامئز. بذل بئزگة عالئمدارئمئزدئث كذش-جئگةرئن شةتةلدئك عئلئمي-زةرتتةؤشئلئك قوعامداستئقپةن ستراتةگيالئق يننوأاسيالئق باعئتتار بويئنشا ئقپالداستئرؤعا مذمكئندئك بةرةدئ. ءبئزدئث ماقساتئمئز - جاهاندئق تةحنولوگيالئق توثكةرئستئث بولشةگئنة اينالؤ.
ءبئز 2013- جئلدئث وزئندة-اق عئلئم مةن بيزنةستئث تولئققاندئ كووپةراسياسئ جونئندة شارالار قابئلداؤعا ءتيئسپئز. ذكئمةتكة تةحنولوگيا ترانسفةرتئ مذمكئن بولاتئن سالاارالئق سةكتورلاردئ انئقتاؤدئ جانة ولارعا جةر قويناؤئن پايدالانؤشئلار مةن ذلتتئق كومپانيالار تاراپئنان سذرانئس تؤدئرؤدئ تاپسئرامئن.
بولاشاعئ زور ذلتتئق كلاستةرلةر قالئپتاستئرؤ جونئندة ناقتئلئ جول كارتالارئن ازئرلةؤ اسا ماثئزدئ.
مةملةكةتتئك-جةكةمةنشئك ارئپتةستئگئ ءذشئن قذقئقتئق بازانئ انئقتاؤدئ دا تةزدةتؤ قاجةت. مئندةت - مذنداي ارئپتةستئكتئث بذگئنگئ كذنگئ ةث وزئق قذرالدارئ مةن تةتئكتةرئن ةنگئزؤ.
اأتورلئق قذقئقتار مةن پاتةنتتةر ماسةلةلةرئن رةتتةيتئن زاثنامانئ قايتا قاراؤ. ذكئمةت 2014- جئلدئث سوثئنا دةيئن بذعان دةيئن بةرئلگةن بارلئق پاتةنتتةر مةن تئركةلگةن اأتورلئق قذقئقتاردئ ولاردئث كوممةرسيالانؤئنئث ئقتيمالدئعئ جونئنةن تالداؤدان وتكئزؤئ قاجةت.
قذرمةتتئ وتانداستار!
مةن ءسوزئمدئ، اسئرةسة، جاستارئمئزعا ارناعئم كةلةدئ.
بذگئن مةن جاريالاعان جاثا ساياسي جانة ةكونوميكالئق باعئت سئزدةرگة جاقسئ ءبئلئم بةرؤدئ، ياعني بذدان دا لايئقتئراق بولاشاق سئيلاؤدئ كوزدةيدئ.
مةن سئزدةرگة - جاثا بؤئن قازاقستاندئقتارعا سةنئم ارتامئن. سئزدةر جاثا باعئتتئث قوزعاؤشئ كذشئنة اينالؤعا تيئسسئزدةر.
مةملةكةت باسشئسئ رةتئندة مةن ءاردايئم سئزدةردئث وقؤلارئثئز بةن ءوسئپ-ونؤلةرئثئز ءذشئن بارلئق جاعدايدئ جاساؤعا تئرئستئم. الةمدئك دةثگةيدةگئ ؤنيأةرسيتةت، زياتكةرلئك مةكتةپتةر اشتئم، «بولاشاق» باعدارلاماسئن قذردئم.
قازئر مةملةكةتتئك جاستار ساياساتئنئث جاثا تذجئرئمداماسئ ازئرلةنؤدة.
مةملةكةت سئزدةردئث الدارئثئزدان جاثا مذمكئندئكتةر اشئلؤئ ءذشئن بارلئعئن جاساؤدا. ولار - سئزدةردئث اتا-انالارئثئز ءتئپتئ ويلاپ تا كورمةگةن مذمكئندئكتةر.
ةستةرئثئزدة بولسئن: سئزدةردئث تابئستارئثئز - اتا-انالارئثئزدئث تابئسئ، تؤعاندارئثئز مةن تؤئستارئثئزدئث تابئسئ، وتباسئلارئثئزدئث تابئسئ، بارلئق وتانداستارئثئزدئث تابئسئ، ءبئزدئث وتانئمئزدئث تابئسئ.
5. مةملةكةتتئلئكتئ ودان ءارئ نئعايتؤ جانة قازاقستاندئق دةموكراتيانئ دامئتؤ
ءبئزدئث ماقساتئمئز - مةملةكةتتئك باسقارؤدئث جاثا ءتذرئن قالئپتاستئرؤ. ول قوعامعا قئزمةت ةتؤ مةن مةملةكةتتئلئكتئ نئعايتؤدئث جاثا مئندةتتةرئنة ساي بولؤئ ءتيئس.
ءبئرئنشئ. بئزگة مةملةكةتتئك جوسپارلاؤ جانة بولجاؤ جذيةسئن ودان ءارئ جةتئلدئرة ءتذسؤ كةرةك.
قويئلاتئن ماقسات - جوسپارلار مةن باعدارلامالار ازئرلةؤدة مةملةكةتتئك ورگانداردئث جاؤاپكةرشئلئگئن كذشةيتؤ. وسئعان بايلانئستئ ذكئمةتكة بةرةتئن تاپسئرمام:
مةنئث پايئمداؤئمداعئ قازاقستاننئث 2050- جئلعا دةيئنگئ دامؤ ستراتةگياسئن ةسكةرة وتئرئپ، جذمئستا جانة ومئردة ةلئمئز باسشئلئققا الاتئن ستراتةگيالئق قذجاتتاردئ قايتا قاراؤ.
ةلدة مةملةكةتتئك اؤديت ةنگئزؤ تذجئرئمداماسئن ازئرلةپ، كةلةسئ جئلئ پارلامةنتكة ءتيئستئ زاث جوباسئن ةنگئزؤ. بئزگة مةملةكةتتئك اؤديتتئث ةث وزئق الةمدئك تاجئريبةسئ نةگئزئندة كةشةندئ جذية قذرؤ قاجةت.
ةكونوميكالئق ستراتةگيالارئمئز جذزةگة اسؤئ ءذشئن مةملةكةت داعدارئستئق جاعدايلاردئ كذنئ بذرئن ءتيئمدئ تذردة ءبئلئپ، ولارعا قارسئ شارا قولدانؤئ ءتيئس. بذل ءذشئن بئزگة داعدارئسقا قارسئ ارةكةت ةتؤدئث كوپ دةثگةيلئ جذيةسئن قذرؤ قاجةت.
بئزدة ئقتيمال داعدارئستئق جاعدايلارعا ارنالعان ستاندارتتئ ءئس-ارةكةتتةر جيئنتئعئ بولؤئ كةرةك. بذل، اسئرةسة، وثئرلةر ءذشئن ماثئزدئ. ول جذيةنئ ازئرلةؤ بارئسئندا مةن ايتقان بارلئق قاتةرلةردئ ةسكةرؤ قاجةت.
ةكئنشئ. ءبئز باسقارؤدئ ورتالئقسئزداندئرؤدئ ساؤاتتئ جذرگئزؤئمئز كةرةك.
ورتالئقسئزداندئرؤ يدةياسئنئث ءمانئ - شةشئم قابئلداؤ ءذشئن قذقئقتار مةن قاجةتتئ رةسؤرستاردئ ورتالئقتان وثئرلئك بيلئك ورگاندارئنا بةرؤ.
ءبئز 2013 - جئلئ جاؤاپكةرشئلئك پةن وكئلةتتئكتةردئ ورتالئق پةن وثئرلةر اراسئندا بولؤ جونئندة ناقتئ شارالار قابئلداؤئمئز قاجةت.
جةرگئلئكتئ جةرلةردةگئ بيلئك ورگاندارئنئث وكئلةتتئكتةرئ قارجئلئق جانة كادرلئق رةسؤرستارمةن نئعايتئلاتئن بولادئ.
قوعام جانة ازاماتتار مةملةكةتتئك شةشئمدةر قابئلداؤ پروسةسئ مةن ولاردئث جذزةگة اسئرئلؤئنا تئكةلةي قاتئستئرئلؤئ قاجةت. جةرگئلئكتئ باسقارؤ ورگاندارئ ارقئلئ حالئققا جةرگئلئكتئ ماثئزئ بار ماسةلةلةردئ ءوز بةتئمةن جانة جاؤاپكةرشئلئكپةن شةشؤئنة ناقتئ مذمكئندئك بةرؤ كةرةك.
مةن جةرگئلئكتئ باسقارؤدئ دامئتؤ تذجئرئمداماسئن بةكئتتئم. ول اؤئلدئق، سةلولئق دةثگةيدة باسقارؤ ساپاسئن ارتتئرؤعا مذمكئندئك جاسايدئ جانة ازاماتتاردئث جةرگئلئكتئ ماثئزئ بار ماسةلةلةرگة قاتئسؤئن كةثةيتةدئ.
ءبئز سةلولئق اكئمدئكتةرگة قوسئمشا وكئلةتتئكتةر بةرةمئز جانة ولاردئث اؤئلداعئ احؤالعا ئقپالئن كذشةيتةمئز.
ءبئراق، سونئمةن بئرگة، بئزگة قوعامدئق باقئلاؤدئ، جةرگئلئكتئ جةرلةردةگئ احؤالعا ازاماتتاردئث ئقپالئن كذشةيتؤ كةرةك. سوندئقتان مةن ءماسليحات ارقئلئ اؤئل اكئمدةرئنئث سايلانبالئلئعئن ةنگئزؤ تؤرالئ شةشئم قابئلدادئم. سايلاؤدئ ءبئز 2013- جئلدئث وزئندة-اق باستايمئز.
بارلئعئ 2533 اكئم، سونئث ئشئندة سةلولئق وكرؤگتةردئث، كةنتتةردئث جانة اؤداندئق ماثئزئ بار 50 قالانئث اكئمئ سايلاناتئن بولادئ.
بذل بارلئق دةثگةيدةگئ اكئمدةردئث جالپئ سانئنئث 91،7 پايئزئ!
وسئلايشا، ءبئز ازاماتتارمةن تئكةلةي جذمئس جاسايتئن جانة ماسةلةنئ جةرگئلئكتئ جةردة شةشةتئن بارلئق اكئمدةردئ سايلانبالئلئقپةن قامتيتئن بولامئز.
ازاماتتاردئث جةرگئلئكتئ جةرلةردةگئ وزةكتئ ماسةلةلةردئ شةشؤگة، جةرگئلئكتئ بيلئك ورگاندارئنئث جذمئسئن باقئلاؤعا بةلسةنة ارالاساتئن ؤاقئتئ تؤدئ.
ذكئمةتكة مةنئث اكئمشئلئگئممةن بئرلةسئپ، قاجةتتئ زاثنامالئق اكتئلةر ازئرلةؤدئ تةزدةتؤدئ، ال پارلامةنتكة ولاردئث باسئمدئق تارتئبئمةن قابئلدانؤئن قامتاماسئز ةتؤدئ تاپسئرامئن.
ءبئز بذكئل الةممةن بئرگة وركةنيةتتئ جولمةن جذرؤگة جانة قوعامنئث ودان ءارئ دةموكراتيالانؤئنا باعئت ذستاؤعا ءتيئسپئز.
پارلامةنتتئث وكئلةتتئكتةرئن كذشةيتؤ جونئندةگئ ساياساتئمئزدئ جالعاستئرؤ كةرةك.
