كوكتەم-2017: تاسقىن سۋعا ايماقتار قالاي دايىندالدى
ەلدى مەكەندەردى تاسقىن سۋ باسۋدىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ت ج ك بولىمشەلەرىمەن بىرلەسىپ، الدىن الۋ شارالارىن وتكىزۋدە.
ق ر ءى ءى م ت ج ك باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا، ازىرگە جامبىل وبلىسىندا - 1100 قاراعاندى وبلىسىندا - 560، وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا - 5700، جالپى ۇزىندىعى 7360 مەتر ۋاقىتشا بوگەندەر تۇرعىزىلدى؛ 33880 دانا قۇم سالىنعان قاپ جينالدى جانە توسەلدى، سونىڭ ىشىندە اقمولا وبلىسىندا - 5880، جامبىل - 920، قاراعاندى - 8280، پاۆلودار - 3300، وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا - 15500 قاپ؛ 233395 تەكشە مەتر سۋ سورىلدى، سونىڭ ىشىندە اقمولا وبلىسىندا - 56664، شىعىس قازاقستان - 85321، قاراعاندى - 687,5، پاۆلودار - 89724، وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا - 998,5 تەكشە مەتر.
اپاتتىق- قۇتقارۋ جانە كەزەك كۇتتىرمەيتىن جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە 165 ادام، 41 تەحنيكا، 13 سۋ سورۋ قۇرىلعىسى جۇمىلدىرىلدى. 6 - ءساۋىر كۇنى مۇز كەپتەلىستەرىن بولدىرماۋ ماقساتىندا قاراعاندى وبلىسى بۇقار جىراۋ اۋدانىنداعى نۇرا وزەنىندە جانە قوستاناي وبلىسى تاران اۋدانىنداعى ايات وزەنىندە مۇز جارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا 6 اۆتوجول ۋچاسكەسىندە ەرىگەن قار سۋىنىڭ قۇيىلۋى ورىن العان. قاراعاندى وبلىسىنىڭ شەت اۋدانىندا شەرۋباي- نۇرا وزەنىندەگى سۋ دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋىنەن شوپا اۋىلىنا كىرمە جولدار ارقىلى سۋ قۇيىلدى.
تۇرعىندارمەن الدىن الا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. اۋىلدا تاماق ونىمدەرى، ءدارى- دارمەكتەر بار. ەلدى مەكەندى سۋ باسۋ قاۋپى جوق. سۋ قۇيىلعان اۋماقتارعا جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ بەكەتتەرى قويىلدى. قارقارالى اۋدانىندا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «قاراعاندى- اياگوز- بۇعاز» اۆتوجولىندا ەرىگەن قار سۋى دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋى سالدارىنان جول تورابى ارقىلى سۋ باسىپ قالدى. ول اۋماققا الدىن الۋ بەلگىلەرى ورناتىلدى. ەلدى مەكەندەرگە تونگەن قاۋىپ جوق. كولىك قۇرالدارىنىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋدى ج پ ق جۇزەگە اسىرادى.
ۇزىندىعى 1000 م بولاتىن بەكىتۋ بەلدىكتەرىن ورناتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، 1400 توننا قيىرشىق تاس توسەلدى. قارقارالى اۋدانىنداعى 1 اۆتوجول ۋچاسكەسىندە وبلىستىق ماڭىزى بار «ىنتالى- بەسوبا» جول تورابىن تاسقىن سۋ شايىپ كەتتى. جول قوزعالىسى 400 مەترلىك اينالما جول ارقىلى جۇرگىزىلۋدە. وبلىستىڭ بۇرىن شايىلعان 5 اۆتوجول ۋچاسكەسىندە قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. شەت اۋدانىندا وبلىستىق ماڭىزى بار «اقسۋ اياۋلى - قايراقتى - اعادىر - مويىنتى» اۆتوجولىنىڭ 20 شاقىرىمىنداعى جامان- سارىسۋ وزەنىندە سۋ دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋىنەن اۆتوجول كوپىرىنىڭ تىرەۋىشى جارىلىپ، كەيىنىرەك قيرادى. كولىك قوزعالىسى شەكتەلگەن جانە اينالما جول ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋدا. جاعدايدى باقىلاۋ مەن كەزەكشىلىك جۇمىستارىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جۇزەگە اسىرۋدا.
