قازاقستاندا شاڭىراق كوتەرگەن ءاربىر ءجۇز وتباسىنىڭ 16سى بەدەۋلىكتەن زارداپ شەگەدى - م. الشىنبايەۆ
بۇل تۋرالى بۇگىن الماتىدا ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت «ەر ادامدار دەنساۋلىعى، ءومىر ساپاسى. ءپان ارالىق ءتاسىل. اتتى بۇكىل الەمدىك كونگرەسس جانە ISSAM- نىڭ «كانتسەروفوبيادان قاتەرلى ىسىكتى الدىن الۋعا دەيىن: جىنىس گورموندارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى جانە ينسۋلينورەزيستەنتتىك» تاقىرىبىنداعى VIII حالىقارالىق كونگرەسى اياسىندا وتكەن باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا «اكادەميك ب. و. جاربوسىنوۆ اتىنداعى ۋرولوگيا عىلىمي ورتالىعى» ا ق باسقارما ءتوراعاسى، ق ر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، ق ر ۇ ع ا كوررەسپوندەنت- مۇشەسى، م. ع. د. , پروفەسسور مىرزاكارىم الشىنبايەۆ مالىمدەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا بۇل كورسەتكىش - قازاقستان ءۇشىن وتە سىني جاعداي.
«ءبىز سول ۇشىندە ەلىمىزدىڭ ءاربىر وبلىس ورتالىعىندا ەر ادامدار دەنساۋلىعى ورتالىقتارىن اشتىق. مەن بۇل ورتالىقتار ءالى ءوز جەمىسىن بەرەدى دەگەن ۇمىتتەمىن. مىسالى، وتكەن جىلى 6000 استام ەر ازامات وسى مەكەمەلەرگە كەلىپ تەگىن قارالدى، پسيحولوگتاردان اقىل- كەڭەستەر الدى. ءبىز بۇل جۇمىستاردى بۇدان ءارى دامىتا تۇسەمىز» ، - دەدى ءوز سوزىندە م. الشىنبايەۆ.
بۇل جەردە مىرزاكارىم الشىنبايەۆ ەر ادامداردىڭ جىنىستىق جانە باسقا دا اۋرۋلارعا ۇشىراۋلارىنا ءبىرىنشى كەزەكتە وزدەرى كىنالى ەكەندەرىن ايتتى.
«قازاقستاندا وتباسىلاردىڭ 16 پايىزى بەدەۋلىكتەن زارداپ شەگەدى دەسەك، سول 16 پايىزدىڭ كەم دەگەندە جارتىسىندا ەر ازاماتتار سەبەپكەر بولادى. نە ءۇشىن؟ بۇعان ەر ازاماتتاردىڭ وزدەرى كىنالى. اراق ىشەدى، تەمەكى شەگەدى، جۇيكەسىن توزدىرادى. سول ءۇشىن دە قازاقستاندا ەر ادامدار ايەلدەردەن 12 جاس كەم ءومىر سۇرەدى. ايەلدەرگە قاراعاندا دارىگەرگە ءۇش ەسە كەم قارالادى. قانت ديابەتىنەن التى ەسە كوپ زارداپ شەگەدى. ءتىپتى جاڭا تۋعان ءسابيلار اراسىندا ەركەك جىنىستى نارەستەلەر ءۇش ەسە كوپ شەتىنەيدى. ەلىمىزدە زەينەتكەرلەردىڭ 27 پايىزى عانا ەر ادامدار، ال قالعان 73 پايىزى - ايەلدەر. دەمەك، ەركەكتەردىڭ ءومىرىن ۇزارتۋعا ارنالعان ماڭىزدى مەملەكەتتىك باعدارلاما قابىلدايتىن كەز جەتتى» ، - دەدى ول.
سوندا نە ىستەۋ كەرەك؟ پروفەسسور الشىنبايەۆ ءبىرىنشى كەزەكتە ەر ادامداردىڭ پسيحولوگياسىن وزگەرتۋ كەرەكتىگىن جەتكىزدى:
«ءبىز ەڭ الدىمەن ەركەكتەردىڭ پسيحولوگياسىن، ومىرگە دەگەن كوزقاراستارىن وزگەرتپەي، ەشقانداي ناتيجەگە قول جەتكىزە المايمىز. ءاربىر ەر ازامات وزىنەن باستاسىن! وزىنە قاراسىن! زياندى ادەتتەردەن ارىلىپ، سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانسىن. سوندا، جىنىستىق سالاداعى اۋرۋلاردى دا جەڭۋگە بولادى!» - دەدى م. الشىنبايەۆ
كونگرەسس ءوز جۇمىسىن ودان ءارى جالعاستىرۋدا.
اۆتور: جاپپاربەرگەن ايبوتا