سونئمةن بئرگة، ورتالئقسئزداندئرؤعا تةك جةرگئلئكتئ دةثگةيدة بةلگئلئ ءبئر وكئلةتتئكتةر بةرؤگة بولاتئن جاثا بيلئك ورگاندارئن قذرؤ پروسةسئ رةتئندة قاراؤدئث كةرةگئ جوق.
ورتالئقسئزداندئرؤ - ةث الدئمةن مةملةكةتتئك باسقارؤ جذيةسئنئث ساپالئق وزگةرئسئ، ماسةلةلةردئ جةرگئلئكتئ دةثگةيدة شةشؤ جذيةسئن وزگةرتؤ.
بذل ورايدا ورتالئقسئزداندئرؤ جوعارئدان تومةن قاراي باسقارؤ بيلئگئنئث السئرةؤئنة، ورئنداؤشئلئق ءتارتئپ مةن رةتتئلئكتئث تومةندةؤئنة اپارئپ سوقتئرماؤئ ءتيئس. وعان جول بةرؤگة بولمايدئ. جةرگئلئكتئ جةرلةردة اكئمدةر، ذكئمةت مذنئ ةرةكشة باقئلاؤدا ذستاؤعا ءتيئس.
ءذشئنشئ. الدئمئزدا، مةن بذگئن جاريالاعان قاعيدالارعا سايكةس، حالئققا جانة مةملةكةتكة قئزمةت ةتؤدئ بارلئعئنان جوعارئ قوياتئن كاسئپقوي مةملةكةتتئك اپپارات قالئپتاستئرؤ مئندةتئ تذر.
ءبئز مةملةكةتتئك قئزمةتتئث كادرلئق قذرامئن ئرئكتةؤ جانة كاسئبي دايارلئقتئث جةتئلدئرئلگةن ادئستةمةلةرئن ةنگئزؤ ارقئلئ ساپالئ تذردة جاقسارتؤئمئز كةرةك.
باسقارؤشئلئق شةشئمدةر مةملةكةت دةثگةيئندة تومةندةگئدةي تالاپتارعا ساي بولؤئ ءتيئس:
تةك قئسقامةرزئمدئ عانا ةمةس، ذزاقمةرزئمدئ ناتيجةلةردئ دة ةسةپكة الؤ.
باسقارؤشئلئق شةشئمنئث مؤلتيپليكاتيأتئ اسةرئن ةسةپكة الؤ.
ادال باسةكةلةستئك جانة كاسئپكةرلئكتئث ةركئندئگئ ةرةجةلةرئن قامتاماسئز ةتؤ.
مةملةكةتتئك قئزمةتشئلةردئث لاؤازئمدئق مئندةتتةرئنئث ةكئ ءتذرلئ ءتذسئندئرئلؤئن بولدئرماؤ. ولاردئث قئزمةتئنئث زاثنامالئق تذرعئدان ءدال رةگلامةنتتةلؤئ.
جاثا تالاپتاردئ ةسكةرة وتئرئپ، ءبئز اكئمشئلئك رةفورماسئنئث ةكئنشئ كةزةثئن باستاپ كةتتئك.
ةث الدئمةن مةملةكةتتئك اپپارات رةفورمالاناتئن بولادئ. مةن مةملةكةتتئك قئزمةتتئث جاثا جذيةسئ تؤرالئ زاثعا قول قويدئم. ول سئبايلاس جةمقورلئققا قارسئ شارالاردئ كذشةيتؤدئ، مةملةكةتتئك قئزمةتشئلةردئ ئرئكتةؤدة اشئقتئقتئ ارتتئرؤدئ، مةريتوكراتيا قاعيدالارئن ةنگئزؤدئ، ياعني جاقسئ كادرلاردئ ئلگةرئلةتؤدئ قامتاماسئز ةتةدئ.
ءبئز كادر ساياساتئ جونئندةگئ ذلتتئق كوميسسيا قذراتئن بولامئز. مةملةكةتتئك ساياساتتئث ناقتئ باعئتتارئن جذزةگة اسئرؤعا جاؤاپتئ كاسئپقوي باسقارؤشئلاردئث مذلدةم جاثا ساناتئ - «ا» كورپؤسئ قذرئلادئ.
«ا» كورپؤسئنا ءبئرئنشئ كةزةكتة جاؤاپتئ حاتشئلار مةن وبلئس اكئمدةرئنئث اپپارات باسشئلارئ، كوميتةت ءتوراعالارئ، قالالار مةن اؤداندار اكئمدةرئ كئرةدئ. ءوزئمنئث اكئمشئلئگئمة «ا» كورپؤسئنا ذمئتكةرلةرگة قويئلاتئن بئلئكتئلئك تالاپتارئ تؤرالئ جارلئق جوباسئن دايئنداؤدئ تاپسئرامئن.
بذدان بئلاي مةملةكةتتئك قئزمةتشئ لاؤازئمدئق ساتئمةن كةزةث-كةزةثمةن، بيلئك يةرارحياسئنئث ءبئر ساتئسئنان كةلةسئسئنة ءوزئنئث ماشئعئن جةتئلدئرة جانة كاسئبي دةثگةيئن ارتتئرا وتئرئپ كوتةرئلةتئن بولادئ. بةلگئلةنگةن كورسةتكئشتةردئ اسئرا ورئنداعاندار مةن ءوزئنئث تيئمدئلئگئن كورسةتكةندةرگة جانة جوعارئ ناتيجةگة قول جةتكئزگةندةرگة عانا ةرةكشةلئك جاسالؤئ كةرةك.
مةملةكةتتئك قئزمةت ئستةرئ جونئندةگئ اگةنتتئككة 2013- جئلدئث سوثئنا دةيئن مةملةكةتتئك قئزمةتشئلةردئث لاؤازئمدئق ءوسؤئنئث وسئنداي مذلدة جاثا تةتئگئن ةنگئزؤدئ تاپسئرامئن.
ةرةكشة نازاردئ مةملةكةتتئك قئزمةتتةر كورسةتؤدئث ساپاسئن ارتتئرؤعا اؤدارؤ قاجةت. مئندةت - مةملةكةتتئك اپپاراتتئث حالئقپةن ءوزارا قارئم-قاتئناستارئندا ءبئرجاقتئ-وكتةم كوزقاراستاردان ارئلئپ، ازاماتتارعا مةملةكةتتئك قئزمةتتةردئ ءتيئمدئ جانة جةدةل تذردة كورسةتؤگة كوشؤ.
قازئر پارلامةنتكة «مةملةكةتتئك قئزمةت تؤرالئ» زاث جوباسئ ةنگئزئلدئ. ونئ 2013 - جئلدئث ءبئرئنشئ توقسانئنئث سوثئنا دةيئن قابئلداؤ كةرةك.
ءبئز مةملةكةتتئك ورگانداردئ ولارعا ءتان ةمةس فؤنكسيالاردئ ورئنداؤدان بوساتئپ، مةملةكةتتئك ينستيتؤتتاردئث دةربةستئگئن ساپالئق تذرعئدان كةثةيتؤگة ءتيئسپئز. ذكئمةت ونئث ورئندالؤئن 2014- جئلدان باستاپ جةرگئلئكتئ بيؤدجةت قالئپتاستئرؤدئث جاثا تةتئگئن ةنگئزؤمةن ذشتاستئرؤئ كةرةك.
ءتورتئنشئ. مةملةكةتتئك اپپارات بيزنةس-قاؤئمداستئقپةن جاثا ءوزارا ءئس-قيمئل جذيةسئن قذرؤئ كةرةك.
ءبئز بيزنةسكة ارالاسپاؤعا جانة «ءبارئن قولئنان جةتةلةپ جذرمةؤگة» ءتيئسپئز. ءبئز بيزنةسكة ةرتةثگئ كذنگة دةگةن سةنئمدئلئك سئثئرؤگة ءتيئسپئز، كاسئپكةرلةر وزدةرئنئث كذشئنة سةنؤگة جانة مةملةكةت ولاردئ الدامايتئنئن، قورعايتئنئن بئلؤگة ءتيئس. ولاردان تةك ادال جذمئس ئستةؤ عانا تالاپ ةتئلةدئ.
بذل ءذشئن ءبئز، بئرئنشئدةن، جةكةمةنشئك قذقئعئنئث بةرئكتئگئن ءئس جذزئندة قامتاماسئز ةتؤگة كةپئلدئك بةرؤگة ءتيئسپئز دةپ سانايمئز. ةكئنشئدةن، شارتتئق مئندةتتةمةلةردئ قورعاؤعا كةپئلدئك بةرؤ كةرةك.
مةملةكةتتئث مئندةتتةمةسئ - ازاماتتارعا ولاردئث ئسكةرلئك بةلسةندئلئگئن جذزةگة اسئرؤعا بارئنشا مذمكئندئك بةرؤ. ال بذل دةگةنئمئز - وتاندئق بيزنةس ءذشئن ينفراقذرئلئم قذرؤدئث قامئن ويلاؤ.
(1) وسئ ماقساتتا جاثا 2013- جئلدئث وزئندة ذلتتئق قذقئقتئق جذيةنئ جاثعئرتؤدئث كةزةكتئ كةزةثئن باستاؤ كةرةك.
زاثناما تةك ذلتتئق مذددةلةردئ عانا قورعاپ قانا قويماي، قارقئندئ دامئپ وتئرعان حالئقارالئق قذقئقتئق ورتامةن دة ذيلةسؤگة ءتيئس. ذكئمةتكة جاريا، سونداي-اق جةكة قذقئقتئث بارلئق بازالئق سالالارئندا ءبئزدئث قذقئق جذيةمئزدئث باسةكةلةستئگئن ارتتئرؤ جونئندة جذيةلئ شارالار قابئلداؤدئ تاپسئرامئن.
(2) ذكئمةتكة -2013- جئلئ مةنئث اكئمشئلئگئممةن بئرلةسئپ اتقاراتئن مئناداي تاپسئرما بةرةمئن:
قئلمئستئق جانة قئلمئستئق-ءئس جذرگئزؤ زاثنامالارئن رةفورمالاؤدئ باستاؤ كةرةك. ئلگةرئ ئزگئلةندئرؤگة، ونئث ئشئندة، ةكونوميكالئق قذقئق بذزؤشئلئقتئ قئلمئسسئزداندئرؤعا ماثئز بةرؤ كةرةك؛
پارلامةنتكة 4 جاثا كودةكستئ: قئلمئستئق-ءئس جذرگئزؤ، قئلمئستئق، قئلمئستئق-ورئنداؤشئلئق جانة اكئمشئلئك قذقئق-بذزؤشئلئق تؤرالئ كودةكستئ ازئرلةپ، ةنگئزؤ كةرةك.
بذل وزةكتئ زاث اكتئلةرئنئث قابئلدانؤئ قئلمئستئق سوت ءئسئن جذرگئزؤدئ جانة، ةث الدئمةن، قئلمئسقا قارسئ مةملةكةتتئث كذرةس ساياساتئن تذجئرئمدئق تذرعئدان جاثعئرتادئ، ءبئزدئث قذقئقتارئمئزدئ قازئرگئ سئن-قاتةرلةرگة ءوز دارةجةسئندة ارةكةت جاسايتئنداي دةثگةيگة كوتةرةدئ.
بةسئنشئ. مةملةكةت تارتئپسئزدئككة مذلدةم توزبةؤشئلئك پرينسيپئن ذستانؤعا ءتيئس.