پاۆلودار وبلىسى باياناۋىل اۋدانىندا جەرگىلىكتى ماڭىزى بار «جاڭاجول- ەسكەلدى» اۆتوجولىنىڭ 3 شاقىرىمىندا ەرىگەن قار سۋى دەڭگەيى كوتەرىلىپ، جول تورابىن باسىپ قالدى. اۆتوجول كولىك قوزعالىسى ءۇشىن جابىق، ال اينالما جول ەكىباستۇز قالاسى ارقىلى جۇرگىزىلەدى. ەلدى مەكەندەرگە ەش ءقاۋىپ ءتونىپ تۇرعان جوق. تجد جەدەل- قۇتقارۋ جاساعى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جاعدايدى باقىلاۋ، كەزەكشىلىك جۇمىستارىن اتقارۋدا. جامبىل وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا جەرگىلىكتى ماڭىزداعى «ءشولدالا ا. - دوروجنيك جك» اۆتوجولىنان سۋ ءوتىپ جاتىر. كولىك قوزعالىسى شەكتەلگەن جانە اينالما جول ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ەلدى مەكەندەرگە ءقاۋىپ جوق. كەزەكشىلىكتى جانە جاعدايدى مونيتورينگ جاساۋ جۇمىسىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جۇزەگە اسىرۋدا. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى وتىرار اۋدانى ىزاكول ەلدى مەكەنى ماڭىنداعى ارىس وزەنى سۋىنىڭ كوتەرىلۋىنەن جەرگىلىكتى ماڭىزى بار «اقتام- ءشامشى» اۆتوجولىن دا سۋ باسىپ قالدى. ەلدى مەكەندەرگە قاۋىپ جوق. جول جابىلدى، جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى بەكەت قويدى.
ىزاكول ەلدى مەكەنى ارقىلى اينالما جولمەن جۇرۋگە بولادى. سونداي- اق بورالداي وزەنىنىڭ تاسقىن سۋى ارىس وزەنىنە قوسىلىپ، سۋدىڭ اعىسى سەكۋندىنا 243 تەكشە مەتر جىلدامدىقپەن وتكەن. سالدارىنان ورداباسى، ارىس، وتىرار اۋداندارىندا سۋدىڭ دەڭگەيى كوتەرىلگەن. ءبىراق ناقتى شارالاردى ۋاقتىلى قولعا الىپ، بوگەتتەر جاساۋدىڭ ارقاسىندا سۋ تاسۋ قاۋپى سەيىلگەن. قازىردىڭ وزىندە وبلىس اۋماعىنداعى وزەن ارنالارىندا قاجەتتى شارالار اتقارۋ، بارلىق وزەن سۋلارى مەن سۋ قويمالارى قاتاڭ باقىلاۋعا الىپ، مونيتورينگ جاساۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. وڭىردە سۋ باسۋى قاۋپى بار جەرلەردە قاشىرتقى كانالدار مەن ارىقتاردى قوقىستاردان تازالاپ، سۋ وتكىزۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ جانە سۋ قويمالارىندا قاۋىپسىز رەجيمدى ساقتاۋ جۇمىستارى قولعا الىنىپ وتىر.
اقمولا وبلىسىندا ەسىل، سىلەتى، شاعالالى، نۇرا، كولۋتون جانە جاباي وزەندەرىندەگى قار مولشەرى ادەتتەگىدەن 1,2-1,9 ەسە كوپ، ال استانا، سىلەتى جانە شاعالالى سۋ قويمالارىنا اعىپ كەلەتىن سۋ ادەتتەگىدەن 1-1,9 ەسە كوپ. سوندىقتان، نۇرا، جاباي، كولۋتون، ەسىل وزەندەرىنىڭ سۋ دەڭگەيى كوتەرىلىپ، ارناسىنان اسۋى دا عاجاپ ەمەس. وسى باعىتتا قوماقتى قارجى ءبولىنىپ، ارىقتار تازالاندى، وزەندەر تەرەڭدەتىلىپ، جاعالاۋى بەكىتىلدى، دامبىلار جوندەلدى. 13 سۋ وتكىزگىش نىسانى سالىندى. وبلىس قالالارى مەن اۋداندارىنىڭ كوممۋنالدىق كاسىپورىندارى، قىزمەتتەرى ەلدى مەكەندەر ىشىندەگى قاردى سىرتقا شىعارۋدا. كوكشەتاۋ مەن ستەپنوگورسك قالالارى جانە بۇلاندى، ەرەيمەنتاۋ اۋداندارىندا 20,9 مىڭ ينەرتتىك ماتەريالدار، 99,3 مىڭ دانا قاپ، 184,9 توننا جانار- جاعارماي، 16,7 توننا ازىق- تۇلىك تاعامدارى دايىندالعان. ءبىرقاتار اۋدانداردىڭ اكىمدىكتەرى ينەرتتىك ماتەريالدار، قاپ جانە جانار- جاعارماي ساتىپ الۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋدە. الداعى سۋ تاسقىنى شاراسىنا 2588 ادام مەن 1220 تەحنيكا دايىندالدى.
