وسىدان ەكى اپتا بۇرىن ق ر پرەزيدەنتى قاسىم- جومارت توقايەۆ قىرعىز ارىپتەسى سادىر جاپاروۆتىڭ قازاقستانعا العاشقى رەسمي ساپارى شەڭبەرىندە ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزىپ، ونىڭ ناتيجەسى بويىنشا ەل بيلىگىنە ءبىرقاتار تاپسىرما جۇكتەگەن بولاتىن. وسى رەتتە ب. سۇلتانوۆ ساۋدا- ەكونوميكالىق كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ ءۇشىن ۇكىمەتتىك دەلەگاتسيانى باستاپ، بىشكەككە باردى.
«قازاقستان ءۇشىنشى ەلدەردەن قىرعىز يمپورتىن 190 تاۋار پوزيتسياسى بويىنشا (ماشينا جاساۋ، مەتاللۋرگيا، تاماق ونەركاسىبى، قۇرىلىس يندۋسترياسى، حيميا ونەركاسىبى جانە باسقا دا سالالاردا) الماستىرۋعا دايىن. ءتيىستى ءتىزىمدى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە- پرەمەر- ءمينيسترى - ەكونوميكا جانە قارجى ءمينيسترى ۇلىقبەك قارمىشاقوۆقا تاپسىردىم»، - دەپ جازدى مينيستر.
تاراپتار 2020 -جىلى كارانتيندىك تىيىمدار ناتيجەسىندە تومەندەگەن ءوزارا ساۋدا كولەمىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە جاقىن ارادا تاۋار اينالىمىن 1 ميلليارد دوللارعا دەيىن ارتتىرۋ بويىنشا كۇش- جىگەردى بىرىكتىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا، قازىرگى ۋاقىتتا بىشكەك اكىمدىگى ارنايى تەحنيكا مەن اۆتوبۋستار ساتىپ الۋعا مۇددەلى. قازاقستان قازىردىڭ وزىندە قىرعىز نارىعىنا اۆتوموبيل ءونىمىن ەكسپورتتايتىن ەل رەتىندە بىشكەككە قاجەتتى جابدىقتار مەن اۆتوبۋستاردىڭ جەتكىزىلىمىن قامتاماسىز ەتۋگە دايىن («سارى ارقا اۆتوپروم» ج ش س شىعارادى).
سونىمەن قاتار، قازاقستان قىرعىزستاننىڭ توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە مەديتسينالىق قوندىرعىلار ورناتۋ مۇمكىندىگى بار جەڭىل Airbus تىكۇشاقتارىن جەتكىزۋ بويىنشا كەلىسسوزدەردى قايتا باستاۋعا قىزىعۋشىلىق ءبىلدىردى. ايتا كەتسەك، قىرعىز رەسپۋبليكاسى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى مەن «ەۆروكوپتەر قازاقستان ينجينيرينگ» ج ش س اراسىنداعى سەرىكتەستىك تۋرالى مەموراندۋم جانە اۆياتسيالىق تەحنيكانى الۋ جانە ۇشۋ پەرسونالىن وقىتۋدى وتكىزۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ 2018 -جىلى جاسالعان. وندىرىستىك كووپەراتسيا تاۋار اينالىمىن ۇلعايتۋعا ۇلكەن مۇمكىندىكتەر بەرەدى.
قازاقستاندىق دەلەگاتسيا بىشكەككە «جەمىستەر مەن كوكونىستەردى، ءسۇت ونىمدەرىن ءوندىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ بويىنشا بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ بويىنشا ماڭىزدى جۇمىستى باستاۋدى» ۇسىندى، سونداي- اق بولاشاق ساۋدا- لوگيستيكالىق ورتالىقتىڭ وندىرىستىك قىزمەتىن قۇرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرا وتىرىپ، ونىڭ قىزمەتىن كەڭەيتۋدى ۇسىندى ىنتىماقتاستىق نىساندارى. سونىمەن قاتار، قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ تاۋار اعىندارىن سينحرونداۋ ەكى ەلگە ماۋسىم ارالىقتا ءوز نارىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ءۇشىنشى ەلدەردىڭ نارىقتارىنا شىعارعان كەزدە تاۋارلاردىڭ كەدەرگىسىز اعىنىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ساۋدانىڭ كەڭەيۋىنە كەدەرگى بولاتىن ءوزارا ساۋداداعى كەدەرگىلەر كەلىسسوزدەردىڭ ماڭىزدى تاقىرىبىنا اينالدى.
اتاپ ايتقاندا، قىرعىز تاراپىنىڭ ەاەو- عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اۋماقتارىنان يمپورتتالاتىن تاۋارلارعا «باقىلاۋ باعاسىنىڭ مينيمالدى دەڭگەيى» مەحانيزمىن (ب ب م د) قولدانۋى. ب ب م د ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن كەدەرگى رەتىندە جىكتەلدى. بۇل مەحانيزم ەكى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ تاۋار اينالىمىن 1 ميلليارد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋ ماقساتىنا جەتۋ جولىندا ماڭىزدى كەدەرگى بولىپ تابىلادى. سەبەبى بۇل ءداستۇرلى قازاقستاندىق ەكسپورتتىق تاۋارلاردى نارىقتا تەڭ ەمەس جاعدايدا قالدىرادى.
ايتىپ وتەيىك، ب ب م د تەتىگى: كومىرگە، پورتلاندتسەمەنتكە جانە تاماق ونىمدەرىنە (ۇن، قانت، كۇرىش، ۇساقتالعان كۇرىش، جۇمىرتقا، سىرا، مارگارين، ماكارون ونىمدەرى، كۇنباعىس مايى، قاراقۇمىق) قولدانىلادى.
باقىت سۇلتانوۆ قىرعىز تاراپىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەرەجەلەرىن ساقتاۋعا جانە بۇل كەدەرگىنى تەزىرەك جويۋ شارالارىن قابىلداۋعا شاقىردى. قازاقستاندىق دەلەگاتسيا سونىمەن بىرگە تاۋارلاردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىمەن (تەرىلەر مەن جۇندەر، قارا جانە ءتۇستى مەتالدار سىنىقتارى جانە ولاردان جاسالعان بۇيىمدار) ساۋدا جاساۋ ماسەلەسىن كوتەردى. ولارعا قاتىستى قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى ەلدەرگە ەكسپورتتىق باجدارى نەمەسە ەكسپورتىنا شەكتەۋلەر بار. تاراپتار بۇل ماسەلەلەردى ءساۋىر ايىنىڭ باسىنا جوسپارلانعان قازاقستان- قىرعىزستان ۇكىمەتارالىق كەڭەسىنىڭ (ۇ ا ك) كەلەسى وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىنە ەنگىزۋگە ۋاعدالاستى. قايتا جاڭارتىلعان «قورداي - اقجول» وتكىزۋ پۋنكتىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ۇ ا ك- نىڭ تەڭ ءتوراعالارى دا قاتىسادى (قازاقستان تاراپىنان ۇ ا ك- نىڭ تەڭ ءتوراعا - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر- ءمينيسترى، قىرعىز جاعىنان - قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر- ءمينيسترى).