دامئعان قوعام بارلئق جةردة ءتارتئپ پةن رةتتئلئك ورناتؤدان، جايلئ پودةزدةن، جيناقئ اؤلادان، تازا كوشةدةن جانة جارقئن ءجذزدئ ادامداردان باستالادئ.
ءبئز ةث ذساق قذقئق بذزؤشئلئقپةن، بذزاقئلئقپةن، مادةنيةتسئزدئكپةن ئمئراعا كةلمةؤئمئز كةرةك، ويتكةنئ، وسئنئث ءوزئ قوعام تئنئشتئعئن بذزادئ، ءومئردئث ساپاسئنا سةلكةؤ تذسئرةدئ.
تارتئپسئزدئك پةن بةتئمةن كةتؤشئلئكتئ سةزئنؤ ودان دا ةلةؤلئ قئلمئستارعا جول اشادئ.
ذساق قذقئق بذزؤشئلئققا توزبةؤ احؤالئ - قوعامدئق ءتارتئپتئ نئعايتؤعا، قئلمئسپةن كذرةسكة باستايتئن ماثئزدئ قادام.
ءبئز قذقئقتئق نيگيليزمدئ جةثئپ، قوعامدئ قوعامدئق ءتارتئپتئ قورعاؤ ئسئنة تارتؤئمئز كةرةك.
ءبئز الةؤمةتتئك بذلدئرگئ پيعئلدئ جذمئسقا ورنالاسؤ ماسةلةسئمةن بايلانئستا قاراؤئمئز كةرةك. ءبئز قوعامدئق ورئندارداعئ بذزاقئلئق ارةكةت ءذشئن جةكة ءئس قاعازئندا جانة رةزيؤمةدة مئندةتتئ تذردة كورسةتئلةتئن جانة جذمئسقا قابئلداؤ، قئزمةت ساتئسئ بويئنشا ءوسئرؤ كةزئندة ةسكةرئلةتئن جازا قولدانؤدئ ةنگئزؤئمئز كةرةك.
مذنئث ءبارئ قوعامدئق ءومئردئث نورماسئ بولؤعا ءتيئس.
التئنشئ. مةملةكةت پةن قوعام جةمقورلئققا قارسئ كذرةسةتئن ءبئر كذش بولؤعا ءتيئس.
جةمقورلئق - جاي قذقئق بذزؤشئلئق ةمةس. ول مةملةكةتتئث تيئمدئلئگئنة دةگةن سةنئمدئ سةتئنةتةدئ جانة ذلتتئق قاؤئپسئزدئككة تونگةن تئكةلةي قاتةر بولئپ سانالادئ.
ءبئز تذپكئ ماقساتئمئز - جةمقورلئقتئ قذبئلئس رةتئندة جويؤ ءذشئن جةمقورلئققا قارسئ زاثنامالاردئ جةتئلدئرؤ ارقئلئ جةمقورلئقپةن كذرةستئ قاتتئ كذشةيتؤئمئز كةرةك.
جةتئنشئ. ءبئز قذقئق قورعاؤ ورگاندارئ مةن ارنايئ قئزمةتتةردئث رةفورماسئن جالعاستئرؤعا ءتيئسپئز. ونسئز ءبئز تارتئپسئزدئككة مذلدةم توزبةؤدئ قالئپتاستئرؤ جانة جةمقورلئقتئ تذبئرئمةن جويؤ جونئندةگئ مئندةتتةردئ شةشة المايمئز.
(1) سوثعئ ءذش جئلدا قذقئق قورعاؤ ورگاندارئ مةن ارنايئ قئزمةتتةردئث ءبئرقاتار ماثئزدئ رةفورمالارئ جذرگئزئلدئ. بذل - مةملةكةتتئكتئ نئعايتؤدئث ماثئزدئ قادامئ. ولاردئث جذمئسئنئث قذقئقتئق بازاسئ جاقسارتئلدئ. فؤنكسيالارئ ناقتئ ايقئندالدئ. قئزمةتتئث قايتالانؤئ جويئلدئ. قئلمئسقا قاتئستئ ساياسات ئزگئلةندئرئلدئ.
بارلئق قذقئقتئق قذرئلئمداردئث قئزمةتكةرلةرئ تذگةلدةي اتتةستاتتاؤدان وتكئزئلدئ. 100 مئثنان استام ادامنان 12،5 مئث ادام اتتةستاتتاؤدان وتپةي قالدئ جانة ورگانداردان بوساتئلدئ.
(2) ءبئز بذل جذمئستئ ودان ءارئ جالعاستئرا بةرةمئز.
مةنئث اكئمشئلئگئم مةن قاؤئپسئزدئك كةثةسئنة جانة ذكئمةتكة بئرلةسئپ اتقاراتئن مئناداي تاپسئرما بةرةمئن:
قذقئق قورعاؤ ورگاندارئ قئزمةتكةرلةرئن اقشالاي قامتاماسئز ةتؤ جانة زةينةتاقئمةن قامسئزداندئرؤ دةثگةيئن ارتتئرؤ جونئندةگئ ءئس-قيمئل جوسپارئن دايئنداؤ كةرةك.
وسئ 2013- جئلدان باستاپ ارنايئ اتاقتار ءذشئن تولةنةتئن قوسئمشا اقئ مولشةرئن اسكةري اتاقتار بويئنشا تولةنةتئن جالاقئ دةثگةيئنة دةيئن كوتةرؤدئ تاپسئرامئن.
قذقئق قورعاؤ ورگاندارئنئث كادر ساياساتئ تذجئرئمداماسئن ازئرلةؤ كةرةك.
جوعارئ اتتةستاتتاؤ كوميسسياسئ بازاسئندا قذقئق قورعاؤ ورگاندارئنداعئ كادر ساياساتئ جونئندةگئ تذراقتئ جذمئس ئستةيتئن قذرئلئم قذرؤ كةرةك.
قذقئق قورعاؤ جانة ارنايئ ورگاندار جةتةكشئلةرئنئث پرةزيدةنتئك رةزةرأئن قالئپتاستئرؤ كةرةك.
(3) مةنئث اكئمشئلئگئمة، قاؤئپسئزدئك كةثةسئنة ذكئمةتپةن بئرلةسئپ، أةدومستأوارالئق جذمئس توبئن قذرؤدئ جانة 2013- جئلدئث ةكئنشئ توقسانئنئث اياعئنا دةيئن قذقئق قورعاؤ جذيةسئن ودان ءارئ جاثعئرتؤ باعدارلاماسئنئث جوباسئن ازئرلةؤدئ تاپسئرامئن.
(4) قذقئقتئق ساياساتتئث ماثئزدئ ماسةلةسئ ازاماتتاردئث كونستيتؤسيا كةپئلدئك بةرةتئن سوت ارقئلئ قورعالؤ قذقئن جذزةگة اسئرؤئ بولئپ تابئلادئ.
بذل ءذشئن سوت تورةلئگئن جذزةگة اسئرؤ پروسةسئن وثايلاتؤ، ونئ باسئ ارتئق بيؤروكراتيالئق راسئمدةردةن ارئلتؤ كةرةك. جاثا اقپاراتتئق تةحنولوگيالاردئ بةلسةندئ ةنگئزگةن جاعدايدا مذنئ ئستةؤ قيئن ةمةس.
سونئمةن ءبئر مةزگئلدة سوتتاردئث جذمئسئن جةثئلدةتؤ ماقساتئندا داؤلاردئ سوتتاردان تئس رةتتةؤ ينستيتؤتتارئن دامئتؤدئ جالعاستئرعان ءجون. بولماشئ ماسةلةلةر بويئنشا داؤلاردئ شةشؤ سوتتاردان تئس تارتئپپةن جذرگئزئلةتئندةي تةتئكتةر قاراستئرؤ قاجةت.
سوت بيلئگئنئث بةدةلئ ورئندالماعان سوت شةشئمدةرئنةن تومةندةيدئ. وسئعان بايلانئستئ، بذل جاعدايدئ تذبةگةيلئ وزگةرتؤ جونئندةگئ شارالار قابئلدانؤعا ءتيئس.
(5) شةكارا قئزمةتئنئث اؤقئمدئ رةفورماسئن جذرگئزؤ كةرةك. مئندةت - ونئث تيئمدئلئگئن تذبةگةيلئ ارتتئرؤ، ماتةريالدئق-تةحنيكالئق بازاسئن جاثعئرتؤ.
بذل ءذشئن قاؤئپسئزدئك كةثةسئنة مةنئث اكئمشئلئگئممةن جانة ذكئمةتپةن بئرلةسئپ، شةكارا قئزمةتئن دامئتؤدئث جانة مةملةكةتتئك شةكارانئ ورتا مةرزئمدئ كةزةثدة ورنئقتئرؤدئث ارنايئ كةشةندئ جوسپارئن ازئرلةؤدئ تاپسئرامئن.
6. دايةكتئ جانة بولجامدئ سئرتقئ ساياسات - ذلتتئق مذددةلةردئ ئلگةرئلةتؤ مةن ايماقتئق جانة جاهاندئق قاؤپسئزدئكتئ نئعايتؤ
قازاقستان تاؤةلسئزدئك جئلدارئندا حالئقارالئق پروسةستةردئث تةث قذقئقتئ قاتئسؤشئسئ بولئپ قالئپتاستئ جانة ءبئز قولايلئ سئرتقئ احؤال قذرؤعا قول جةتكئزدئك.
ءبئزدئث باسئمدئقتارئمئز وزگةرمةيدئ - كورشئلةرئمئز - رةسةيمةن، قئتايمةن، ورتالئق ازيا ةلدةرئمةن، سونداي-اق ا ق ش-پةن، ةؤرووداقپةن، ازيا ةلدةرئمةن سةرئكتةستئكتئ دامئتؤ ماسةلةسئ بولئپ تابئلادئ.
ءبئز كةدةن وداعئن جانة ءبئرتذتاس ةكونوميكالئق كةثئستئكتئ نئعايتاتئن بولامئز.
ءبئزدئث تاياؤداعئ ماقساتئمئز - ةؤرازيالئق ةكونوميكالئق وداق قذرؤ. وسئعان وراي ءبئز ماسةلةلةردئث كونسةنسؤس ارقئلئ شةشئلةتئنئن ناقتئ مالئمدةيمئز. ساياسي ةگةمةندئككة قئسئم كورسةتئلمةيدئ.
سئرتقئ ساياساتئمئزدئ تةثدةستئرؤ الةمدئك ئستةردة ةلةؤلئ رول اتقاراتئن جانة قازاقستان ءذشئن پراكتيكالئق قئزئعؤشئلئق تؤعئزاتئن بارلئق مةملةكةتتةرمةن دوستئق جانة بولجامدئ قارئم-قاتئناستاردئ دامئتؤ دةگةندئ بئلدئرةدئ.