سونداي- اق، قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق گۆاردياسىنىڭ 5510 اسكەري بولىمشەسى مەن وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنەن 485 ادام، 103 تەحنيكا مەن 5 قايىق تارتۋ جوسپارلانعان. وبلىس اۋماعىنداعى جاعدايعا قاراي، ىشكى ىستەر مينيسترلىگى توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى كوميتەتىنىڭ وزگە وڭىرلەردەگى بولىمشەلەرىنەن 461 ادام، 66 تەحنيكا، 16 قايىق اكەلۋ مەجەلەنگەن. كوكشەتاۋ جانە ستەپنوگورسك قالالارى مەن 17 اۋدانداعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ قاۋلىسىمەن 345 ازاماتتىق قورعانىستىڭ اۋماقتىق قۇرىلىمى قۇرىلدى. قۇرىلىمنىڭ قۇرامىنا 3701 ادام، 752 تەحنيكا، قۇرامىندا 1452 ادامى بار جەدەل قيمىلدايتىن 20 وترياد، 548 اۆتوكولىك، تابيعي جانە تەحنوگەندىك توتەنشە جاعدايدىڭ سالدارىن جويۋ ءۇشىن ينجەنەرلىك جانە ارنايى تەحنيكالار كىرەدى.
الدىمەن، استراحان، اتباسار، بۇلاندى، ەسىل، ساندىقتاۋ، تسەلينوگراد جانە شورتاندى اۋداندارىندا سۋ تاسقىنىن اپاتسىز وتكىزۋ ماقساتىندا ەلدى مەكەندەر مەن كولىك كوممۋنيكاتسياسى ءۇشىن سۋ الۋ قاۋپى بار وزەندەردە مۇز جارۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە. ارنايى بريگادالار كوپىرلەر مەن سۋ وتكىزگىش نىساندارىنىڭ استىن تازالاۋدا. وبلىس اۋماعىنداعى 114 گيدروتەحنيكالىق نىسان باقىلاۋعا الىندى.
«قازگيدرومەت» مەملەكەتتىك كاسىپورنى وبلىستىق فيليالىنىڭ مالىمەتى بويىنشا وبلىس اۋماعىنداعى جاعدايعا مونيتورينگ پەن بولجاۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن 45 مەتەوستانسيا، 29 گيدروبەكەتى، 8 كول گيدروبەكەتى، 21 اگرو مەتەو بەكەتى جۇمىس ىستەيدى. سونداي- اق، اكىمدىكتەر كۇشىمەن جانە وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىمەن وزەندەردىڭ قاۋىپتى ۋچاسكەلەرىندە سۋدىڭ دەڭگەيىن باقىلايتىن 90 قوسىمشا بەكەت تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك جاساۋدا.
اقتوبە قالاسىنداعى سۋ تاسقىنىنا قارسى شتاب قازىر اۋىلدىق وكرۋگتەردەگى احۋالدى باقىلاپ ءجۇر. قالا ماڭىنداعى كەڭەس نوكين، قىزىلجار، بەكقۇل بابا اۋىلدارىنداعى جىرالاردى تازارتىپ، اۋماعىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى باستالدى. وسى ارقىلى سۋ اعىسىنىڭ ارناسىن كەڭەيتىپ، كەدەرگىلەردى جويۋ كوزدەلگەن. سونداي- اق اقتوبە ماڭىندا سازدى، قارعالى، اقتوبە سۋ قويماسى بار. بۇل جەرلەردىڭ سۋ قابىلداۋ مۇمكىندىگى جوعارى. ازىرگە ەشقانداي ءقاۋىپ جوق. سۋعا كەتكەندەر دە تىركەلمەدى. ال الدىن الۋ جۇمىستارى جان- جاقتى ءجۇرىپ جاتىر بۇعان دەيىن حابارلانعانداي، رەسپۋبليكا اۋماعىندا تاسقىن سۋ باسقان تۇرعىن ۇيلەر جوق. سونىمەن بىرگە، قازگيدرومەتتىڭ حابارلاۋىنشا، 13 - ساۋىرگە دەيىن اقتوبە، قوستاناي، اقمولا، سولتۇستىك قازاقستان، پاۆلودار، قاراعاندى وبلىستارىندا كۇننىڭ جىلىنۋىنا بايلانىستى قاردىڭ ەرۋى كۇشەيەدى، وزەندەردەگى سۋ دەڭگەيى كوتەرىلىپ، تاسقىن بولۋى ىقتيمال. 12 - ساۋىرگە دەيىن شىعىس قازاقستان وبلىسىندا اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ جوعارىلاۋىنان قار كۇرت ەرىپ، وزەندەردەگى سۋ دەڭگەيى كوتەرىلەدى، سەڭ كەپتەلىپ، ارنادان اسقان سۋدىڭ سىرتقا جايىلۋى كۇتىلۋدە.