الايدا حالئقارالئق احؤال جانة گةوساياسي ورتا قارقئندئ وزگةرؤدة جانة ءارقاشان جاقسئ جاعئنا قاراي ويئسا بةرمةيدئ. سولتذستئك افريكا مةن تاياؤ شئعئستان سولتذستئك-شئعئس ازياعا دةيئن تذراقسئزدئقتئث الئپ بةلدةؤئ سوزئلئپ جاتئر. كذشتةردئث ارا سالماعئ جاهاندئق دةثگةيدة دة، سونئمةن قاتار، جةر شارئنئث جةكةلةگةن ايماقتارئندا دا ةلةؤلئ وزگةرئستةرگة ذشئراؤدا. سوعان سايكةس، ب ذ ذ، ة ق ئ ذ، ناتو، ذ ق ش ذ، ش ئ ذ، ا ءو س ش ك جانة باسقا ايماقتئق قاؤئپسئزدئك تةتئكتةرئنئث رولئ ارتا تذسةدئ. ورتالئق ازيادا ذلتتئق قاؤئپسئزدئككة تونگةن جاثا قاتةرلةر پايدا بولدئ.
مذنداي احؤالدا قازاقستاننئث سئرتقئ ساياساتئ ئشكئ ساياساتئ سياقتئ جاثعئرتئلؤعا ءتيئس.
سئرتقئ ساياساتتئ جاثعئرتؤدئث باسئمدئقتارئ:
ايماقتئق جانة ذلتتئق قاؤئپسئزدئكتئ جان-جاقتئ نئعايتؤ؛
ةكونوميكالئق جانة ساؤدا ديپلوماتياسئن بةلسةندئ دامئتؤ؛
مادةني-گؤمانيتارلئق، عئلئم-بئلئم جانة باسقا شةكتةس سالالارداعئ حالئقارالئق ئنتئماقتاستئقتئ ارتتئرؤ؛
ازاماتتارئمئزدئ قذقئقتئق قورعاؤدئ، ولاردئث شةتةلدةردةگئ جةكة، وتباسئلئق، ئسكةرلئك مذددةلةرئن قورعاؤدئ كذشةيتؤ.
بئرئنشئدةن، ذلتتئق مذددةلةردئ سئرتقئ ساياساتتا ئلگةرئلةتؤ ايرئقشا پراگماتيكالئق پرينسيپتةرگة نةگئزدةلگةن.
ءبئزدئث مئندةتتةرئمئز: سئرتقئ ساياساتتئ ارتاراپتاندئرؤ، ذلتتئق ةكونوميكالئق جانة ساؤدا مذددةلةرئن ئلگةرئلةتؤ ءذشئن ةكونوميكالئق جانة ساؤدا ديپلوماتياسئن دامئتؤ.
ةكئنشئدةن، ءبئز ءارئ قاراي دا ايماقتئق قاؤئپسئزدئك ءذشئن ءوز جاؤاپكةرشئلئگئمئزدئ سةزئنؤگة جانة ورتالئق ازيانئ تذراقتاندئرؤعا ءوز ذلةسئمئزدئ قوسؤعا ءتيئسپئز.
ءئزدئث مئندةتئمئز - ايماقتاعئ تارتئستئ جاعدايدئث العئشارتتارئن جويؤعا بارئنشا كومةكتةسؤ.
ورتالئق ازيانئ تذراقتاندئرؤدئث وزئق ءتاسئلئ - ايماقئشئلئك بئرئگؤ. ناق وسئ جولمةن ءبئز ءبئزدئث ايماقتئث تارتئستئق الةؤةتئن تومةندةتئپ، تولعاقتئ الةؤمةتتئك-ةكونوميكالئق پروبلةمالاردئ شةشئپ، سؤ-ةنةرگةتيكالئق جانة باسقا دا قايشئلئقتاردئث تذيئندةرئن جازا الامئز.
ءبئزدئث داؤئسئمئز بارلئق الةمگة ةستئلئپ تذرؤعا ءتيئس.
الةمدة بئردة-ءبئر ةل باستان كةشئپ جاتقان داؤئرئنئث قاتةرلةرئن جالعئز ءوزئ جةثة المايدئ. مةنئث باستامامنئث ءمانئ - ءادئل جانة قاؤئپسئز الةم ورنئقتئرؤ ءذشئن بارشانئث كذشئن بئرئكتئرؤ.
ذشئنشئدةن، ءبئزدئث ةلئمئز حالئقارالئق پروگرةسسيأتئ باستامالاردئ بارئن ودان ءارئ قولداپ، جاهاندئق قاؤئپسئزدئككة ذلةسئن قوسا بةرؤئ كةرةك.
قازاقستان بارلئق مذددةلئ سةرئكتةستةرمةن جانة ءبئزدئث كورشئلةرئمئزبةن بئرگة اؤعانستان ماسةلةسئن تةزئرةك ساياسي رةتتةؤگة جانة قايتا قالپئنا كةلتئرؤگة قول جةتكئزةتئن بولادئ.
قازاقستان ي ئ ذ-نئث بةلسةندئ قاتئسؤشئسئ بولا وتئرئپ، تاياؤ شئعئستئ رةتتةؤ پروسةسئنئث بةيبئت سيپاتئنا شئن جذرةكتةن مذددةلئلئك تانئتادئ. اراب-يسلام الةمئندةگئ حالئقتئق تولقؤدان بوساعان كذش-قؤاتتئث جاسامپازدئق ارناعا باعئتتالئپ، ايماقتئث الةؤمةتتئك-ةكونوميكالئق پروبلةمالارئن شةشؤگة قئزمةت ةتؤئ ماثئزدئ.
ءبئز وزئق قارقئنمةن ازيا-تئنئق مذحيتئ ايماعئنئث ةلدةرئمةن ةكونوميكالئق تذرعئدان جاقئنداسؤعا ءتيئسپئز. بذل بئزگة تةك ةكونوميكالئق ديأيدةند بةرئپ قانا قويمايدئ، سئرتقئ ساياساتئمئزدئث تةثگةرئمدئلئگئن دة نئعايتا تذسةدئ.
تورتئنشئدةن، قازاقستان ءوزئنئث قورعانئس قابئلةتئ مةن اسكةري دوكتريناسئن نئعايتؤعا، ءتذرلئ قورعانئستئق تةجةؤ تةتئكتةرئنة قاتئسؤعا ءتيئس.
ءبئز ذلتتئق قورعانئس مودةلئن ازئرلةي وتئرئپ، ءتذرلئ ةلدةرمةن جانة ذيئمدارمةن ئنتئماقتاسؤعا ءتيئسپئز.
قازاقستان ذ ق ش ذ بويئنشا وداقتاستارمةن تئعئز جذمئس ئستةيتئن جانة جةدةل قيمئلدايتئن ذجئمدئق كذشتةردئث الةؤةتئ مةن جاؤئنگةرلئك قابئلةتئن ارتتئرؤعا كومةكتةسةتئن بولادئ.
7. جاثا قازاقستاندئق پاتريوتيزم - ءبئزدئث كوپ ذلتتئ جانة كوپ كونفةسسيالئ قوعامئمئز تابئسئنئث نةگئزئ
ءبئزدئث بذل باعئتتاعئ باستئ ماقساتئمئز قاراپايئم جانة تذسئنئكتئ: ءبئز قوعامدئق كةلئسئمدئ ساقتاؤعا جانة نئعايتؤعا ءتيئسپئز. بذل - ءئزدئث مةملةكةت رةتئندة، قوعام رةتئندة، ذلت رةتئندة ءومئر ءسذرؤئمئزدئث اينئماس شارتئ.
قازاقستان پاتريوتيزمئنئث ئرگةتاسئ - بارلئق ازاماتتاردئث تةث قذقئلئعئ جانة ولاردئث وتان نامئسئ الدئنداعئ جالپئ جاؤاپكةرشئلئگئ.
بيئل لوندون وليمپياداسئندا ءبئزدئث سپورتشئلارئمئز 205 ذلتتئق قذراما اراسئنان 12-ورئن الدئ.
ءبئزدئث كوماندا كوپ ذلتتئ قازاقستاننئث، كوپتةگةن ةتنوستاردئث بةرئك جانة ئنتئماقتئ شاثئراعئنئث ءبئرتذتاس جاساعئ رةتئندة سايئسقا ءتذستئ.
وليمپياداداعئ جةثئس سالتاناتئ حالقئمئزدئ ودان ءارئ بئرئكتئرة ءتذستئ، پاتريوتيزمنئث ذلئ كذشئن تانئتتئ. بذقارالئق سپورت جانة جوعارئ جةتئستئكتةرگة جةتكئزةتئن سپورت كةشةندئ جذيةلئ ءتاسئلدئ تالاپ ةتةدئ. تةك سالاماتتئ ذلت قانا باسةكةلةستئككة قابئلةتتئ بولماق.
ذكئمةتكة الةمدئك وزئق تاجئريبةنئ ةسةپكة الا وتئرئپ، بذقارالئق سپورت پةن جوعارئ جةتئستئككة جةتكئزةتئن سپورتتئ دامئتؤ باعدارلاماسئن ازئرلةؤدئ تاپسئرامئن.
ءبئرئنشئ. جاثا قازاقستاندئق پاتريوتيزم.
بولاشاققا دةگةن سةنئم بولماسا، تولئققاندئ مةملةكةت قذرؤعا بولمايدئ. مةملةكةت پةن ازاماتتئث ماقساتتارئ بارلئق باعئتتار بويئنشا سايكةس كةلؤئ ومئرلئك تذرعئدان ماثئزدئ. مةملةكةتتئث باستئ مئندةتئ دة وسئ.
ازاماتتار مةملةكةتكة بولاشاق بار بولسا، دامؤ ءذشئن، جةكة جانة كاسئبي تذرعئدان ءوسؤ ءذشئن مذمكئندئكتةر بولسا عانا سةنئم ارتادئ.
مةملةكةت جانة حالئق مذنئ سةزئنئپ، بئرلةسئپ جذمئس ئستةؤگة ءتيئس.
ءوز بويئمئزدا جانة بالالارئمئزدئث بويئندا جاثا قازاقستاندئق پاتريوتيزمدئ تاربيةلةؤئمئز كةرةك. بذل ةث الدئمةن ةلگة جانة ونئث يگئلئكتةرئنة دةگةن ماقتانئش سةزئمئن ذيالاتادئ.
ءبئراق بذگئندة قالئپتاسقان مةملةكةتتئث جاثا دامؤ كةزةثئندة بذل تذسئنئكتئث ءوزئ جةتكئلئكسئز. ءبئز بذل ماسةلةگة پراگماتيكالئق تذرعئدان قاراؤئمئز كةرةك.
ةگةر مةملةكةت ءار ازاماتتئث ءومئر ساپاسئنا، قاؤئپسئزدئگئنة، تةث مذمكئندئكتةرئنة جانة بولاشاعئنا كةپئلدئك بةرةتئن بولسا، ءبئز ةلئمئزدئ سذيةمئز، ونئمةن ماقتانامئز.
وسئنداي ءتاسئل عانا پاتريوتيزمدئ جانة ونئ تاربيةلةؤ ماسةلةسئنة پراگماتيكالئق جانة شئنايئ كوزقاراستئ وياتادئ.
2050 - جئلعا قاراي ءبئز قازاقستاننئث كةز كةلگةن ازاماتئ ةرتةثگئ كذنگة، بولاشاققا وتة سةنئمدئ بولاتئنداي ساياسي جذية قذرؤئمئز كةرةك.
ءبئزدئث بالالارئمئز بةن نةمةرةلةرئمئز سئرت ةلدةن گورئ وتانئندا ءومئر سذرگةندئ ارتئق كورةتئندةي، ويتكةنئ، ءوز جةرئندة ءوزئن جاقسئ سةزئنةتئندةي بولؤعا ءتيئس. ءبئزدئث ةلئمئزدئث ءاربئر ازاماتئ ءوزئن ءوز جةرئنئث قوجاسئ رةتئندة سةزئنؤگة ءتيئس.
ةكئنشئ. بارلئق ةتنوستار ازاماتتارئ قذقئقتارئنئث تةثدئگئ.
ءبئز - بارئمئز تةث قذقئقتئ، تةث مذمكئندئكتةردئ يةلةنگةن قازاقستاندئقتارمئز.
جاثا قازاقستاندئق پاتريوتيزم بارلئق قوعامدئ، بارلئق ةتنوستئق اركةلكئلئكتةردئ بئرئكتئرؤگة ءتيئس.
ءبئز - كوپ ذلتتئ قوعامبئز. جانة دة ذلت ارالئق قاتئناستار ماسةلةسئندة ةشقانداي قوسارلانعان ستاندارتتار بولماؤعا ءتيئس.
مةملةكةتتة ءبارئ دة تةث بولؤعا ءتيئس. ةتنوستئق نةمةسة باسقا دا بةلگئلةر بويئنشا جاقسئ نةمةسة جامان دةگةن بولماؤعا ءتيئس.
بذل ماسةلة مةن ءذشئن دةكلاراتيأتئ ةمةس. ةگةر بئرةؤگة ةتنوستئق بةلگئسئ بويئنشا قئسئم جاسالسا، وندا بذكئل قازاقستاندئقتارعا قئسئم جاسالدئ دةپ ةسةپتةؤ كةرةك.
ةشقانداي ةتنوسقا ةشقانداي ارتئقشئلئق بولمايدئ جانة بولماؤعا ءتيئس، بارلئعئنئث قذقئقتارئ مةن مئندةتتةرئ بئردةي.
ءبئز تةث مذمكئندئكتةر قوعامئن، ءبارئ زاث الدئندا بئردةي بولاتئن قوعامدئ قذرؤدامئز.
ءبئز ةشقاشان وقؤعا ءتذسؤ، جذمئسقا تذرؤ جانة قئزمةت بابئندا ءوسؤ ةتنوستئق بةلگئ ارقئلئ شةشئلةدئ دةگةندئ ويعا دا الماؤعا ءتيئسپئز.
مةن ذكئمةت پةن اكئمدةردئث ةثبةك ساياساتئنا تارتئپ ةنگئزؤئن تالاپ ةتةمئن. جذمئسقا، اسئرةسة جةرگئلئكتئ بيلئك ورگاندارئنا ةتنوستئق ةرةكشةلئكتةرئنة قاراماستان، ذزدئكتةر الئنؤئ كةرةك. ولشةم بئرةؤ عانا - وتة جوعارئ ةتيكا جانة كاسئبيلئك. مينيسترلئكتةر مةن اكئمدئكتةردئث بارلئق بؤئندارئندا كادر تاثداؤدا بايقالاتئن ءبئرجاقتئلئقتئ تذزةؤ كةرةك.
ءبئزدئث قوعامئمئزدا «ارتئق» نةمةسة «بوتةن»، «بئزدئكئ» نةمةسة «بئزدئكئ ةمةس» دةگةن بولماؤعا ءتيئس. ءبئز ةلئمئزدئث بئردة-ءبئر ازاماتئن سئرتتا قالدئرا المايمئز. ءاربئر قازاقستاندئق بيلئكتئث قولدايتئنئن جانة تئرةك ةكةنئن سةزئنؤگة ءتيئس.
ذلتتاردئث ةتنوسارالئق كةلئسئمئنة سئنا قاعؤعا تئرئساتئنداردئث بارلئعئ دا زاثمةن قؤدالانادئ.
مذندا ةرةكشة جاؤاپكةرشئلئك بئزدةرگة، قازاقتارعا ارتئلادئ.
قازاقستان - ءبئزدئث قاسيةتتئ مةكةنئمئز.
كةيئنگئ ذرپاق وسئناؤ قاستةرلئ ولكةدة ءومئر ءسذرئپ، وركةن جاياتئن بولادئ.
قازاق جةرئنة تاعدئردئث جازؤئمةن الؤان ءتذرلئ ذلت وكئلدةرئ قونئس اؤداردئ.
ءبئز ولارعا قذشاعئمئزدئ اشئپ، قازاقي قوناقجايلئلئقپةن قارسئ الدئق.
ولار ءبئزدئث ةلئمئزدة ءوسئپ-ءونئپ، باؤئرلارئمئزعا اينالدئ.
قازئر ءبئز كوپ ذلتتئ سيپاتئ بار، ءبئرتذتاس ةلمئز.
جاهاندانؤ ءداؤئرئ - كوپذلتتئ مةملةكةتتةر ءداؤئرئ.
بذل - الةمدئك ذردئس.
ةلئمئزدئث دامؤئنا بارشا ذلت پةن ذلئس وكئلدةرئ بئرگة ذلةس قوستئ.
ةندةشة، تاؤةلسئز قازاق ةلئنئث ازاماتتارئن الالاؤعا، باؤئرلاستئعئن بذزؤعا ةشكئمنئث حاقئسئ جوق.
بارلئق ذلت وكئلدةرئمةن ءتئل تابئسئپ، تاتؤ-ءتاتتئ، بةيبئتشئلئك پةن كةلئسئمدة ءومئر ءسذرؤ - بارشا قازاقتئث باستئ قاعيداسئ بولؤئ شارت.
ءوز حالقئن سذيةتئن ادام، ءوز جذرتئنا جاقسئلئق تئلةگةن جان وزگة حالئقتاردئ اشئندئرمايدئ، ءوز ذلتئن ةشكئمگة قارسئ قويمايدئ.
ءبئز ةل يةسئ رةتئندة بيئك بولا بئلسةك، وزگةلةرگة سئيلئ بولامئز.
ءتئل تؤرالئ جاؤاپكةرشئلئگئ جوعارئ ساياسات ءبئزدئث قوعامئمئزدئ ودان ءارئ ذيئستئرا تذسةتئن باستئ فاكتور بولؤعا ءتيئس.
ءبئز الداعئ ؤاقئتتا دا مةملةكةتتئك ءتئلدئ دامئتؤ جونئندةگئ كةشةندئ شارالاردئ جذزةگة اسئرؤدئ تاباندئلئقپةن جالعاستئرا بةرةمئز.
كةز كةلگةن ءتئل وزگة تئلمةن قارئم-قاتئناسقا تذسكةندة عانا ءوسئپ، وركةن جاياتئنئن ءاردايئم ةستة ساقتاعان ءجون.
وسئ زامانعئ عئلئمي تةرمينولوگيانئث نةگئزئن لاتئن تئلئنةن ةنگةن سوزدةر قذراسا، اقپاراتتئق تةحنولوگيا دامئعان قازئرگئ داؤئردة كذن سايئن دةرلئك اعئلشئن ءتئلئ دذنية ءجذزئ حالئقتارئنئث تئلدةرئنة جاثا سوزدةر مةن ذعئمدار ارقئلئ باتئل ةنؤ ذستئندة. بذل ذدةرئستةن ءبئز دة تئس قالماؤئمئز كةرةك.
قازاق ءتئلئنئث وسئ زاماننئث بيئك تالابئنا ساي، باي تةرمينولوگيالئق قورئن جاساعان سوث ونئ رةت-رةتئمةن، كةزةث-كةزةثئمةن قوعامدئق ءومئردئث بار سالاسئنا باتئل ةنگئزؤئمئز كةرةك.
مةملةكةتتئك تئلمةن قاتار قازاقستاندا تذراتئن بارلئق ذلتتار مةن ذلئستاردئث ءتئلئن، مادةنيةتئن جانة سالت-ءداستذرئن دامئتؤعا بارئنشا جاعداي جاساؤدئ الداعئ ؤاقئتتا دا جالعاستئرا بةرةتئن بولامئز.
ءذشئنشئ. قازاق ءتئلئ جانة تئلدةردئث ءذش تذعئرلئلئعئ.
جاؤاپكةرشئلئكتئ ءتئل ساياساتئ قازاق ذلتئن بئرئكتئرؤشئ باستئ فاكتورلاردئث ءبئرئ بولئپ تابئلادئ.
(1) قازاق ءتئلئ - ءبئزدئث رؤحاني نةگئزئمئز.
ءبئزدئث مئندةتئمئز - ونئ بارلئق سالادا بةلسةندئ پايدالانا وتئرئپ دامئتؤ. ءبئز ذرپاقتارئمئزعا بابالارئمئزدئث سانداعان بؤئنئنئث تاجئريبةسئنةن ءوتئپ، ءبئزدئث دة ذيلةسئمدئ ذلةسئمئزبةن تولئعا تذسةتئن قازئرگئ ءتئلدئ مذراعا قالدئرؤعا ءتيئسپئز. بذل - ءوزئن قادئرلةيتئن ءاربئر ادام دةربةس شةشؤگة ءتيئس مئندةت.
مةملةكةت ءوز تاراپئنان مةملةكةتتئك ءتئلدئث پوزيسياسئن نئعايتؤ ءذشئن كوپ جذمئس اتقارئپ كةلةدئ. قازاق ءتئلئن كةثئنةن قولدانؤ جونئندةگئ كةشةندئ شارالاردئ جذزةگة اسئرؤدئ جالعاستئرؤ كةرةك.
ءبئز 2025 - جئلدان باستاپ ءالئپبيئمئزدئ لاتئن قارپئنة، لاتئن الئپبيئنة كوشئرؤگة كئرئسؤئمئز كةرةك. بذل - ذلت بولئپ شةشؤگة ءتيئس پرينسيپتئ ماسةلة. ءبئر كةزدة تاريح بةدةرئندة ءبئز مذنداي قادامدئ جاساعانبئز.
بالالارئمئزدئث بولاشاعئ ءذشئن وسئنداي شةشئم قابئلداؤعا ءتيئسپئز جانة بذل الةممةن بئرلةسة تذسؤئمئزگة، بالالارئمئزدئث اعئلشئن ءتئلئ مةن ينتةرنةت ءتئلئن جةتئك يگةرؤئنة، ةث باستئسئ - قازاق ءتئلئن جاثعئرتؤعا جاعداي تؤعئزادئ.
ءبئز قازاق ءتئلئن جاثعئرتؤدئ جذرگئزؤگة ءتيئسپئز. ءتئلدئ زامانعا ساي ذيلةستئرئپ، تةرمينولوگيا ماسةلةسئنةن كونسةنسؤس ئزدةؤ كةرةك. سونئمةن قاتار، ابدةن ورنئققان حالئقارالئق جانة شةت تئلئنةن ةنگةن سوزدةردئ قازاق تئلئنة اؤدارؤ ماسةلةسئن ءبئرجولا شةشؤ قاجةت. بذل ماسةلة وقشاؤلانعان قايراتكةرلةردئث ورتاسئندا شةشئلمةؤگة ءتيئس. ذكئمةت مذنئ رةتتةگةنئ ءجون.
بذكئل الةمدة بئردةي قابئلدانعان تةرميندةر بار. ولار كةز كةلگةن ءتئلدئ بايئتادئ. ءبئز ءومئردئ ءوزئمئز كذردةلةندئرة تذسةمئز، تذسئنبةستئككة بوي الدئرئپ، اقئل-ويدئ ساپئرئلئستئرامئز، كونةرگةن سوزدةردئث شئرماؤئنان شئقپايمئز. مذنداي مئسالدار از ةمةس.
مةن قازئرگئ تئلدة جازئلعان كةمئندة جذزدةگةن قازئرگئ كئتاپتاردئث ءتئزئمئن جاساپ، قازاق تئلئنة قازئرگئشة اؤدارؤدئ ذسئنامئن. بالكئم، جاستار اراسئندا كونكؤرس جاريالاؤ كةرةك شئعار: وزدةرئنة نة نارسة قئزئقتئ ءارئ پايدالئ ةكةنئن ولار دا ايتسئن.
***
قازاق ءتئلئن دامئتؤ ساياساتئ ودان جةرئنؤگة، ءتئپتئ قازاقتاردئث وزدةرئنئث بويدئ اؤلاعئراق ذستاؤئنا ئقپال ةتپةؤئ كةرةك. كةرئسئنشة، ءتئل قازاقستان حالقئن بئرئكتئرؤشئ بولؤعا ءتيئس. بذل ءذشئن ءتئل ساياساتئن ساؤاتتئ جانة دايةكتئ، قازاقستاندئقتار سويلةسةتئن بئردة-ءبئر تئلگة قئسئم جاساماي جذرگئزؤ كةرةك.
سئزدةر ءبئزدئث ساياساتئمئز تؤرالئ - 2025- جئلعا قاراي قازاقستاندئقتاردئث 95 پايئزئ قازاق ءتئلئن بئلؤگة ءتيئس ةكةندئگئن بئلةسئزدةر.
بذل ءذشئن قازئر بارلئق جاعداي جاسالعان.
قازئردئث وزئندة ةلئمئزدةگئ وقؤشئلاردئث 60 پايئزدان استامئ مةملةكةتتئك تئلدة وقيدئ. مةملةكةتتئك ءتئل بارلئق مةكتةپتةردة وقئتئلادئ. بذل - ةگةر بالا بيئل مةكتةپكة بارسا، ةندئ ون-ون ةكئ جئلدان سوث جاپپاي قازاقشا بئلةتئن قازاقستاندئقتاردئث جاثا ذرپاعئ قالئپتاسادئ دةگةن ءسوز.
قازاقستاننئث بولاشاعئ - قازاق تئلئندة.
قازاق ءتئلئ 2025- جئلعا قاراي ءومئردئث بارلئق سالاسئندا ذستةمدئك ةتئپ، كةز كةلگةن ورتادا كذندةلئكتئ قاتئناس تئلئنة اينالادئ.
وسئلاي تاؤةلسئزدئگئمئز بذكئل ذلتتئ ذيئستئراتئن ةث باستئ قذندئلئعئمئز - تؤعان ءتئلئمئزدئث مةرةيئن ذستةم ةتة تذسةدئ.
تاؤةلسئزدئگئن العان تذستا ةلئمئزدةگئ قازاقتئث سانئ 6،8 ميلليون نةمةسة 41 % بولسا، قازئر 11 ميلليونعا جةتئپ، 65 %-دان استئ.
قازاقتئث سانئ 4 ميلليونعا ارتتئ.
ةگةر ءاربئر قازاق انا تئلئندة سويلةؤگة ذمتئلسا، ءتئلئمئز الدةقاشان اتا زاثئمئزداعئ مارتةبةسئنة لايئق ورنئن يةلةنةر ةدئ.
قازاق ءتئلئ تؤرالئ ايتقاندا، ءئستئ الدئمةن وزئمئزدةن باستاؤئمئز كةرةكتئگئ ذمئت قالادئ.
ذلتتئق مذددةگة قئزمةت ةتؤ ءذشئن اركئم وزگةنئ ةمةس، الدئمةن ءوزئن قامشئلاؤئ ءتيئس.
تاعئ دا قايتالاپ ايتايئن: قازاق قازاقپةن قازاقشا سويلةسسئن.
سوندا عانا قازاق ءتئلئ بارشا قازاقستاندئقتاردئث جاپپاي قولدانئس تئلئنة اينالادئ.
تئلگة دةگةن كوزقاراس، شئنداپ كةلگةندة، ةلگة دةگةن كوزقاراس ةكةنئ داؤسئز.
سوندئقتان وعان بةي-جاي قارامايئق.
قازاق ءتئلئ جاپپاي قولدانئس تئلئنة اينالئپ، شئن مانئندةگئ مةملةكةتتئك ءتئل مارتةبةسئنة كوتةرئلگةندة، ءبئز ةلئمئزدئ قازاق مةملةكةتئ دةپ اتايتئن بولامئز.
(2) قازئر ءبئز بالالارئمئز قازاق تئلئمةن قاتار ورئس جانة اعئلشئن تئلدةرئن دة بةلسةندئ مةثگةرؤ ءذشئن جاعداي جاساؤعا شارالار قابئلداپ جاتئرمئز.
ءذش تئلدئلئك مةملةكةتتئك دةثگةيدة ئنتالاندئرئلؤئ كةرةك.
ورئس تئلئنة جانة كيريلليساعا ءبئز قازاق تئلئنة قانداي قامقورلئقپةن قاراساق، سونداي قامقورلئقپةن قاراؤئمئز كةرةك. ورئس ءتئلئن ءبئلؤ - ءبئزدئث ذلتئمئزدئث تاريحي ارتئقشئلئعئ ةكةنئ بارشاعا بةلگئلئ.
ءدال وسئ ورئس ءتئلئ ارقئلئ قازاقستاندئقتار بئرنةشة عاسئر بويئ قوسئمشا ءئلئم الئپ، ةل ئشئندة دة، شةت جةرلةردة دة ءوز دذنيةتانئمدارئ مةن ارالاساتئن ورتاسئن كةثةيتئپ كةلة جاتقانئن جوققا شئعارماؤعا ءتيئسپئز.
ءبئز اعئلشئن ءتئلئن يگةرؤدة سةرپئلئس جاساؤئمئز كةرةك. قازئرگئ الةمنئث وسئ «لينگأا فرانكاسئن» مةثگةرؤ ءبئزدئث ةلئمئزدئث ءاربئر ازاماتئنا ومئردةگئ شةكسئز جاثا مذمكئندئكتةردئ اشادئ.
ءتورتئنشئ. مادةنيةت، ءداستذر جانة دارالئق
ءداستذر مةن مادةنيةت - ذلتتئث گةنةتيكالئق كودئ.
پاتشالئقتئث، توثكةرئس ءدذمپؤئ مةن توتاليتاريزمنئث بارلئق اؤئرتپالئعئ مةن قيئنشئلئقتارئنا قاراماستان، ءبئزدئث ةلئمئزدئث اؤماعئندا تذراتئن قازاقتار جانة باسقا دا حالئقتاردئث وكئلدةرئ وزدةرئنئث مادةني ةرةكشةلئكتةرئن ساقتاي الدئ.
تاؤةلسئزدئك جئلدارئندا، جاهاندانؤ مةن أةستةرندةنؤگة قاراماستان، ءبئزدئث مادةني ئرگةتاسئمئز بةكي ءتذستئ.
قازاقستان - بئرةگةي ةل. ءبئزدئث قوعامدا ءارتذرلئ مادةني ةلةمةنتتةر ءبئر-بئرئمةن بئرئككةن جانة ءبئرئن-ءبئرئ تولئقتئرئپ تذرادئ، بئرئنة-ءبئرئ ءنار بةرئپ تذرادئ.
ءبئز ءوزئمئزدئث ذلتتئق مادةنيةتئمئز بةن داستذرلةرئمئزدئ وسئ ءارالؤاندئعئمةن جانة ذلئلئعئمةن قوسئپ قورعاؤئمئز كةرةك، مادةني يگئلئگئمئزدئ بولشةكتةپ بولسا دا جيناستئرؤئمئز كةرةك.
بئرلئگئ بار ةل وزادئ، بئرلئگئ جوق ةل توزادئ.
بذل - تاريح زاثئ.
سوندئقتان قازاقتئث بئرلئگئ - ةلدئگئمئزدئث كئلتئ، ةث باستئ ماسةلةسئ.
ةل بئرلئگئ - ةث اسئل قاسيةت.
بئرلئك، ئنتئماق، سابئرلئلئق پةن پاراساتتئلئق ةث الدئمةن وزئمئزگة - قازاقتارعا كةرةك.
قازاقتئ ةشؤاقئتتا سئرتتان جاؤ العان ةمةس.
قازاق السئرةسة، الاؤئزدئقتان السئرةگةن، كذشةيسة، بئرلئكتةن كذشةيگةن.
ذيدئث بةرةكةسئ قابئرعاسئنئث قيؤئمةن ةمةس، تةثئنئث جيؤئمةن، وتباسئنداعئ سئيلاستئقپةن، تاتؤلئقپةن كئرةدئ.
مةملةكةت تة سولاي.
قازاقستاننئث ةلدئگئ اسقان، ةرلئگئ تاسقان، كةمةل دة كةلئستئ ةلگة اينالؤئنا بئزدةن - قازاقتاردان ارتئق مذددةلئ كئم بار؟!
قازاقتئث ئشكئ تذتاستئعئن بذزعئسئ كةلةتئن رؤشئلدئق، جةرشئلدئك اثگئمةمةن ةل بئرلئگئن بذلدئرگئسئ كةلةتئن كذشتةردئث پايدا بولؤئ ةلباسئ رةتئندة مةنئ الاثداتپاي قويمايدئ.
ونداي جئمئسقئ نيةتتئلةردئث ايقايئنا قذلاق اسئپ، ايتاعئنا ئلةسكةن جان ءار اتانئث شةجئرةسئن اسپةتتةپ، ءار جاققا تارتقانئن اثداماي قالؤئ مذمكئن.
رؤ مةن تايپاعا ءبولئنؤ - ذلتتئق تذتاستئقتان ايئرئلؤدئث وتة قاؤئپتئ ءتذرئ.
قازاق شةجئرةسئنئث تذپكئ ءمانئن ذمئتپاؤ كةرةك، الئپ داراقتئث بذتاقتارئ سياقتئ كذللئ رؤلاردئث ءتذبئن قؤا كةلگةندة، بارلئعئ ءبئر عانا ذلئ تامئرعا - قازاق دةگةن ذلتقا بارئپ تئرةلةدئ.
قاي شةجئرةنئ الئپ قاراساثئز دا، ول قازاقتئث بئرلئگئن، تذتاستئعئن ايگئلةيدئ.
شةجئرة - قازاقتئ بولشةكتةيتئن ةمةس، كةرئسئنشة، بئرئكتئرةتئن ذعئم.
بارشا ادامزاتتئث ادام اتادان باستالاتئنئ سياقتئ، بذكئل قازاقتئث شةجئرة اتاؤلئسئ اتام قازاقتان باستاؤ الاتئنئن ءاربئر قازاق جذرةگئنئث تورئندة ذستاؤعا ءتيئس.
تةك بئرلةسئپ قانا، بذكئل حالئقتئث كذش-جئگةرئن بئرئكتئرئپ قانا ءبئز العا باسا الامئز.
بئرلئگئ بةرةكةلئ، تئرلئگئ مةرةكةلئ، ئنتئماعئ جاراسقان ةلدئث عانا ئرئسئ مةن تابئسئ مول بولماق.
بةسئنشئ. ذلتتئق ينتةلليگةنسيانئث رولئ
ءبئز مةملةكةتتئلئگئمئزدئث رؤحاني ماسةلةلةر ةكونوميكالئق، ماتةريالدئق ماسةلةلةردةن ةشبئر كةم باعالانبايتئن دامؤ كةزةثئنة كةلئپ وتئرمئز.
رؤحاني دامؤدا نةگئزگئ رولگة ءارقاشان ينتةلليگةنسيا ية.
2050 - جئلعئ قازاقستان پروگرةسسيأتئ يدةالدار قوعامئ بولؤعا ءتيئس.
ءبئزدئث قوعامئمئزدئث قازئرگئ كوزقاراستارئنئث نةگئزئن ءدال وسئ ينتةلليگةنسيا بةرؤئ كةرةك.
(1) ينتةلليگةنسيا قالئپتاسقان مةملةكةت كةزةثئندة جاثا جالپئذلتتئق قذندئلئقتار جاساؤدا الدئثعئ قاتارلئ كذش بولؤئ كةرةك. ولار زامانعا ساي جانة بولاشاققا قذلشئنئستئ بولؤعا ءتيئس.
ءبئز جاستارئمئز باعئت الئپ، بوي تذزةؤگة ءتيئس ءوز زامانئمئزدئث جاثا قاهارماندارئن كورسةتؤ جانة جاساؤئمئز كةرةك.
(2) ينتةلليگةنسيا مةنئث پايئمداؤئمداعئ قازاقستان-2050 جاثا ساياسي باعئتئ نةگئزئندة ةل بولاشاعئنئث مةنتالدئ، دذنيةتانئمدئق ذلگئسئن جوبالاؤدا نةگئزگئ رولدئ قولعا الا الادئ جانة الؤعا ءتيئس.
(3) ءبئز ذلتتئث تاريحي ساناسئن قالئپتاستئرؤ جذمئسئن جالعاستئرؤئمئز كةرةك.
بذكئل قازاقستاندئق بئرةگةيلئك ءبئزدئث حالقئمئزدئث تاريحي ساناسئنئث وزةگئنة اينالؤعا ءتيئس.
بذگئندة كةز كةلگةن ةتنوسقا جاتاتئن نةمةسة ءدئندئ ذستاناتئن قازاقستاندئق - ءوز ةلئنئث تةث قذقئقتئ ازاماتئ.
قازاق حالقئ جانة مةملةكةتتئك ءتئل دامؤ ذستئندةگئ قازاقستاندئق ازاماتتئق تذتاستئقتئث بئرئكتئرؤشئ ذيئتقئسئ بولئپ كةلةدئ.
ءبئز: «مةن - قازاقستاندئقپئن، ءوز ةلئمدة مةن ءذشئن بارلئق ةسئك اشئق!» - دةپ ايتا الاتئن ادئلةتتئ قوعام قذرئپ جاتئرمئز.
بذگئندة ءبئزدئث ازاماتتار ءذشئن بارلئق ةسئك، بارلئق مذمكئندئك، بارلئق جول اشئق.
ءبئز كوپپئز جانة ءبارئمئز - ءبئر ةلمئز، ءبئر حالئقپئز.
ءوز ةلئنة پايداسئن تيگئزؤ، ءوز وتانئنئث تاعدئرئنا جاؤاپتئ بولؤ - ءاربئر جاؤاپتئ ساياساتكةر ءذشئن، ءاربئر قازاقستاندئق ءذشئن پارئز جانة ابئروي.
ءبئز بئرلئك پةن تاتؤلئق قذندئلئقتارئن قوعامنئث ئرگةتاسئنا، قازاقستاندئق ةرةكشة تولةرانتتئلئقتئث نةگئزئنة اينالدئردئق.
ءبئز وسئ قذندئلئقتاردئ قازاقستاندئقتاردئث ءاربئر بولاشاق بؤئنئنا ايالاي ذسئنؤئمئز كةرةك.
التئنشئ. 21 - عاسئرداعئ قازاقستانداعئ ءدئن
بذگئندة ءبئزدئث حالقئمئز ءذشئن ءداستذرلئ ةمةس ءدئني جانة جالعان ءدئني اعئمدار ماسةلةسئ وتكئر تذر.
جاستارئمئزدئث ءبئر بولئگئ ومئرگة وسئ جات جالعان ءدئني كوزقاراستئ كوزسئز قابئلدايدئ، ويتكةنئ، ءبئزدئث قوعامنئث ءبئر بولئگئندة شةتتةن كةلگةن جالعان ءدئني اسةرلةرگة يممؤنيتةتئ ءالسئز.
ءبئزدئث كونستيتؤسيا سةنئم بوستاندئعئنا كةپئلدئك بةرةدئ، بذل - فاكت. ءبئراق، وزدةرئثئز بئلةتئندةي، شةكسئز ةركئندئك دةگةن بولمايدئ. ول دةگةنئمئز - حاوس. بارلئعئ دا كونستيتؤسيا مةن زاثدار اياسئندا بولؤعا ءتيئس.
اركئمنئث تاثداؤ قذقئعئ بار. ءدئني تاثداؤعا وتة ذلكةن جاؤاپكةرشئلئكپةن قاراؤ كةرةك، ويتكةنئ، ادامنئث ومئرلئك سالتئ، تذرمئسئ، كوپ جاعدايدا بذكئل ءومئرئ سوعان بايلانئستئ.
بذگئندة، ينتةرنةت پةن جوعارئ تةحنولوگيالار عاسئرئندا، اقپاراتتار تاسقئنداعان زاماندا، «سذزگئ» ادامنئث ئشئندة بولؤ كةرةك.
ئشكئ «سذزگئ» سذراقتار قويئپ وتئرؤعا ءتيئس: انالارئمئز، اپكة-قارئنداستارئمئز، قئزدارئمئز ورامالعا ورانئپ الئپ، باسقا حالئقتاردئث كيئمئن كيگةنئ بئزگة كةرةك پة؟ بئزبةن ءبئر داستارقاندا وتئرئپ تاماق ئشپةؤگة ءتيئس پة؟ كولئك جذرگئزبةؤئ كةرةك پة؟ مذنئث ءبارئ - باسقا ةلدةردئث ورنئققان داستذرلةرئ، ءبئزدئث دالامئزدا ونداي داستذرلةر ةشقاشان بولعان ةمةس. كلاسسيكانئ وقئثئزدار، فيلمدةردئ كورئثئزدةر.
ءبئزدئث ايةلدةردة ذلتتئق تاكاپپارلئق، قالئپتاسقان كيئنؤ ءستيلئ بار، ونئ ولار يبالئلئقپةن ذستانا بئلةدئ جانة ءبئز، ةرلةر، ايةلدةردئث وسئ قاسيةتئن ءجيئ تةرئس پايدالانامئز.
ءبئز مذسئلمانبئز، ونئث ئشئندة ءابؤ حانيفا ءمازهابئن ذستاناتئن سذننيتتةرمئز.
بابالارئمئز ذستانعان بذل جول ذلتتئق سالت-ءداستذردئ، اتا-انانئ سئيلاؤعا نةگئزدةلگةن.
ةندةشة، بذگئنگئ ذرپاق تا الةمدةگئ ةث ئزگئ ءدئن - يسلام ءدئنئن قادئرلةي وتئرئپ، اتا ءداستذرئن ارداقتاعانئ ابزال.
قازئر كةيبئر سئرتقئ كذشتةر جاستارئمئزدئ يسلام ءدئنئنئث حاق جولئنان اداستئرئپ، تةرئس باعئتقا تارتؤعا تئرئسؤدا.
مذنداي ذلتتئق تابيعاتئمئزعا جات كةلةثسئزدئكتةردةن بويئمئزدئ اؤلاق سالؤئمئز كةرةك.
ءبئز مذسئلمان ذمبةتئنئث ءبئر بولئگئ ةكةنئمئزدئ ماقتان تذتامئز. ول - ءبئزدئث ءداستذرئمئز. ءبئراق بئزدة زايئرلئ قوعامنئث داستذرلةرئ دة بار ةكةنئن، قازاقستان زايئرلئ مةملةكةت ةكةنئن ذمئتپاؤئمئز كةرةك.
ءبئز ةلدئث داستذرلةرئ مةن مادةني نورمالارئنا سايكةس كةلةتئن ءدئني سانا قالئپتاستئرؤئمئز كةرةك. ءبئز ءوزئن ءوزئ ذستاؤدئث ةرةكشة ذلگئلةرئن الؤعا ءتيئسپئز. مةن جاريا ةتئپ وتئرعان ستراتةگيا ءبئزدئث حالقئمئزدئ ورتا عاسئرلاردا ةمةس، 21 - عاسئردا ءومئر سذرؤگة دايئندايدئ.
***
مةملةكةت پةن ازاماتتار راديكاليزمنئث، ةكسترةميزمنئث جانة تةرروريزمنئث بارلئق تذرلةرئ مةن بوي كورسةتؤلةرئنة قارسئ ءبئرتذتاس شةپ قذرؤعا ءتيئس.
ءدئني ةكسترةميزم قاؤپئ ةرةكشة الاثداؤشئلئق تؤدئرئپ وتئر. ءدئنباسئلار دا ورتاق الاثداؤشئلئق بئلدئرؤدة.
ءبئز جاراتؤشئعا دةگةن كئرشئكسئز سةنئمنئث اگرةسسيالئ جانة قئرئپ-جويعئش فاناتيزممةن الماسؤئنا جول بةرمةؤئمئز كةرةك.
سوقئر فاناتيزم ءبئزدئث بةيبئت سذيگئش حالقئمئزدئث پسيحولوگياسئ مةن دئلئنة مذلدة جات. ول قازاقستاننئث مذسئلماندارئ ذستاناتئن حانافي ءازهابئنا قاراما-قايشئ.
قازاقستانداعئ ةكسترةميزم مةن تةرروريزمدة يدةيالئق ةمةس، قئلمئستئق نةگئز بار. جالعان ءدئني كوپئرمةلئكتئث ارتئندا قوعامنئث نةگئزئن كذل-تالقان ةتكئسئ كةلةتئن قئلمئستئق ءئس-ارةكةت جاسئرئنئپ جاتئر.
بذل - ءبئزدئث ةلئمئزدةگئ بةيبئتشئلئك پةن تذراقتئلئققا شابؤئل. بذل - ءبئزدئث مةملةكةتتئگئمئز بةن ازاماتتئق كةمةلدئگئمئزدئث مئقتئلئعئنئث سئنعا ءتذسؤئ.
ءبئز ءدئني راديكاليزم مةن ةكسترةميزمنئث پايدا بولؤئن بةيتاراپتاندئرؤ ماقساتئندا زاثدارئمئزدئ جةتئلدئرؤئمئز كةرةك. ءبئز تةرروريزمگة قارسئ زاثداردئ دا جةتئلدئرؤگة ءتيئسپئز. مةملةكةت قايدان بوي كوتةرسة دة، راديكاليزم مةن ةكسترةميزمنئث جولئن كةسؤ كةرةك.
ءبئز الةؤمةتتئك، ةتنوستئق جانة ءدئني شيةلةنئستةر مةن قاقتئعئستاردئ ةثسةرؤدئث جاثا سةنئمدئ مةحانيزمدةرئن جاساؤئمئز كةرةك. ءداستذرلئ ةمةس سةكتالار مةن كذماندئ جالعان ءدئني اعئمداردئث ءئس-ارةكةتئن قاتاث تذردة تئيئپ وتئرؤ قاجةت.
ءبئز قوعامدا، اسئرةسة، جاستار اراسئندا ءدئني ةكسترةميزم پروفيلاكتيكاسئن كذشةيتؤئمئز كةرةك.
الةمدئك جانة ءداستذرلئ دئندةر كوشباسشئلارئنئث سيةزئ بةرةتئن ارتئقشئلئقتاردئ دا پايدالانؤئمئز كةرةك. وسئ اثگئمةلةسؤ الاثئنئث بازاسئندا ءدئني ئثعايداعئ داؤلاردئ شةشؤدئث جاثا پلاتفورماسئن جاساؤئمئز قاجةت.
ءبئز ءدئني جانة ةتنوستئق داؤلاردئ شةشؤ ءذشئن ايماقتاعئ ئستئق نذكتةلةردة، ذلكةن تاياؤ شئعئس اياسئندا، ءتئپتئ ودان دا اؤقئمدئ دةثگةيدة ارا اعايئندئق جاساؤعا دايئن بولؤئمئز كةرةك.
ءبئزدئث مةملةكةتئمئزدئث زايئرلئ كةلبةتئ - قازاقستاننئث تابئستئ دامؤئنئث ماثئزدئ شارتئ.
مذنئ قازاقستاننئث قازئرگئ جانة بولاشاق ساياساتكةرلةرئ، بارلئق قازاقستاندئقتار ايقئن تذسئنؤگة ءتيئس.
ذكئمةتكة مةنئث اكئمشئلئگئممةن بئرلةسئپ، ءدئني ةكسترةميزممةن جانة تةرروريزممةن كذرةس جونئندةگئ مةملةكةتتئك باعدارلاما دايئنداؤدئ تاپسئرامئن.
سويتة تذرئپ، مةن ذلتتئ دا ساقتاندئرعئم كةلةدئ. ةكسترةميزممةن كذرةس ايتةؤئر جازئقتئنئ ئزدةپ تابؤعا اينالئپ كةتپةؤگة جانة دئنمةن كذرةسكة جالعاسئپ كةتپةؤگة ءتيئس.
ءدئن ماسةلةلةرئندة ويلاستئرئلعان قادام جانة وتة مذقياتتئلئق قاجةت. مةملةكةت ءدئني بئرلةستئكتةردئث ئشكئ ئسئنة ارالاسپاؤعا ءتيئس. ءبئز ذيات، تولةرانتتئلئق جانة توزئمدئلئك ةركئندئگئ پرينسيپتةرئن قاستةر تذتؤئمئز كةرةك.
قذرمةتتئ قازاقستاندئقتار!
مةنئث وتانداستارئم!
بذگئنگئ جولداؤئمدا مةن سئزدةردئث ءارقايسئلارئثئزعا ءسوز ارنايمئن.
ةل الدئندا ءئرئ ماسةلةلةر تذر. مةن ءبئزدئث تابئستئ بولاتئنئمئزعا سةنئمدئمئن.
بولاشاقتئث قازاقستانئن مةن قالاي ةلةستةتةمئن؟
مةن 2050 - جئلعئ قازاقستاندئقتار - ءذش تئلدة سويلةيتئن ءبئلئمدئ، ةركئن ادامداردئث قوعامئ ةكةنئنة تولئق سةنئمدئمئن.
ولار - الةمنئث ازاماتتارئ. ولار ساياحاتتاپ جذرةدئ. ولار جاثا ءبئلئم مةثگةرؤگة قذشتار. ولار ةثبةكسذيگئش. ولار - ءوز ةلئنئث پاتريوتتارئ.
مةن 2050 - جئلعئ قازاقستان - جالپئعا ورتاق ةثبةك قوعامئ ةكةنئنة سةنئمدئمئن. ول - بارلئعئ دا ادام يگئلئگئ ءذشئن جاسالاتئن، ةكونوميكاسئ مئقتئ مةملةكةت. ءبئلئم بةرؤ سالاسئ دا، دةنساؤلئق ساقتاؤ سالاسئ دا ذزدئك. بةيبئتشئلئك پةن تئنئشتئق سالتانات قذرعان. ازاماتتارئ ةركئن جانة تةث قذقئقتئ، ال بيلئگئ ءادئل. وندا زاث ذستةمدئك ةتةدئ.
مةن ءبئزدئث دذرئس باعئتپةن ئلگةرئلةپ بارا جاتقانئمئزعا سةنةمئن جانة ءبئزدئ ةشتةثة دة ءتذزؤ جولدان تايدئرا المايدئ.
ةگةر ءبئز كذشتئ بولساق، بئزبةن ساناساتئن بولادئ.
ةگةر ءبئز تاثعاجايئپقا سةنسةك نةمةسة باسقالارعا يةك ارتساق، قول جةتكئزگةن جةتئستئكتةرئمئزدئ جوعالتئپ الامئز.
بذگئن ءبئز ةث دذرئس تاثداؤ جاساؤعا ءتيئسپئز.
قئمباتتئ وتانداستار!
«قازاقستان 2050» جاثا ستراتةگيالئق باعئتئن جذزةگة اسئرؤدا بئزگة - قازاق حالقئنا ايرئقشا جاؤاپكةرشئلئك جذكتةلةدئ.
تاعئلئمئ مول تاريحئمئزبةن، ذلئ بابالاردئث ذلاعاتتئ ومئرئنةن الار تالئمئمئزبةن ءبئز الداعئ اسؤلاردان القئنباي اسامئز.
ذدةؤدئث سئرئ - بئرلئكتة،
جذدةؤدئث سئرئ - الاؤئزدئقتا.
وسئدان 3 عاسئر بذرئن اثئراقايدا بولعان ذلئ شايقاستا اتا-بابالارئمئز بئرلئكتئث قذدئرةتئ قانداي بولارئن وزئنة دة، وزگةگة دة دالةلدةگةن.
سئن ساعاتتا تؤعان ةلگة دةگةن پةرزةنتتئك پارئزدئ بارئنةن بيئك قويا بئلگةن.
سول شايقاستا توگئلگةن قان بارشا قازاقتئث تامئرئندا بار. ءبئزدئ ءبئر-بئرئمئزبةن بئرئكتئرةتئن دة، باؤئر ةتةتئن دة بابالاردئث بوستاندئق جولئندا توگئلگةن وسئ قانئ دةپ بئلةمئن.
ةلدئك مذرات جولئنداعئ ذلئ ةرلئك ءارقاشان اتالارئمئزدئث بويئنان تابئلعان.
بابالارئمئز ءتئرئ بولؤ ءذشئن ءبئر بولسا، ءبئز ءاردايئم ءئرئ بولؤ ءذشئن ءبئر بولؤئمئز كةرةك.
بةيبئت كذندةگئ بةلةستةردئ باعئندئرئپ، الداعئ سئنداردان سذرئنبةي وتةرئمئز، ةث الدئمةن، وزئمئزگة، بئرلئگئمئز بةن بةرةكةمئزگة بايلانئستئ.
ءبئز ءبارئمئز ءبئر اتانئث - قازاق حالقئنئث ذلئمئز.
ءبارئمئزدئث دة تؤعان جةرئمئز بئرةؤ - ول قاسيةتتئ قازاق دالاسئ.
بذل دذنيةدة ءبئزدئث ءبئر عانا وتانئمئز بار، ول - تاؤةلسئز قازاقستان.
ءبئز بولاشاققا كوز تئگئپ، تاؤةلسئز ةلئمئزدئ «ماثگئلئك ةل» ةتؤدئ مذرات قئلدئق.
«قازاقستان-2050» ستراتةگياسئ وسئناؤ ماثگئلئك جولداعئ بؤئندار بئرلئگئنئث، ذرپاقتار ساباقتاستئعئنئث كورئنئسئ.
تاؤةلسئز ةلدئ ءوز قولئمةن قذرعان بؤئننان باستالعان ذلئ ئستةردئ كةيئنگئ ذرپاقتئث لايئقتئ جالعاستئراتئنئنا كامئل سةنةمئن.
بابالاردئث ةرلئگئ، بذگئنگئ بؤئننئث ةرةن ئستةرئ جانة جاس ذرپاقتئث جاسامپازدئعئ اراسئندا ساباقتاستئق بولسا عانا، ءبئز «ماثگئلئك ةل» بولامئز.
سوندئقتان بارلئق بؤئن وكئلدةرئنة ءذن قاتامئن!
الدئمةن، الدئثعئ تولقئن - اعا بؤئن!
سئزدةردئث كورةگةندئكتةرئثئز بةن ومئرلئك تاجئريبةلةرئثئز كةيئنگئ بؤئننئث اقيقات جولئنان اداسپاي، العا باسؤئنا سةپتئگئن تيگئزةدئ.
ورتاثعئ بؤئن وتانداستارئم!
سئزدةردئث ةنشئلةرئثئزگة الئپ يمپةريانئث كذيرةپ، جاس، تاؤةلسئز مةملةكةتتئث تذلةگةن كةزةثئ ءدوپ كةلدئ.
سئزدةردئث كذردةلئ دة قيئن شةشئمدةر ارقئلئ جيناعان ولشةؤسئز تاجئريبةلةرئثئز - قيئندئقتاردان قئثباي وتؤئمئزگة قاجةتتئ باعا جةتپةس قازئنا.
ال كةيئنگئ تولقئن جاستارعا ايتارئم: سةندةر - بولاشاققا دةگةن ذكئلئ ذمئتئمئزدئث تئرةگئسئثدةر.
ءبئزدئث بذگئنگئ اتقارئپ جاتقان قئرؤار شارؤالارئمئز تةك سةندةر ءذشئن جاسالؤدا.
سةندةر تاؤةلسئز قازاق ةلئنئث پةرزةنتتةرئسئثدةر.
تاؤةلسئز ةلدة تؤئپ، تاؤةلسئز ةلدة تاربية الدئثدار.
سةندةردئث ازات ويلارئث مةن كةمةل بئلئمدةرئث - ةلئمئزدئ قازئر بئزگة كوز جةتپةس الئستا، قول جةتپةس قياندا كورئنةتئن تئث ماقساتتارعا اپاراتئن قذدئرةتتئ كذش.
مةن بارشا حالقئمدئ جارقئن بولاشاققا جول باستايتئن ادامزات بالاسئنئث ماثگئلئك قذندئلئقتارئ - ةرئك-جئگةر مةن ةثبةكسذيگئشتئك، ماقساتكةرلئك قاسيةتتةردئ بويعا سئثئرؤگة شاقئرامئن.
مةن 21-عاسئر قازاقستاننئث «التئن عاسئرئ» بولارئنا سةنةمئن.
بذل بةيبئتشئلئكتئث، تذراقتئلئق پةن گذلدةنؤدئث عاسئرئ بولادئ.
قازاقستان حالقئ ذلئ تاريحتئث يةسئ اتانؤعا لايئق.
ءبئز كوزدةگةن ماقساتئمئزعا مئندةتتئ تذردة جةتةمئز.
اثسارلئ ازاتتئعئمئز بةن تاؤ ةتةر تاؤةلسئزدئگئمئز باياندئ بولسئن!
ماثگئلئك ةل بولؤ جولئنداعئ ذلئ ئستةرئمئز جاثا داؤئرلةرگة جول اشسئن!
بارشالارئثئزعا باق-بةرةكة، وتباسئلارئثئزعا اماندئق تئلةيمئن.
استانا، اقوردا، 2012- جئل